Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 40:21

Αφού λοιπόν τον ανέδειξε ανώτερο από κάθε τι που έχει δημιουργηθεί και κληθεί σε ύπαρξη, χλευάζει έπειτα την κατασκευή των ειδώλων και λέει ότι ο ξυλουργός επιλέγει ξύλο που δεν σαπίζει, και αναζητά με επιδεξιότητα πώς θα στήσει την εικόνα του, για να μην κλονίζεται. Ώστε από την εμπειρία του ξυλουργού εξαρτάται, σύμφωνα με το μέτρο της σύνεσης που διαθέτει, να κατασκευάσει για τους πλανεμένους έναν θεό όπως αυτοί νομίζουν, και ο οποίος θα υποστηρίζεται με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια, για να μην κλονιστεί και συντριβεί πέφτοντας. Επομένως, οι προσκυνητές των ειδώλων θα είχαν έλλειψη θεών, εάν δεν υπήρχε η ξυλουργική εμπειρία πάνω στη γη. Αλλά ούτε και θα διασώζονταν τα χειροποίητα δημιουργήματα, αν ο τεχνίτης δεν αναζητούσε με επιδεξιότητα τα μέσα με τα οποία θα μπορούσαν να σταθούν και να έχουν ακλόνητη τη βάση τους. Θα μπορούσε, νομίζω, κάποιος να πει, και μάλιστα πολύ εύλογα, αυτό που λέγεται μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Τα είδωλα των εθνών είναι αργύριο και χρυσίο, έργα χειρών ανθρώπων». Και προσθέτει σε αυτά: «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν όλοι όσοι τα κατασκευάζουν και όλοι όσοι έχουν εμπιστοσύνη σε αυτά». Αφού λοιπόν χλεύασε την κατασκευή των ειδώλων, στρέφει τον λόγο προς νουθεσία και επανόρθωση των πλανεμένων, και αποδεικνύει αδικαιολόγητο το σφάλμα τους σε αυτό, λέγοντας: Δεν θα γνωρίσετε; δεν θα ακούσετε; αντί του, δεν γνωρίσατε; δεν ακούσατε; δεν σας αναγγέλθηκε εξ αρχής; δεν γνωρίσατε τα θεμέλια της γης; Και ως θεμέλια της γης εννοεί τα έσχατα και τα άκρα της.

Γνωρίσατε, λοιπόν, λέγει, εσείς από τα πέρατα έως τα πέρατα του κόσμου. Ακούσατε, και σας αναγγέλθηκε εξ αρχής. Και τι αναγγέλθηκε; Ότι ο κατά φύσιν και αληθινός Θεός είναι ένας και μοναδικός· ενώ ξύλα και λίθοι, και τίποτε άλλο, είναι αυτά που κατασκευάζονται τεχνικά από τους ανθρώπους ως θεοί. Διότι η θεόπνευστη Γραφή δεν σιώπησε· αλλά μάλλον από παλιά έχει κηρυχθεί η γνώση της αλήθειας, μέσω των πατριαρχών, μέσω του νόμου και των προφητών.

Στη συνέχεια, αφού δίδαξε ποια ήταν η πλάνη των εθνών με τα άψυχα ξόανα, βροντοφωνάζει στα αφτιά όλων λέγοντας: «Δεν θα γνωρίσετε; Δεν θα ακούσετε; Δεν σας αναγγέλθηκε από την αρχή; Ακόμη κι αν δεν διδαχθήκατε από τους πατέρες σας, τουλάχιστον τώρα ας συνετιστείτε για να ωφεληθείτε, και μάθετε ποιος είναι επιτέλους αυτός που «κατέχει τα θεμέλια της γης». Διότι, αν δεν μπορείτε να υψώσετε τη διάνοιά σας ψηλά προς τον ουρανό, τουλάχιστον στρέψτε την προσοχή σας, λέει, στη γη, πάνω στην οποία κατοικείτε. Αναζητήστε πάνω σε τι έχει εδραιωθεί, και ποιος είναι αυτός που συγκρατεί ένα τόσο μεγάλο στοιχείο αμετακίνητο και ασάλευτο;» Εξετάζοντας δε από φυσικής πλευράς το σχήμα της γης, το αναγνωρίζει ως σφαιροειδές· γι' αυτό και το ονόμασε «γύρο» λέγοντας: «εκείνος που κατέχει τον γύρο της γης». Επιπλέον, όμως, προτρέπει να γνωρίσουν και τον Λόγο του Θεού που συγκρατεί τα σύμπαντα, ο οποίος, εκτός των άλλων, συγκρατεί και αυτό το τόσο μεγάλο στοιχείο της γης, ώστε να μην καταρρεύσει ούτε να μετακινηθεί από τη φυσική του έδρα. «Και ποιος είναι», λέει, «αυτός που διέσπειρε τόσα έθνη πάνω στη γη, ώστε να παρομοιάζονται, εξαιτίας της μικρότητας των σωμάτων τους, με «ακρίδες»;»

Ποιος μέτρησε με τη χούφτα του το νερό ... ποιος ζύγισε τα βουνά με τον στατήρα και τις κοιλάδες με τη ζυγαριά; Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου ... αν όλα τα έθνη θεωρήθηκαν σαν μια σταγόνα από τον κάδο και σαν το γέρσιμο της ζυγαριάς, θα θεωρηθούν σαν μια σταγόνα σάλιου; ... και όλα τα έθνη δεν είναι τίποτα, και υπολογίστηκαν ως ένα τίποτα. Με ποιον παρομοιάσατε τον Κύριο ... Μήπως ο τεχνίτης έφτιαξε εικόνα ή ο χρυσοχόος λιώνοντας χρυσάφι την επιχρύσωσε; Μήπως κατασκεύασε ομοίωμά του; Διότι ο ξυλουργός επιλέγει ξύλο που δεν σαπίζει, και ερευνά με σύνεση πώς θα στήσει την εικόνα του, ώστε να μην κλονίζεται. Δεν θα γνωρίσετε; Δεν θα ακούσετε; Δεν σας αναγγέλθηκε από την αρχή; Δεν κατανοήσατε τα θεμέλια της γης; Αυτός που συγκρατεί τον γύρο της γης και βλέπει τους κατοίκους της σαν ακρίδες, αυτός που έστησε τον ουρανό σαν καμάρα και τον άπλωσε σαν σκηνή για κατοικία, αυτός που καθιστά τους άρχοντες σαν να μην εξουσιάζουν τίποτα, και έκανε τη γη σαν ένα τίποτα. Διότι δεν πρόκειται να φυτέψουν, ούτε να σπείρουν, ούτε να ριζώσει στη γη η ρίζα τους· φύσηξε πάνω τους, και ξεράθηκαν ... Τώρα λοιπόν, με ποιον με παρομοιάσατε, για να εξισωθώ; είπε ο Άγιος. Υψώστε τα μάτια σας ψηλά και δείτε· ποιος τα δημιούργησε όλα αυτά; Αυτός που εξάγει τον κόσμο του κατά αριθμό, θα τα καλέσει όλα με το όνομά τους χάρη στην πολλή του δόξα, και μέσα στο κράτος της ισχύος του τίποτα δεν σου διέφυγε.