Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 4:2

Και επειδή ακόμη και από όσους αγνοούν τον Θεό φαίνεται ότι καλλιεργούνται η γνώση και η σύνεση και η βουλή και η ισχύς και η σοφία και η ευσέβεια, αξιώνουν να επικαλείται σε αυτές το όνομα του Χριστού. Την ημέρα δε εκείνη θα επιλάμψει ο Κύριος με βουλή και δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ.

Αυτά συμφωνούν με τα προεκτεθέντα. Διότι εκείνος, τον οποίο έπιασαν οι επτά γυναίκες ως άνδρα, αυτός θα επιλάμψει ως Κύριος. Επειδή λοιπόν διεκδίκησαν να φέρουν επάνω τους το όνομά του, ο Θεός, αποδεχόμενος την προθυμία τους, θα επιλάμψει σε αυτές με σκοπό και με δόξα πάνω στη γη, δηλαδή χαρίζοντας το αγαθό που προέρχεται από την κρίση του με ορθοκρισία και περίσκεψη, και όχι αβασάνιστα ούτε ανεξέλεγκτα.

Αυτή δε είναι η ημέρα, κατά την οποία θα επιλάμψει ο Θεός σύμφωνα με τη βουλή Του και με δόξα· αυτήν δημιουργεί ο ίδιος ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ο Κύριός μας, ο οποίος διδάσκει για τον εαυτό Του ότι, όσο διάστημα βρίσκεται στον κόσμο, είναι το φως του κόσμου. Γι' αυτό και προέτρεπε να εργαζόμαστε όσο είναι ημέρα.

Πρέπει δε να σημειωθεί ότι, κατά διαφορετική κάθε φορά θεώρηση, και ημέρα ονομάζεται ο παρών βίος, και νύχτα η ημέρα της κρίσεως. Και πάλι, νύχτα θεωρείται η παρούσα κατάσταση, ενώ ημέρα ο προσδοκώμενος αιώνας. Διότι το «Εργάζεσθε έως ημέρα εστί», αναφέρεται σαφώς στον βίο αυτόν, ο οποίος είναι φωτισμένος από την επίγνωση του Χριστού, ενώ το «Έρχεται νυξ», έχει λεχθεί για τον μέλλοντα αιώνα, ο οποίος λαμβάνει αυτή την ονομασία εξαιτίας της σκυθρωπότητας και της οδύνης εκείνων που βρίσκονται μέσα στις αμαρτίες. —Βάσει αυτού άλλωστε και ο Προφήτης, απευθυνόμενος προς εκείνους που πράττουν μεν πονηρά έργα, αλλά επισπεύδουν την ημέρα της ανταποδόσεως, λέγει: «Ίνα τι υμίν η ημέρα Κυρίου; Και αύτη εστί σκότος, και ου φως». Αντιθέτως δε, και ο Απόστολος ονομάζει νύχτα τον παρόντα βίο, τόσο λόγω της συγχύσεως που επικρατεί σε αυτόν, όσο και λόγω της σκοτίσεως που προκαλείται συνήθως στον νου από τη σάρκα και τις βιοτικές μέριμνες· ημέρα δε ονομάζει τον χρόνο της αναστάσεως, όταν λέγει: «Η νυξ προέκοψεν, η δε ημέρα ήγγικε». Κατά συνέπεια, σύμφωνα με όποια εκδοχή κι αν προτιμήσεις, ο Θεός θα επιλάμψει κατά τη βουλή Του με δόξα πάνω στη γη. —Επειδή, λοιπόν, επιλάμπει σύμφωνα με τη βουλή Του, ας καταστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους να χωρέσουν τον φωτισμό Του, ώστε Εκείνος που χαρίζει την έλλαμψη ανάλογα με τη δεκτικότητα του καθενός, βλέποντας τη μεγαλύτερη προθυμία της ψυχής μας, να μας χορηγήσει από μέρους Του δωρεές μεγαλύτερες και τελειότερες.

Μετά την κάθαρση διά του λουτρού και τον καθαρισμό διά της μετανοίας, θα έλθει καιρός που κάθε τόπος θα εξομοιωθεί με το όρος Σιών, δηλαδή θα αξιωθεί να καταστεί υψηλός και να ενατενίζει τα επουράνια. —Αφότου οι επτά γυναίκες επιληφθούν του ενός ανδρός, και επιλάμψει ο Κύριος με δόξα και θεία βουλή, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ, οπότε και ονομάστηκαν Άγιοι, επειδή ξεπλύθηκε ο ρύπος των θυγατέρων της Σιών και καθαρίστηκε το αίμα τους από ανάμεσά τους, τότε την ημέρα μια νεφέλη θα επισκιάσει τα περίχωρα της Ιερουσαλήμ, ώστε να παράσχει σκιά από τον καύσωνα και σκέπη από τη σκληρότητα του καιρού και τη βροχή· τη δε νύκτα θα κατέχεται από φως φλεγόμενο, και η δόξα θα είναι ωσάν ένας καπνός που θα τα περιβάλλει όλα.

Επειδή όμως γνωρίζουν ότι αυτοί που διασώθηκαν και ξέφυγαν με δυσκολία από τον πόλεμο έχουν πέσει σε έσχατη φτώχεια και βρίσκονται σε μεγάλη αθλιότητα, δεν ζητούν από αυτούς απολύτως τίποτα, αλλά ζητούν μόνο να γίνουν μητέρες τέκνων. Και αυτό μεν είναι το ιστορικό νόημα των πραγμάτων. Μερικοί όμως μεταφέρουν το προκείμενο χωρίο σε πνευματική θεωρία, δεν ξέρω πώς, χωρίς να το κάνουν με πολύ σωστό τρόπο· ειδάλλως θα ήταν άξιοι κάθε επαίνου. Διότι ισχυρίζονται ότι οι επτά γυναίκες είναι τα επτά πνεύματα, και ότι ο ένας άνθρωπος είναι ο Χριστός. Έπειτα, αδιαφορώντας ελαφρώς για το τι είναι πρέπον, ισχυρίζονται ότι τα επτά πνεύματα λένε το εξής: Αφαίρεσε τον ονειδισμό μας, και θα φάμε τον δικό μας άρτο, και θα φορέσουμε τα δικά μας ενδύματα. Καίτοι πώς δεν είναι καλύτερο να πούμε ότι οι επτά γυναίκες είναι πολλές ψυχές, οι οποίες κρατήθηκαν μέσω της πίστεως από τον Χριστό, ζητώντας τον ως άρτο και ως ιμάτιο σωτηρίας, και αναζητώντας τον καρπό που προέρχεται από αυτόν. Διότι κάτι τέτοιο είπε και ο μακάριος Δαβίδ για τον Σωτήρα των πάντων Χριστό: «Αυτός που εγκαθιστά τη στείρα στο σπίτι ως μητέρα τέκνων που ευφραίνεται». Έχει ειπωθεί επίσης ότι η στείρα γέννησε επτά, δηλαδή πολλά. Διότι υπάρχουν διάφορες αρετές, και όχι μάλλον μία, αλλά πολλές, των οποίων μητέρες είναι οι φιλόθεες ψυχές. <Εκείνη δε την ημέρα θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και με δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ.

«Και θα συμβεί, ώστε το υπόλειμμα στη Σιών και εκείνοι που απέμειναν στην Ιερουσαλήμ, άγιοι θα ονομαστούν όλοι όσοι κλήθηκαν σε ζωή στην Ιερουσαλήμ». Επειδή μερικοί αμφιβάλλουν για το σε ποιον καιρό θα συμβούν όσα έχουν προαναγγελθεί μέσω της φωνής του προφήτη σχετικά με τις γυναίκες των Ιουδαίων, ή μάλλον για ολόκληρη τη χώρα τους, εάν δηλαδή θα γίνουν πριν από την έλευση του Σωτήρα ή μετά από αυτήν, η σημασία των προκειμένων λόγων μάς πληροφορεί αλάνθαστα ότι ο προφήτης δεν μας υποδεικνύει κανέναν άλλον καιρό παρά μόνο εκείνον ακριβώς εξαιτίας της ασέβειάς τους προς τον Χριστό. Διότι οι άθλιοι συμπεριφέρθηκαν υβριστικά απέναντί του και εξέτισαν την πλέον αρμόζουσα σε αυτούς ποινή, όταν η Ιερουσαλήμ περικυκλώθηκε από στρατεύματα. Τότε ακριβώς λέμε ότι ο νους των Ιουδαίων περιέπεσε σε τέτοιο τρόμο, ώστε να πουν στα όρη: «Σκεπάστε μας», και στους λόφους: «Πέστε πάνω μας». Εκείνη λοιπόν την ημέρα, λέει, δηλαδή κατά τον καιρό εκείνο που θα φτάσουν στην εκπλήρωσή τους όσα έχουν προαναγγελθεί, θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή, με δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ.

Διότι ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό· αλλά βουλεύτηκε για εμάς κάτι βαθύ και απόρρητο. Διότι, ενώ υπήρχε στη μορφή και την ισότητα του Θεού και Πατέρα, έγινε όμοιος με εμάς, και εμφανίστηκε σε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη· όμως όχι χωρίς δόξα, αν και έγινε σάρκα. Διότι έπραξε θεοπρεπή έργα και επιτέλεσε σημεία, τα οποία αξιώνονται κάθε επαίνου και θαυμασμού. Επειδή, αφού έλαμψε, ελέησε τον Ισραήλ, διότι δεν χάθηκε εξ ολοκλήρου. Έχει διατηρηθεί το υπόλειμμα, υψώθηκε και δοξάστηκε, και γράφτηκε στη βίβλο της ζωής, διαπρέποντας μέσα στον αγιασμό. Θα μπορούσε κανείς να δει την αλήθεια του προφητικού λόγου, ως απαρχή των σωσμένων, στους αγίους αποστόλους, οι οποίοι υψώθηκαν αληθινά, και αφού καταυγάστηκαν από τα θεία χαρίσματα, πλούτισαν με λαμπρή δόξα. Διότι έλαβαν εξουσία κατά των ακαθάρτων πνευμάτων, ώστε να τα εκβάλλουν. Και θεράπευσαν πολλούς που βρίσκονταν σε ασθένειες· αλλά ήταν και γραμμένοι στη βίβλο της ζωής. Και μάλιστα χαίρονταν επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονταν σε αυτούς, και σε αυτό που έλεγαν τους απάντησε ο Χριστός, διδάσκοντάς τους να αγάλλονται για τα ακόμη μεγαλύτερα· «Μην χαίρεστε», λέει, «για το ότι τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· μάλλον να χαίρεστε διότι τα ονόματά σας έχουν γραφτεί στους ουρανούς.»

Ότι ο Υιός είναι η βουλή του Θεού και Πατρός. Στο Ψαλτήριο: Με τη βουλή σου με οδήγησες και με δόξα με προσέλαβες. Στον Ησαΐα: «Εκείνη την ημέρα θα λάμψει ο Θεός εν βουλή με δόξα πάνω στη γη.» Διότι έλαμψε εν τω Υιώ της μεγάλης βουλής.

Ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει σε κρίση μαζί με τους πρεσβυτέρους του λαού. Και πάλι: Εκείνη την ημέρα θα επιλάμψει ο Θεός με δόξα πάνω στη γη. Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα· και θα επαναπαυθεί επάνω του Πνεύμα Θεού, πνεύμα σοφίας, πνεύμα συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας· και θα τον γεμίσει πνεύμα φόβου Θεού.

Και πάλι πιο καθαρά: Την ημέρα εκείνη θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και με δόξα πάνω στη γη για να υψώσει και να δοξάσει αυτό που απέμεινε από τον Ισραήλ στη Σιών, και αυτό που απέμεινε στην Ιερουσαλήμ, διότι άγιοι θα ονομαστούν όλοι όσοι είναι γραμμένοι για ζωή στην Ιερουσαλήμ· διότι ο Κύριος θα ξεπλύνει τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών και θα καθαρίσει το αίμα της Ιερουσαλήμ από το μέσο τους με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως. Και θα έλθει, και κάθε τόπο του όρους Σιών και όλα τα περίχωρά της θα τα επισκιάσει νεφέλη την ημέρα.

Επειδή μέσω αυτών υποδηλώνεται η έσχατη ερήμωση του τόπου, στη συνέχεια, εφόσον οι άνδρες είχαν εκλείψει και δεν υπήρχαν πλέον επειδή είχαν εξολοθρευθεί 〈από μάχαιρα〉, λέγει ότι 〈επτά γυναίκες θα πιάσουν έναν άνδρα〉, παρακαλώντας τον να φέρουν απλώς το όνομά του και τίποτε περισσότερο, ⌜διότι δεν είχαν ανάγκη από κάτι άλλο, παρά μόνο το 〈όνομά〉 του και να φαίνεται ότι αυτός προΐσταται αυτών, ώστε να μην είναι έρημες και περιφρονημένες λόγω του ότι δεν είχαν κανέναν προστάτη. Γι' αυτό, σαν να βρήκαν κάποιον σπάνιο, ενώ όλοι είχαν χαθεί, του λένε: 〈μόνο το δικό σου όνομα ας κληθεί σε εμάς, αφαίρεσε τον ονειδισμό μας〉.⌝ Αυτή μεν είναι η έννοια του γράμματος, άλλοι όμως είπαν ότι ο πρώτος άνθρωπος είναι ο Σωτήρας, και 〈επτά γυναίκες〉 είναι οι επτά δυνάμεις του Αγίου Πνεύματος, οι οποίες βρέθηκαν γύρω από τον πρώτο άνθρωπο διότι δεν βρήκαν κανέναν άλλον ικανό να τις χωρέσει, και αυτές είναι ‹πνεύμα σοφίας και συνέσεως, βουλής και ισχύος, γνώσεως και ευσεβείας› και πάνω απ' όλα ‹πνεύμα φόβου Θεού›. 〈Εκείνη την ημέρα θα επιλάμψει ο Θεός〉. Διδάσκει ότι κατά τον ένα και τον αυτό χρόνο θα συμβούν και τα πρώτα και τα προκείμενα, αλλά εκείνα μεν ήταν σκυθρωπά, ενώ τα παρόντα είναι πιο χρηστά. Πώς λοιπόν ήταν δυνατόν να εκπληρωθούν και τα της χρηστής επαγγελίας, κατά τον ίδιο χρόνο, στους ίδιους ανθρώπους;

Διότι το «κατά την ημέρα εκείνη» είναι δηλωτικό του ίδιου του Χριστού, κατά την οποία θα συμβούν και τα όσα προαναφέρθηκαν, ότι «θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και δόξα επί της γης». Αντί αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε: «θα είναι ο Κύριος ανατολή για δύναμη και δόξα της γης και υπεροχή». Αλλά αν μεν στη συνέχεια απηύθυνε τις αγαθές υποσχέσεις προς ολόκληρο τον λαό, ο λόγος θα φαινόταν να περιέχει αντιφάσεις, ενώ τώρα δεν απευθύνει την επαγγελία σε ολόκληρο το έθνος, αλλά μόνο στο τμήμα του που «απέμεινε»: «θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και δόξα επί της γης για να ανυψώσει και να δοξάσει εκείνους που απέμειναν στην Ιερουσαλήμ, και όσοι απέμειναν στην Ιερουσαλήμ θα ονομαστούν άγιοι». Αυτοί δε ήταν οι ίδιοι που είχαν φανερωθεί μέσα από την προηγούμενη προφητεία μέσω του «σπέρματος» που «απέμεινε», για το οποίο ελέγετο: «και αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας άφηνε σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα μοιάζαμε με τα Γόμορρα». Μέσω αυτών υποδηλώνει εκείνους από τους Ιουδαίους οι οποίοι πίστεψαν στον Χριστό, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν οι απόστολοι, οι οποίοι διασπείρουν τα λογικά και επουράνια σπέρματα σε όλα τα έθνη.

Γι' αυτά λοιπόν και η παρούσα προφητεία προαναγγέλλει τα προκείμενα, λέγοντας: «κατά την ημέρα εκείνη», δηλαδή κατά τον καιρό της αποβολής εκείνων, «θα επιλάμψει ο Θεός εν βουλή μετά δόξης επί της γης, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ», οι οποίοι «κλήθηκαν άγιοι» και «γράφτηκαν για ζωή στην Ιερουσαλήμ». Και είναι δυνατόν μάλιστα να διαπιστώσει κανείς και έμπρακτα πώς οι πρώτοι από τον Ισραήλ που πίστεψαν στον Χριστό, οι απόστολοι, οι μαθητές και οι ευαγγελιστές του Σωτήρα, «δοξάστηκαν» και «υψώθηκαν», έτσι ώστε να γίνουν επιφανείς παντού στη γη και σε όλη την οικουμένη, και ακόμη και τώρα ανάμεσα σε όλα τα έθνη, «σε Έλληνες και βαρβάρους», να «δοξάζεται» και το όνομά τους και η διδασκαλία τους.

Το για ποια αιτία τους ονόμασε άρχοντες των Σοδόμων και λαό των Γομόρρων, ο ίδιος το φανέρωσε, λέγοντας αμέσως: «Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Και πάλι, προχωρώντας πιο κάτω, λέει: «Την ανομία τους, σαν των Σοδόμων, την ανήγγειλαν και την έφεραν στο φως. Αλίμονο στην ψυχή τους, διότι βουλεύθηκαν πονηρό σχέδιο εναντίον του εαυτού τους, λέγοντας: ας δέσουμε τον δίκαιο, επειδή μας είναι ενοχλητικός», κάνοντας σαφέστατα μνεία για κάποιο αίμα και για την επιβουλή εναντίον ενός δικαίου. Ποιανού άλλου, άραγε, παρά του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, εξαιτίας του οποίου και μετά τον οποίο τους βρήκαν όλα όσα είχαν προφητευθεί; 〈〈37〉.〉 〈Του ίδιου του Ησαΐα〉. «Εκείνη την ημέρα θα επιλάμψει ο Θεός εν βουλή με δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ· και το υπόλειμμα του Ισραήλ στη Σιών και το υπόλειμμα στην Ιερουσαλήμ, θα ονομαστούν όλοι άγιοι, όσοι έχουν γραφτεί για ζωή στην Ιερουσαλήμ».

Και το τι θα μπορούσε να είναι «το υπόλειμμα του Ισραήλ», ο ίδιος ο προφήτης το αποσαφήνισε λέγοντας: «όλοι όσοι γράφτηκαν στην Ιερουσαλήμ και ονομάστηκαν άγιοι». Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η ημέρα, κατά την οποία λέγεται ότι ο Θεός θα δοξάσει και θα υψώσει «το υπόλειμμα του Ισραήλ» και εκείνους που θα ονομαστούν άγιοι και θα εγγραφούν εις ζωήν, θα σου γίνει φανερό, εάν ανατρέξεις σε ολόκληρη τη διήγηση της περικοπής. Στην αρχή, επομένως, ολόκληρου του βιβλίου, αφού είδε ο προφήτης την «όραση κατά της Ιουδαίας και κατά της Ιερουσαλήμ», και αφού απαρίθμησε εκτενώς τα ασεβήματα ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους, και αφού τους απείλησε και μίλησε για την καταστροφή τους και την παντελή ερήμωση της Ιερουσαλήμ, στο τέλος της κατ' αυτών όρασης προσθέτει τα εξής: «Διότι θα γίνουν σαν την τερέβινθο που έχει αποβάλει τα φύλλα της, και σαν κήπος που δεν έχει νερό· και η δύναμή τους θα είναι σαν καλάμη στουπιού, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και μαζί οι αμαρτωλοί, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει».

Αυτά, λοιπόν, υπαινίσσεται ο λόγος λέγοντας «εκείνη την ημέρα» (κατά την οποία είναι φανερό ότι θα πραγματοποιηθούν όλα όσα προαναφέρθηκαν σχετικά με την κλήση των εθνών και την απόπτωση των Ιουδαίων) «θα λάμψει ο Θεός εν βουλή με δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ· και αυτό που θα υπολειφθεί στη Σιών και αυτό που θα απομείνει στην Ιερουσαλήμ, άγιοι θα ονομαστούν όλοι όσοι έχουν καταγραφεί για ζωή στην Ιερουσαλήμ». Εξαιτίας αυτών, οι οποίοι εύλογα προήλθαν από την Ιερουσαλήμ και την Ιουδαία, το προοίμιο δήλωνε ότι η προφητεία λέγεται «υπέρ της Ιουδαίας και υπέρ της Ιερουσαλήμ», ή και εξαιτίας της αληθινής Ιερουσαλήμ και της Ιουδαίας που θεωρείται νοητώς κατ' αναλογίαν προς εκείνην· περί του οποίου ζητήματος θα μάθουμε στον κατάλληλο καιρό.

Και ποιος άραγε, αναλογιζόμενος την ένθεη δύναμη των αποστόλων και των ευαγγελιστών του Σωτήρα μας, σύμφωνα με την οποία «σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους», και βλέποντας ότι από τότε μέχρι σήμερα όλες οι Εκκλησίες του Χριστού έχουν διαρκώς στο στόμα τους τα λόγια και τις διδαχές τους, καθώς και τις νομοθεσίες του Χριστού της Καινής Διαθήκης που κηρύχθηκαν από αυτούς, δεν θα επιβεβαίωνε την αλήθεια της προφητείας, η οποία αναφέρει ξεκάθαρα ότι «ο Θεός με βουλή και με δόξα θα υψώσει σε όλη τη γη και θα δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ», και ότι επομένως «το υπόλειμμα στη Σιών και το υπόλειμμα στην Ιερουσαλήμ θα ονομαστούν άγιοι, όλοι όσοι είναι γραμμένοι για τη ζωή»; Αντί δε για τη φράση των Εβδομήκοντα «με βουλή και με δόξα», ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων ερμήνευσαν με σύμφωνη γνώμη «σε δύναμη και δόξα», φανερώνοντας τη δύναμη που δόθηκε στους αποστόλους από τον Θεό και την επακόλουθη δόξα τους παρά τω Θεώ, σύμφωνα με το χωρίο «ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη» και με αυτό ακριβώς που έχει ήδη γίνει. 〈〈ληʹ〉.〉 «Θα ακούσετε με την ακοή σας και δεν θα κατανοήσετε, και κοιτάζοντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε. Διότι πωρώθηκε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά άκουσαν βαριά και έκλεισαν τα μάτια τους, μήπως τυχόν δουν με τα μάτια και ακούσουν με τα αυτιά, και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω. Και είπα: έως πότε, Κύριε;»

Και θα πιάσουν επτά γυναίκες έναν άνδρα, λέγοντας: Το δικό μας ψωμί θα τρώμε και τα δικά μας ρούχα θα φορούμε, αρκεί μόνο να φέρουμε το όνομά σου· αφαίρεσε την ντροπή μας. Εκείνη δε την ημέρα ο Θεός θα λάμψει με βουλή και δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ. Και εκείνοι που θα έχουν απομείνει στη Σιών και εκείνοι που θα έχουν διασωθεί στην Ιερουσαλήμ, θα ονομαστούν άγιοι, όλοι όσοι είναι γραμμένοι για ζωή στην Ιερουσαλήμ. Διότι ο Κύριος θα ξεπλύνει τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών, και θα καθαρίσει το αίμα της Ιερουσαλήμ από το μέσον τους με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως. Και θα έλθει, και πάνω σε κάθε τόπο του όρους Σιών και σε όλα τα περίχωρά της, θα ρίχνει σκιά μια νεφέλη την ημέρα, και σαν καπνός και σαν φως φωτιάς που καίει τη νύχτα, θα σκεπαστεί με όλη τη δόξα. Και θα είναι για σκιά από τον καύσωνα, και για σκέπη και για καταφύγιο από την κακοκαιρία και τη βροχή.

Την ημέρα δε εκείνη θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και δόξα επί της γης, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ. Επειδή συντάραξε σφοδρά τη διάνοιά τους με την απειλή των θλιβερών δεινών, και περιέγραψε εναργώς και δραματικά τη συμφορά, και παρέτεινε εκτενώς τον λόγο διηγούμενος τα φοβερά γεγονότα, μεταβαίνει πλέον στα πιο παρήγορα.

Διότι αυτός είναι ο άριστος τρόπος θεραπείας, όχι μόνο να τέμνει και να καίει κανείς, αλλά και τους πόνους που προκαλούνται από αυτές τις ενέργειες να τους καταπραΰνει με ήπια φάρμακα· αυτό ακριβώς πράττει και ο ίδιος. Διότι βεβαίως δεν είπε ότι τα πάντα θα καταλήξουν στη θλίψη, αλλά, αφού απομακρυνθούν τα πονηρά, θα τα διαδεχθούν τα χρηστότερα· και ότι δεν θα υπάρξει μόνο απαλλαγή από τα δυσάρεστα, αλλά και πολλή περιφάνεια και μεγάλη λαμπρότητα. Διότι αυτό το ονομάζει επίλαμψη του Θεού, η οποία διαλύει το σκοτάδι της αθυμίας, κάνει την ημέρα φαιδρή και καθιστά τους ανθρώπους περιφανείς. Το δε «Εν βουλή», εννοεί, λέει, ότι θα πράξει τα πάντα συνετά και με τη σοφία που του αρμόζει.