Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 38:8

«Αυτό θα είναι για σένα το σημείο από τον Κύριο, ότι ο Θεός θα εκπληρώσει τον λόγο αυτόν που είπε: Ιδού, γυρίζω πίσω τη σκιά των βαθμίδων τις οποίες κατέβηκε ο ήλιος, κατά δέκα βαθμίδες. Και ανέβηκε ο ήλιος τις δέκα βαθμίδες τις οποίες είχε κατέβει η σκιά.» Δεν πέρασε πολύς χρόνος στο μεταξύ, αλλά αμέσως ο Θεός συγκατανεύει και δέχεται τις ικεσίες του δικαίου. Διότι, όπως είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών, προτού ο μακάριος προφήτης βγει έξω από την αυλή του βασιλιά, ήλθε σε αυτόν ο λόγος του Θεού. Επιστρέφοντας, λοιπόν, αμέσως, καθιστά τους λόγους του ξεκάθαρους. Διότι είπε ότι άκουσε τη φωνή του, δηλαδή ότι έκανε δεκτή την προσευχή του και είδε τα δάκρυά του· και του χαρίζει αμέσως τη δυνατότητα να ξεπεράσει τον φόβο του θανάτου, και καθορίζει το μέτρο της ζωής που του προστέθηκε, ώστε αποβλέποντας προς το τέλος, και έχοντας επίγνωση ότι οπωσδήποτε και αναντίρρητα θα πεθάνει, να καταστήσει απρόσιτη στον νου του τη νόσο της υπεροψίας. Υπόσχεται δε ότι, όπως ακριβώς είχε προαναγγείλει, θα τον καταστήσει ανώτερο από το χέρι των Ασσυρίων και θα υπερασπιστεί την Ιερουσαλήμ.

Και τα έπραττε αυτά, απομακρύνοντας κάθε είδος δυσθυμίας, και ανακτώντας με τα αγαθά της καλοσύνης Του εκείνον που είχε πονέσει πάρα πολύ. Διότι Εκείνος που επέφερε την πληγή, Αυτός και θα την επουλώσει. Διότι ο Θεός των όλων είναι αγαθός και φιλοικτίρμων. Εδραιώνει δε την πίστη ότι θα εκπληρωθούν τα υπεσχημένα, με το σημείο που έγινε στον ήλιο, με την επιστροφή της σκιάς που συνέβη τότε στους δέκα αναβαθμούς. Λέγεται δε ότι ο Άχαζ, ο πατέρας του Εζεκία, είχε κατασκευάσει στον δικό του οίκο, με κάποιον μηχανισμό και τέχνη, κάποιους αναβαθμούς, οι οποίοι λειτουργούσαν ως ρολόι και συνήθιζαν να μετρούν την πορεία του ήλιου με την κατάβαση της σκιάς που σχηματιζόταν πάνω τους. Το ότι, επομένως, ο Εζεκίας επρόκειτο να επιστρέψει στη ζωή, ο Θεός το έκανε φανερό με το να κινηθεί η σκιά του ήλιου προς τα πίσω, και με το να παραταθεί η ημέρα σε ένα ασυνήθιστο μέτρο ωρών.

«Και χάρηκε γι' αυτούς ο Εζεκίας με χαρά μεγάλη· και τους έδειξε τον οίκο των αρωμάτων, και της στακτής και των θυμιαμάτων, και του μύρου, και του αργυρίου και του χρυσίου, και όλους τους χώρους των σκευών του θησαυροφυλακίου, και όλα όσα υπήρχαν στους θησαυρούς του, και δεν υπήρχε τίποτα που δεν τους έδειξε ο Εζεκίας στον οίκο του.» Αφού πέθανε ο Σενναχηρείμ από τα ίδια του τα παιδιά, το ιερό Γράμμα λέει ότι βασίλευσε στη θέση του ο γιος του Νεχορδάν. Αλλά, όπως φαίνεται, όταν εκείνος βγήκε από τη μέση, τους θρόνους της βασιλείας κληρονόμησε ο Μερωδάχ του Λααδάν. Αυτός λέγεται ότι έστειλε στον Εζεκία δώρα και επιστολές μαζί, και πρέσβεις· και ποια είναι η αφορμή γι' αυτό, είναι αναγκαίο να το πούμε. Διότι άκουσε, λέει, ότι αρρώστησε μέχρι θανάτου και συνήλθε· αλλά δεν ήταν μόνο αυτό που κατέπληξε τον Βαβυλώνιο, εννοώ το ότι αρρώστησε ο Εζεκίας και ύστερα επανήλθε σε καλή υγεία, αλλά κυρίως εκείνο το μεγάλο και αληθινά εξαίσιο σημείο: με άρρητο και θεοπρεπές νεύμα διατάχθηκε ο ήλιος να παλινδρομήσει και να πάει προς τα πίσω, ώστε και η σκιά να ανεβεί τις δέκα βαθμίδες.

Και όχι μόνο του υπόσχεται χρόνια ζωής, αλλά εκ περισσού, ως Θεός, του υπόσχεται και ευζωία σε έναν σταθερό και ειρηνικό βίο, δίνοντας την υπόσχεση ότι θα διασώσει τον ίδιο, μαζί με τον λαό του, και την πόλη από τα χέρια των εχθρών. Ως σημάδι δε της αξιοπιστίας όσων ειπώθηκαν, του παρείχε ένα άλλο παράδοξο γεγονός. Γι' αυτό λέει: «Αυτό θα είναι για σένα το σημάδι από τον Κύριο ότι ο Θεός θα εκπληρώσει αυτόν τον λόγο: ιδού, εγώ θα στρέψω προς τα πίσω τη σκιά των βαθμίδων, τις οποίες κατέβηκε ο ήλιος, τις δέκα βαθμίδες του οίκου του πατέρα σου· θα γυρίσω τον ήλιο πίσω κατά δέκα βαθμίδες». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Ιδού», λέει, «εγώ θα κάνω να παλινδρομήσει η σκιά των βαθμίδων, που κατέβηκε ο ήλιος στο ωρολόγιο του Άχαζ του πατέρα σου, προς τα πίσω κατά δέκα αναβάσεις». Το πώς, όμως, ήταν «οίκος» του πατέρα του Εζεκία —εννοώ του Άχαζ, ενός ειδωλολάτρη άνδρα— ο οίκος που ακόμη και σήμερα υποδεικνύεται στα Ιεροσόλυμα, ο οποίος βρίσκεται γύρω από τον περίβολο του ιερού και τον οποίο μέχρι σήμερα ονομάζουν οίκο του Εζεκία, εγώ ο ίδιος δεν μπορώ να το εξηγήσω. Γι' αυτό τον λόγο, στρέφοντας αναγκαστικά την προσοχή μου στη μετάφραση του Συμμάχου, διαπίστωσα ότι ο τόπος δεν ονομάζεται «οίκος» του Άχαζ, αλλά «ωρολόγιο του Άχαζ», και πιθανώς η κατασκευή των βαθμίδων στον τόπο εκείνο είχε φτιαχτεί ως ωρολόγιο από τον Άχαζ, προκειμένου να υπολογίζει τις ώρες της ημέρας από τις ακτίνες του ήλιου που έπεφταν πάνω τους.

Σύμφωνα δε με τον Ακύλα αναφέρεται: «στις αναβάσεις του Άχαζ», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: «στους αναβαθμούς του Άχαζ», ενώ από κανέναν από τους ερμηνευτές δεν μαρτυρείται ότι ο τόπος ήταν ο «οίκος του Άχαζ», αλλά μάλλον «ωρολόγιο» ή «ανάβαση», ίσως επειδή ο Άχαζ χρησιμοποιούσε αυτή την είσοδο προς τον περίβολο, όπου, ενώ ο ήλιος είχε προχωρήσει σύμφωνα με την ουράνια περιστροφή του, παραδόξως επέστρεψε προς τα πίσω, από τη δύση προς την ανατολή, διατρέχοντας για δεύτερη φορά τη διαδρομή των ίδιων ωρών. Το θαυμαστό αυτό γεγονός αποτελούσε σημείο ότι και ο Εζεκίας, από τη δύση του ηλίου του, παλινδρόμησε σε μια δεύτερη ζωή. Ο χρόνος εκείνης της ημέρας έλαβε διπλάσιο μήκος ωρών, και καθώς ο βασιλιάς αξιώθηκε μέσω του θαύματος την υπόσχεση του Θεού, συντάσσει ευχαριστήριο λόγο. Γι' αυτό έχει γραφτεί σύμφωνα με τον Ακύλα: «γραφή του Εζεκία, βασιλιά του Ιούδα, όταν αρρώστησε· και επέζησε από την αρρώστια του», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα αναφέρεται: «γραφή του Εζεκία, βασιλιά του Ιούδα», ενώ από κανέναν δεν αναφέρεται ως «προσευχή».

Κατά τον καιρό εκείνο, αρρώστησε ο Εζεκίας μέχρι θανάτου· ... Τακτοποίησε τα του οίκου σου, διότι εσύ πεθαίνεις ... ... Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Δαβίδ του πατέρα σου: Άκουσα τη φωνή της προσευχής σου ... και αυτό θα είναι για σένα το σημείο από τον Κύριο, ότι ο Θεός θα πραγματοποιήσει τον λόγο αυτόν· ιδού, εγώ θα γυρίσω πίσω τη σκιά των βαθμίδων ... θα γυρίσω πίσω τον ήλιο κατά δέκα βαθμίδες. ...

«Ιδού, εγώ επιστρέφω τη σκιά των αναβαθμών του οίκου του πατέρα σου, τους οποίους κατέβηκε ο ήλιος, τους δέκα αναβαθμούς, τους οποίους κατέβηκε η σκιά», ώστε να γίνει η ημέρα εκείνη διάρκειας τριάντα δύο ωρών. Διότι, αφού ο ήλιος διήνυσε την πορεία του και έφτασε στη δέκατη ώρα και η σκιά κατέβηκε τους δέκα αναβαθμούς του οίκου του ναού, ανέστρεψε πάλι ο ήλιος τους δέκα αναβαθμούς «προς τα πίσω» σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου και έγιναν είκοσι ώρες, και πάλι, διαγράφοντας τον ίδιο δρόμο σύμφωνα με τη δική του τάξη, ο ήλιος πορεύτηκε προς τη δύση. Έγιναν λοιπόν τριάντα δύο ώρες.

Διότι όταν αναστηθούμε, λέει, και λάβουμε άφθαρτα σώματα, τότε και το σώμα του ουρανού και της γης και ολόκληρης της κτίσης θα είναι άφθαρτο και ακήρατο. Όταν, λοιπόν, δεις τον ήλιο να ανατέλλει, να θαυμάσεις τον Δημιουργό· όταν τον δεις να κρύβεται και να χάνεται, κατανόησε την αδυναμία της φύσης του και μην τον προσκυνήσεις ως Θεό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Θεός όχι μόνο εναπόθεσε στη φύση των στοιχείων απόδειξη της αδυναμίας τους, αλλά έδωσε και στους δούλους Του, παρότι είναι άνθρωποι, την εξουσία να τα διατάζουν, ώστε, αν από την όψη τους δεν αναγνωρίσεις τη δουλεία τους, να μάθεις από εκείνους που τα διατάζουν ότι όλα αυτά είναι σύνδουλά σου. Ο Ιησούς του Ναυή, για παράδειγμα, λέει: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη πάνω από τη φάραγγα της Αιλών». Και πάλι, ο προφήτης Ησαΐας τον έκανε να γυρίσει προς τα πίσω στα χρόνια του βασιλιά Εζεκία, και ο Μωυσής διέταξε τον αέρα, τη θάλασσα, τη γη και τις πέτρες· ο Ελισσαίος μετέβαλε τη φύση των υδάτων, οι τρεις παίδες υπερίσχυσαν της φωτιάς. Βλέπεις πώς προνόησε για εμάς ο Θεός και με τους δύο τρόπους, αφενός οδηγώντας μας μέσω της ομορφιάς των στοιχείων στη δική Του θεογνωσία, και αφετέρου, μέσω της αδυναμίας τους, μην επιτρέποντας να ξεπέσουμε στη δική τους λατρεία;