Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 33:7

Διότι εκεί, δηλαδή σε αυτόν, υπάρχει σοφία και επιστήμη, και ευσέβεια προς τον Κύριο. Διότι ο νόμος του Μωυσή διακηρύσσει μεγαλόφωνα το μυστήριο του Χριστού, και τη δύναμη της ευαγγελικής πολιτείας θα τη βρούμε σαν μέσα σε σκιές, αν εμβαθύνουμε με οξύνοια τον νου μας στα γραφόμενα. Και γι' αυτό έλεγε ο Σωτήρας στα πλήθη των Ιουδαίων: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε σε εμένα, διότι εκείνος έγραψε για εμένα.» Επομένως, ο νόμος είναι θησαυρός δικαιοσύνης για εκείνους που δεν στέκονται μόνο στη σκιά, αλλά μάλλον διεισδύουν μέσα από αυτήν, και σπεύδουν να ερευνήσουν το κάλλος της αλήθειας. <Ιδού, από τον δικό σας φόβο αυτοί θα φοβηθούν· αυτούς που φοβόσασταν θα φοβηθούν από εσάς· θα αποσταλούν άγγελοι ζητώντας ειρήνη, κλαίγοντας πικρά, παρακαλώντας για ειρήνη. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους, έχει πάψει ο φόβος των εθνών, και η διαθήκη προς αυτούς καταργείται, και δεν θα τους θεωρήσετε καν ανθρώπους.> Πάλι σε αυτά τα λόγια βλέπουμε τον Κύριο των δυνάμεων να ενθαρρύνει τους αγίους μυσταγωγούς· απαλλάσσοντάς τους από κάθε φόβο, και προαναγγέλλοντας το πλήθος των αγαθών που πρόκειται να λάβουν. Διότι οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι καταδίωκαν τους αγίους αποστόλους· άλλοτε καλώντας τους στο συνέδριο, άλλοτε χτυπώντας τους με ράβδους, και καταλογίζοντάς τους ως έγκλημα και καταδίκη την ευσέβεια προς τον Χριστό, καθώς και τον ζήλο και την προθυμία τους για το θείο κήρυγμα.

Διότι έλεγαν: «Με αυστηρή εντολή σας παραγγείλαμε να μη μιλάτε σε κανέναν στο όνομα αυτό. Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Και τους ίδιους τους αγίους αποστόλους θα τους βρούμε να φοβούνται βέβαια την επίθεση των Ιουδαίων, να προσπίπτουν όμως στον πανάγιο Θεό και να λένε: «Και τώρα, Κύριε, δες τις απειλές τους και δώσε στους δούλους σου να κηρύττουν με θάρρος τον λόγο σου». Ιδού λοιπόν, λέει, αυτοί μάλλον θα φοβηθούν εσάς, και όχι εσείς αυτούς· αυτοί που φοβόσασταν, θα σας φοβηθούν. Και θα στείλουν, όταν έρθει ο καιρός, απεσταλμένους ζητώντας ειρήνη, και κλαίγοντας πικρά. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους, δηλαδή, δεν θα ευοδωθούν καθώς έχουν επιλέξει να θεομαχούν και να εναντιώνονται στα δεσποτικά προστάγματα. Διότι παλαιότερα ο Ισραήλ, όταν βέβαια το θείο κήρυγμα βρισκόταν στις αρχές του, ήταν αφόρητος στους αγίους μυσταγωγούς. Όταν όμως το πλήθος όσων πίστεψαν αυξήθηκε κατά πολύ, σε κάθε πόλη και χώρα η αλλοφροσύνη τους πλέον έχει νικηθεί, και βρίσκονται κάτω από τα πόδια των πιστών, ηττημένοι και κλαίγοντας, και θεωρούν ότι είναι αρκετό για την παρηγορία τους το να αξιωθούν έστω ειρήνης με αυτούς. Αυτό, νομίζω, είναι το νόημα της προφητείας. Διότι έπαψε, λέει, ο φόβος των εθνών, δηλαδή των Ιουδαίων, και η διαθήκη προς αυτούς καταργείται.

Γι' αυτό ευλογείται τώρα ο Θεός, διότι «ενεπλήσθη κρίσεως και δικαιοσύνης». Έπειτα λέει: «με νόμο θα παραδοθούν»· διότι με καινό νόμο, δηλαδή τον ευαγγελικό, «παραδόθηκαν» αυτοί που βρίσκονται σε αυτήν την καινή Σιών. Αλλά και «στους θησαυρούς βρίσκεται η σωτηρία μας»· σε ποιους όμως «θησαυρούς» παρά «σε αυτούς που είναι αποταμιευμένοι στον ουρανό»; Και αντί του: «με νόμο θα παραδοθούν», ο Σύμμαχος λέει: «και θα είναι η πίστη του καιρού σου πλούτος σωτηρίας, σοφία και γνώση, ο φόβος του Κυρίου, αυτός είναι ο θησαυρός του». Αντί αυτού, οι Εβδομήκοντα απέδωσαν: «ήλθε σοφία και επιστήμη και ευσέβεια προς τον Θεό»· διότι όλα αυτά προσφέρονται από τους ανθρώπους ως μία λογική και ευπρόσδεκτη θυσία προς τον Θεό, και αυτά ακριβώς, η «σοφία και η επιστήμη και η ευσέβεια» που υπάρχουν στους ανθρώπους «είναι θησαυροί δικαιοσύνης». Γι' αυτό ελέχθη: «στους θησαυρούς βρίσκεται η σωτηρία μας». Μετά από αυτά, στο πρόσωπο των ίδιων των αποστόλων λέγεται: «Ιδού, λοιπόν, εξαιτίας του φόβου σας αυτοί θα φοβηθούν· εκείνοι τους οποίους φοβόσασταν, θα κραυγάσουν εξαιτίας σας»· διότι θα επιπέσει στους απίστους ο φόβος απέναντί σας, και «θα κραυγάσουν» ηττημένοι εκείνοι που παλαιότερα θεωρούνταν από εσάς φοβεροί.

Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Ιδού, θα φανερωθώ σε αυτούς, έκκραξαν εκτενώς»· το ποιοι δε «έκραξαν εκτενώς», το προσθέτει στη συνέχεια: «άγγελοι ειρήνης έκλαψαν πικρά», και σύμφωνα με τον Ακύλα: «Ιδού», λέει, «θα φανερωθώ σε αυτούς, θα βοήσω εκτενώς, άγγελοι ειρήνης θα κλάψουν πικρά», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: «Ιδού, θα φανερωθώ σε αυτούς, εβόησαν εκτενώς, άγγελοι ειρήνης θα κλάψουν πικρά». Σύμφωνα με όλους, λοιπόν, το «Ιδού, θα φανερωθώ σε αυτούς» έχει ειπωθεί σαφώς, καθώς ο λόγος παρουσιάζει τον Θεό να πρόκειται να «φανερωθεί σε αυτούς»· σε ποιους «αυτούς» όμως, παρά σε εκείνους που θησαύρισαν για τον εαυτό τους τους «θησαυρούς της δικαιοσύνης και της σοφίας»; Σε αυτούς, λέει, «θα φανερωθώ»· και αυτοί ήταν οι απόστολοι του Σωτήρος ημών, στους οποίους εγώ μεν «φανερώθηκα». Αυτοί δε «έκραξαν εκτενώς, άγγελοι ειρήνης», γι' αυτό και «έκλαψαν πικρά βοώντας» με προσευχές «εκτενώς» για την απώλεια του προτέρου λαού· διότι οι απόστολοι του Σωτήρος ημών ήταν «άγγελοι που έκλαιγαν πικρά» και πενθούσαν, επειδή δεν πείθονταν ούτε πίστευαν σε αυτούς εκείνοι που μέσω αυτών είχαν κληθεί στην «ειρήνη» του Χριστού. Γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας, θρηνώντας για την Ιερουσαλήμ, έλεγε: «Εάν γνώριζες και εσύ όσα συντελούν στην ειρήνη σου»· έτσι λοιπόν και «άγγελοι της ειρήνης έκλαψαν πικρά», θρηνώντας την απώλειά τους.

Έπειτα, ερμηνεύοντας το νόημα του λόγου προσθέτει, όταν έλθει ο Ναβουχοδονόσορ στην Ιερουσαλήμ, αποσαφηνίζοντας ξεκάθαρα ότι ο μεν αετός είναι ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων, ο δε Λίβανος είναι η Ιερουσαλήμ. Αλλά και η χώρα, αναφέρει, που ονομάζεται «Σαρών ή Ασσαρών», λέει πως «μεταβλήθηκε σε έλη ή έγινε άχρηστη», με το οποίο εννοεί ότι τα πιο εύφορα μέρη του ιουδαϊκού έθνους, δηλαδή όσα νοούνται μέσα στις ψυχές τους, θα αφανιστούν. Το δε χωρίο «θα γίνει φανερή η Γαλιλαία», έχει ειπωθεί εξαιτίας όσων προφητεύθηκαν προηγουμένως γι' αυτήν, σύμφωνα με το «Γαλιλαία των εθνών»: «ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, δείτε φως μέγα· σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, ανέτειλε φως σε αυτούς». Εξαιτίας αυτών, λοιπόν, «θα γίνει φανερή η Γαλιλαία και το Χερμέλ (Κάρμηλο)» ομοίως «θα γίνει φανερό», αναφέρει. Και ποιο είναι αυτό, παρά εκείνο για το οποίο ειπώθηκε πιο πάνω: «και η έρημος θα γίνει σαν το Χερμέλ»; Αυτή λοιπόν «η έρημος», αφού γίνει «σαν το Χερμέλ», θα καταστεί φανερή μαζί με τη Γαλιλαία. Ο φιλάνθρωπος Θεός, λοιπόν, «απέστειλε αγγέλους ειρήνης» προς τον ιουδαϊκό λαό «να κλαίνε πικρά και να παρακαλούν» να αποδεχθούν την «ειρήνη» που τους ευαγγελίζονταν. Επειδή όμως δεν τους δέχθηκαν, προσθέτει λέγοντας: «Τώρα θα εγερθώ, λέει ο Κύριος, τώρα θα δοξαστώ, τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα αισθανθείτε», επαγγελλόμενος τη δεύτερη και ένδοξη παρουσία Του, κατά την οποία «θα δουν» και θα λάβουν αίσθηση της θεότητάς Του.

Άγιος είναι ο Θεός που κατοικεί στα ύψη, ... μέσα στον νόμο θα παραδοθούν, στους θησαυρούς βρίσκεται η σωτηρία μας, εκεί υπάρχει σοφία και γνώση και ευσέβεια ... ιδού λοιπόν, μέσα στον φόβο σας αυτοί θα φοβηθούν· αυτούς που φοβόσασταν, θα σας φοβηθούν· διότι άγγελοι θα αποσταλούν κλαίγοντας πικρά, παρακαλώντας για ειρήνη. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους· διότι έπαψε ο φόβος των εθνών, και η συνθήκη με αυτούς ακυρώνεται, και να μην τους θεωρείτε πλέον ανθρώπους. Πένθησε η γη, ντροπιάστηκε ο Λίβανος, έλη έγινε ο Σαρών· φανερά θα γίνουν η Γαλιλαία και ο Κάρμηλος. Τώρα θα αναστηθώ, λέει ο Κύριος, τώρα θα δοξαστώ, τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα ντροπιαστείτε· μάταιη θα είναι η δύναμη του πνεύματός σας, φωτιά θα σας καταφάει, και τα έθνη θα είναι κατακαμένα σαν αγκάθια πεταμένα σε αγρό και κατακαμένα. Θα ακούσουν οι μακρινοί αυτά που έπραξα ... αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών ... ποιος θα σας αναγγείλει ότι η φωτιά καίει; ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που ομιλεί την ορθή οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες ... που κλείνει τα μάτια του για να μη βλέπει την αδικία, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο οχυρού βράχου· άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Βασιλιά με δόξα θα δείτε, και τα μάτια σας θα αντικρίσουν μια γη μακρινή, η ψυχή σας θα στοχαστεί τον φόβο· πού είναι οι γραμματείς;