Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 35:5

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

Και όταν μεν μελετάτε τις παλαιές βίβλους, όσες γράφτηκαν για την οικονομία του λαού, και όσες διδάσκουν με σαφήνεια τις εξουσίες των βασιλέων και την ιστορία τους, αποδέχεστε πειθήνια όσα λέγονται για το καθένα, ώστε τον μεν Μωυσή παρά λίγο να τον θεωρείτε Θεό, τον δε Ελισσαίο να τον υπερθαυμάζετε και τον δάσκαλό του, τον Θεσβίτη, να τον υμνείτε. Και όλους τους αγίους κάθε γενεάς, στους οποίων ενήργησε ο Θεός και οι οποίοι κατόρθωσαν μεγάλα και ξακουστά έργα, τους ανυψώνετε με τιμές ίσες με των αγγέλων. Και καθόλου δεν φιλονικείτε για τα αρχαία γεγονότα, ούτε αθετείτε την εξήγηση των πατέρων, και μάλιστα παρότι οι άνθρωποι από τη φύση τους δεν οδηγούνται πολύ εύκολα στην πίστη μέσω της ακοής. Εκείνα όμως που αργότερα είδατε με τα ίδια σας τα μάτια και αυτά που είναι δυνατόν να ψηλαφήσετε με τα δάχτυλα και να κατανοήσετε με ακρίβεια μέσω των αισθήσεων, αυτά με απιστία και συνάμα με αγνωμοσύνη τα διαστρέφετε, καταπατώντας τις προφητείες και ανατρέποντας την εκπλήρωση των προρρήσεων. Διότι αυτά που τώρα βλέπουμε στην πράξη, από παλιά ο Ησαΐας προλαβαίνοντας τα δίδαξε με τα λόγια του: Ιδού, ο Θεός ημών ανταποδίδει και θα ανταποδώσει κρίση. Αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι και καθαρή θα είναι η γλώσσα του μογιλάλου.

Ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος. Παλαιότερα μεν υποσχέθηκε δια των προφητών του ότι κατά τον καιρό της οικονομίας θα επιτελέσει θαυμάσια· αυτά ακριβώς θέλησε να εκπληρώσει. Ποια ήταν δε αυτά που υποσχέθηκε, παρά το: «Τότε θα ανοιχθούν οι οφθαλμοί των τυφλών», και τα υπόλοιπα σημεία; Και όχι μόνον αυτό, αλλά και η κλήση όλων των εθνών, την οποία επιτέλεσε και με λόγο και με έργο.

Σχετικά με το ότι ο Θεός Λόγος επρόκειτο να ενανθρωπήσει και να σαρκωθεί κατά τις έσχατες ημέρες, ας ακούσουμε τις φωνές των προφητών που λέγουν, και συγκεκριμένα του προφήτη Δαβίδ: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· Θεός είναι ο Κύριος και εμφανίστηκε σε εμάς»· και πάλι: «Ο Θεός θα έλθει φανερά»· του δε προφήτη Ησαΐα: «Ούτε άγγελος ούτε πρέσβης, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι.» Και για το ότι ο Χριστός επρόκειτο να γεννηθεί από γυναίκα παρθένο, ας ακούσουμε πάλι τον προφήτη Ησαΐα να λέει: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ»· και πάλι ο ίδιος: «Παιδίον γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, και το όνομά του καλείται Μεγάλης βουλής άγγελος, θαυμαστός, σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος.» Έπειτα, ο ίδιος προφήτης λέει και το πού πρόκειται να σαρκωθεί επί της γης ο Χριστός, δηλαδή στη Ναζαρέτ: «Γη του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, στον δρόμο της θάλασσας, πέραν του Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών· ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μέγα.» Είναι δε ολοφάνερο ότι ο λαός των εθνών καθόταν στο σκοτάδι της αγνωσίας, της πλάνης και της ειδωλολατρίας.

Από τους δικαίους, λοιπόν, κανείς, παρά μόνο ο Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι ασώματος κατά τη φύση Του, για χάρη μας φανερώθηκε με σώμα και έπαθε υπέρ ημών. Ή, αν ούτε αυτό τους είναι αρκετό, ας πεισθούν τουλάχιστον από άλλα, βλέποντας τον έλεγχο των θέσεών τους να είναι τόσο ξεκάθαρος· διότι λέει η Γραφή: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση, ο ίδιος θα έλθει και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων». Τι μπορούν, λοιπόν, να πουν και για αυτό, ή πώς τολμούν γενικά να αντικρίσουν και αυτό το επιχείρημα; Διότι η μεν προφητεία υποδηλώνει την έλευση του Θεού, τα δε σημεία φανερώνουν τον χρόνο της παρουσίας Του. Διότι, το να αναβλέπουν οι τυφλοί, να περπατούν οι χωλοί, να ακούν οι κωφοί και να μιλά καθαρά η γλώσσα των μογιλάλων, είναι σημεία που τα αναφέρουν για τη θεία παρουσία που έχει πλέον πραγματοποιηθεί. Ας μας πουν, λοιπόν, πότε έγιναν τέτοια σημεία στον Ισραήλ ή πού συνέβη κάτι τέτοιο στην Ιουδαία.

Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και «με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει αυτές που κυοφορούν». Και πάλι: «Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν, τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή». Εγώ είμαι, λέει, για τον οποίο πάλι έχει γραφτεί ότι: «Ξαφνικά θα έρθει στον ναό του ο Κύριος τον οποίο εσείς ζητάτε, και ο άγγελος της διαθήκης τον οποίο εσείς επιθυμείτε. Ιδού έρχεται, λέει ο Κύριος, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του; Ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του; Διότι αυτός θα εισέλθει σαν φωτιά σε χωνευτήρι και σαν το βότανο των πλυνόντων». Εγώ είμαι, λέει, αυτός που για τη σωτηρία όλων προσφέρω τον εαυτό μου ως θυσία στον ίδιο τον Θεό και Πατέρα, δίνοντας υπόσχεση μέσα από τη φωνή του ψαλμωδού και βοώντας: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες, αλλά σώμα κατασκεύασες για εμένα· ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ευαρεστήθηκες· τότε είπα: Ιδού έρχομαι, στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για εμένα, για να κάνω το θέλημά σου, ω Θεέ». Εγώ είμαι, λέει, αυτός που και ο ίδιος ο νόμος κήρυττε μέσω του Μωυσή λέγοντας τα εξής: «Προφήτη από τους αδελφούς σου σαν και εμένα θα σου αναστήσει ο Κύριος ο Θεός σου, αυτόν θα ακούτε· σύμφωνα με όλα όσα ζήτησες από τον Κύριο τον Θεό σου στο όρος Χωρήβ κατά την ημέρα της συνάξεως».

Αλλά αυτοί που είναι πληθωρικοί στα λόγια και ικανοί στην αλαζονεία, αναφωνώντας το «Εμείς γνωρίζουμε» με υπερβολική υπεροψία, αφενός παραμερίζουν τις φωνές του νόμου και δεν θεωρούν ότι αξίζουν τίποτα τα λόγια του Μωυσή, αφετέρου θεωρούν απλώς ως ενόχληση και τα λόγια των προφητών. Διότι δεν βάζουν καθόλου στον νου τους όσα είχαν προαναγγελθεί μέσω της φωνής του προφήτη ότι θα γίνονταν κατά τον καιρό της έλευσης του Σωτήρα μας Χριστού: «Διότι τότε», λέει, «θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε θα πηδήξει σαν ελάφι ο χωλός, και η γλώσσα των βραδυγλώσσων θα είναι καθαρή». Διότι, όταν θεραπεύτηκε ο παράλυτος στην κολυμβήθρα της Βηζαθά, έχοντας διατελέσει τριάντα οκτώ χρόνια «στην ασθένειά του», όπως είναι γραμμένο, με έναν λόγο του Σωτήρα εγκατέλειψε το κλινάριό του και πετάχτηκε πάνω σαν ελάφι· και ενώ έπρεπε να θαυμάσουν τον Ιησού γι' αυτό, αυτοί θρηνούσαν για την κατάλυση του Σαββάτου, και υποστηρίζοντας επιτακτικά ότι παραβιάστηκε ο νόμος, προσπαθούσαν με σοφιστείες να καταρρίψουν τη χάρη του θαύματος. Όταν, επίσης, εκδιώχθηκε κάποτε ένα δαιμόνιο και μίλησε ο κωφός, αυτοί περιέπεσαν σε τόσο φοβερή έλλειψη συνέσεως, ώστε να μην αποκομίσουν ούτε την ελάχιστη ωφέλεια από αυτό. Ο τυφλός ανέβλεψε, το προφητικό κήρυγμα εκπληρώθηκε, η φωνή του Πνεύματος οδηγήθηκε στην εκπλήρωσή της, και τι έγινε;

Γνώριζαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι, και μάλιστα πολύ σαφώς, ότι θα έρθει ο Χριστός· διότι αυτό δηλώνει η λέξη Μεσσίας· και ότι θα τους ερμηνεύσει την υπέρτερη βούληση του Θεού. Επιπλέον, είχε διαβεβαιωθεί ότι θα ανοίξει και τα μάτια των τυφλών από τον Ησαΐα, ο οποίος έλεγε ξεκάθαρα: «Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών». Αλλά κυκλοφορούσε στην Ιερουσαλήμ και κάποια άλλη φήμη, επειδή ακριβώς τον άρρητο τόκο του Θεού και Πατρός ο προφήτης Ησαΐας αναφέρει ότι είναι παντελώς άγνωστος, λέγοντας: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;». Πάλι, όμως, οι Ιουδαίοι, διαστρέφοντας προς τις δικές τους αντιλήψεις τη σημασία των όσων είχαν ειπωθεί, υπέθεσαν ότι ο Χριστός θα είναι παντελώς αγνοημένος και κανείς δεν θα γνώριζε καθόλου από πού κατάγεται, μολονότι η Θεία Γραφή καθιστά σε εμάς ολοφάνερη την κατά σάρκα γέννησή Του και γι' αυτό διακηρύσσει: «Ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό». Το ότι πάλι, επειδή ο νους των Ιουδαίων ήταν ακαθοδήγητος στην κατανόηση των αναγκαίων, υπέθεταν πως ο Χριστός θα αγνοούνταν, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το διαπιστώσουμε από εκείνα που ο μακάριος Ευαγγελιστής Ιωάννης βεβαιώνει ότι έλεγαν ορισμένοι Ιεροσολυμίτες για Αυτόν. «Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός τον οποίο ζητούν να θανατώσουν; Και να, μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως πράγματι αναγνώρισαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι· ενώ ο Χριστός, όταν έρθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι».

Διότι, όπως ήδη ανέφερα προηγουμένως, ο άλλοτε τυφλός έχει ακόμη χαμηλότερη αντίληψη για τον Χριστό, και, μη έχοντας ακόμη μάθει ακριβώς ότι είναι κατά φύσιν Θεός, σκέφτεται και μιλάει γι' αυτόν ως για προφήτη, στον οποίο θα μπορούσε να αποδοθεί άμεμπτα η θεοσέβεια. Στον Χριστό όμως αυτό δεν αρμόζει καθόλου. Διότι είναι Θεός κατά φύσιν, δεχόμενος τη λατρεία όσων Τον σέβονται ως πνευματική θυσία. «Από τον αιώνα δεν ακούστηκε ότι άνοιξε κάποιος τα μάτια ανθρώπου που γεννήθηκε τυφλός.» Επειδή, όπως φαίνεται, πληγώθηκε βαθιά και πόνεσε από τις λοιδορίες εναντίον του Χριστού, και λυπήθηκε αφόρητα, επειδή τον χλεύασαν λέγοντας «Εσύ είσαι μαθητής εκείνου, εμείς όμως είμαστε μαθητές του Μωυσή», σπεύδει να υπερασπιστεί τον δικό του διδάσκαλο, και αντιπαραβάλλει κατά κάποιον τρόπο τα λαμπρά έργα του Σωτήρα μας με όσα τελέστηκαν μέσω του Μωυσή, δείχνοντας ότι όσο μεγαλύτερος είναι στη θαυματουργία, τόσο υπερέχει. Διότι, δεν είναι άραγε ανάγκη αυτός που επιτελεί το σπουδαιότερο να είναι οπωσδήποτε υπέρτερος και κατά τη δόξα; Αλλά αυτό είναι αναμφίβολο. Συγχρόνως δε, όπως είναι φυσικό, δηλώνει κάτι τέτοιο: ενώ μια αρχαιοτάτη προφητεία το έχει προαναγγείλει, λέγοντας τα εξής για την παρουσία του Χριστού: «Τότε», λέει, «θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών», κανείς βέβαια προηγουμένως δεν θαυμάστηκε έχοντας κάνει κάτι τέτοιο, αλλά έχει εκπληρωθεί μέσω αυτού και μόνο, τον οποίο εσείς, δεν ξέρω πώς, λέει, δεν διστάσατε να τον αποκαλέσετε αμαρτωλό.

«Παρηγορήστε τους ολιγόψυχους στη διάνοια· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας αποδίδει δικαιοσύνη και θα ανταποδώσει. Ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι και η γλώσσα των βραδύγλωσσων θα γίνει καθαρή.» Αποτελεί κατάλληλη μυσταγωγία και πνευματική παράκληση για όσους καλούνται από τα έθνη στην επίγνωση του Χριστού, η φράση: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα». Διότι σε όσους ακόμη βρίσκονται στην πλάνη, τα χέρια είναι αδρανή και τα γόνατα παραλυμένα. Και φυσικά δεν λέει αυτά τα πράγματα αναφορικά με τα μέλη του σώματος, αλλά θα διαπιστώσουμε πως ασθενούν πνευματικά όσοι βρίσκονται μέσα σε απάτες και πλάνες. Διότι δεν είναι δυνατόν να βρεθεί σε αυτούς ούτε έργο ευσέβειας ούτε δύναμη στα γόνατα, δηλαδή στη διάνοια, ώστε να μπορέσουν να διαβούν την ιερή οδό της δικαιοσύνης. Αλλά, «δυναμώστε», λέει, ώστε να μπορέσουν να τρέξουν προς τον Θεό. Εσείς, από την άλλη, ως ταγμένοι στην ιερουργία του θείου κηρύγματος, παρηγορήστε τους εξασθενημένους, πείτε καθαρά στους ολιγόψυχους: «Δυναμώστε, μη φοβάστε». Διότι ο νους δεν είναι δυνατός σε αυτούς που αγνοούν τον Θεό· επειδή φοβούνται τις επιθέσεις των παθών, και τον Σατανά που τους τυραννούσε στο παρελθόν, και επιπλέον τον θάνατο.

Αλλά ιδού, λέει, ο Θεός, δηλαδή δεν είναι μακριά ο Σωτήρας, ο οποίος θα αποδώσει δικαιοσύνη. Διότι θα καταδικάσει τον άρχοντα τούτου του αιώνα, και θα απαλλάξει από τη δουλεία σε αυτόν όσους έχουν καταδυναστευτεί. Διότι θα έρθει, θα έρθει και θα μας σώσει. Τι ακολουθεί λοιπόν; Όταν θα έρθει τότε σε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη, θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών. Διότι εκείνοι που παλαιότερα λάτρευαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, θα χρησιμοποιήσουν την ίδια την κτίση που κάποτε τους πλάνησε σαν έναν καθοδηγητή, ο οποίος θα τους οδηγήσει ορθά προς την επίγνωση του Δημιουργού. Επειδή από την ομορφιά των δημιουργημάτων, αναλογικά κατανοείται και ο δημιουργός τους. Και όπως λέει ο Παύλος, «Τα αόρατα γνωρίσματά του, από την εποχή της δημιουργίας του κόσμου, γίνονται ορατά, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων του, δηλαδή και η αιώνια δύναμή του και η θεότητά του». Θα ανοιχτούν, λοιπόν, τα μάτια των άλλοτε τυφλών και θα ακούσουν τα αυτιά των κωφών. Διότι εκείνοι που παλαιότερα απέρριπταν τους λόγους περί του Θεού, και επιδίωκαν να καταστήσουν απαράδεκτη τη μυσταγωγία των αγίων, τώρα θα την αποδεχθούν με χαρά.

Οι Ιουδαίοι, πράγματι, περίμεναν τον φωτισμό από τον Χριστό. Άκουγαν τους αγίους προφήτες να αναφωνούν ξεκάθαρα: «Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ, διότι έφτασε το φως σου και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε πάνω σου». Και τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών. Και ως προς την προαγγελία των αγίων προφητών, δεν στερούνταν χρηστής ελπίδας αυτοί οι ταλαίπωροι. Και μάλιστα, έλεγαν κάποτε μεταξύ τους οι άρχοντες της Ιουδαϊκής Συναγωγής: «Μήπως από την Γαλιλαία έρχεται ο Χριστός; Δεν είπε η Γραφή ότι από το σπέρμα του Δαβίδ και από την κώμη της Βηθλεέμ έρχεται ο Χριστός;» Και εκείνη η Σαμαρείτιδα γυναίκα ομολόγησε ξεκάθαρα, συνομιλώντας με τον ίδιο τον Χριστό, τη δύναμη της ελεύσεώς Του. Διότι είπε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Επομένως, περίμεναν μεν, όπως είπα, τον φωτισμό από τον Χριστό, αλλά η ελπίδα τους κατέληξε στο εντελώς αντίθετο. Διότι δεν αποδέχθηκαν το αληθινό φως, αλλά αφού εγκατέστησαν οικειοθελώς το σκοτάδι στις διάνοιές τους, έγιναν τυφλοί και οδηγοί τυφλών, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα.

Πότε είδες να εκπληρώνεται αυτό που είχε προειπωθεί παλαιά; «Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και θα ακούσουν τα αυτιά των κωφών· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή.» Μήπως θέλεις να ελπίζεις πάντοτε στην παρουσία του Εμμανουήλ, και να προσδοκάς αυτά που έχεις ήδη δει να εκπληρώνονται; Κανένα από όσα έχουν τελεστεί δεν σε οδηγεί στη βεβαιότητα του θαύματος, αλλά θέλεις να κρύβεις αυτά που είναι σε όλους γνωστά; Κλείνεις τα μάτια σου, και κρατάς τα αυτιά σου κλειστά μπροστά στις θαυματουργίες του Χριστού; Λαμβάνεις, λοιπόν, την άξια ανταπόδοση για τα σφάλματά σου. Διότι δεν υπάρχουν πλέον σε σένα τα σύμβολα της ευσέβειας, ούτε πόλη, ούτε εορταστική θυσία, αλλά διασκορπίστηκες περιπλανώμενος παντού στην οικουμένη. Και θα ακούσεις μάλιστα από κάποιον που σε ονειδίζει, από εκείνους που έχουν επιλέξει να φρονούν ορθά, εκείνο που είχε προαναγγελθεί στον Βαρούχ: «Τι συμβαίνει, Ισραήλ, και βρίσκεσαι σε γη εχθρών; Γέρασες σε ξένη γη, μολύνθηκες μαζί με τους νεκρούς, συγκαταλέχθηκες με αυτούς που βρίσκονται στον Άδη. Εγκατέλειψες την πηγή της σοφίας.» Δεν θα έχεις, επομένως, κανέναν τρόπο να απολογηθείς για αυτές τις κατηγορίες.

Έχουμε δύο σημεία και επιθυμούμε να μάθουμε ένα τρίτο. Πες μας, τι κάνει ο Κύριος όταν έλθει; Λέει ένας άλλος προφήτης: Ιδού ο Θεός μας. Και στη συνέχεια: Αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν, τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι και η γλώσσα των βραδύγλωσσων θα γίνει καθαρή. Ας μας αναφερθεί όμως και άλλη μία μαρτυρία. Αναφέρεις, ω προφήτη, τον Κύριο να έρχεται και να επιτελεί σημεία όσα ποτέ δεν έχουν γίνει. Ποιο άλλο σαφές σημείο αναφέρεις; Ο ίδιος ο Κύριος έρχεται σε κρίση μαζί με τους πρεσβυτέρους του λαού και με τους άρχοντές του. Εξαιρετικό σημείο, ο Δεσπότης να κρίνεται από δούλους πρεσβυτέρους και να το ανέχεται.

Και πάλι: Ο Θεός τότε θα έλθει· τότε θα ανοιχθούν οι οφθαλμοί των τυφλών, και τα ώτα των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και καθαρή θα είναι η γλώσσα των μογιλάλων. 〈λδ〉 Ότι θα αναστήσει τους νεκρούς — ο Ησαΐας λέει: Ο θάνατος υπερίσχυσε και κατάπιε, και πάλι ο Θεός εξάλειψε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο. 〈λε〉 Ότι θα απιστήσουν οι Ιουδαίοι — ο Ησαΐας λέει: Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;

Παραπλησίως δε και ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων με όμοιο τρόπο ερμήνευσαν, καθώς ο Λόγος παραγγέλλει στους μαθητές και αποστόλους του Σωτήρος μας να «ενισχύουν» τις «αποκαμωμένες» ψυχές ανάμεσα στα έθνη και «να στηρίζουν τα γόνατα» αυτών που έχουν ασθενήσει, αλλά παραγγέλλει να απευθύνουν και προς τους άλλοτε «ολιγόψυχους» το εξής: «γίνετε δυνατοί, μη φοβάστε»· διότι, κι αν ακόμη κάποιοι σας διώκουν εκτοξεύοντας απειλές και προκαλώντας φόβους, επιφέροντας κακοποιήσεις και βασανιστήρια, εντούτοις εσείς, λέει, «οι» άλλοτε «ολιγόψυχοι», αφού λάβατε ισχύ και δύναμη, «μη φοβάστε», έχοντας τον Θεό σας να είναι παντοτινά μαζί σας. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός σας θα έλθει ως εκδίκηση ανταπόδοσης, ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα σας σώσει». Αφού λοιπόν διδαχθήκατε αυτά, εσείς «οι» άλλοτε «ολιγόψυχοι, γίνετε δυνατοί, μη φοβάστε». Αφού ο Λόγος θέσπισε αυτά και ευαγγελίστηκε σαφώς την παρουσία του Θεού, παραθέτει σημεία και γνωρίσματα των δικών του κατορθωμάτων, λέγοντας στη συνέχεια: «τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων».

Γι' αυτό στα προκείμενα έχει λεχθεί: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν». Επομένως, ευλόγως το ίδιο προφητικό πνεύμα μέσω του Ησαΐα, εξαγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα για την έρημο, έκανε μνεία και του ίδιου του Ιορδάνη, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημος που διψάς· ας αγαλλιάσει η έρημος, και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα εξαναθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια. Δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας ανταπέδωσε κρίση· αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη». Σε αυτό αναφέρεται τώρα λέγοντας: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν»· τα οποία βεβαίως εκπληρώθηκαν κατά τη θεοφάνεια του Σωτήρα μας στους ανθρώπους. Γι' αυτό ευλόγως ο παρών ψαλμός, απευθυνόμενος σε όλα τα έθνη, έλεγε: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· και πάλι: «Πείτε στον Θεό: Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!». Και με απόλυτη συνοχή, αφού είπε: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν», προσθέτει: «Σε αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, ακούγοντας τον ίδιο τον Σωτήρα να λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου».

Ψ. ΙΣΤ΄. Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα βγάλει άνθη και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν, και η τιμή του Καρμήλου· και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου, και το μεγαλείο του Θεού. Δυναμώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα· παρηγορήστε, εσείς που είστε ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει· ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη· και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε έλη, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή υδάτων. Προαγορεύει ότι κατά την παρουσία του Θεού πρόκειται να συμβούν παράδοξες θεραπείες. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι και εδώ ο Χριστός του Θεού έχει τιμηθεί με την ονομασία του Θεού. Κατά την παρουσία του, αφενός σε σωματικό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν οι προαναφερθείσες θεραπείες στους πάσχοντες, αφετέρου δε, με τρόπο ακόμη πιο θαυμαστό, αυτές ενεργούνται και τώρα μέσω της πίστης σε αυτόν, καθώς ολόκληρο ανεξαιρέτως το ανθρώπινο γένος απαλλάσσεται από τα πάθη της ψυχής.

Ύστερα από αυτά προφητεύονται στη συνέχεια κάποια πιο σκοτεινά πράγματα και διαμέσου αινιγμάτων, τα οποία χρειάζονται εκτενέστερη και βαθύτερη ερμηνεία σύμφωνα με την τροπολογία, τα οποία βεβαίως με την άνεσή μας στον κατάλληλο καιρό θα τύχουν της αρμόζουσας αναλύσεως, όταν, συν Θεώ, παραδώσουμε τον λόγο περί των επαγγελιών. 〈Από τον ίδιο〉. «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα εξανθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου και το μεγαλείο του Θεού. Ανακτήστε τις δυνάμεις σας, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· παρηγορηθείτε, εσείς που είστε λιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο και φάραγγα σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.»

Και εδώ ρητώς προαναγγέλλεται η σωτήρια έλευση του Θεού και αιτία πολλών αγαθών· προφητεύεται λοιπόν ότι θα υπάρξει ίαση στους κωφούς και ανάβλεψη στους τυφλούς, καθώς και θεραπεία στους χωλούς και σε όσους έχουν δεμένη τη γλώσσα τους, τα οποία βέβαια εκπληρώθηκαν όχι αλλιώς παρά διά της παρουσίας του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, από τον οποίο άνοιξαν οι οφθαλμοί των τυφλών και οι κωφοί ανέκτησαν την ακοή τους (τι χρειάζεται να αναφέρουμε πόσοι παράλυτοι και κωφοί και χωλοί ανέκτησαν τη φυσική τους βάδιση και μέσω των μαθητών του;), και άλλοι μύριοι καταπονημένοι από ποικίλες νόσους και ασθένειες αξιώθηκαν από αυτόν τη θεραπεία και τη σωτηρία, σύμφωνα με την ένθεη πρόρρηση της προφητείας και με την αψευδέστατη μαρτυρία των ιερών Ευαγγελίων. Ως «έρημο» στα λόγια αυτά το κείμενο υπονοεί την εξ εθνών Εκκλησία, στην οποία, ενώ παλαιά ήταν έρημη από τον Θεό, κομίζει το χαρμόσυνο άγγελμα διά των παρόντων λόγων, και σε αυτήν λοιπόν την έρημο, εκτός των άλλων, λέγει η Γραφή ότι θα δοθεί «η δόξα του Λιβάνου».

«Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα γεμίσουν άνθη και θα αγαλλιάσουν οι ερημιές του Ιορδάνη· και της δόθηκε η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα αντικρίσει τη δόξα του Κυρίου». Στα οποία προσθέτει τα εξής: «Πάρτε δύναμη, χέρια εξαντλημένα και γόνατα παραλυμένα· αναθαρρήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και ευκρινής θα γίνει η γλώσσα των βραδυγλώσσων, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και χείμαρρος σε γη διψασμένη».

«Πάρτε δύναμη, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και τα ώτα των κωφών θα ακούσουν, τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν ελάφι και η γλώσσα των βραδυγλώσσων θα γίνει καθαρή.» Και τις εκπληρώσεις αυτών τις συναντάς στα ευαγγέλια, αφενός όταν προσέφεραν στον Σωτήρα και Κύριό μας «έναν παραλυτικό κατάκοιτο σε κλίνη», τον οποίο και κατέστησε υγιή με έναν του λόγο, αφετέρου όταν αναρίθμητοι τυφλοί και δαιμονιζόμενοι, αλλά και όσοι καταπονούνταν από διάφορες νόσους και ασθένειες, απαλλάσσονταν από τα πάθη τους μέσω της σωτήριας δύναμής του· πέρα δε από αυτά, ακόμη και τώρα σε όλη την οικουμένη, αναρίθμητα πλήθη που είναι δεμένα με ποικίλα είδη κακίας και έχουν τις ψυχές τους γεμάτες από την άγνοια του επί πάντων Θεού, τα ιατρεύει και τα θεραπεύει με θαυμαστό και υπέρλογο τρόπο με τα φάρμακα της διδασκαλίας του. Πλην όμως, το ότι μέσα από αυτά αναγορεύεται και Θεός, εφόσον ενεργεί τέτοια θαύματα στον κατάλληλο καιρό, έχει ήδη αποδειχθεί προηγουμένως από εμάς στις μαρτυρίες περί της θεότητάς του.

Η δε προφητεία για όσους πρόκειται να σωθούν μέσω αυτού δηλώνεται στη συνέχεια με το: «Αυτός θα έλθει και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν», και τα εξής. Αυτήν δε τη σωτήρια κρίση και άλλη προφητεία επαγγέλλεται ότι θα την επιφέρει ο Χριστός, λέγοντας: «Ιδού ο δούλος μου, θα τον υποστηρίξω, ο εκλεκτός μου, τον οποίο αποδέχθηκε η ψυχή μου· θα φέρει κρίση στα έθνη». Γι' αυτό και για τον λόγο της Καινής Διαθήκης έχει λεχθεί: «Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη». Διότι, με θεία κρίση και με λόγους άρρητους σε εμάς, είναι εύλογο να ενεργεί Εκείνος τα σχετικά με την κλήση όσων επιστρέφουν σε αυτόν. Αλλά και επειδή μας διδάσκει τη θεία κρίση και μας διαπαιδαγωγεί να πράττουμε τα πάντα με ορθή κρίση, λέγεται ότι θα επιφέρει «κρίση στα έθνη». 〈Από τον ίδιο〉. «Τότε θα γίνουν φανεροί αυτοί που σφραγίζουν τον νόμο ώστε να μην τον μάθουν, και θα πει: Θα περιμένω τον Θεό που απέστρεψε το πρόσωπό του από τον οίκο του Ιακώβ, και θα έχω την ελπίδα μου σε αυτόν. Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Και θα υπάρξουν σημεία και τέρατα στον Ισραήλ από τον Κύριο Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί στο όρος Σιών. Και εάν σας πουν: Ζητήστε τους εγγαστρίμυθους και αυτούς που μιλούν μέσα από τη γη, τους κενολόγους που μιλούν από την κοιλιά τους, δεν πρέπει άραγε ένα έθνος να απευθύνεται στον Θεό του; Γιατί ζητούν από τους νεκρούς για λογαριασμό των ζωντανών;»

Δ΄. Περί των θαυμάτων τα οποία επρόκειτο να επιτελέσει ο Κύριος μετά την ενανθρώπισή του. Ιερεμίας: «Ιδού, σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, και ως φως των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη, και να λάβεις έρημη κληρονομιά, λέγοντας σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: Εξέλθετε· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: Φανερωθείτε». Και ότι δεν ομιλεί περί απλού ανθρώπου, το αποδεικνύει ο ίδιος που είπε: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανείς άλλος δεν πρόκειται να συγκριθεί μαζί του». Ησαΐας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· λάβετε θάρρος, οι λιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη». Και πάλι: «Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των βραδύγλωσσων». Και πάλι: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους πτωχούς, να διαλαλήσω στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη».

Του Ιερεμία. Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του. Έπειτα πρόσθεσε: Μετά από αυτά εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Και πάλι σε άλλον λόγο: Ιδού ο Θεός μας, αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Δίνοντας δε και σημείο της ένσαρκης παρουσίας του, πρόσθεσε: Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν.

Έπειτα, περιγράφοντας με σαφήνεια τον καιρό, έλεγε: «Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή.» Γι' αυτό και πάλι πρόσθεσε ο Ιησούς λέγοντας: «Σας το είπα, και δεν με πιστεύετε. Τα έργα που εγώ πράττω, αυτά μαρτυρούν για εμένα.» Σε αυτά τα έργα δεν πιστεύουν, και επιζητούν λόγια;

Τόση δόξα αντίκρισες, και τόσο πολύ οικτείρεις τον εαυτό σου; «Ναι», απαντά, «διότι ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη». «Τον βασιλιά, τον Κύριο Σαβαώθ», λες, «είδα με τα μάτια μου», ω προφήτη; Και πώς διακήρυξες αυτή την οπτασία; Αυτός ακριβώς ο βασιλιάς είναι ο Ιησούς, ο Υιός και Λόγος του Θεού. Όταν ο Μωυσής έλεγε στο όρος Σινά: «Δείξε μου τον εαυτό σου, για να σε δω», και απαντώντας σε αυτό το αίτημα ο Θεός και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός έλεγε: «Κανείς δεν θα δει το πρόσωπό μου και θα ζήσει», εσύ πώς λες: «Είδα με τα μάτια μου»; «Ναι», απαντά, «είδα· όχι στο μέτρο που πραγματικά είναι, αλλά όσο μπόρεσα. Διότι εμένα τον ελάχιστο, λόγω της πολλής Του ευσπλαχνίας, με αξίωσε για αυτή την οπτασία. Επειδή μου εμπιστεύθηκε να κηρύξω και την ένσαρκη παρουσία Του, η οποία υπήρξε λαμπρότερη και εκπληρώθηκε με το θέλημα του Πατέρα και το δικό Του, καθώς και όλα τα θαύματα που επρόκειτο να γίνουν από Αυτόν, μίλησα μέσω της δικής Του χάρης λέγοντας: “Ιδού ο Θεός ανταποδίδει κρίση· ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν”. Την άχραντη και σωτήρια σάρκωση του Σωτήρα από το γένος του Δαβίδ προευαγγελίστηκα λέγοντας: “Θα αναβλαστήσει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί”. Παρομοίως δε, προεσήμανα και το σωτήριο πάθος Του λέγοντας: “Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή”».

Επειδή όμως δεν σας ανέφερα μια τέτοια γραφή, η οποία να υποδεικνύει ότι ο Χριστός πρόκειται να κάνει αυτά, θα υπενθυμίσω αναγκαστικά μία, από την οποία σας είναι δυνατόν να κατανοήσετε, πώς και σε όσους στερούνταν τη γνώση του Θεού, εννοώ τα έθνη, τα οποία ενώ είχαν μάτια δεν έβλεπαν ούτε ενώ είχαν καρδιά κατανοούσαν, προσκυνώντας τα υλικά κατασκευάσματα, ο λόγος προέλεγε ότι θα τα αρνηθούν και θα ελπίσουν σε αυτόν τον Χριστό. Έχει λεχθεί δε ως εξής: Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη, και δόθηκε σε αυτήν η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει το μεγαλείο του Κυρίου και τη δόξα του Θεού. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορηθείτε εσείς που είστε ολιγόψυχοι στην καρδιά, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει. Αυτός θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει τρανή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και ρυάκι σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.

Εδώ, από τη μία πλευρά, ο προφητικός λόγος προαναγγέλλει ότι τα αυτιά των ασθενών θα προσέξουν και θα ακούσουν, και μάλιστα ότι και οι γλώσσες που ψελλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν. Παρόμοια δε με αυτά, και τον τρόπο με τον οποίο τα παραλυμένα και παραμορφωμένα μέλη θα δυναμώσουν και θα διορθωθούν, τον φανερώνει όχι πολύ αργότερα. Πώς όμως αυτά θα πραγματοποιηθούν και θα ολοκληρωθούν; Επειδή, λέει, θα έρθει ο Θεός μας και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα όσων μιλούν με δυσκολία· επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο, και ρυάκι σε διψασμένη γη· και η άνυδρη περιοχή θα μετατραπεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού. Ήδη δε και σε άλλο σημείο λέει τα αντίστοιχα με αυτά: Και την ημέρα εκείνη οι κουφοί θα ακούσουν τα λόγια των βιβλίων, και μέσα στο σκοτάδι και στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν, και οι φτωχοί θα αγαλλιάσουν για τον Κύριο με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από χαρά.

Ζ΄. Αλλ' ας στρέψουμε το βλέμμα στις προφητικές θεοπτίες και ας εξετάσουμε πώς προτυπώνεται σε αυτές το ιερότατο βάπτισμα· διότι σε αυτό μας καλεί η συνέχεια του λόγου. Τι λέει λοιπόν ο Ησαΐας; Διότι από εκεί αντλώντας τα λόγια είπαμε: «Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη». Προφανώς η προσφώνηση απευθύνεται στην ανθρώπινη φύση, η οποία βρισκόταν σε έρημο όσον αφορά την καρποφορία που προέρχεται από την πίστη και τα αγαθά έργα· και γι' αυτό, ενώ διψούσε για το νάμα της υιοθεσίας, ανέβλυσε το νερό του βαπτίσματος, σαν ένα ποτάμιο ρεύμα, το ρείθρο του Ιορδάνη. Και μετά τι ακολουθεί; «Και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες», δηλαδή σε άφθονη πίστη· «και στη διψασμένη γη, θα υπάρξει πηγή ύδατος»· δηλαδή αυτή η ίδια η κρήνη της υιοθεσίας· «και εκεί θα υπάρχει ευφροσύνη πτηνών», δηλαδή αυτών που προφανώς αναγεννώνται από το βάπτισμα, οι οποίοι μεταφορικά μοιάζουν με πτηνά, επειδή από την αρχή έλαβαν και αυτοί την ύπαρξή τους από τα ύδατα. Και τι υποδηλώνει η γεμάτη με νερό λεκάνη στην ιστορία του Γεδεών; Ο λόγος υπονοεί τη μητροειδή κολυμβήθρα της υιοθεσίας, η οποία είναι κυκλική στο σχήμα και από παντού τέλεια τορνευμένη, σύμφωνα με την ιδέα της αναμαρτησίας, πάνω στην οποία έσταξε η ιαματική δρόσος του νοητού πόκου, πλήρης Αγίου Πνεύματος, από την οποία αναγεννώνται τα νεοφώτιστα τέκνα του Θεού, τα οποία αντάλλαξαν τη γέννηση από σάρκα και αίμα, και ανήλθαν σε τέτοιο μέτρο τέλειου άνδρα, ώστε να καταβάλλουν το δαιμονικό γένος μέσω της τριαδικής λατρείας.