Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 35:3

Μην θρηνείς πια, ανθρώπινη φύση· διότι θα έλθει εκείνος που θα σας προστατεύσει, θα έλθει και δεν θα καθυστερήσει. Αυτές λοιπόν τις θείες φωνές, αφού τις άκουσε με τη νοερή ακοή του εκείνος ο Αβραμιαίος πρεσβύτης, παραδίδοντας θαρρείς τα γηρατειά του στη λήθη, αναπήδησε ταχέως, και γεμάτος ολόκληρος από προθυμία, είπε με δυνατότατη φωνή: «Δυναμώστε, λέγει, χαλαρωμένα χέρια, δυναμώστε· παραλυμένα γόνατα, ανορθωθείτε· συντριμμένες κνήμες, στερεωθείτε γερά, ώστε, αφού διανύσετε ευθύβολα την πορεία προς τον Άδη, να γίνετε αγγελιοφόροι τόσο μεγάλων αγαθών στους προπάτορες».

Από τους δικαίους, λοιπόν, κανείς, παρά μόνο ο Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι ασώματος κατά τη φύση Του, για χάρη μας φανερώθηκε με σώμα και έπαθε υπέρ ημών. Ή, αν ούτε αυτό τους είναι αρκετό, ας πεισθούν τουλάχιστον από άλλα, βλέποντας τον έλεγχο των θέσεών τους να είναι τόσο ξεκάθαρος· διότι λέει η Γραφή: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση, ο ίδιος θα έλθει και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων». Τι μπορούν, λοιπόν, να πουν και για αυτό, ή πώς τολμούν γενικά να αντικρίσουν και αυτό το επιχείρημα; Διότι η μεν προφητεία υποδηλώνει την έλευση του Θεού, τα δε σημεία φανερώνουν τον χρόνο της παρουσίας Του. Διότι, το να αναβλέπουν οι τυφλοί, να περπατούν οι χωλοί, να ακούν οι κωφοί και να μιλά καθαρά η γλώσσα των μογιλάλων, είναι σημεία που τα αναφέρουν για τη θεία παρουσία που έχει πλέον πραγματοποιηθεί. Ας μας πουν, λοιπόν, πότε έγιναν τέτοια σημεία στον Ισραήλ ή πού συνέβη κάτι τέτοιο στην Ιουδαία.

Από τον ίδιο λοιπόν τον Κύριο θα έλθει η συντριβή, ο Οποίος συντρίβει ωφέλιμα τα άξια αφανισμού, όπως συντρίβει τον Σατανά κάτω από τα πόδια του δικαίου, και συντρίβει πολέμους. Διότι, ο Κύριος συντρίβει πολέμους· Κύριος είναι το όνομά Του· και «Συντρίβει ο Κύριος τις κέδρους του Λιβάνου», αποκαλώντας κέδρους του Λιβάνου εκείνους που καυχιούνται, αλαζονεύονται και υπεραίρονται κατά της αληθείας. —Επειδή λοιπόν έρχεται συντριβή από τον Κύριο, πρέπει προλαμβάνοντας να συντρίβουμε οι ίδιοι την υπερήφανη καρδιά μας, ώστε η ταπείνωσή της να γίνει θυσία στον Θεό. —Κάθε χέρι λοιπόν, ακόμη και το πλέον πρακτικό και δραστήριο, μπροστά στον Θεό και τα έργα Του θα παραλύσει· γι' αυτό λέγει: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα». Κανείς ας μην έχει πεποίθηση στη δύναμή του για να αμυνθεί απέναντι στους οπλισμένους πολεμιστές που επιτίθενται· κανείς ας μην ελπίζει στην ταχύτητα των ποδιών του, νομίζοντας ότι δύναται να διαφύγει την ημέρα της συντριβής, κατά την οποία έρχονται για να καταστρέψουν ολόκληρη την οικουμένη.

Μετά από αυτά, αναφέρει, αναχώρησε ο Ιησούς πέραν της θάλασσας της Τιβεριάδος. Το μετά από ποια «αυτά», πρέπει να το ερευνήσουμε όχι επιφανειακά. Ο Χριστός, λοιπόν, αναδείχθηκε θαυμαστός ιατρός στα Ιεροσόλυμα. Θεράπευσε άνθρωπο που ήταν «τριάντα οκτώ έτη στην ασθένειά του», όχι επιθέτοντας κάποιο φάρμακο, ούτε επινοώντας κάποιο βοήθημα ικανό να αποτρέψει τα νοσήματα, αλλά μάλλον με τον λόγο, ως Θεός, με παντοδύναμη εξουσία και με θεοπρεπές νεύμα. Διότι «Σήκω», του λέει, «πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Επειδή όμως ήταν Σάββατο, εξοργίζονται από αμάθεια οι Ιουδαίοι που νοσούν από την παχύτητα του γράμματος του νόμου, αυτοί που είναι περισσότερο δεσμευμένοι από τις σύμφυτες αλογίες τους από όσο εκείνος, αυτοί που νοσούν από μια αδρανή αργία ως προς όλα τα αγαθά, αυτοί που είναι παράλυτοι στον νου και παραλελυμένοι στην πνευματική τους κατάσταση, προς τους οποίους δικαίως θα μπορούσε να λεχθεί: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλελυμένα». Εξοργίζονται, λοιπόν, λέγοντας ότι η οφειλόμενη τιμή προς το Σάββατο οφείλει να τηρείται και από τον ίδιο τον νομοθέτη. Καταδικάζουν τον Χριστό ως παραβάτη, χωρίς να βάζουν στον νου τους το γεγραμμένο: «Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά, παρανομείς». Για όλα αυτά, υπήρξαν αυστηροί έλεγχοι από τον Σωτήρα, και αναπτύχθηκε λόγος πολύς και μακρύς, ότι η αργία του Σαββάτου είχε νομοθετηθεί ως τύπος για τους παλαιότερους, και ότι «ο Υιός του Ανθρώπου είναι Κύριος του Σαββάτου».

Οι μεν Ιουδαίοι συμπεριφέρονταν στον Κύριο ως σε έναν απλό άνθρωπο, ο οποίος δεν είχε τίποτα περισσότερο από τους άλλους· εμείς όμως έχουμε ατενίσει το ύψος της δόξας του. Διότι εμείς τον γνωρίζουμε ως Θεό, ο οποίος κατ' οικονομίαν ενανθρώπησε για εμάς, και παραμένει έτσι Θεός. <Δυναμώστε, χέρια εξασθενημένα, και γόνατα παραλυμένα.

«Παρηγορήστε τους ολιγόψυχους στη διάνοια· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας αποδίδει δικαιοσύνη και θα ανταποδώσει. Ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι και η γλώσσα των βραδύγλωσσων θα γίνει καθαρή.» Αποτελεί κατάλληλη μυσταγωγία και πνευματική παράκληση για όσους καλούνται από τα έθνη στην επίγνωση του Χριστού, η φράση: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα». Διότι σε όσους ακόμη βρίσκονται στην πλάνη, τα χέρια είναι αδρανή και τα γόνατα παραλυμένα. Και φυσικά δεν λέει αυτά τα πράγματα αναφορικά με τα μέλη του σώματος, αλλά θα διαπιστώσουμε πως ασθενούν πνευματικά όσοι βρίσκονται μέσα σε απάτες και πλάνες. Διότι δεν είναι δυνατόν να βρεθεί σε αυτούς ούτε έργο ευσέβειας ούτε δύναμη στα γόνατα, δηλαδή στη διάνοια, ώστε να μπορέσουν να διαβούν την ιερή οδό της δικαιοσύνης. Αλλά, «δυναμώστε», λέει, ώστε να μπορέσουν να τρέξουν προς τον Θεό. Εσείς, από την άλλη, ως ταγμένοι στην ιερουργία του θείου κηρύγματος, παρηγορήστε τους εξασθενημένους, πείτε καθαρά στους ολιγόψυχους: «Δυναμώστε, μη φοβάστε». Διότι ο νους δεν είναι δυνατός σε αυτούς που αγνοούν τον Θεό· επειδή φοβούνται τις επιθέσεις των παθών, και τον Σατανά που τους τυραννούσε στο παρελθόν, και επιπλέον τον θάνατο.

Γι' αυτό ακριβώς και ο μακάριος προφήτης Ησαΐας μας συμβουλεύει να απαλλαγούμε από τέτοια πάθη, λέγοντας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα, παρηγορήστε εσείς οι λιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς Του με εξουσία.» <Και επικατάρατος είναι όποιος ήταν ικανός και υπήρχε στο ποίμνιό του αρσενικό ζώο, και ενώ έχει κάνει τάμα γι' αυτό, θυσιάζει στον Κύριο φθαρμένα ζώα· διότι εγώ είμαι μεγάλος βασιλιάς, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, και το όνομά μου είναι δοξασμένο ανάμεσα στα έθνη.> Ορίζει λοιπόν την κατάρα για εκείνον που θυσιάζει με ανόσιο τρόπο, και πολύ δικαιολογημένα. Διότι αν κάποιος, λέει, κάνει ένα τάμα και έχει στα ποίμνιά του το αρσενικό και άμωμο, για ποιο λόγο να μην προσφέρει αυτό στον Θεό, αλλά αντίθετα μαζεύει εκείνα που δεν αξίζουν απολύτως τίποτα; Διότι αυτό το πράγμα είναι ύβρις και τίποτε άλλο. Επειδή εμείς δεν έχουμε γίνει δούλοι σε πέτρες και σε ξύλα, όπως μερικοί από εκείνους που κάθονται στο σκοτάδι και στις πλάνες και στις βέβηλες ειδωλολατρίες· αλλά μάλλον υπηρετούμε τον Θεό τον Παντοκράτορα, και τον Δημιουργό των πάντων, τον οποίο τρέμουν οι ουρανοί, και συγκλονίζεται η γη και όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτήν. Και πάλι επιμαρτυρεί για αυτούς που προέρχονται από τα έθνη την υπερβολική τους ευλάβεια, λέγοντας ότι το όνομα της θεότητας είναι δοξασμένο ανάμεσά τους, σεπτό και αξιοθαύμαστο· διότι εμείς δεν θα έχουμε διαφορετική διάθεση, παρά μόνο με αυτόν τον τρόπο.

«διότι παιδίον γεννήθηκε σε εμάς, Υιός και δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία είναι πάνω στον ώμο του, και καλείται το όνομά του άγγελος της μεγάλης βουλής», προφανώς δε της βουλής του Θεού και Πατέρα. Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Δεν λαλώ από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που με έστειλε, αυτός μου έδωσε εντολή τι να πω και τι να λαλήσω». Διότι ο λόγος του Σωτήρα δεν ήταν ανθρώπινος, αλλά απευθύνθηκε προς εμάς ως προερχόμενος από τον Θεό και Πατέρα μέσω του κατά φύση Υιού. Επειδή είναι ο Λόγος εκείνου που τον γέννησε. Και αυτό επιβεβαιώνεται όταν λέει μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Η καρδιά μου ανέβλυσε λόγο αγαθό». <Ιδού, έρχεται, λέει ο Κύριος Παντοκράτορας, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της εισόδου του; Ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του;> Όμοιο με αυτό και πολύ συγγενικό είναι εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα, παρηγορηθείτε εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ και ο βραχίονάς του με κυριαρχία». Διότι, υποδεικνύοντάς τον ως κάποιον που οπωσδήποτε θα είναι παρών, ή μάλλον που είναι ήδη παρών, δηλώνει σαφώς ότι και ο καιρός της έλευσής του σε αυτόν τον κόσμο δεν θα αναβληθεί για πολύ. Και ότι η δύναμη της θείας οικονομίας δεν θα είναι ευκαταφρόνητη σε κάποιους, ούτε θα μπορούσε να είναι υποφερτή για τους απειθείς, το διδάσκει λέγοντας: Και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της εισόδου του; Ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του;

Αλλά ο Ισραήλ αγνόησε τη θεία οικονομία, αν και οι άγιοι προφήτες διακήρυτταν σαφώς το μυστήριο σχετικά με αυτόν. Διότι ο ένας έλεγε: «Δυναμώστε, χέρια παραλυμένα και γόνατα αδύναμα· παρηγορήστε, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε.» Και αλλού: «Ιδού ο Θεός μας· ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονας Του με εξουσία. Σαν βοσκός θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, θα συνάξει τα αρνιά.» Ένας άλλος λοιπόν, ο Ιεζεκιήλ, αυτός ο άριστος των προφητών λέει: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός: Ιδού, εγώ θα κρίνω ανάμεσα σε δυνατό πρόβατο και ανάμεσα σε αδύναμο πρόβατο· επειδή με τα πλευρά και τους ώμους σας σπρώχνατε, και με τα κέρατά σας χτυπούσατε, και συνθλίβατε κάθε αδύναμο, θα σώσω τα πρόβατά μου, και δεν θα αποτελούν πλέον λεία· και θα κρίνω ανάμεσα σε κριάρι και κριάρι, και θα αναδείξω σε αυτά έναν ποιμένα, και θα τα ποιμάνει», τον δούλο μου τον Δαβίδ. «Και αυτός θα είναι σε αυτά ποιμένας· και εγώ, ο Κύριος, θα είμαι Θεός τους, και ο Δαβίδ άρχοντας ανάμεσά τους. Εγώ, ο Κύριος, μίλησα, και θα συνάψω με τον Δαβίδ διαθήκη ειρήνης, και θα εξαφανίσω τα πονηρά θηρία από τη γη.» Ακούς πώς συνεχώς ονομάζει Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προήλθε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ, υποδεικνύοντας ότι θα γίνει εν καιρώ ποιμένας αυτών που προέρχονται από τον Ισραήλ;

«Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας.» Διότι το ότι επρόκειτο να μας αναπαύσει ο Χριστός, το προανήγγειλε και ο αρχάγγελος Γαβριήλ στην αγία Παρθένο λέγοντας: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού. Και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους.» Και βέβαια και οι θεσπέσιοι προφήτες φρόντιζαν να προαναγγέλλουν την ανάπαυση που θα ερχόταν μέσω αυτού. Διότι ο ένας έλεγε: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου, ο Κύριος ο Θεός σου που είναι μέσα σου είναι δυνατός, θα σε σώσει και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη του.» Ο δε Ησαΐας πάλι σχεδόν τον παρουσίαζε μπροστά στα μάτια μας λέγοντας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρά και γόνατα παραλυμένα, παρηγορηθείτε οι λιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας.»

Είπε δε κάπου και πάλι ιδιαιτέρως ο ίδιος μακάριος Ησαΐας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση, και θα ανταποδώσει.» Και πάλι: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με εξουσία, σαν ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συγκεντρώσει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει τις εγκυμονούσες,» δηλαδή, θα υπάρξει πνευματική παρηγοριά σε εκείνους που ήδη κυοφορούν με ωδίνες τον θείο λόγο, καθώς πρόκειται να γίνουν καρποφόροι, και σε αυτούς που οσονούπω πρόκειται να γεννήσουν τα καυχήματα της ευαγγελικής πολιτείας. Διότι αυτός είναι καρπός μιας όσιας και γνήσιας ψυχής. Αλλά, λέει, ο Ιακώβ έφτιαξε για τον εαυτό του ξεχωριστά ποίμνια, και δεν τα ανέμειξε με τα πρόβατα του Λάβαν. Διότι το βέβηλο είναι ασυμβίβαστο με το άγιο· το ρυπαρό με το καθαρό. Ξεχωρισμένοι δε είναι οι του Χριστού, οι οποίοι αποφεύγουν να αναμειγνύονται με τα του κόσμου, και είναι απαλλαγμένοι από κάθε φιλοσαρκία, και δεν είναι άσημοι ως προς τον βίο, αλλά μάλλον επιφανέστατοι εξαιτίας της αρετής τους. «Διότι έγιναν, λέει, τα άσημα του Λάβαν, και τα επίσημα του Ιακώβ.» Όμως ο Ιακώβ δεν διέφυγε τον φθόνο.

Στο ίδιο. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορήστε, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, υψώστε το ανάστημά σας, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός θα έρθει και θα μας σώσει.

Διότι, όταν ο νους έχει προηγουμένως διαφθαρεί από κάποια τυχαία ή συγκεκριμένη ηδονή, και έχει έτσι παραλύσει, εγκαταλείπει τους κόπους που οδηγούν στην αρετή, και η ψυχή του ανθρώπου πέφτει στην αμαρτία. Γι' αυτό ακριβώς ορισμένοι ονομάζονται φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι. Αναφωνεί δε και ο προφήτης προς εκείνους που από ψυχική ασθένεια έχουν περιπέσει στην αμαρτία και την παράλυση της φαυλότητας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αλλά αυτά βέβαια έχουν έτσι. Το ζεύγος όμως, πες μου, των γυναικών, οι οποίες μεταφέρουν το μέτρο και την ανομία στη γη των Βαβυλωνίων, τι άραγε να θέλει να δηλώσει; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Έχει φραγεί βέβαια, ω γενναίε, το στόμα της ανομίας δια του Χριστού. Διότι διαμέσου αυτού έχουμε δικαιωθεί, και έχουμε απαλλαγεί από κάθε κατηγορία, και έχει παύσει η καταδίκη μας από την ανομία. Επειδή αυτός υπήρξε ο σκοπός της θείας οικονομίας για εμάς, με το να παραδοθεί για εμάς, ως άνθρωπος σαν εμάς και υπέρ ημών, στον θάνατο, αν και αναστήθηκε πάλι. Διότι δεν ήταν δυνατόν η ζωή να νικηθεί από τον θάνατο.

Εκτός αν αξίζει να αναφωνήσει κανείς προς αυτούς που έχουν υποστεί τέτοια βλάβη: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα.» Κατηγορούσε δε και ο ίδιος ο Χριστός τα πλήθη των Ιουδαίων, επειδή δεν ανέχονταν να κάνουν ευθείες τις οδούς τους ως προς αυτόν, αλλά μάλλον τις είχαν εκτρέψει προς τη χωλότητα, και είχαν γλιστρήσει από τους ορθούς λογισμούς. «Διότι,» λέει, «ξένοι υιοί με εξαπάτησαν· ξένοι υιοί πάλιωσαν, και χώλαναν απομακρυνόμενοι από τα μονοπάτια τους.» Βρίσκονται λοιπόν σε ίση μοίρα μεταξύ τους και πάρα πολύ κοντά, ως προς την ομοιότητα των παθών, η χωλότητα του νου και η τυφλότητα· διότι η μία καταβιβάζει στην αχρηστία αυτό που είναι πολύτιμο στη σύνεση, και η άλλη την ευρωστία στα αγαθά έργα. Επιπλέον, ο νόμος όρισε ότι πρέπει να απορρίπτεται αυτός που έχει κολοβωμένη μύτη, και μαζί του αυτός που έχει κομμένα αυτιά. Και θα μπορούσε κανείς να εφαρμόσει σε αυτούς τον εξής λόγο.

Και ο ίδιος ο Κύριος, μιλώντας για τον εαυτό Του, είπε προς τον Ιώβ: Δεν τον είδες ούτε θαύμασες με όσα ειπώθηκαν; Δεν φοβήθηκας ότι έχει ετοιμαστεί για εμένα; Διότι ποιος είναι αυτός που αντιστάθηκε σε εμένα; Ή ποιος θα μου αντισταθεί και θα αντέξει; 〈λγ〉 Ότι θα θεραπεύσει πολλούς— ο Ησαΐας λέει: Λάβετε δύναμη, χέρια χαλαρά και γόνατα παραλυμένα· ενθαρρυνθείτε, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· μη φοβάστε.

Σε αυτήν δε «έχει δοθεί και η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου». Ο μεν «Λίβανος», όπως και στα προηγούμενα, υποδήλωνε το θυσιαστήριο και τον ναό, στον οποίο προσφέρονταν «οι θυσίες μαζί με τον ίδιο τον λίβανο (θυμίαμα)» και η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία κατά τις αναφορές· ο δε «Κάρμηλος» έχει πολλές φορές αποδειχθεί ότι αινίσσεται τον λαό της περιτομής. Προφητεύεται, λοιπόν, ότι η «τιμή» του παλαιού λαού και η «δόξα» του ναού της Ιερουσαλήμ «θα δοθεί» στην άλλοτε «έρημο», εννοώ δηλαδή στην εξ εθνών Εκκλησία. Έπειτα προσθέτει: «και ο λαός μου», όχι πλέον ο Ισραήλ, αλλά ο δικός μου, λέει, «λαός θα δει τη δόξα του Κυρίου», με τον Λόγο να παρέχει αυτήν την υπόσχεση στον νέο λαό, εφόσον αυτός επρόκειτο να αποδεχθεί την πρώτη παρουσία του Σωτήρα. Γι' αυτό και «θα δει» τη δεύτερη και ένδοξη εμφάνισή Του, και θα αντικρίσει το «ύψος» Του. Στη συνέχεια, ευαγγελίζεται εκείνους που μέσω της επιλάμψεως του Σωτήρα πρόκειται να απαλλαγούν από τα πάθη της ψυχής, λέγοντας: «δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· παρηγορήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια»· και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «ενισχύστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα ασθενή· κραταιώστε, πείτε στους ανόητους: δυναμώστε, μη φοβάστε».

Παραπλησίως δε και ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων με όμοιο τρόπο ερμήνευσαν, καθώς ο Λόγος παραγγέλλει στους μαθητές και αποστόλους του Σωτήρος μας να «ενισχύουν» τις «αποκαμωμένες» ψυχές ανάμεσα στα έθνη και «να στηρίζουν τα γόνατα» αυτών που έχουν ασθενήσει, αλλά παραγγέλλει να απευθύνουν και προς τους άλλοτε «ολιγόψυχους» το εξής: «γίνετε δυνατοί, μη φοβάστε»· διότι, κι αν ακόμη κάποιοι σας διώκουν εκτοξεύοντας απειλές και προκαλώντας φόβους, επιφέροντας κακοποιήσεις και βασανιστήρια, εντούτοις εσείς, λέει, «οι» άλλοτε «ολιγόψυχοι», αφού λάβατε ισχύ και δύναμη, «μη φοβάστε», έχοντας τον Θεό σας να είναι παντοτινά μαζί σας. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός σας θα έλθει ως εκδίκηση ανταπόδοσης, ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα σας σώσει». Αφού λοιπόν διδαχθήκατε αυτά, εσείς «οι» άλλοτε «ολιγόψυχοι, γίνετε δυνατοί, μη φοβάστε». Αφού ο Λόγος θέσπισε αυτά και ευαγγελίστηκε σαφώς την παρουσία του Θεού, παραθέτει σημεία και γνωρίσματα των δικών του κατορθωμάτων, λέγοντας στη συνέχεια: «τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων».

Γι' αυτό στα προκείμενα έχει λεχθεί: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν». Επομένως, ευλόγως το ίδιο προφητικό πνεύμα μέσω του Ησαΐα, εξαγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα για την έρημο, έκανε μνεία και του ίδιου του Ιορδάνη, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημος που διψάς· ας αγαλλιάσει η έρημος, και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα εξαναθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια. Δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας ανταπέδωσε κρίση· αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη». Σε αυτό αναφέρεται τώρα λέγοντας: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν»· τα οποία βεβαίως εκπληρώθηκαν κατά τη θεοφάνεια του Σωτήρα μας στους ανθρώπους. Γι' αυτό ευλόγως ο παρών ψαλμός, απευθυνόμενος σε όλα τα έθνη, έλεγε: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· και πάλι: «Πείτε στον Θεό: Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!». Και με απόλυτη συνοχή, αφού είπε: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν», προσθέτει: «Σε αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, ακούγοντας τον ίδιο τον Σωτήρα να λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου».

Αλλά εκείνοι μεν, οι οποίοι σαν τους γίγαντες κίνησαν θεομαχία, είχαν τέτοιο καταστροφικό τέλος στη ζωή τους· για την έρημο, όμως, και για εκείνην που έχει θεωρηθεί από τους ανθρώπους απελπισμένη, τέτοια είναι τα αποτελέσματα της κατά Θεόν υπομονής, όπως αυτά που βλέπουμε, ώστε να αναφωνεί προς αυτήν η προφητεία του Ησαΐα τα εξής: «Ευφράνσου, έρημος διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν το κρίνο, και θα ανθίσει και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη. Στυλωθείτε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· παρηγορηθείτε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη σκέψη, πάρτε δύναμη, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει· διότι, λέει, ανέβλυσε νερό στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη, και η άνυδρη γη θα γίνει έλος, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού». Και αυτά μεν, τα οποία προφητεύθηκαν παλαιά με λόγια, καταγράφηκαν στα ιερά βιβλία, οι ίδιες όμως οι πράξεις δεν μας παραδίδονται πλέον μέσω της ακοής, αλλά μέσω των ίδιων των έργων.

Αφού λοιπόν επέστρεψε με το κατάλληλο μέτρο όπως έπρεπε, προστάζεται και πάλι εξαρχής να αγάλλεται και ανθίζει «ως κρίνο» και αναδίδει σε όλους τους ανθρώπους τη θεϊκή ευωδία, «διότι», λέει, «ανέβλυσε στην έρημο νερό», το νάμα της θείας παλιγγενεσίας του σωτηρίου λουτρού, και τώρα η μέχρι πρότινος έρημος μετατράπηκε σε «έλη, και στη διψασμένη γη» ανέβλυσε «πηγή ζωντανού νερού», και δυνάμωσαν πραγματικά «τα χέρια» που πριν ήταν «παραλυμένα», και αυτά τα μεγάλα και ολοφάνερα δείγματα είναι έργα της δύναμης των χεριών· αλλά και τα άλλοτε σαθρά και παραλυμένα «γόνατα», αφού ανέκτησαν τα οικεία στηρίγματά τους, βαδίζουν ορθοποδώντας στον δρόμο της θεογνωσίας, σπεύδοντας προς το οικείο ποίμνιο του πανάγαθου ποιμένα. Αν πάλι κάποιοι παρέλυσαν τις ψυχές τους εξαιτίας των απειλών των τυράννων, ο σωτήριος λόγος δεν παραβλέπει ούτε αυτούς αφήνοντάς τους αθεράπευτους, αλλά θεραπεύοντάς τους πολύ καλά, τους παροτρύνει προς τη θεϊκή παρηγοριά, λέγοντας: «ενθαρρυνθείτε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε».

Ψ. ΙΣΤ΄. Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα βγάλει άνθη και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν, και η τιμή του Καρμήλου· και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου, και το μεγαλείο του Θεού. Δυναμώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα· παρηγορήστε, εσείς που είστε ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει· ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη· και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε έλη, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή υδάτων. Προαγορεύει ότι κατά την παρουσία του Θεού πρόκειται να συμβούν παράδοξες θεραπείες. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι και εδώ ο Χριστός του Θεού έχει τιμηθεί με την ονομασία του Θεού. Κατά την παρουσία του, αφενός σε σωματικό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν οι προαναφερθείσες θεραπείες στους πάσχοντες, αφετέρου δε, με τρόπο ακόμη πιο θαυμαστό, αυτές ενεργούνται και τώρα μέσω της πίστης σε αυτόν, καθώς ολόκληρο ανεξαιρέτως το ανθρώπινο γένος απαλλάσσεται από τα πάθη της ψυχής.

Ύστερα από αυτά προφητεύονται στη συνέχεια κάποια πιο σκοτεινά πράγματα και διαμέσου αινιγμάτων, τα οποία χρειάζονται εκτενέστερη και βαθύτερη ερμηνεία σύμφωνα με την τροπολογία, τα οποία βεβαίως με την άνεσή μας στον κατάλληλο καιρό θα τύχουν της αρμόζουσας αναλύσεως, όταν, συν Θεώ, παραδώσουμε τον λόγο περί των επαγγελιών. 〈Από τον ίδιο〉. «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα εξανθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου και το μεγαλείο του Θεού. Ανακτήστε τις δυνάμεις σας, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· παρηγορηθείτε, εσείς που είστε λιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο και φάραγγα σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.»

«Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα γεμίσουν άνθη και θα αγαλλιάσουν οι ερημιές του Ιορδάνη· και της δόθηκε η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα αντικρίσει τη δόξα του Κυρίου». Στα οποία προσθέτει τα εξής: «Πάρτε δύναμη, χέρια εξαντλημένα και γόνατα παραλυμένα· αναθαρρήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και ευκρινής θα γίνει η γλώσσα των βραδυγλώσσων, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και χείμαρρος σε γη διψασμένη».

«Πάρτε δύναμη, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και τα ώτα των κωφών θα ακούσουν, τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν ελάφι και η γλώσσα των βραδυγλώσσων θα γίνει καθαρή.» Και τις εκπληρώσεις αυτών τις συναντάς στα ευαγγέλια, αφενός όταν προσέφεραν στον Σωτήρα και Κύριό μας «έναν παραλυτικό κατάκοιτο σε κλίνη», τον οποίο και κατέστησε υγιή με έναν του λόγο, αφετέρου όταν αναρίθμητοι τυφλοί και δαιμονιζόμενοι, αλλά και όσοι καταπονούνταν από διάφορες νόσους και ασθένειες, απαλλάσσονταν από τα πάθη τους μέσω της σωτήριας δύναμής του· πέρα δε από αυτά, ακόμη και τώρα σε όλη την οικουμένη, αναρίθμητα πλήθη που είναι δεμένα με ποικίλα είδη κακίας και έχουν τις ψυχές τους γεμάτες από την άγνοια του επί πάντων Θεού, τα ιατρεύει και τα θεραπεύει με θαυμαστό και υπέρλογο τρόπο με τα φάρμακα της διδασκαλίας του. Πλην όμως, το ότι μέσα από αυτά αναγορεύεται και Θεός, εφόσον ενεργεί τέτοια θαύματα στον κατάλληλο καιρό, έχει ήδη αποδειχθεί προηγουμένως από εμάς στις μαρτυρίες περί της θεότητάς του.

Και έπρεπε βέβαια, τώρα τουλάχιστον αν και άλλοτε, να ομολογείται Αυτός ως Θεός, όταν επιδείκνυε έργα θείας και αληθινά ένθεης δύναμης· διότι μόνο στον Θεό και σε κανέναν άλλον ανήκε το να δυναμώνει τους παραλύτους, να ζωογονεί τους νεκρούς, να παρέχει σωτηρία στους ασθενείς, να ανοίγει τα μάτια των τυφλών και ομοίως να θεραπεύει την ακοή των κωφών, να ανορθώνει τους χωλούς, και να αποκαθιστά ώστε να μιλούν καθαρά αυτούς που είχαν δεμένη τη γλώσσα, τα οποία όλα έχουν πραχθεί από τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό όπως αρμόζει σε Θεό, και έχουν μαρτυρηθεί από τους πολλούς που τον κήρυξαν σε ολόκληρη την οικουμένη. Το αληθινό και το ανυπόκριτο της μαρτυρίας αυτών πιστοποιείται από τη δοκιμασία των βασανιστηρίων και την καρτερία τους μέχρι θανάτου, την οποία επέδειξαν ενώπιον βασιλέων, αρχόντων, ηγεμόνων και ολόκληρων εθνών, επιμαρτυρώντας την αλήθεια σε όσα κηρύσσονταν από αυτούς. Πιστεύω δε ότι σε αυτούς ακριβώς, στους ευαγγελιστές και τους αποστόλους Του, απευθύνει το προφητικό πνεύμα τα λόγια: «ανακτήστε τις δυνάμεις σας, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα». Επειδή δηλαδή αυτοί είχαν ατονήσει ως προς τα χέρια και τις πρακτικές δυνάμεις, όπως και ως προς τα βήματα και την πορεία από τη μακρά περίοδο της λατρείας σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, διεγείροντάς τους προς την κατά το Ευαγγέλιο πολιτεία, λέει: «ανακτήστε τις δυνάμεις σας, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα», προς προετοιμασία δηλαδή του κατά το Ευαγγέλιο δρόμου. «

Επειδή, λοιπόν, ο Κύριος ανεβαίνει στο όρος, ας ακούσουμε τον Ησαΐα που φωνάζει: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου». Και αν ασθενούμε εξαιτίας της αμαρτίας, ας δυναμώσουμε, όπως υποδεικνύει η προφητεία, τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα. Διότι, εάν φθάσουμε στην κορυφή, θα βρούμε αυτόν που θεραπεύει κάθε νόσο και κάθε αδυναμία, αυτόν που αναλαμβάνει τις ασθένειές μας και βαστάζει τις νόσους μας. Επομένως, ας τρέξουμε και εμείς προς την άνοδο, ώστε, αφού βρεθούμε μαζί με τον Ησαΐα στην κορυφή της ελπίδας, να δούμε από περίοπτη θέση εκείνα τα αγαθά, τα οποία ο Λόγος δείχνει σε όσους τον ακολούθησαν στο ύψος. Αλλά ας ανοίξει ο Θεός Λόγος το στόμα του και για εμάς, και ας μας διδάξει εκείνα των οποίων η ακρόαση αποτελεί μακαριότητα· και ας γίνει για εμάς αρχή της θεωρίας, η αρχή της διδασκαλίας των όσων έχουν ειπωθεί.

Δ΄. Περί των θαυμάτων τα οποία επρόκειτο να επιτελέσει ο Κύριος μετά την ενανθρώπισή του. Ιερεμίας: «Ιδού, σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, και ως φως των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη, και να λάβεις έρημη κληρονομιά, λέγοντας σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: Εξέλθετε· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: Φανερωθείτε». Και ότι δεν ομιλεί περί απλού ανθρώπου, το αποδεικνύει ο ίδιος που είπε: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανείς άλλος δεν πρόκειται να συγκριθεί μαζί του». Ησαΐας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· λάβετε θάρρος, οι λιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη». Και πάλι: «Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των βραδύγλωσσων». Και πάλι: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους πτωχούς, να διαλαλήσω στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη».

Μάτια πάντοτε στραμμένα προς τον Κύριο, που βλέπουν το αιώνιο και απρόσιτο φως. Αυτιά που εισακούουν τους θείους λόγους και τέρπονται με την κιθάρα του Πνεύματος, μέσω των οποίων εισήλθε ο Λόγος για να σαρκωθεί. Όσφρηση που θέλγεται από την οσμή των μύρων του Νυμφίου, ο οποίος είναι θείο μύρο που κενώνεται εκουσίως και χρίει την ίδια Του την ανθρωπότητα· διότι «μύρο που εκκενώθηκε είναι το όνομά σου», λέει η Γραφή. Χείλη που αινούν τον Κύριο και ενώνονται με τα δικά Του χείλη. Γλώσσα και φάρυγγας που διακρίνουν τους λόγους του Θεού και γεμίζουν από τη θεία γλυκύτητα. Καρδιά καθαρή και αμόλυντη, που βλέπει και ποθεί τον αόρατο Θεό. Γαστέρα, στην οποία κατοίκησε ο Αχώρητος, και μαστοί γάλακτος, από τους οποίους τράφηκε ο Θεός, το βρέφος Ιησούς. Πύλη του Θεού, η οποία παραμένει διαρκώς παρθένος. Χέρια που βαστάζουν τον Θεό και γόνατα που είναι θρόνος υψηλότερος από τα Χερουβίμ, μέσω των οποίων δυνάμωσαν τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα. Πόδια που καθοδηγούνται από τον νόμο του Θεού σαν από φωτεινό λύχνο, και τρέχουν πίσω Του χωρίς να στραφούν προς τα πίσω, έως ότου ελκύσουν τον Ποθούμενο προς αυτήν που Τον ποθούσε. Ολόκληρη είναι νυμφικός θάλαμος του Πνεύματος. Ολόκληρη πόλη του ζώντος Θεού, την οποία ευφραίνουν οι ορμές του ποταμού, τα κύματα των χαρισμάτων του Πνεύματος. Ολόκληρη ωραία, ολόκληρη πλησίον του Θεού· διότι αυτή, αφού ανέβηκε πάνω από τα Χερουβίμ και υψώθηκε πάνω από τα Σεραφίμ, κατέστη πλησίον του Θεού.

Ώ, πόσα και πόσο μεγάλα κακά γεννιούνται από την αναρχία! Πείνα, πόλεμος, λεηλασίες χωριών, στέρηση χρημάτων, απαγωγές, οι φόβοι για δουλεία και θάνατο. ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί ακηδίας και αθυμίας. «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου; Και γιατί με ταράζεις;» «Όταν κυριεύτηκε από ακηδία η καρδιά μου, με ύψωσες πάνω σε πέτρα.» «Βυθίστηκα σε σκέψεις και ολιγοψύχησε το πνεύμα μου.» «Νύσταξε η ψυχή μου από την ακηδία· στερέωσέ με με τους λόγους σου. Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου.» «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα.

Επειδή όμως δεν σας ανέφερα μια τέτοια γραφή, η οποία να υποδεικνύει ότι ο Χριστός πρόκειται να κάνει αυτά, θα υπενθυμίσω αναγκαστικά μία, από την οποία σας είναι δυνατόν να κατανοήσετε, πώς και σε όσους στερούνταν τη γνώση του Θεού, εννοώ τα έθνη, τα οποία ενώ είχαν μάτια δεν έβλεπαν ούτε ενώ είχαν καρδιά κατανοούσαν, προσκυνώντας τα υλικά κατασκευάσματα, ο λόγος προέλεγε ότι θα τα αρνηθούν και θα ελπίσουν σε αυτόν τον Χριστό. Έχει λεχθεί δε ως εξής: Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη, και δόθηκε σε αυτήν η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει το μεγαλείο του Κυρίου και τη δόξα του Θεού. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορηθείτε εσείς που είστε ολιγόψυχοι στην καρδιά, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει. Αυτός θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει τρανή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και ρυάκι σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.

Συμφωνία. «Ακολούθως δε και ο 53ος κανόνας της εν Καρθαγένη συνόδου ορίζει, να μην αρνείται κανένας Επίσκοπος τη χάρη του Θεού και τη συμφιλίωση στους θεατρίνους, τους μίμους και τους αρνητές, όταν επιστρέφουν στον Θεό. Οι τέτοιου είδους δε, αφού γίνουν χριστιανοί, να μην αναγκάζονται να επιστρέφουν στα ίδια θεάματα, σύμφωνα με τον 72ο κανόνα της ίδιας συνόδου. Γι' αυτό οι ίδιοι οι Απόστολοι στις Διαταγές τους, Βιβλ. 2ο, κεφ. 15ο και 40ο, παραγγέλλουν στον Επίσκοπο, ότι εκείνους τους ανθρώπους που θα αφορίζονταν από τους υπόλοιπους Χριστιανούς εξαιτίας των αμαρτιών τους, αυτός να μην τους αποβάλει, αλλά να συναναστρέφεται μαζί τους, φροντίζοντάς τους, παρακαλώντας, στηρίζοντας και λέγοντάς τους "δυναμώστε τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα", μήπως από την υπερβολική λύπη γίνουν άφρονες και τρελαθούν. Καθώς και ο Παύλος πρόσταξε τους Κορινθίους να συναναστρέφονται και να δείχνουν αγάπη στον πρώην αφορισμένο εκείνο άνθρωπο, για να μην καταποθεί από τον σατανά και φτάσει στην απόγνωση εξαιτίας της υπερβολικής λύπης. Διάβασε και την επιστολή του Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, την οποία γράφει προς τον θεραπευτή Δημόφιλο, και δες πόσο τον ελέγχει και τον επιπλήττει, διότι έδιωξε και απέβαλε από την Εκκλησία τον άνθρωπο που επέστρεψε από την αμαρτία και μετανόησε.»

Ζ΄. Αλλ' ας στρέψουμε το βλέμμα στις προφητικές θεοπτίες και ας εξετάσουμε πώς προτυπώνεται σε αυτές το ιερότατο βάπτισμα· διότι σε αυτό μας καλεί η συνέχεια του λόγου. Τι λέει λοιπόν ο Ησαΐας; Διότι από εκεί αντλώντας τα λόγια είπαμε: «Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη». Προφανώς η προσφώνηση απευθύνεται στην ανθρώπινη φύση, η οποία βρισκόταν σε έρημο όσον αφορά την καρποφορία που προέρχεται από την πίστη και τα αγαθά έργα· και γι' αυτό, ενώ διψούσε για το νάμα της υιοθεσίας, ανέβλυσε το νερό του βαπτίσματος, σαν ένα ποτάμιο ρεύμα, το ρείθρο του Ιορδάνη. Και μετά τι ακολουθεί; «Και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες», δηλαδή σε άφθονη πίστη· «και στη διψασμένη γη, θα υπάρξει πηγή ύδατος»· δηλαδή αυτή η ίδια η κρήνη της υιοθεσίας· «και εκεί θα υπάρχει ευφροσύνη πτηνών», δηλαδή αυτών που προφανώς αναγεννώνται από το βάπτισμα, οι οποίοι μεταφορικά μοιάζουν με πτηνά, επειδή από την αρχή έλαβαν και αυτοί την ύπαρξή τους από τα ύδατα. Και τι υποδηλώνει η γεμάτη με νερό λεκάνη στην ιστορία του Γεδεών; Ο λόγος υπονοεί τη μητροειδή κολυμβήθρα της υιοθεσίας, η οποία είναι κυκλική στο σχήμα και από παντού τέλεια τορνευμένη, σύμφωνα με την ιδέα της αναμαρτησίας, πάνω στην οποία έσταξε η ιαματική δρόσος του νοητού πόκου, πλήρης Αγίου Πνεύματος, από την οποία αναγεννώνται τα νεοφώτιστα τέκνα του Θεού, τα οποία αντάλλαξαν τη γέννηση από σάρκα και αίμα, και ανήλθαν σε τέτοιο μέτρο τέλειου άνδρα, ώστε να καταβάλλουν το δαιμονικό γένος μέσω της τριαδικής λατρείας.

Ο Θεός λοιπόν των μετανοούντων, ο οποίος ταυτόχρονα δοξάζει τους αγίους του, όπως συνηθίζει, κατηύθυνε και πάλι τα βήματά του. Διότι, όπως φαίνεται, επρόκειτο για ψυχή που είχε οικειότητα προς το αγαθό. Έτσι εκπληρώθηκε το ρητό του προφήτη Ησαΐα που λέει: «Τότε θα αναπηδήσει ο χωλός σαν το ελάφι και θα είναι καθαρή η γλώσσα του μογιλάλου». Και πάλι: «Πάρτε δύναμη, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα, δώστε θάρρος». Τι συνέβη μετά από αυτό; Αφού αποχαιρέτησε οριστικά τον κόσμο και τα του κόσμου, έφτασε σε αυτό που παλαιά ονομαζόταν Ιερό, και τώρα λέγεται Άγιον Όρος. Προσέρχεται στη μεγαλύτερη από τις εκεί μονές και, αφού ενδύθηκε το μοναχικό σχήμα, αφιερώνεται αποκλειστικά στον Θεό και στα θεία, και συνάπτει οικειότητα μόνος προς μόνον τον Θεό. Τέτοιο λοιπόν υπήρξε αυτό το θαύμα.