Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 35:9

«Θα υπάρχει εκεί εντελώς καθαρή οδός, και αγία οδός θα ονομαστεί, και δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν πρόκειται να ανεβεί εκεί, αλλά οι διεσπαρμένοι θα πορευτούν σε αυτήν». Ο ίδιος: «Αρχή θα δώσω στη Σιών, και την Ιερουσαλήμ θα παρηγορήσω στον δρόμο». Ο ίδιος: «Και θα οδηγήσω τυφλούς σε οδό που δεν γνώριζαν, και θα τους κάνω να περπατήσουν σε τρίβους που δεν ήξεραν». Ο Ιερεμίας: «Σταθείτε στις οδούς και ρωτήστε για τις αιώνιες τρίβους του Κυρίου, και δείτε ποια είναι η αγαθή οδός, και βαδίζετε σε αυτήν, και θα βρείτε εξαγνισμό για τις ψυχές σας». Ποια είναι λοιπόν η αγαθή οδός που εξαγνίζει όσους βαδίζουν σε αυτήν; Ας το πει ο ίδιος ο Χριστός: «Εγώ είμαι η οδός». <Και αυτοί που είχαν σταλεί προέρχονταν από τους Φαρισαίους.> Ήταν αυτοί που απεστάλησαν από τους Ιουδαίους· ήταν μάλιστα Λευίτες, και μερικοί από αυτούς που ανήκαν στην ιεροσύνη· οι οποίοι ελέγχονταν επειδή ρωτούσαν χωρίς επίγνωση· διότι, επειδή υπέθεταν ότι άλλος είναι ο Χριστός και άλλος ο προφήτης που αναγγέλλεται μέσω του νόμου, έλεγαν, αφού ο άγιος Βαπτιστής είχε πει «Εγώ δεν είμαι ο Χριστός»: «Είσαι εσύ ο προφήτης;» Αλλά ιδού, και το πλήθος των Φαρισαίων αποκαλύπτεται ότι περισσότερο έχει την ψευδαίσθηση της σοφίας παρά ότι κατέχει πράγματι ακριβή γνώση των θείων λογίων· διότι λένε, γιατί λοιπόν βαπτίζεις, εάν εσύ δεν είσαι ο Χριστός ούτε ο Ηλίας ούτε ο προφήτης; Και φαίνονται πάλι να τρέφουν όχι μικρή αλαζονεία εναντίον του Βαπτιστή.

Τότε πώς, επομένως, δεν θα ομολογούνταν πλέον σαφώς ότι η κατάπαυση από τους κόπους των έργων γίνεται αντιληπτή από τον νου των αγίων ως σαββατισμός, όταν το λαμπρό πλήθος των αγίων θα απολαύσει τα κατορθώματα που έχουν ήδη επιτελεστεί σε αυτή τη ζωή, καθ' ομοίωση του Δημιουργού των πάντων, ο οποίος κατέπαυσε και ευφραινόταν κατά την έβδομη ημέρα; Όπως ακριβώς λέει η σοφία στο βιβλίο των Παροιμιών: «Εγώ ήμουν αυτή με την οποία χαιρόταν, και κάθε ημέρα ευφραινόμουν ενώπιόν του σε κάθε καιρό, όταν ευφραινόταν έχοντας ολοκληρώσει την οικουμένη, και ευφραινόταν μαζί με τους υιούς των ανθρώπων». Επομένως - διότι θα επανέλθω πάλι σε αυτό που έλεγα εξαρχής και θα συνοψίσω τον σκοπό όλου του λόγου - η αργία του Σαββάτου φανερώνει τη χωρίς κόπους ζωή των αγίων. Διότι όλα τα αγαθά θα χορηγηθούν τότε από τον Θεό στους αγίους χωρίς κανέναν πόνο, και δεν θα διαπράττουμε πλέον την αρχέκακη αμαρτία, επειδή αυτή θα έχει καταστραφεί από τη ρίζα της μέσα μας μαζί με εκείνον που έχει τη συνήθεια να τη σπέρνει μέσα μας, σύμφωνα με το χωρίο: «Δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί, αλλά θα υπάρχει εκεί οδός καθαρή, και θα ονομαστεί οδός άγια». Αλλά και ο νους των αγίων θα γευθεί όλα τα αγαθά χωρίς κανέναν αγώνα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο πέθανε λιθοβολημένος, επειδή πρόσβαλε την αλήθεια στον τύπο της.

Διότι παλαιότερα αυτός ήταν ο πλέον κακότροπος και σκληρός άρχοντάς μας. Επειδή όμως υποταχθήκαμε στον ευαγγελικό και σωτήριο ζυγό, αποκτήσαμε ως κριτή, άρχοντα, βασιλιά και Κύριο τον Υιό, και αυτός θα μας σώσει. Με άλλον τρόπο το διδάσκει αυτό ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας, αναφερόμενος τόσο στην Εκκλησία του Θεού, όσο και σε αυτούς που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό, λέγοντας: Εκεί θα υπάρχει οδός καθαρή, και θα ονομαστεί οδός άγια, και δεν θα υπάρχει εκεί οδός ακάθαρτη, ούτε θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν πρόκειται να ανεβεί εκεί. Αλλά θα πορευτούν σε αυτήν οι λυτρωμένοι από τον Κύριο. <Έσπασαν τα σχοινιά σου, επειδή δεν άντεξαν.>

Και δεν θα υπάρχει εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία θα ανέβει σε αυτήν, ούτε θα βρεθεί εκεί, αλλά θα πορευτούν σε αυτήν οι λυτρωμένοι από τον Κύριο, και οι συγκεντρωμένοι θα επιστρέψουν, και θα έρθουν από τη Σιών με ευφροσύνη, και αιώνια ευφροσύνη θα βρίσκεται πάνω από το κεφάλι τους.

Τώρα όμως θα μάθουν την ευθεία και καθαρή οδό που οδηγεί στην άγια ζωή. Και ότι, έχοντας ελευθερωθεί από την πλεονεξία του διαβόλου, θα ζήσουν αυτόν τον τόσο ένδοξο βίο, το διασαφηνίζει λέγοντας ότι ούτε λιοντάρι ούτε κανένα άλλο από τα πονηρά θηρία δεν θα υπάρχει εκεί, δηλαδή στην καθαρή οδό. Διότι παλαιότερα, σαν κάποιο άγριο θηρίο μαζί με τα ανόσια πνεύματα, ο εφευρέτης της αμαρτίας ορμούσε σε όσους βρίσκονταν πάνω στη γη· αλλά εξασθένησε μέσω του Χριστού, εκδιώχθηκε από το ποίμνιο των πιστών και απομακρύνθηκε από τον Χριστό ώστε να μην μπορεί πλέον να τους αρπάξει. Σε αυτήν λοιπόν την καθαρή οδό, οι λυτρωμένοι διά του Χριστού, οι οποίοι συνάχθηκαν μέσω της πίστεως σε ομοψυχία, θα πορευθούν, και εγκαταλείποντας την παλαιά οδό θα απομακρυνθούν από αυτήν, και θα φτάσουν στη Σιών, δηλαδή την Εκκλησία, έχοντας αμέτρητη ευφροσύνη και στη γη και στους ουρανούς. Διότι θα δοξολογούν τον Θεό που τους διέσωσε. Αγαλλίαση και ευφροσύνη και κάθε είδους χαρά εν Χριστώ θα τους καταλάβει, και θα είναι εντελώς απαλλαγμένοι από λύπη και στεναγμό.

Η πρώτη πύλη, και μάλιστα η πύλη των γωνιών· έτσι ονομάζονταν μερικές πύλες στην Ιερουσαλήμ· και ενδιάμεσα υπήρχε ένας πύργος που ονομαζόταν Αναμεήλ, μετά τον οποίο βρίσκονταν αμέσως τα πατητήρια του βασιλιά. Αυτοί οι τόποι υποδηλώνουν τυπολογικά το μήκος της Ιερουσαλήμ. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός των όλων πρόσταξε τον μακάριο προφήτη Ιεζεκιήλ να μετρήσει με ένα καλάμι τον οίκο, κινούμενος εδώ και εκεί, υποδηλώνοντας ότι υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα και αμέτρητα κατοικητήρια των αγίων· έτσι νομίζω ότι και εδώ, μέσω φανερών τόπων, μας καταγράφει το πλάτος και το μήκος της νοητής Ιερουσαλήμ, δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού, προς την οποία και ο θεσπέσιος Ησαΐας αναφωνούσε λέγοντας: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε τις, μην κάνεις οικονομία, μάκρυνε τα σχοινιά σου και στερέωσε δυνατά τους πασσάλους σου, εκτάσου ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Την αγία πόλη, λοιπόν, αφού διευρυνθεί και εκταθεί στο μήκος που της αρμόζει, θα την κατοικήσουν οι άγιοι, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάθεμα, λέει, δηλαδή με κανέναν τρόπο δεν θα αποξενωθεί από τον Θεό· διότι θα της χαρίσει σταθερή την αγάπη Του. Και δεν πρόκειται πλέον να υποπέσουν στο να προσκρούσουν στον Θεό, εφόσον, όπως είπα, έχει καταργηθεί παντελώς η αμαρτία και ο πειράζων σατανάς. «Διότι δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, αλλά και κανένα από τα πονηρά θηρία δεν πρόκειται να ανέβει σε αυτήν, ούτε θα βρεθεί εκεί».

Γι' αυτό λέει ο Προφήτης, ή μάλλον ο Θεός, που είναι ο δημιουργός και ο δωρητής αυτών, ότι θα εξέλθετε και θα σκιρτήσετε σαν μοσχάρια που λύθηκαν από τα δεσμά. Διότι, όπως ακριβώς τα μοσχάρια που θηλάζουν, όταν λυθούν από τα δεσμά τους, χοροπηδούν στους αγρούς, πηδώντας και μουγκρίζοντας μέσα στο ανθισμένο χορτάρι· έτσι και οι άγιοι στον καιρό τους, σαν να λύνονται από τα δεσμά της θλίψης και της μέριμνας αυτής της ζωής, του ιδρώτα και των κόπων, θα μεταβούν στην ευφροσύνη που ταιριάζει στους οσίους, καταπατώντας τους ανόμους, οι οποίοι δεν θα πολεμούν πλέον ούτε θα αντιστέκονται, αλλά θα έχουν ήδη πέσει και θα είναι νικημένοι, και θα κείτονται σαν κάτω από τα πόδια τους, επειδή θα έχει καταργηθεί εντελώς ο πόλεμος από μέρους τους. «Διότι δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν πρόκειται να ανέβει εκεί», σύμφωνα με το γεγραμμένο· «αλλά μάλλον θα είναι οδός καθαρή, και θα ονομαστεί οδός άγια». Διότι ειρηνική και απαλλαγμένη από κάθε κηλίδα θα είναι η ζωή των αγίων σε εκείνον ακριβώς τον καιρό. <Και ιδού, εγώ θα αποστείλω σε εσάς τον Ηλία τον Θεσβίτη, πριν έλθει η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και επιφανής, ο οποίος θα επιστρέψει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό και την καρδιά του ανθρώπου προς τον πλησίον του, για να μην έλθω και χτυπήσω τη γη ολοκληρωτικά.> Είναι απόδειξη της ημερότητας και της ανεξικακίας του Θεού το ότι θα λάμψει εκ των προτέρων για εμάς ο Ηλίας ο Θεσβίτης σε εκείνους τους καιρούς, προαναγγέλλοντας σε όλους ανά την οικουμένη ότι πρόκειται πλέον να παραστεί ο Κριτής.

«Και δεν θα περάσει από αυτήν κανένας ακάθαρτος, αλλά θα πορευθούν σε αυτήν οι λυτρωμένοι από τον Κύριο.» Νομίζω, λοιπόν, εγώ, ότι ο λόγος με τη σαφήνειά του δεν βγαίνει έξω από τον σκοπό. Όμως, εάν κάποιος προτιμούσε ότι πρέπει να το νοήσουμε και διαφορετικά, λέμε το εξής, ότι πρόσταξε το σκεύος καθενός από εκείνους που έχουν νικήσει, είτε τυχόν είναι χρυσό, είτε ασημένιο, είτε από χαλκό, και από άλλη ύλη κατασκευασμένο, να περάσει μέσα από τη φωτιά· διότι, όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, «Το έργο του καθενός, όποιο κι αν είναι, η φωτιά θα το δοκιμάσει.» Πρόσταξε δε να περάσουν κάποια και μέσα από το νερό· διότι ο λόγος της ψαλμωδίας μάς υπονοεί ότι οι ψυχές των αγίων δεν δοκιμάζονται διαφορετικά, παρά μόνο με τέτοιους περίπου τρόπους. Και γι' αυτό ο Δαβίδ έψαλλε: «Μας δοκίμασας, ω Θεέ, μας καθάρισες με τη φωτιά, όπως καθαρίζεται το ασήμι· περάσαμε μέσα από φωτιά και νερό, και μας έβγαλες σε τόπο αναψυχής.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αλλά, ω γενναίε μου, ίσως να μας πουν οι πιο φιλομαθείς: Το πώς, δηλαδή, παρατάχθηκαν κάποτε εναντίον των Μαδιανιτών και νίκησαν οι εκλεκτοί, και με ποιον τρόπο καθάρισαν τον μολυσμό από τον πόλεμο, ο λόγος μάς το κατέδειξε επαρκώς· είναι καιρός όμως πλέον να μας πληροφορήσεις, εάν και εμείς θα γίνουμε αληθινά μέτοχοι της γενναιότητας αυτών των ανδρείων, και αν θα συμμετάσχουμε μαζί τους στα κατορθώματα, μολονότι δεν έχουμε εξ ολοκλήρου ισάξια αρετή, αλλά υστερούμε κάπως από τη δική τους ψυχική ανδρεία.

Διότι υπάρχουν αναρίθμητες χώρες και πόλεις σε όλη την οικουμένη στις οποίες άγιες και θεοφιλείς ψυχές ανθρώπων λειτουργούν στον Θεό, ζώντας βεβαίως σύμφωνα με τον νόμο και πολιτευόμενες ευαγγελικά, και προσφέροντας ως θυσία σε Αυτόν, σαν οσμή ευωδίας, προφανώς πνευματικής, την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα, τη φιλοπτωχία. «Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», σύμφωνα με τις Γραφές. Αλλά όλοι αυτοί, σαν σε μία και κοινή μητέρα, προστρέχουν στην επουράνια Ιερουσαλήμ, την Εκκλησία των πρωτοτόκων, την άνω ωραία πόλη, την αληθινή σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· εκεί θα λειτουργήσουμε καθαρότερα, αφού αφαιρεθεί από εμάς εντελώς η αμαρτία, και αφού καταπαύσει ο λέοντας και ο δράκοντας, ο βασιλίσκος και η ασπίδα. Διότι «εκεί», λέει, «θα υπάρχει καθαρός δρόμος, και θα ονομαστεί άγιος δρόμος, και δεν θα βρεθεί εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί». Εκεί θα φάμε μερίδα που έχει μοιραστεί. Διότι έχει γραφτεί: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ή μήπως δεν είναι ανάλογη με τους κόπους του καθενός η ανταπόδοση των αγαθών, έστω και σε μεγαλύτερο μέτρο λόγω της γενναιοδωρίας του Δεσπότη; «Διότι μέτρο», λέει, «καλό, συμπιεσμένο, που ξεχειλίζει και έχει κουνηθεί, θα δώσουν στον κόρφο σας». ΠΑΛΛ. Σωστά τα είπες. Όμως πες μου αυτό: δεν επιτρεπόταν, δηλαδή, στους Λευίτες να ιερουργούν ενώ βρίσκονταν στις δικές τους πόλεις και στα χωριά τους; ΚΥΡ.

Και εκείνη μεν αναφερόταν ότι θα γεμίσει από «πίσσα και θείο και πυρ», αυτή όμως από «πηγή ύδατος» και «ρείθρα» και «χειμάρρους». Αλλά «και θα υπάρξει», λέει εδώ, «οδός καθαρή, και οδός άγια θα ονομαστεί». Αυτή δε θα μπορούσε να είναι εκείνη που οδηγεί στο τρισμακάριο τέλος «της επουράνιας πόλεως του Θεού», την οποία παρουσιάζοντας ο Σωτήρας έλεγε: «Εγώ είμαι η οδός». Ο σωτήριος Λόγος, λοιπόν, αυτός που χειραγωγεί όσους πορεύονται μέσω αυτού προς τον Πατέρα και τους αποκαθιστά στη βασιλεία των ουρανών, προφητεύεται ότι θα δοθεί στην έρημο μαζί με τα άλλα αγαθά, είναι δε ολοφάνερο πως «κανένας ακάθαρτος δεν περνάει από αυτήν την οδό· αλλά οι διασκορπισμένοι», λέει, «θα πορευθούν σε αυτήν». Και ποιοι είναι αυτοί, παρά εκείνοι που παλαιότερα είχαν απομακρυνθεί από τον Θεό και είχαν πλανηθεί μακριά από την αλήθεια; Διότι αυτοί, επιστρέφοντας και βρίσκοντας την ευθεία και απλανή «οδό», «θα πορευθούν σε αυτήν». Αλλά «και δεν θα υπάρξει», λέει, «εκεί λέων», εννοώ δηλαδή στην οδό που δόθηκε, «ούτε κάποιο από τα πονηρά θηρία πρόκειται να ανέβει σε αυτήν ούτε να πορευθεί εκεί»· διότι πώς, εξάλλου, θα ήταν δυνατόν σε αυτόν που είπε: «Εγώ είμαι η οδός», «να βρεθεί» κάτι «από τα πονηρά»;

Διότι ούτε «τα ίχνη του φιδιού πάνω στον βράχο» ήταν δυνατόν να βρεθούν, σύμφωνα με τον Σολομώντα. «Αλλά θα πορευθούν σε αυτήν», λέει, «οι λυτρωμένοι», αυτούς δηλαδή που ο ίδιος ελύτρωσε με το τίμιο αίμα του, «και οι συναγμένοι δια του Κυρίου», όχι μέσω κάποιου προφήτη, ούτε μέσω κάποιας ανθρώπινης προσπάθειας· αλλά λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον ίδιο τον Κύριο, αυτοί θα πορευθούν την προαναφερθείσα οδό, μέσω της οποίας θα φθάσουν τελικά στον τρισμακάριο προορισμό της επουράνιας Σιών, για την οποία λέει ο Απόστολος: «έχουμε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και θα έλθουν στη Σιών μετ' ευφροσύνης»· διότι δεν είναι βεβαίως δυνατόν να εννοήσουμε εδώ εκείνη τη Σιών για την οποία είχε ειπωθεί: «έτος ανταπόδοσης για την κρίση της Σιών, και οι φάραγγές της θα μεταβληθούν σε πίσσα», και τα εξής. Επομένως, είναι ανάγκη να εννοούμε ως διαφορετικές τις ομώνυμα ονομαζόμενες Σιών, αφενός την επίγεια, που υπόκειται στις απειλές, και αφετέρου την επουράνια, στην οποία λέγεται ότι θα έλθουν οι λυτρωμένοι και συναγμένοι από τον Κύριο, για τους οποίους ειπώθηκε: «και αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω στο κεφάλι τους»· διότι όσοι αναδειχθούν νικητές του μεγάλου αγώνα, θα στεφανωθούν με το στεφάνι της ευφροσύνης, το οποίο γνωρίζοντας και ο θείος Απόστολος έλεγε: «στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης».