Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 35:6

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

Και όταν μεν μελετάτε τις παλαιές βίβλους, όσες γράφτηκαν για την οικονομία του λαού, και όσες διδάσκουν με σαφήνεια τις εξουσίες των βασιλέων και την ιστορία τους, αποδέχεστε πειθήνια όσα λέγονται για το καθένα, ώστε τον μεν Μωυσή παρά λίγο να τον θεωρείτε Θεό, τον δε Ελισσαίο να τον υπερθαυμάζετε και τον δάσκαλό του, τον Θεσβίτη, να τον υμνείτε. Και όλους τους αγίους κάθε γενεάς, στους οποίων ενήργησε ο Θεός και οι οποίοι κατόρθωσαν μεγάλα και ξακουστά έργα, τους ανυψώνετε με τιμές ίσες με των αγγέλων. Και καθόλου δεν φιλονικείτε για τα αρχαία γεγονότα, ούτε αθετείτε την εξήγηση των πατέρων, και μάλιστα παρότι οι άνθρωποι από τη φύση τους δεν οδηγούνται πολύ εύκολα στην πίστη μέσω της ακοής. Εκείνα όμως που αργότερα είδατε με τα ίδια σας τα μάτια και αυτά που είναι δυνατόν να ψηλαφήσετε με τα δάχτυλα και να κατανοήσετε με ακρίβεια μέσω των αισθήσεων, αυτά με απιστία και συνάμα με αγνωμοσύνη τα διαστρέφετε, καταπατώντας τις προφητείες και ανατρέποντας την εκπλήρωση των προρρήσεων. Διότι αυτά που τώρα βλέπουμε στην πράξη, από παλιά ο Ησαΐας προλαβαίνοντας τα δίδαξε με τα λόγια του: Ιδού, ο Θεός ημών ανταποδίδει και θα ανταποδώσει κρίση. Αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι και καθαρή θα είναι η γλώσσα του μογιλάλου.

Του Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, στο: «πηγαίνετε στο απέναντι χωριό και θα βρείτε έναν δεμένο πώλο.» «Εκείνοι που φρόνησαν τα επίγεια» και περιφρόνησαν την εντολή του Θεού και μόχθησαν σε τούτο τον βίο, αυτοί, πριν από την εύρεση των αγαθών, ζούσαν μέσα στην άγνοια. Διότι νομίζω πως για αυτόν τον λόγο λέει και ο σοφότατος Σολομών, ότι υπάρχει «καιρός για να αναζητήσεις και καιρός για να χάσεις.» Δηλαδή, αμάρτησες; Ησύχασε. Διότι, αν και κάποτε, ζώντας μέσα στην άγνοια, προξένησες απώλεια στην ίδια σου την ψυχή, ωστόσο έφτασε ο καιρός να την αναζητήσουμε. Όπως άλλωστε διδάσκει και ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός στα Ευαγγέλια λέγοντας: «ζητάτε και θα βρείτε.» Και πότε θα την βρούμε, αν όχι τώρα που ο Κύριος, όντας παρών, μας έλυσε από τα δεσμά του διαβόλου; Όπως διδάσκει και ο μακάριος Απόστολος λέγοντας: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας.» Ακολούθησε λοιπόν ο καιρός για να χαθεί η αμαρτία που μας σκοτίζει, και μας κάλεσε ο καιρός για να αναζητήσουμε το πλανημένο, ώστε να λυθούμε από τα δεσμά. Διότι ήλθε αυτός που «λύνει τους δεσμευμένους και ανορθώνει τους καταβεβλημένους.» Ήλθε αυτός που «κηρύσσει άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς.» Διότι «τότε θα αναπηδήσει σαν ελάφι ο χωλός και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων.» Ας προσεγγίσουμε όμως το ρητό και διαφορετικά. Διότι μας κινεί τον πόθο αυτή η σύντομη φράση του Σολομώντα.

Σχετικά με το ότι ο Θεός Λόγος επρόκειτο να ενανθρωπήσει και να σαρκωθεί κατά τις έσχατες ημέρες, ας ακούσουμε τις φωνές των προφητών που λέγουν, και συγκεκριμένα του προφήτη Δαβίδ: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· Θεός είναι ο Κύριος και εμφανίστηκε σε εμάς»· και πάλι: «Ο Θεός θα έλθει φανερά»· του δε προφήτη Ησαΐα: «Ούτε άγγελος ούτε πρέσβης, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι.» Και για το ότι ο Χριστός επρόκειτο να γεννηθεί από γυναίκα παρθένο, ας ακούσουμε πάλι τον προφήτη Ησαΐα να λέει: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ»· και πάλι ο ίδιος: «Παιδίον γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, και το όνομά του καλείται Μεγάλης βουλής άγγελος, θαυμαστός, σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος.» Έπειτα, ο ίδιος προφήτης λέει και το πού πρόκειται να σαρκωθεί επί της γης ο Χριστός, δηλαδή στη Ναζαρέτ: «Γη του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, στον δρόμο της θάλασσας, πέραν του Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών· ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μέγα.» Είναι δε ολοφάνερο ότι ο λαός των εθνών καθόταν στο σκοτάδι της αγνωσίας, της πλάνης και της ειδωλολατρίας.

Έπειτα, γνωστό σημείο αποτελεί ο χωλός που καθόταν στην Ωραία Πύλη, ο οποίος από τον Πέτρο και τον Ιωάννη, διά της επικλήσεως του ονόματος του Χριστού, έγινε αρτίπους, καθώς στερεώθηκαν οι βάσεις των ποδιών του. Με αυτό το γεγονός εκπληρώθηκε και η παλαιά προφητεία, ότι: Τότε θα αναπηδήσει, σαν ελάφι, ο χωλός.

Αλλά αυτοί που είναι πληθωρικοί στα λόγια και ικανοί στην αλαζονεία, αναφωνώντας το «Εμείς γνωρίζουμε» με υπερβολική υπεροψία, αφενός παραμερίζουν τις φωνές του νόμου και δεν θεωρούν ότι αξίζουν τίποτα τα λόγια του Μωυσή, αφετέρου θεωρούν απλώς ως ενόχληση και τα λόγια των προφητών. Διότι δεν βάζουν καθόλου στον νου τους όσα είχαν προαναγγελθεί μέσω της φωνής του προφήτη ότι θα γίνονταν κατά τον καιρό της έλευσης του Σωτήρα μας Χριστού: «Διότι τότε», λέει, «θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε θα πηδήξει σαν ελάφι ο χωλός, και η γλώσσα των βραδυγλώσσων θα είναι καθαρή». Διότι, όταν θεραπεύτηκε ο παράλυτος στην κολυμβήθρα της Βηζαθά, έχοντας διατελέσει τριάντα οκτώ χρόνια «στην ασθένειά του», όπως είναι γραμμένο, με έναν λόγο του Σωτήρα εγκατέλειψε το κλινάριό του και πετάχτηκε πάνω σαν ελάφι· και ενώ έπρεπε να θαυμάσουν τον Ιησού γι' αυτό, αυτοί θρηνούσαν για την κατάλυση του Σαββάτου, και υποστηρίζοντας επιτακτικά ότι παραβιάστηκε ο νόμος, προσπαθούσαν με σοφιστείες να καταρρίψουν τη χάρη του θαύματος. Όταν, επίσης, εκδιώχθηκε κάποτε ένα δαιμόνιο και μίλησε ο κωφός, αυτοί περιέπεσαν σε τόσο φοβερή έλλειψη συνέσεως, ώστε να μην αποκομίσουν ούτε την ελάχιστη ωφέλεια από αυτό. Ο τυφλός ανέβλεψε, το προφητικό κήρυγμα εκπληρώθηκε, η φωνή του Πνεύματος οδηγήθηκε στην εκπλήρωσή της, και τι έγινε;

Τότε θα πηδήξει ο χωλός σαν το ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων. Διότι εκείνοι που παλαιότερα, λέγει, δεν γνώριζαν να βαδίζουν ορθά, αλλά είχαν τον νου τους τρόπον τινά παραλυμένο, θα αναπηδήσουν σαν τα ελάφια, δηλαδή θα γίνουν ταχύποδες και ένδοξοι· πνευματικά βεβαίως, και επιπλέον θα εξολοθρεύουν φίδια, και θα γνωρίζουν να ομιλούν ορθά. Διότι θα λαλούν μάλλον τα του Θεού, και δεν θα λέγουν πλέον στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο πατέρας μου», και στον λίθο: «Εσύ με γέννησες». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι ο Χριστός τα εκπλήρωσε αυτά και σωματικά, καταπλήσσοντας την Ιουδαία με τα άρρητα θαύματά Του. <Διότι ανέβλυσε ύδωρ στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη. Και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε έλη, και στη διψασμένη γη, θα υπάρξει πηγή ύδατος· εκεί θα υπάρχει ευφροσύνη πτηνών, κατοικία καλαμιών, και έλη.> Πρόσταξε να ευφρανθεί η διψασμένη έρημος· έπειτα προσθέτει αμέσως την αιτία της ευφροσύνης.

Διότι, λέγει, ανέβλυσε ορμητικά νερό μέσα σε αυτήν. Και το «ανέβλυσε» αναφέρεται εύστοχα, ώστε να υποδηλωθεί μέσω αυτού η αφθονία της παροχής. Λέγει δε «φάραγγα» αντί για ποταμό· και όταν συμβεί αυτό, η άλλοτε άνυδρη γη θα μετατραπεί πλέον σε έλη. Θα έχει δε και πηγή ύδατος, είτε τον άγιο Ιορδάνη είτε και τον ίδιο τον Σωτήρα των όλων Χριστό· διότι Εκείνος είναι πηγή ζωής και φρέαρ ζώντος ύδατος.

Έχουμε δύο σημεία και επιθυμούμε να μάθουμε ένα τρίτο. Πες μας, τι κάνει ο Κύριος όταν έλθει; Λέει ένας άλλος προφήτης: Ιδού ο Θεός μας. Και στη συνέχεια: Αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν, τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι και η γλώσσα των βραδύγλωσσων θα γίνει καθαρή. Ας μας αναφερθεί όμως και άλλη μία μαρτυρία. Αναφέρεις, ω προφήτη, τον Κύριο να έρχεται και να επιτελεί σημεία όσα ποτέ δεν έχουν γίνει. Ποιο άλλο σαφές σημείο αναφέρεις; Ο ίδιος ο Κύριος έρχεται σε κρίση μαζί με τους πρεσβυτέρους του λαού και με τους άρχοντές του. Εξαιρετικό σημείο, ο Δεσπότης να κρίνεται από δούλους πρεσβυτέρους και να το ανέχεται.

Με την ίδια πάλι δύναμη του Αγίου Πνεύματος, ο Πέτρος και ο Ιωάννης, αφού ανέβηκαν στο ιερό κατά την ένατη ώρα της προσευχής, και αφού θεράπευσαν στο όνομα του Ιησού τον χωλό που βρισκόταν στην Ωραία Πύλη εκ κοιλίας μητρός εδώ και σαράντα χρόνια (για να εκπληρωθεί το ρηθέν: τότε θα χοροπηδήσει σαν ελάφι ο χωλός), με το πνευματικό δίχτυ της διδασκαλίας αιχμαλώτισαν πέντε χιλιάδες ανθρώπους που πίστεψαν ταυτόχρονα, ενώ ήλεγξαν τους πλανεμένους άρχοντες του λαού και τους αρχιερείς, και όχι με δική τους σοφία (διότι ήταν αγράμματοι και απλοϊκοί άνθρωποι), αλλά μέσω της ενέργειας του Πνεύματος. Διότι έχει γραφτεί: τότε ο Πέτρος, πληρωθείς από το Άγιο Πνεύμα, τους είπε. Και τόσο πολύ ενέργησε μέσω των δώδεκα αποστόλων η χάρη του Αγίου Πνεύματος σε αυτούς που πίστεψαν, ώστε η καρδιά και η ψυχή τους να είναι μία, και η χρήση των υπαρχόντων τους κοινή, καθώς οι ιδιοκτήτες προσέφεραν με ευλάβεια το αντίτιμο των κτημάτων τους, και δεν υπήρχε κανένας ενδεής ανάμεσά τους, ενώ ο Ανανίας και η Σαπφείρα, που επιχείρησαν να ξεγελάσουν το Άγιο Πνεύμα, υπέστησαν την πρέπουσα τιμωρία.

Και η γλώσσα των μογιλάλων (βραδυγλώσσων), την οποία είχε δέσει ο σατανάς ώστε να μη θεολογούν τον αληθινό Θεό, έμαθε να φθέγγεται καθαρά και αρθρωμένα. Δεν θα έκανες λάθος, μάλιστα, αν ονόμαζες «μογιλάλους» εκείνους τους σοφούς του αιώνα τούτου, οι οποίοι μετά βίας τόλμησαν ποτέ να σκεφτούν και να πουν κάτι το ορθό περί Θεού. Εκτός από όλα αυτά, με την προφητευόμενη θεοφάνεια, λέγει ότι «ανέβλυσε ύδωρ» στην άλλοτε «έρημο»· καθώς φανερώθηκε σε αυτήν μια ζωοποιός πηγή, βρέθηκε «φάραγξ» και «χείμαρροι», σύμφωνα με τον Σύμμαχο, και «ρείθρα σε γη διψασμένη». Το μεν «ύδωρ», λοιπόν, ήταν εκείνο του Ιορδάνη, για το οποίο λεγόταν λίγο πιο πριν: «θα αγαλλιάσουν τα έρημα του Ιορδάνη», με το οποίο υπονοούνταν το «λουτρό της παλιγγενεσίας» και το μυστήριο της καινής διαθήκης, ενώ τα «ρείθρα» φανέρωναν τους ευαγγελικούς λόγους του Σωτήρος. Ακόμη, επιπλέον τούτων, εμφανίστηκε στην εν λόγω έρημο «ευφροσύνη πτηνών» και «έπαυλις ποιμνίων», δηλαδή ψυχών φτερωτών και υψιπετών, και άλλων, ήμερων και πράων, οι οποίες κυβερνώνται από έναν καλό ποιμένα ώστε να μπορούν να λένε: «Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει». Πιο πάνω, λοιπόν, αναφερόταν ότι στην έρημο της Σιών θα «κατοικήσουν ίβεις, εχίνοι, κόρακες και ονοκένταυροι», καθώς και «δαιμόνια», ενώ για την προκειμένη έρημο ο Λόγος ευαγγελίζεται τόσα πολλά.

Γι' αυτό στα προκείμενα έχει λεχθεί: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν». Επομένως, ευλόγως το ίδιο προφητικό πνεύμα μέσω του Ησαΐα, εξαγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα για την έρημο, έκανε μνεία και του ίδιου του Ιορδάνη, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημος που διψάς· ας αγαλλιάσει η έρημος, και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα εξαναθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια. Δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας ανταπέδωσε κρίση· αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη». Σε αυτό αναφέρεται τώρα λέγοντας: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν»· τα οποία βεβαίως εκπληρώθηκαν κατά τη θεοφάνεια του Σωτήρα μας στους ανθρώπους. Γι' αυτό ευλόγως ο παρών ψαλμός, απευθυνόμενος σε όλα τα έθνη, έλεγε: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· και πάλι: «Πείτε στον Θεό: Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!». Και με απόλυτη συνοχή, αφού είπε: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν», προσθέτει: «Σε αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, ακούγοντας τον ίδιο τον Σωτήρα να λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου».

Αφού λοιπόν επέστρεψε με το κατάλληλο μέτρο όπως έπρεπε, προστάζεται και πάλι εξαρχής να αγάλλεται και ανθίζει «ως κρίνο» και αναδίδει σε όλους τους ανθρώπους τη θεϊκή ευωδία, «διότι», λέει, «ανέβλυσε στην έρημο νερό», το νάμα της θείας παλιγγενεσίας του σωτηρίου λουτρού, και τώρα η μέχρι πρότινος έρημος μετατράπηκε σε «έλη, και στη διψασμένη γη» ανέβλυσε «πηγή ζωντανού νερού», και δυνάμωσαν πραγματικά «τα χέρια» που πριν ήταν «παραλυμένα», και αυτά τα μεγάλα και ολοφάνερα δείγματα είναι έργα της δύναμης των χεριών· αλλά και τα άλλοτε σαθρά και παραλυμένα «γόνατα», αφού ανέκτησαν τα οικεία στηρίγματά τους, βαδίζουν ορθοποδώντας στον δρόμο της θεογνωσίας, σπεύδοντας προς το οικείο ποίμνιο του πανάγαθου ποιμένα. Αν πάλι κάποιοι παρέλυσαν τις ψυχές τους εξαιτίας των απειλών των τυράννων, ο σωτήριος λόγος δεν παραβλέπει ούτε αυτούς αφήνοντάς τους αθεράπευτους, αλλά θεραπεύοντάς τους πολύ καλά, τους παροτρύνει προς τη θεϊκή παρηγοριά, λέγοντας: «ενθαρρυνθείτε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε».

Ψ. ΙΣΤ΄. Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα βγάλει άνθη και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν, και η τιμή του Καρμήλου· και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου, και το μεγαλείο του Θεού. Δυναμώστε τα χαλαρωμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα· παρηγορήστε, εσείς που είστε ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει· ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη· και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε έλη, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή υδάτων. Προαγορεύει ότι κατά την παρουσία του Θεού πρόκειται να συμβούν παράδοξες θεραπείες. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι και εδώ ο Χριστός του Θεού έχει τιμηθεί με την ονομασία του Θεού. Κατά την παρουσία του, αφενός σε σωματικό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν οι προαναφερθείσες θεραπείες στους πάσχοντες, αφετέρου δε, με τρόπο ακόμη πιο θαυμαστό, αυτές ενεργούνται και τώρα μέσω της πίστης σε αυτόν, καθώς ολόκληρο ανεξαιρέτως το ανθρώπινο γένος απαλλάσσεται από τα πάθη της ψυχής.

Ανέβλυσε δε νερό στην έρημο κατά την παρουσία του Χριστού, και χείμαρρος σε γη διψασμένη, καθώς ο πόσιμος και ζωοποιός λόγος ανέβλυσε στην άλλοτε έρημη και διψασμένη γη, δηλαδή στην εξ εθνών Εκκλησία, στην οποία, ενώ προηγουμένως ήταν άνυδρη και κατάξηρη, ξαφνικά ξεχείλισε σαν βροχή μια πηγή από το ύδωρ των λόγων του Ιησού, ζωντανό ύδωρ που αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον· ποτιζόμενη από αυτήν την πηγή, λέγεται ότι η άλλοτε έρημος θα ανθίσει σαν τον κρίνο, και λαμβάνει την προσταγή να ευφραίνεται και να αγαλλιά. Προστίθεται δε και η αιτία της ευφροσύνης και της αγαλλίασης, επειδή, λέγει, της δόθηκε η δόξα του Λιβάνου, δηλαδή της Ιερουσαλήμ· για την οποία στις προηγούμενες προφητείες λεγόταν ότι και ο Λίβανος μαζί με τους υψηλούς (του) θα πέσει. Με την πτώση του, η δόξα που υπήρχε προηγουμένως σε αυτόν δόθηκε στη νυν ευαγγελιζόμενη έρημο, δηλαδή στην εξ εθνών Εκκλησία, (δόθηκε) μαζί με την πρότερη τιμή του λεγόμενου Καρμήλου, δηλαδή προφανώς του προηγούμενου λαού.

Ύστερα από αυτά προφητεύονται στη συνέχεια κάποια πιο σκοτεινά πράγματα και διαμέσου αινιγμάτων, τα οποία χρειάζονται εκτενέστερη και βαθύτερη ερμηνεία σύμφωνα με την τροπολογία, τα οποία βεβαίως με την άνεσή μας στον κατάλληλο καιρό θα τύχουν της αρμόζουσας αναλύσεως, όταν, συν Θεώ, παραδώσουμε τον λόγο περί των επαγγελιών. 〈Από τον ίδιο〉. «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα εξανθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου και το μεγαλείο του Θεού. Ανακτήστε τις δυνάμεις σας, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα· παρηγορηθείτε, εσείς που είστε λιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, αυτός ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει καθαρή, επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο και φάραγγα σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.»

Και εδώ ρητώς προαναγγέλλεται η σωτήρια έλευση του Θεού και αιτία πολλών αγαθών· προφητεύεται λοιπόν ότι θα υπάρξει ίαση στους κωφούς και ανάβλεψη στους τυφλούς, καθώς και θεραπεία στους χωλούς και σε όσους έχουν δεμένη τη γλώσσα τους, τα οποία βέβαια εκπληρώθηκαν όχι αλλιώς παρά διά της παρουσίας του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, από τον οποίο άνοιξαν οι οφθαλμοί των τυφλών και οι κωφοί ανέκτησαν την ακοή τους (τι χρειάζεται να αναφέρουμε πόσοι παράλυτοι και κωφοί και χωλοί ανέκτησαν τη φυσική τους βάδιση και μέσω των μαθητών του;), και άλλοι μύριοι καταπονημένοι από ποικίλες νόσους και ασθένειες αξιώθηκαν από αυτόν τη θεραπεία και τη σωτηρία, σύμφωνα με την ένθεη πρόρρηση της προφητείας και με την αψευδέστατη μαρτυρία των ιερών Ευαγγελίων. Ως «έρημο» στα λόγια αυτά το κείμενο υπονοεί την εξ εθνών Εκκλησία, στην οποία, ενώ παλαιά ήταν έρημη από τον Θεό, κομίζει το χαρμόσυνο άγγελμα διά των παρόντων λόγων, και σε αυτήν λοιπόν την έρημο, εκτός των άλλων, λέγει η Γραφή ότι θα δοθεί «η δόξα του Λιβάνου».

«Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα γεμίσουν άνθη και θα αγαλλιάσουν οι ερημιές του Ιορδάνη· και της δόθηκε η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα αντικρίσει τη δόξα του Κυρίου». Στα οποία προσθέτει τα εξής: «Πάρτε δύναμη, χέρια εξαντλημένα και γόνατα παραλυμένα· αναθαρρήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε· ιδού, ο Θεός μας αποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει, ο ίδιος θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα αναπηδήσει σαν το ελάφι, και ευκρινής θα γίνει η γλώσσα των βραδυγλώσσων, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και χείμαρρος σε γη διψασμένη».

Τότε θα αναπηδήσει σαν ελάφι ο χωλός και καθαρή θα γίνει η γλώσσα του μογιλάλου· τα οποία όλα, αφού πραγματοποιήθηκαν, αποτελούν αψευδή μαρτυρία της ενανθρωπήσεώς Του. Ο ίδιος δε πάλι έχει πει: «Ούτε πρέσβης ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε». Διότι πρέσβης είναι ο μεσίτης, όπως ήταν ο Μωυσής και όποιος άλλος υπήρξε όμοιός του· αν και πολλοί, πολλές φορές, σώθηκαν και μέσω μεσίτη και μέσω αγγέλου, όπως αυτοί που καθοδηγούνταν από τον Μωυσή, και μέσω του Ιησού του Ναυή, και άλλων παρόμοιων.

Επομένως, ας μην απατούμε τους εαυτούς μας, νομίζοντας ότι αυτά μας λέγονται απλώς στα ελληνικά. Ή μήπως τίποτα από αυτά δεν μας αφορά; Εσείς έχετε κωφεύσει, και σαν να έχετε πάθει αποπληξία σκύβετε το κεφάλι κάτω. Τα Ευαγγέλια τάχα δεν πρέπει να περιέχουν τίποτα από όσα οφείλουμε να πράξουμε, αλλά μόνο να υπόσχονται αγαθά; Αυτά όμως περιέχουν αμέτρητα έργα που πρέπει να πράξουμε· όπως ακριβώς είναι και τα εξής: «Εάν κάποιος δεν μισήσει τον πατέρα του και τη μητέρα του, δεν είναι άξιός μου»· και, «Δεν ήλθα να βάλω ειρήνη στη γη, αλλά μάχαιρα»· και, «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη». Πολύ καλά λοιπόν· διότι αυτά δεν είναι ευαγγέλια (χαρμόσυνες ειδήσεις). Διότι το ευαγγέλιο είναι τούτο: «Αυτά τα αγαθά θα γίνουν δικά σου»· όπως ακριβώς και στην καθημερινή συνήθεια λένε οι άνθρωποι μεταξύ τους: «Τι θα μου δώσεις για τα ευαγγέλια (τις καλές ειδήσεις); Ο πατέρας σου θα έρθει, η μητέρα σου». Δεν λέει: «Πράξε το τάδε». Πες μου πάλι, σε τι διαφέρουν αυτά από τα προφητικά κείμενα; Γιατί να μην ονομάζονται και εκείνα ευαγγέλια; Διότι και εκείνα τα ίδια λένε· όπως, «Θα πηδήξει ο χωλός σαν το ελάφι»· «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται»· «Θα σας δώσω νέο ουρανό και νέα γη». Γιατί να μην ονομάζονται και εκείνα ευαγγέλια; Γιατί να μην ονομάζεται και τούτο προφητεία;

Του οσίου πατρός ημών Ιωάννου, μοναχού και πρεσβυτέρου Δαμασκηνού, εγκώμιο στην αγία μάρτυρα Αναστασία. Ο μεν λόγος είναι βραχύς και ασθενής, η δε υπόθεση του λόγου μεγίστη και ανυψωμένη πάνω από τη δική μας πεζή ταπεινότητα· διότι πώς είναι δυνατόν τα υπέρ φύσιν να κατανοηθούν από τα κατά φύσιν; Και πώς θα γνωρίσει κανείς τη γλυκύτητα του μελιού, εάν δεν μάθει εκ πείρας την ποιότητά του; Ή πώς μπορεί κάποιος να επαινέσει το ακατάληπτο, παρά δείχνοντας ολοκάθαρα την αδυναμία του λόγου του ως εγκώμιο; Αλλά επειδή οι φιλομάρτυρες άνοιξαν διάπλατα την ακοή τους, και το αγαθό από τη φύση του κρίνεται όχι τόσο από τη δύναμη αλλά από την προαίρεση, και ο πόθος, αναμειγμένος με τον ζήλο σαν κάποιο δίφλογο πυρ μέσα στην καρδιά, ενδυναμώνει ό,τι είναι άτονο, έχοντας επικαλεστεί τη θεία έμπνευση «θα ανοίξω το στόμα» προς έπαινο, και ο χωλός λόγος μας «θα αναπηδήσει σαν ελάφι», χωρίς να χωλαίνει πλέον —διότι δεν θα χωλαίνει και στις δύο ιγνύες— «και καθαρή θα είναι η γλώσσα των μογιλάλων» δια του Πνεύματος.

Χαίρε, Προβατική, το ιερότατο τέμενος της Μητέρας του Θεού. Χαίρε, Προβατική, το προγονικό κατάλυμα της Βασίλισσας. Χαίρε, Προβατική, η παλαιά μάνδρα των προβάτων του Ιωακείμ, και τώρα η ουρανομίμητη εκκλησία της λογικής ποίμνης του Χριστού· εσύ που άλλοτε δεχόσουν μία φορά τον χρόνο τον άγγελο του Θεού να ταράζει το νερό, να θεραπεύει έναν (ασθενή) και να τον απαλλάσσει από την αρρώστια που τον βασάνιζε, ενώ τώρα έχεις πλήθη ουράνιων δυνάμεων που υμνούν μαζί με εμάς τη Θεομήτορα, την άβυσσο των θαυμάτων, την πηγή της παγκόσμιας ίασης· εσύ που δεν δέχθηκες ως λειτουργό έναν άγγελο, αλλά τον Άγγελο της μεγάλης βουλής, ο οποίος κατέβηκε αθόρυβα σαν βροχή αγαθότητας πάνω σε πόκο, και ολόκληρη τη φύση που νοσούσε και είχε αποκλίνει προς τη φθορά, την ανόρθωσε σε υγεία αλώβητη από ασθένειες και σε αγέραστη ζωή, χάρη στον οποίο ο παράλυτος που βρισκόταν μέσα σου αναπήδησε σαν ελάφι.

Για το ότι προφητεύθηκε πως ο δικός μας Χριστός θα θεραπεύσει όλες τις ασθένειες και θα αναστήσει νεκρούς, ακούστε τα όσα έχουν ειπωθεί. Είναι δε τα εξής: «Κατά την παρουσία του θα πηδήξει ο κουτσός σαν το ελάφι και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων. Τυφλοί θα αναβλέψουν, και λεπροί θα καθαριστούν, και νεκροί θα αναστηθούν και θα περπατήσουν». Και ότι αυτά τα έπραξε, μπορείτε να το μάθετε από τα Πεπραγμένα που συντάχθηκαν επί Ποντίου Πιλάτου. Ακούστε επίσης από τα όσα ειπώθηκαν μέσω του Ησαΐα, πώς προαναγγέλθηκε από το προφητικό πνεύμα ότι επρόκειτο να θανατωθεί μαζί με τους ανθρώπους που ελπίζουν σε αυτόν. Είναι δε τα εξής: «Δείτε πώς χάθηκε ο δίκαιος, και κανείς δεν το παίρνει κατά καρδιά, και δίκαιοι άνδρες εξαλείφονται, και κανείς δεν το κατανοεί. Εξαιτίας της αδικίας απομακρύνθηκε ο δίκαιος, και θα βρίσκεται σε ειρήνη· η ταφή του απομακρύνθηκε από το μέσο». Και πάλι, πώς μέσω του ίδιου του Ησαΐα έχει ειπωθεί ότι οι λαοί των εθνών που δεν τον περίμεναν θα τον προσκυνήσουν, ενώ οι Ιουδαίοι που πάντα τον περίμεναν θα τον αγνοήσουν όταν έρθει. Οι λόγοι αυτοί ειπώθηκαν σαν από το πρόσωπο του ίδιου του Χριστού. Και είναι οι εξής: «Έγινα φανερός σε εκείνους που δεν ρωτούσαν για εμένα· βρέθηκα από εκείνους που δεν με ζητούσαν. Είπα, Ιδού, εγώ είμαι, σε έθνος που δεν επικαλέστηκε το όνομά μου. Άπλωσα τα χέρια μου προς έναν λαό απειθή και αντιδραστικό, προς αυτούς που πορεύονται σε δρόμο που δεν είναι καλός, αλλά ακολουθούν τις αμαρτίες τους. Είναι ο λαός που με παροργίζει κατά πρόσωπο».

Επειδή όμως δεν σας ανέφερα μια τέτοια γραφή, η οποία να υποδεικνύει ότι ο Χριστός πρόκειται να κάνει αυτά, θα υπενθυμίσω αναγκαστικά μία, από την οποία σας είναι δυνατόν να κατανοήσετε, πώς και σε όσους στερούνταν τη γνώση του Θεού, εννοώ τα έθνη, τα οποία ενώ είχαν μάτια δεν έβλεπαν ούτε ενώ είχαν καρδιά κατανοούσαν, προσκυνώντας τα υλικά κατασκευάσματα, ο λόγος προέλεγε ότι θα τα αρνηθούν και θα ελπίσουν σε αυτόν τον Χριστό. Έχει λεχθεί δε ως εξής: Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο, και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη, και δόθηκε σε αυτήν η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει το μεγαλείο του Κυρίου και τη δόξα του Θεού. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορηθείτε εσείς που είστε ολιγόψυχοι στην καρδιά, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση και θα ανταποδώσει. Αυτός θα έρθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει τρανή, διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο και ρυάκι σε διψασμένη γη, και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού.

Η οσία μάρτυς θεράπευσε για εμάς έναν νέο παραλυτικό του Ευαγγελίου. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος, έτσι και εγώ ο ίδιος τώρα, βασταζόμενος τρόπον τινά από τέσσερα [άτομα], δηλαδή τη δέηση, την ελπίδα, την πίστη και την αγάπη, προσήλθα· γι' αυτό και άκουσα ταχέως το «σήκω». Μια προφητική φωνή προανήγγειλε από παλιά το μεγαλείο των θαυμάτων που προέρχονται από τη σορό σου, αθλοφόρε· «τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι και η γλώσσα των μογιλάλων θα γίνει τρανή», και ο Θεός θα δοξαστεί πάνω στη γη. Η Εκκλησία σου ψάλλει νέο άσμα, μάρτυς του Χριστού Θεοδοσία, βλέποντας τον ποιμένα, όπως και προηγουμένως, να την κοσμεί και να προνοεί γι' αυτήν ιεροπρεπώς, ιλεώνοντας τον Θεό υπέρ του λαού με ευσεβείς θυσίες και ευπρόσδεκτες ευχές.

Όμως, λοιπόν, αργότερα, υποχωρώντας στον καταναγκασμό της αγάπης, η οποία είναι ισχυρότερη από όλα, αποδέχθηκα εκούσια το πρόσταγμα, προτιμώντας, χάρη στην υπακοή μου, να χλευαστώ μάλλον για αυθάδεια και αμάθεια από τους μεμψίμοιρους, παρά να θεωρηθεί από εσάς, εξαιτίας της αναβολής, ότι δεν επιθυμώ να συμμετάσχω πρόθυμα σε κάθε καλό. Έτσι, εναπόθεσα τη μέριμνα για το πώς θα εκφραστώ στον Θεό, τον μόνο θαυματουργό, ο οποίος διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση, κάνει ευφραδή τη γλώσσα όσων δυσκολεύονται να μιλήσουν, επινοεί διέξοδο στα αδιέξοδα, και εγείρει τον φτωχό από το χώμα, ενώ ανυψώνει τον πένητα από την κοπριά – εννοώ από το σαρκικό φρόνημα και τον δυσώδη βούρκο των παθών: ανυψώνει είτε τον «πτωχό τω πνεύματι», δηλαδή αυτόν που είναι φτωχός σε κακία και στερείται την έξη προς αυτήν, είτε, αντίθετα, και εκείνον που ακόμη υπόκειται στον νόμο της σάρκας και στα πάθη και εξαιτίας αυτού έχει φτωχύνει και στερείται τη χάρη της αρετής και της γνώσης. Αλλά επειδή από τον πανάγιο και όντως θεοφάντορα Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, στην πραγματεία του περί της Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας, έχουν ερμηνευθεί τα σύμβολα της ιερής τελετής της αγίας συνάξεως με τρόπο αντάξιο της μεγαλονοίας του, πρέπει να γίνει γνωστό ότι ο παρών λόγος δεν εξετάζει τα ίδια θέματα, ούτε πορεύεται μέσα από τις ίδιες οδούς με εκείνον.

Όμως τελικά, υποκύπτοντας στη βία της αγάπης, η οποία είναι ισχυρότερη από όλα, αποδέχθηκα εκουσίως την προσταγή, προτιμώντας μάλλον να χλευαστώ από τους μεμψίμοιρους για αυθάδεια και απαιδευσία εξαιτίας της υπακοής μου, παρά, λόγω της αναβολής μου, να θεωρηθεί από εσάς ότι δεν επιθυμώ να συμπροθυμοποιηθώ σε κάθε τι καλό, εναποθέτοντας τη μέριμνα για το πώς θα μιλήσω στον Θεό, τον μόνο θαυματουργό, ο οποίος διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση, καθιστά εύγλωττη τη γλώσσα των μογιλάλων, επινοεί διέξοδο σε όσους βρίσκονται σε αδιέξοδο, εγείρει από τη γη τον πτωχό και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα —εννοώ από το σαρκικό φρόνημα και από τη δυσώδη ιλύ των παθών τον πτωχό τω πνεύματι ή εκείνον που πτωχεύει ως προς την κακία και στερείται την έξη προς αυτήν, ή, αντίθετα, και εκείνον που συνέχεται ακόμη από τον νόμο της σάρκας και από τα πάθη, και για τον λόγο αυτόν πτωχεύει και στερείται τη χάρη της αρετής και της γνώσης.

Τι θα μπορούσε άραγε να πει κανείς για τους θεοφόρους Πατέρες που ακολούθησαν μετά από εκείνους, και τους εισηγητές της ορθής πίστεως και διδασκαλίας, για το πώς με πολλή γενναιότητα και ανδρεία, αντιστεκόμενοι και αποδυόμενοι σε αγώνα ενάντια σε αυτή την πλάνη, αγωνίστηκαν μέχρι τέλους; Τα συγγράμματα και τα βιβλία τους, έστω και μόνο για να τα απαριθμήσει κανείς, θα απαιτούσαν πολλή σχόλη και χρόνο. Έτσι, λοιπόν, ο Ευσέβιος, ο οποίος για άπειρο χρόνο είχε απορριφθεί εκτός της δικής μας ιερής αυλής, σήμερα προεδρεύει σε αυτούς ως έξαρχος της διδασκαλίας τους ή, για να πούμε το αληθέστερο, της ματαιοφροσύνης τους. Και οι ταλαίπωροι υπερηφανεύονται και κομπάζουν για τα δόγματα αυτού, και προβάλλουν κάποιες αλλόκοτες παραπομπές που έχουν συρραφτεί από τον ίδιο, οι οποίες δεν συμφωνούν ούτε με την αλήθεια ούτε μεταξύ τους. Διότι τέτοιο είναι το γνώρισμα του ψεύδους. Επειδή τυγχάνει να στερούνται παντελώς μέχρι τώρα μερικών ολόκληρων βιβλίων, αυτούς βέβαια δεν φοβούνται να τους αναγορεύουν ως Πατέρες σαν από κάποιο πρόσταγμα, και τους ανακηρύσσουν ως πρωτεργάτες της φλυαρίας τους. Τον παραλογισμό και τη φαυλότητα της απιστίας τους θα τα ελέγξουμε στα επόμενα, εάν βεβαίως ευδοκήσει ο Θεός και συντρέξει και βοηθήσει στον κόπο μας, Αυτός που γνωρίζει να κάνει τρανή τη γλώσσα του μογιλάλου και να ενδυναμώνει τα παραλυμένα και άρρωστα μέλη, ώστε ο χωλός να πηδήξει σαν ελάφι και να φανούν ωραία και άρτια τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη της Εκκλησίας του Θεού μας. Ας προχωρήσουμε όμως στο προκείμενο.

Οι γλώσσες, λέει, που ψελλίζουν θα μάθουν να λαλούν ειρήνη, και βεβαίως θα αρθρώνει καθαρά η γλώσσα του βραδυγλώσσου. Επειδή, όπως μας παρέδωσε το θείο λόγιο, θα μιλήσουν με νέες γλώσσες. Τις γλώσσες, λοιπόν, των λαών εκείνων, οι οποίες είχαν συνηθίσει κάποτε να εκφωνούν λόγια γεμάτα ασέβεια, και ήταν εθισμένες στις ονομασίες και τις επικλήσεις των ακάθαρτων δαιμόνων, καθαρίζοντάς τες από αυτή την τόσο μιαρή συνήθεια, ο Θεός υπόσχεται να τις μεταστρέψει, έτσι ώστε σε όλες τις γενεές τους να γίνουν ανέπαφες και αμιγείς από κάθε ειδωλολατρική εκδήλωση. Ως αποτέλεσμα, θα προσφέρουν την αρμόζουσα στον Θεό καθαρή και αμίαντη λογική λατρεία, και έχει ειπωθεί ότι θα τον υπηρετούν κάτω από έναν ζυγό, καθώς είναι φανερό ότι η ανθρώπινη φύση παλαιότερα είχε υποταχθεί σε πολλούς ζυγούς.

Εδώ, από τη μία πλευρά, ο προφητικός λόγος προαναγγέλλει ότι τα αυτιά των ασθενών θα προσέξουν και θα ακούσουν, και μάλιστα ότι και οι γλώσσες που ψελλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν. Παρόμοια δε με αυτά, και τον τρόπο με τον οποίο τα παραλυμένα και παραμορφωμένα μέλη θα δυναμώσουν και θα διορθωθούν, τον φανερώνει όχι πολύ αργότερα. Πώς όμως αυτά θα πραγματοποιηθούν και θα ολοκληρωθούν; Επειδή, λέει, θα έρθει ο Θεός μας και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα όσων μιλούν με δυσκολία· επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο, και ρυάκι σε διψασμένη γη· και η άνυδρη περιοχή θα μετατραπεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού. Ήδη δε και σε άλλο σημείο λέει τα αντίστοιχα με αυτά: Και την ημέρα εκείνη οι κουφοί θα ακούσουν τα λόγια των βιβλίων, και μέσα στο σκοτάδι και στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν, και οι φτωχοί θα αγαλλιάσουν για τον Κύριο με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από χαρά.

Ζητούν, λοιπόν, να φωτιστούν τα νοερά τους μάτια, ώστε να μην αποκοιμηθούν τον ύπνο του θανάτου. Έπειτα, εκείνοι που προηγουμένως είχαν βουλωμένα τα αυτιά της καρδιάς, τα παρέχουν πλέον ανοιγμένα και δεκτικά, ώστε να αντηχήσει μέσα τους η γλυκόηχη φωνή της αινέσεώς Του. Έτσι, οι γλώσσες των μογιλάλων που πρώτα ψέλλιζαν, οι οποίες κάποτε είχαν συνηθίσει να αρθρώνουν άσημα και άσχημα λόγια, ονομάζοντας θεούς τα κωφά και άψυχα είδωλα, αφού έγιναν πλέον καθαρές και αρθρωμένες σωστά, έμαθαν να λαλούν την ειρήνη διά της πίστεως, ανυμνώντας το μυστήριο της Τριάδος και ομολογώντας ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, και ο Θεός της ειρήνης, και η ειρήνη Του δεν έχει όριο. Έτσι προετοιμάστηκαν να μελετούν νύχτα και μέρα τα λόγια του Θεού, να κηρύττουν τα μεγαλεία Του, να διηγούνται τα θαυμάσιά Του και να του προσφέρουν πάντοτε τη λογική λατρεία, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί, ότι με την καρδιά πιστεύει κανείς εις δικαιοσύνην, ενώ με το στόμα ομολογεί εις σωτηρίαν.

Το ότι ο ιατρός των ψυχών που ήλθε, ήλθε και ως θεραπευτής των σωμάτων, το αποδεικνύει το αναρίθμητο πλήθος των θεραπευμένων. Διότι, καθώς οι ασθενείς καθαρίζονταν στις ψυχές τους με την πίστη προς τον ευεργέτη, δέχονταν κατά συνέπεια ταυτόχρονα και τις θεραπείες των σωμάτων τους, όταν εκείνος επιτελούσε εκείνα τα μεγάλα και πολυειδή θαύματα. Στους τυφλούς, δηλαδή, χάριζε θαυματουργικά την όραση, στους λεπρούς ενεργούσε τον καθαρισμό, των χωλών ανόρθωνε και ενδυνάμωνε τα βήματα. Εκείνους που ήταν παράλυτοι και είχαν ξεραμένα μέλη, τους καθιστούσε αρτιμελείς και ευσταλείς. Επιτιμώντας τα στίφη των δαιμόνων τα απομάκρυνε, και απάλλασσε από την άγρια επίθεσή τους όσους ενοχλούνταν από αυτά. Και σε άλλους που έπασχαν από διάφορες ασθένειες παρείχε τη ρώμη, και γενικά κάθε νόσο και κάθε αδυναμία, ως υπεράγαθος Θεός που σπλαχνίζεται το δικό του δημιούργημα, συνέχιζε να θεραπεύει ανάμεσα στον λαό. Και δώριζε την ελευθερία από τα αμαρτήματα, το οποίο είναι το μεγαλύτερο και τελειότερο (διότι είχε την εξουσία να παρέχει την άφεση των αμαρτιών στους ανθρώπους). Έτσι οι μαθητές του Λυτρωτή και Σωτήρα μας, έχοντας γίνει μιμητές της άφατης φιλανθρωπίας του, αφού δέχθηκαν τη δωρεά του Πνεύματος να θαυματουργούν παρόμοια, κατέστησαν υγιή στα πόδια του τον χωλό που καθόταν κοντά στην πύλη του ιερού που ονομαζόταν Ωραία. Για να εκπληρωθεί και σε αυτόν το προφητευόμενο, που λέει: «Θα αναπηδήσει ο χωλός σαν ελάφι».

Να καθαριστούμε και να λαμπρυνθούμε, και να γίνουμε τέλεια γεννήματα του τέλειου φωτός, ώστε να μπορούμε να μεταδίδουμε και σε άλλους λαμπρότητα και κάθαρση· να μας δοθεί λόγος όταν ανοίγουμε το στόμα μας, ώστε να γεμίζουμε τους ακροατές με το Πνεύμα, και να κηρύττουμε άοκνα και με εντονότατο ζήλο τη δύναμη των δικών μας μυστηρίων, με τη χάρη Εκείνου που κάνει τρανή τη γλώσσα όσων δυσκολεύονται να μιλήσουν, και που μπορεί να ανορθώνει τα πόδια των χωλών, και που μας κραταιώνει και μας στηρίζει για να τρέχουμε καλά προς την ετοιμασία του Ευαγγελίου· να πολλαπλασιάσουμε το τάλαντο που μας παραχωρήθηκε και, στον κατάλληλο καιρό, να αποδώσουμε με τόκο το οφειλόμενο στον Δεσπότη· να εργαστούμε στον καλό αμπελώνα και να λάβουμε την έγκριση της εργασίας μας, αφού υπομείνουμε μεγαλόψυχα το βαρύ και δυσβάσταχτο των κόπων και βαστάξουμε γενναία τον καύσωνα της ημέρας, και να συγκαταλεχθούμε, χωρίς να διαφωνήσουμε στη διανομή της μισθαποδοσίας, με εκείνους που εισέρχονται κατά την ενδέκατη ώρα· να φωτιστεί το οπτικό μέρος της διάνοιάς μας, και ατενίζοντας με το διοπτικό όργανο του Πνεύματος, να γίνουμε ακροατές των προφητικών φωνών, και πρόθυμοι υπηρέτες των θείων προσταγμάτων, και αφού δεχθούμε αυτή τη δωρεά, να καθαριστεί και να απονιφθεί αυτό που θολώνει το μάτι της ψυχής και επισκιάζει το νοερό μέρος μέσα μας, να περιφρουρούμε τους εαυτούς μας από παντού και να φροντίζουμε να μένουμε απρόσβλητοι από τα βέλη των αντιπάλων, να προβλέπουμε δε τη ρομφαία, όταν έρχεται σταλμένη από τον Θεό εναντίον αυτών που αμαρτάνουν, ώστε, αν το επιτρέψει ο Θεός, τη στιγμή που θα σημάνει την έφοδο εξιλεώνοντας το θείο, να διαφύγουν από την οργή και ο ίδιος και αυτοί στους οποίους κηρύττει· κι αν δεν γίνει αυτό, τουλάχιστον να διασώσω τη δική μου ψυχή, κατά το παράδειγμα του δίκαιου εκείνου Λωτ, ο οποίος μερίμνησε για να σώσει τη δική του ψυχή από την πυρκαγιά.

ΙΣΤ΄. Δεν είναι μικρός ο αγώνας που βρίσκεται μπροστά μας, το να συντρίψουμε τον θάνατο. Διότι λέγει: Η βασιλεία του Θεού είναι μέσα σας. Βρίσκεται όμως, κατά κάποιον τρόπο, και ο ίδιος μέσα μας αυτός που μας πολεμά και μας αιχμαλωτίζει. Ας μην υποχωρεί, λοιπόν, σε καμία περίπτωση η ψυχή, μέχρις ότου νεκρώσει αυτόν που την αιχμαλωτίζει. Και τότε θα φύγει μακριά κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός, διότι θα αναβλύσει νερό σε γη διψασμένη, και η έρημος θα μεταβληθεί σε πλήθος υδάτων.

Δεν είναι μικρός, λοιπόν, ο αγώνας που βρίσκεται μπροστά μας, αδελφοί, το να διαρρήξουμε τον θάνατο και να μεταβούμε στη ζωή. Διότι λέγει: «η βασιλεία είναι μέσα σας», η ανάπαυση και η χαρά και η ευφροσύνη. Εντός μας όμως βρίσκεται και εκείνος που αιχμαλωτίζει και πολεμά, ο οποίος είναι ο θάνατος και η απώλεια της ψυχής. Ας μην επαναπαύεται λοιπόν η ψυχή, μέχρις ότου θάψει επιμελώς εκείνα που την αιχμαλωτίζουν. Τότε «απέδρασε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός», επειδή ανέβλυσε νερό «σε γη διψασμένη» και η έρημος μεταβλήθηκε σε πλήθος υδάτων. Διότι, ιδού, υποσχέθηκε να γεμίσει την έρημη καρδιά με ζωντανό νερό, πρώτα μέσω του προφήτη: «εγώ θα δώσω νερό σε αυτούς που διψούν, σε αυτούς που πορεύονται σε άνυδρο τόπο», διότι εξαιτίας της προγονικής παρακοής η ψυχή βρέθηκε σε μεγάλο καύσωνα. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος «καθ' εικόνα και ομοίωσή μας», για να μας γνωρίσει το ζωντανό νερό και να καταπαύσει τον καύσωνα της ψυχής από τον οποίο κατεχόταν, λέγει: «εκείνος που πίνει από το νερό που εγώ θα δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει στον αιώνα». Διότι θα γίνει «πηγή νερού που θα αναβλύζει μέσα του». Δεν είναι μικρό πράγμα, αδελφοί, να αναζητήσουμε την παραγγελία του αποστόλου και να την γνωρίσουμε. «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει αυτόν ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς». Πώς λοιπόν θα γνωρίσουμε την παραγγελία του αποστόλου; Ο ίδιος λέγει: «γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσης του Θεού».

Ζ΄. Αλλ' ας στρέψουμε το βλέμμα στις προφητικές θεοπτίες και ας εξετάσουμε πώς προτυπώνεται σε αυτές το ιερότατο βάπτισμα· διότι σε αυτό μας καλεί η συνέχεια του λόγου. Τι λέει λοιπόν ο Ησαΐας; Διότι από εκεί αντλώντας τα λόγια είπαμε: «Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και χείμαρρος σε γη διψασμένη». Προφανώς η προσφώνηση απευθύνεται στην ανθρώπινη φύση, η οποία βρισκόταν σε έρημο όσον αφορά την καρποφορία που προέρχεται από την πίστη και τα αγαθά έργα· και γι' αυτό, ενώ διψούσε για το νάμα της υιοθεσίας, ανέβλυσε το νερό του βαπτίσματος, σαν ένα ποτάμιο ρεύμα, το ρείθρο του Ιορδάνη. Και μετά τι ακολουθεί; «Και η άνυδρη γη θα μεταβληθεί σε λίμνες», δηλαδή σε άφθονη πίστη· «και στη διψασμένη γη, θα υπάρξει πηγή ύδατος»· δηλαδή αυτή η ίδια η κρήνη της υιοθεσίας· «και εκεί θα υπάρχει ευφροσύνη πτηνών», δηλαδή αυτών που προφανώς αναγεννώνται από το βάπτισμα, οι οποίοι μεταφορικά μοιάζουν με πτηνά, επειδή από την αρχή έλαβαν και αυτοί την ύπαρξή τους από τα ύδατα. Και τι υποδηλώνει η γεμάτη με νερό λεκάνη στην ιστορία του Γεδεών; Ο λόγος υπονοεί τη μητροειδή κολυμβήθρα της υιοθεσίας, η οποία είναι κυκλική στο σχήμα και από παντού τέλεια τορνευμένη, σύμφωνα με την ιδέα της αναμαρτησίας, πάνω στην οποία έσταξε η ιαματική δρόσος του νοητού πόκου, πλήρης Αγίου Πνεύματος, από την οποία αναγεννώνται τα νεοφώτιστα τέκνα του Θεού, τα οποία αντάλλαξαν τη γέννηση από σάρκα και αίμα, και ανήλθαν σε τέτοιο μέτρο τέλειου άνδρα, ώστε να καταβάλλουν το δαιμονικό γένος μέσω της τριαδικής λατρείας.

Ο Θεός λοιπόν των μετανοούντων, ο οποίος ταυτόχρονα δοξάζει τους αγίους του, όπως συνηθίζει, κατηύθυνε και πάλι τα βήματά του. Διότι, όπως φαίνεται, επρόκειτο για ψυχή που είχε οικειότητα προς το αγαθό. Έτσι εκπληρώθηκε το ρητό του προφήτη Ησαΐα που λέει: «Τότε θα αναπηδήσει ο χωλός σαν το ελάφι και θα είναι καθαρή η γλώσσα του μογιλάλου». Και πάλι: «Πάρτε δύναμη, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα, δώστε θάρρος». Τι συνέβη μετά από αυτό; Αφού αποχαιρέτησε οριστικά τον κόσμο και τα του κόσμου, έφτασε σε αυτό που παλαιά ονομαζόταν Ιερό, και τώρα λέγεται Άγιον Όρος. Προσέρχεται στη μεγαλύτερη από τις εκεί μονές και, αφού ενδύθηκε το μοναχικό σχήμα, αφιερώνεται αποκλειστικά στον Θεό και στα θεία, και συνάπτει οικειότητα μόνος προς μόνον τον Θεό. Τέτοιο λοιπόν υπήρξε αυτό το θαύμα.

Αλλά ας μην μας προσπεράσει ούτε ο χωλός. Ο οποίος, όντας φτωχός και πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι για να εξασφαλίσει την αναγκαία τροφή, χρησιμοποιούσε ραβδιά σαν πόδια για την πορεία του. Όμως δεν ήταν φτωχός και στην πίστη, αλλά πάρα πολύ πλούσιος· και μάλιστα η οικογένειά του δεν είχε μείνει άμοιρη της ορθόδοξης πίστης. Αυτός, αφού παρακάλεσε πολλές φορές τους συγγενείς του, τελικά τους πείθει να τον οδηγήσουν στους αγίους. Όταν λοιπόν έγινε αυτό, και αφού έδειξε έργα πίστεως, με δάκρυα και δεήσεις, επαληθεύτηκε αυτό ακριβώς που λέει ο προφήτης: πήδηξε σαν το ελάφι ο χωλός και επέστρεψε στο σπίτι του χρησιμοποιώντας τα πόδια του. Τα ραβδιά του, ωστόσο, τα άφησε στον ιερό ναό, σαν ένα είδος τροπαίων που διακηρύττουν τη δύναμη και τη χάρη των αγίων ενάντια στην ασθένειά του. Και τον άνθρωπο που ήταν παράλυτος και τυφλός, πώς θα μπορούσε ο λόγος να μην τον φέρει στο προσκήνιο για να τον δείξει απαλλαγμένο από την παράλυση και ελευθερωμένο από την τυφλότητα; Σαν ποτάμι με κατακλύζουν τα θαύματα των αγίων, γι' αυτό και, για να αποφύγω τον κορεσμό του λόγου, θα ακολουθήσω την πιο σύντομη οδό και απλώς θα τα αναφέρω επιγραμματικά.

Και εκπληρώθηκε το ρητό του Ησαΐα, καθώς ο καθένας τους πηδούσε σαν ελάφι, με τη διαφορά ότι πρωτύτερα δεν ήταν απλώς χωλός ούτε είχε ανάπηρο μόνο ένα μέλος του σώματος, αλλά ήταν ολόκληρος ακίνητος και σε τίποτα δεν διέφερε από το χώμα πάνω στο οποίο κειτόταν. Στον τυφλό, επίσης, ανέτειλε γρήγορα η θεραπεία, και βλέποντας το φως, με μεγάλη φωνή δόξαζε τον Κύριο. Αλλά, όπως φάνηκε, δεν έμελλε να μείνει το θαύμα εντελώς κρυφό από τα μάτια των ανθρώπων· διότι το είδε κάποιος από τους υπηρέτες του αγίου. Όταν αργότερα τον είδε ο άγιος και κατάλαβε ότι υπήρξε αθέατος μάρτυρας, καθώς τον παρακολουθούσε κρυμμένος κοντά στο κελί, τον επιτίμησε αυστηρά ως ενεργήσαντα δολίως και με απειλές του παρήγγειλε να μην αποκαλύψει σε κανέναν το γεγονός, για όσο καιρό ο Κλήμης θα βρισκόταν εν ζωή.