Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 37:29

Ήταν συνήθεια στους Ιουδαίους να το πράττουν αυτό κατά τις βλασφημίες εναντίον του Θεού· πράγμα το οποίο ιστορείται στα Ευαγγέλια ότι έγινε και από τον Καϊάφα. <Έκοψα το μέγεθος του κέδρου αυτού.> Του Κυρίλλου. Αυτού, ποιου; Του Λιβάνου, δηλαδή της Ιουδαίας. Και ως ύψος του κέδρου εννοεί τη βασιλεία τους. —Διότι τα καυχήματα της βασιλείας του Εζεκία επρόκειτο να αρθούν σε ύψος. <Και θα βάλω, λέει, τα αγκίστριά μου στα ρουθούνια σου, και χαλινάρι στα χείλη σου.> Του Κυρίλλου. Ώστε να μην τολμά να ξεστομίζει τέτοια λόγια.

Τους ονομάζει εδώ «νώτα πολλών εθνών», επειδή πολλά έθνη καταδιώχθηκαν από αυτούς. Διότι οι διώκτες τρέχουν πάντα και με κάθε τρόπο πίσω από τα νώτα εκείνων που φεύγουν. Έπειτα τι ακολουθεί; Θα τον αποδιώξει, λέει, δηλαδή θα τον στείλει πίσω, και θα τον κυνηγήσει μακριά, σαν το χνούδι του άχυρου εκείνων που λιχνίζουν απέναντι στον άνεμο, και σαν τη σκόνη από τροχό που σηκώνει η καταιγίδα. Διότι τι είναι τόσο εύκολο να διασκορπιστεί, όσο το χώμα από τον τροχό και το αλώνι, όταν φυσάει σφοδρός άνεμος; Και ότι ο Σενναχειρείμ έφυγε ως φυγάς, το βεβαιώνει ο Θεός των όλων λέγοντας προς αυτόν δια της φωνής του Ησαΐα: «Και θα βάλω φίμωτρο στη μύτη σου και χαλινάρι στα χείλη σου, και θα σε στρέψω πίσω στον δρόμο από τον οποίο ήρθες.» <Προς το βράδυ θα υπάρξει πένθος, πριν το πρωί, και έπειτα δεν θα υπάρχει. Αυτή είναι η μερίδα εκείνων που σας λεηλάτησαν, και η κληρονομιά εκείνων που σας κατακυρίευσαν.> Όπως προείπα, ο Ραψάκης, αφού περικύκλωσε τα Ιεροσόλυμα με τον στρατό του και απείλησε ότι δεν θα αργήσει να τα κυριεύσει, καταστράφηκε με όλο του τον στρατό πριν από την αυγή και το ξημέρωμα. Επομένως θα υπάρξει πένθος, λέει, προς το βράδυ, επειδή οπωσδήποτε εκείνοι στα Ιεροσόλυμα περίμεναν ότι το πρωί θα γινόταν η πολεμική επίθεση, αλλά αυτή σταμάτησε πριν από την αυγή.

Αυτό, βέβαια, του λέει και αλλού· διότι, επειδή ο ασεβής, αφού έφερε εις πέρας εκείνα που είχαν οριστεί να γίνουν από τον Θεό, υπερηφανεύτηκε, άκουσε πάλι τον Θεό να λέει: «Μήπως θα δοξαστεί το τσεκούρι χωρίς αυτόν που κόβει με αυτό; Ή θα υψωθεί το πριόνι χωρίς αυτόν που το τραβάει;» Διότι, όπως ακριβώς τα τέτοιου είδους εργαλεία δεν κινούν τα ίδια τον εαυτό τους προς κάποιο έργο, αλλά μάλλον περιμένουν το χέρι εκείνου που τα κινεί, έτσι και εσύ, λέει, έγινες όργανο της θείας οργής, και δεν έδρασες βέβαια με τις δικές σου δυνάμεις, αλλά ήσουν μάλλον σαν τσεκούρι και πριόνι, ταγμένος να υπηρετείς τα θελήματα εκείνου που σε κινεί. <Τώρα όμως εγώ γνωρίζω την ανάπαυσή σου και την έξοδό σου· και ο θυμός σου με τον οποίο θύμωσες και η πικρία σου ανέβηκαν προς εμένα.> Καυχιέσαι λοιπόν αλαζονικά, λέει, ενώ έχεις γίνει απλός υπηρέτης των θείων κριμάτων, και ίσως νομίζεις μέσα σου ότι από μόνος σου επιβλήθηκες σε τόσα έθνη και χώρες, ώστε να τις κατακάψεις και να τις κυριεύσεις. Αλλά εγώ γνωρίζω την ανάπαυσή σου, και την έξοδο, και την είσοδό σου.

Ονομάζει ανάπαυση, όπως νομίζω, τον θάνατο, και έξοδο και είσοδο την πορεία προς οποιαδήποτε πράξη. Διότι απολύτως τίποτα δεν διαφεύγει από τον νου που γνωρίζει τα πάντα. Προσθέτοντας δε ότι «Ο θυμός σου, με τον οποίο οργίστηκες, και η πικρία σου ανέβηκε προς εμένα», είναι σαν να λέει: «Δεν θα μείνεις χωρίς τιμωρία για τις βλασφημίες σου».

Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα παραβλέψω την κακοήθεια και την πικρία των ανόσιων λογισμών σου, αλλά, έχοντας πλέον εξοργιστεί, θα επιβάλω στις ορμές σου την πρέπουσα τιμωρία. <Και θα βάλω φίμωτρο στη μύτη σου, και χαλινάρι στα χείλη σου, και θα σε αποστρέψω από τον δρόμο από τον οποίο ήρθες.> Επειδή ο Ασσύριος, διακατεχόμενος από κτηνώδη παραλογισμό, χλεύαζε τον Θεό, και, σαν να είχε ξεσπάσει σε αχαλίνωτη αγριότητα, άφηνε βλάσφημες φωνές ενάντια στη δόξα του Θεού, γι' αυτόν τον λόγο πολύ δικαιολογημένα ομιλεί όπως σε ένα κτήνος, λέγοντας, θα βάλω φίμωτρο στη μύτη σου και χαλινάρι στα χείλη σου, ουσιαστικά συγκρατώντας τον με την επιβολή των πληγών, και με το μέγεθος των συμφορών, σαν με ένα χαλινάρι, ανακόπτοντάς τον από τόσο άτοπα εγχειρήματα.

Επειδή δε ασεβούσαν, μη γνωρίζοντας τον δικό τους σωτήρα, 〈απέσυρα τα〉 δικά μου 〈χέρια〉 παραδίδοντάς τους σε εσένα για τιμωρία, και εκείνοι αμέσως ερημώθηκαν, στερημένοι από τη δική μου προστασία.⌝ Γι' αυτό και αμέσως 〈ξεράθηκαν και έγιναν σαν ξερό χόρτο πάνω στις στέγες και σαν αγριάδα〉· αυτή ακριβώς ήταν η αιτία της απώλειάς τους, το ότι δεν παρήγαγαν κανέναν αγαθό καρπό ευσέβειας. Γι' αυτό δεν παρομοιάστηκαν ούτε με άμπελο ούτε με ελιά ούτε με κάποιο από τα καρποφόρα φυτά, αλλά με 〈ξερό χόρτο〉 και 〈αγριάδα〉, όταν δικαιότατα παραδόθηκαν στο χέρι σου. Αλλά εσύ δεν τα σκέφτηκες αυτά, άρχοντα των Ασσυρίων, παρά κάνοντας άθεους και ασεβείς λογισμούς, νόμισες ότι θα κυριεύσεις την πόλη που είναι αφιερωμένη σε εμένα τον Θεό, με τον ίδιο τρόπο όπως τις υπόλοιπες που αγνοούν τον Θεό. Γνωρίζοντας όμως τις σκέψεις σου 〈και την έξοδο και την είσοδο〉 των λογισμών σου, λέω προς εσένα ακόμη και τούτα: ότι δεν μου διέφυγε ο 〈θυμός〉 τον οποίο έδειξες εναντίον του λαού που ονομάζεται δικός μου, αλλά 〈και η πικρία σου ανέβηκε σε εμένα〉, ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈ανέβηκε η αλαζονεία σου στα αυτιά μου〉.

Επειδή, λοιπόν, τόσα έχεις τολμήσει, άκουσε τώρα, εσύ, τα όσα θα ακολουθήσουν για σένα: Τέτοιο «φίμωτρο» στο στόμα σου «θα βάλω», ώστε να σφίξει και αυτή «τη μύτη» σου και να σε πνίξει, για να μην ξεστομίσεις πλέον τέτοια λόγια. Κατά δε τον Σύμμαχο: «Και θα βάλω», λέει, «κρίκο στον μυκτήρα σου και χαλινάρι στα χείλη σου», ώστε να μην πηγαίνεις όπου θέλεις, αλλά να σέρνεσαι και παρά τη θέλησή σου προς τα πίσω. Διότι θα χρειαστεί «να επιστρέψεις από την οδό», από την οποία έκανες την πορεία σου προς τα εδώ. Αυτά μεν, λοιπόν, ας θεωρηθεί ότι απευθύνονται προς τον άρχοντα των Ασσυρίων, κι ας μην είναι σωματικά παρών, όμως ας έχουν ειπωθεί και προς όλους. Επειδή, όμως, πρέπει να δοθεί απάντηση και σε σένα, Εζεκία, για τις προσευχές που έχεις κάνει, δέξου και τον λόγο που απευθύνεται σε σένα: Τα όσα ειπώθηκαν για τον άρχοντα των Ασσυρίων τα άκουσες· αν όμως χρειάζεσαι «σημείο» για την επιβεβαίωση των λόγων μου, μάθε ότι τον παρόντα «χρόνο» θα χρησιμοποιήσεις για τροφή όσα θα βλαστήσουν από τη γη «από μόνα τους» (αυτόματα), επειδή η χώρα δεν μπορεί να τύχει της συνήθους γεωργικής καλλιέργειας λόγω της επιδρομής των εχθρών. Γι' αυτό «φάγε αυτή τη χρονιά όσα έσπειρες». Αντί του «όσα έσπειρες», όμως, όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές απέδωσαν τη λέξη «αυτόματα» (δηλαδή αυτοφυή). Και την επόμενη «χρονιά» ομοίως «φάγε» αυτά που υπολείπονται από το προηγούμενο έτος.

Τα λόγια λοιπόν του Θεού διαμέσου του προφήτη Ησαΐα αναγγέλλονταν με αυτόν τον τρόπο στον βασιλιά Εζεκία. Και μετά από λίγο, στα λόγια αυτά ακολούθησε αμέσως, έπειτα από αυτές τις φωνές, μια φοβερή και θεϊκή πράξη, καθώς όχι με ανθρώπινη μέθοδο βρέθηκαν μυριάδες ανδρών σωριασμένοι νεκροί από το χέρι ενός αγγέλου. Διότι αυτός στάθηκε ικανός ώστε να υπηρετήσει την κρίση του Θεού και να εξολοθρεύσει τόσα πλήθη εχθρών, προκειμένου να λάβει εμπειρία έμπρακτα ο βασιλιάς τους για το τι είδους Θεό βλασφημούσε. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ενώ τόσοι πολλοί χάνονταν, ο ίδιος δεν καταστράφηκε μαζί τους, ώστε, γινόμενος θεατής αυτού του γεγονότος, να αποστομώσει την άθεη γλώσσα του. Εξού και είχε ειπωθεί στα λόγια του Θεού: «και θα βάλω φίμωτρο στα ρουθούνια σου και χαλινάρι στα χείλη σου», ώστε να μην τολμά να ξεστομίζει τέτοια λόγια. Πάντως, αν και δεν μοιράστηκε την ίδια μοίρα με το πλήθος για την προαναφερθείσα αιτία, για την οποία και ο Φαραώ διαφυλάχθηκε ως θεατής ενώ οι υπόλοιποι Αιγύπτιοι τιμωρούνταν, ωστόσο, όταν έφτασε στη δική του γη, βρήκε τους ίδιους του τους γιους να γίνονται φονιάδες του. Ο Θεός, ο οποίος είπε: «Εγώ θα θανατώσω και εγώ θα ζωοποιήσω, θα πατάξω και εγώ θα θεραπεύσω», αφού πάταξε τους εχθρούς με δίκαιη κρίση μέσω ενός αγγέλου, θεράπευσε τον θεοφιλή βασιλιά και τον ζωοποίησε, λυτρώνοντάς τον από τον θάνατο δια του Εαυτού Του.

Και άκουσε ο βασιλιάς των Ασσυρίων ότι εκστράτευσε ο Θαρακά, ο βασιλιάς των Αιθιόπων, για να τον πολεμήσει· και όταν το άκουσε, επέστρεψε ... ή εσύ δεν άκουσες τι έκαναν οι βασιλιάδες των Ασσυρίων ... πού είναι οι βασιλιάδες της Αμάρ και της Αρφάθ και της πόλης Σεπφαρείμ, της Αινά και της Γαυά; Και πήρε ο Εζεκίας την επιστολή από τους αγγελιαφόρους ... εισάκουσε, Κύριε, άνοιξε, Κύριε, τα μάτια σου ... αυτός είναι ο λόγος που είπε γι' αυτόν ο Θεός: Σε περιφρόνησε και σε χλεύασε η παρθένος θυγατέρα της Σιών, κούνησε το κεφάλι της εις βάρος σου η θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. ... Και δεν ύψωσες τα μάτια σου προς τον Άγιο του Ισραήλ; Διότι μέσω των αγγελιαφόρων σου ονείδισας τον Κύριο· επειδή εσύ είπες: «Με το πλήθος των αρμάτων μου εγώ ανέβηκα στα ύψη των ορέων και στα έσχατα του Λιβάνου, και έκοψα το ύψος των κέδρων του και την ομορφιά των κυπαρισσιών του, και εισήλθα στο ύψος του δάσους, και κατασκεύασα γέφυρα, και αποξήρανα ύδατα και κάθε συγκέντρωση νερού». Δεν άκουσες αυτά που εγώ έπραξα από παλιά; Από τις αρχαίες ημέρες τα σχεδίασα, και τώρα τα φανέρωσα, ώστε να ερημώσω έθνη σε οχυρά και αυτούς που κατοικούν σε οχυρωμένες πόλεις· παρέλυσα τα χέρια τους, και ξηράνθηκαν ... Τώρα όμως την ανάπαυσή σου και την έξοδό σου και την είσοδό σου εγώ τις γνωρίζω· και ο θυμός σου, με τον οποίο οργίστηκες, και η πικρία σου ανέβηκαν προς εμένα, και θα βάλω φίμωτρο στη μύτη σου και χαλινάρι στα χείλη σου, και θα σε κάνω να επιστρέψεις από τον ίδιο δρόμο από τον οποίο ήρθες.

Το ότι αυτά δεν είναι απλοί στοχασμοί αλλά αλήθειες αναντίρρητες, το μαρτυρεί ο ίδιος ο Θεός, άλλοτε μεν παραπονούμενος και λέγοντας για τους αμαρτωλούς ότι παρέβηκαν τον νόμο του και τον καταφρόνησαν: «Αυτοί δε, σαν άνθρωπος που παραβαίνει διαθήκη, εκεί με καταφρόνησαν»· άλλοτε δε, ότι γέννησε και ανέθρεψε τους υβριστές του: «Υιούς γέννησα και ανέθρεψα, αυτοί όμως με αθέτησαν»· άλλοτε πάλι ότι αυτός μεν τους αγαπά σαν εραστής, αυτοί δε τον καταφρονούν και τον αποστρέφονται: «Όπως αθετεί η γυναίκα τον σύζυγό της, έτσι αθέτησε και εμένα ο οίκος του Ισραήλ»· και άλλοτε, ότι ο θυμός τους και η υπερηφάνειά τους αντιστέκεται σε αυτόν: «Ο θυμός σου, με τον οποίο οργίστηκες, και η πικρία σου ανέβηκε προς εμένα».