Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 40:27

Διότι τίποτα απολύτως δεν θα μπορούσε να διαφύγει από την άρρητη σοφία, τον νου που τα γνωρίζει όλα. <Μην πεις, Ιακώβ, και τι μίλησε ο Ισραήλ; Η οδός μου αποκρύφτηκε από τον Θεό, και ο Θεός αφαίρεσε το δίκαιό μου, και απομακρύνθηκε.> Αφού εξήγησε πολύ καλά ότι οι πλανεμένοι θα κληθούν στην κατάλληλη εποχή, και, αφού πλουτίσουν στον νου και την καρδιά τους το φως της αλήθειας, θα γνωρίσουν τον δημιουργό και τεχνίτη των πάντων, και ότι θα γίνουν σοφοί και οξυδερκείς, και από την ωραιότητα των κτισμάτων θα αναλογιστούν Εκείνον που έφερε το σύμπαν στην ύπαρξη με άρρητη δύναμη, και αφού ύφανε γι' αυτούς επαρκή μυσταγωγία μέσω όσων έχουν ήδη προλεχθεί, μεταθέτει τον λόγο σε αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ιακώβ, δηλαδή τον Ισραήλ. Διότι, επειδή σκόνταψαν στον λίθο του προσκόμματος, και δεν αποδέχθηκαν τον χορηγό της σωτηρίας, απομακρύνθηκαν πολύ από την οικειότητα μαζί Του, αφού δεν γινόταν πλέον αποδεκτή η σκιά του νόμου, και δεν είχαν εισαγάγει την εν πνεύματι και αληθεία προσκύνηση και λατρεία, δηλαδή την ευαγγελική, γόγγυζαν λέγοντας: Αποκρύφτηκε η οδός μου από τον Θεό, δηλαδή, δεν επισκέπτεται πλέον τον τρόπο ζωής κατά τον νόμο. Διότι δεν μας θεωρεί πλέον άξιους της δικής Του επιστασίας, παρόλο που ζούμε ακριβώς όπως προσέταξε η εντολή μέσω του πάνσοφου Μωυσή. Αφαίρεσε το δίκαιό μου και απομακρύνθηκε, δηλαδή, κατήργησε τον νόμο.

Κρίση δε αποκαλούν τον νόμο· και αυτό μας το διδάσκει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας προς τον Θεό των όλων: «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες·» δηλαδή, Εσύ όρισες τον νόμο δι' αγγέλων, ήτοι μέσω της μεσιτείας του Μωυσή. Είπε δε και ο Μωυσής για τον Ισραήλ, ότι Εκεί του έδωσε δικαιώματα και κρίσεις. Αφαίρεσε λοιπόν από εμένα την κρίση, δηλαδή, αφού απέβαλε σχεδόν τη λατρεία κατά τον νόμο, την αφαίρεσε από εμάς, και απομακρύνθηκε.

Διότι δεν φροντίζει πλέον τους εκλεκτούς, και ο πρωτότοκος Ισραήλ οδεύει προς το μηδέν. <Και τώρα δεν εγνώρισες, εάν δεν άκουσες; Θεός αιώνιος, ο Θεός που κατασκεύασε τα άκρα της γης, δεν θα πεινάσει, ούτε θα κοπιάσει, ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η φρόνησή του.> Διότι παλαιά μεν, ω Ισραήλ, διαπαιδαγωγήθηκες διά του νόμου, και εγνώρισες διά των προφητών τον τρόπο της θείας οικονομίας που επρόκειτο να ακολουθήσει μετά τον νόμο. Διότι ο νόμος παραδόθηκε ως χρησμός, έχοντας σκιές και τύπους των μελλοντικών αγαθών, και περικλείοντας στο γράμμα του, σαν σε ωδίνες, τη δύναμη του κατά Χριστόν μυστηρίου· επειδή με πολλούς τρόπους διά της νομικής εντολής προδιατυπωνόταν ο Χριστός, και το μυστήριό του καταγραφόταν αινιγματωδώς· και ο ίδιος θα το επιβεβαιώσει λέγοντας προς αυτούς από τον Ισραήλ που επέλεξαν να απειθούν: «Εάν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα, διότι εκείνος έγραψε περί εμού». Επειδή δε, λέγει, αιτιάται λέγοντας: Δεν επιβλέπει τις οδούς μου κατά τον νόμο· διότι αυτό σημαίνει το: Απεκρύβη η οδός μου από τον Θεό, και ότι αφαίρεσε από εμάς την κρίση, δηλαδή τον νόμο, και απομακρύνθηκε· επειδή, λοιπόν, αγνόησε παντελώς αυτόν που τον σκεπάζει εν Θεώ, λέγει τα εξής: Έστω, λέγει, έστω και τώρα δεν εγνώρισες, εάν δεν άκουσες; Δηλαδή, εάν δεν ακούσεις; Είναι όμοιο σαν να έλεγε: Αποδέχομαι την προσποίηση κατ' οικονομίαν. Δεν εγνώρισες, εάν δεν μάθεις, δηλαδή εάν δεν ακούσεις. Άκουε λοιπόν, Θεός αιώνιος. Ο Θεός που κατασκεύασε τα άκρα της γης, δεν θα πεινάσει, ούτε θα κοπιάσει.

Μετά την εκτεθείσα θεολογία, ο λόγος επιπλήττει όσους νομίζουν ότι ο Θεός δεν επιβλέπει τις πράξεις τους, πράγμα που υπέθεταν πολλοί και στον παλαιό λαό. Γι' αυτό απευθύνεται προς αυτούς λέγοντας: Γιατί τα συλλογίζεσαι αυτά μέσα σου και τολμάς να λες ότι «η οδός σου διέλαθε της προσοχής του Θεού», και ότι δεν υπόκεισαι σε «κρίση» επειδή τάχα Εκείνος αγνοεί όσα πράττεις; Έπειτα, «δεν άκουσας» την προλεχθείσα θεολογία και ότι «τίποτα δεν Του διαφεύγει»; Διότι ελέχθη μόλις προηγουμένως: «εξαιτίας της πολλής δόξας και της δύναμης της ισχύος τίποτα δεν σε διέφυγε». Πώς λοιπόν απατάς τον εαυτό σου λέγοντας: «Κρύφτηκε η οδός μου από τον Θεό, και ο Θεός μου αφαίρεσε την κρίση μου και απομακρύνθηκε»; Άκουσε λοιπόν σε απάντηση αυτών, εάν και πρωτύτερα δεν άκουγες ή εάν δεν «γνώρισες» ούτε κατανόησες όσα πολλάκις σου έχουν ειπωθεί, τουλάχιστον τώρα μάθε, ότι ο «αιώνιος Θεός» που εμπεριέχει τα πάντα, Αυτός ο ίδιος εξουσιάζει όχι μόνο τα επουράνια αλλά και τα επίγεια. Αυτός είναι που «κατασκεύασε τα άκρα της γης»· γι' αυτό ούτε εσύ ο ίδιος θα μπορέσεις να Του «ξεφύγεις», όταν συλλογίζεσαι τέτοια δυσσεβή και άθεα. Αντί δε του χωρίου: «δεν θα πεινάσει ούτε θα κοπιάσει», ο Σύμμαχος μετέφρασε: «δεν εξαντλήθηκε ούτε πείνασε», και οι υπόλοιποι με παρόμοιο τρόπο.

Εάν, πάλι, συνέβη να τελειωθούν με μαρτύριο όσοι αγωνίστηκαν και νίκησαν υπέρ της ευσέβειας, πολύ περισσότερο θα ταίριαζε σε αυτούς η επαγγελία που λέει: «εκείνοι όμως που υπομένουν προσδοκώντας τον Θεό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους»· αφού, λοιπόν, εγκαταλείψουν τον θνητό βίο και μεταστούν στην αγγελική ζωή, και ξεκινήσουν την επουράνια πορεία, «θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς, θα τρέξουν και δεν θα κοπιάσουν, θα βαδίσουν και δεν θα πεινάσουν (ή δεν θα εξαντληθούν)», σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές. Εάν, λοιπόν, σε εκείνους που τον υπομένουν προσφέρει τέτοιες αμοιβές, ενώ στους αντιθέτους ανταποδίδει τα επίχειρα εν μέρει μεν κατά τον παρόντα βίο, πληρέστατα δε κατά τον καιρό της κρίσεως, πώς εσείς που ονομάζεστε «Ιακώβ» και «Ισραήλ», οι οποίοι έχετε μαθητεύσει στα θεία λόγια, τολμάτε να λέτε μέσα σας ότι «αποκρύφθηκε η οδός σου από τον Θεό» και «η κρίση σου αφαιρέθηκε» και «απομακρύνθηκε»;

Στα προηγούμενα, ο Θεός μεμφόταν τον Ιακώβ και τον Ισραήλ επειδή έλεγαν: «Η οδός μου κρύφτηκε από τον Θεό, και ο Θεός αφαίρεσε το δίκιο μου και απομακρύνθηκε», ενώ στα προκείμενα ονομάζει τον Ισραήλ «παίδα» του και λέει ότι ο Ιακώβ είναι «εκλεκτός», καθώς ο λόγος σαφώς παρουσιάζει δύο τάγματα του λαού της περιτομής: το ένα που κατηγορείται και επιτιμάται, και το άλλο στο οποίο έχει δώσει τις παρούσες επαγγελίες. Το μεν πρώτο, λοιπόν, είναι εκείνο όσων εξέπεσαν από τον Θεό εξαιτίας της απιστίας τους, ενώ το άλλο είναι εκείνο όσων υπάκουσαν στην πίστη και γι' αυτό τον λόγο αξιώθηκαν τη σωτήρια χάρη, όπως ήταν οι μαθητές και οι απόστολοι του Σωτήρα μας, καθώς και όλοι οι υπόλοιποι από τον λαό της περιτομής που πίστεψαν σε αυτόν, οι οποίοι ήταν και οι ίδιοι «Ισραήλ» και «Ιακώβ». Συνεπώς, σε ακολουθία με τον λόγο περί των εθνών, συνδέεται η εκλογή των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρα μας.

Μην πεις, λοιπόν, Ιακώβ, και γιατί μίλησες έτσι, Ισραήλ, λέγοντας: «Κρύφτηκε ο δρόμος μου από τον Θεό, και ο Θεός μου αφαίρεσε το δίκαιό μου και απομακρύνθηκε»; Και τώρα δεν το έμαθες; Μήπως δεν το άκουσες; Ο αιώνιος Θεός, ο Θεός που κατασκεύασε τα πέρατα της γης, ούτε θα πεινάσει ούτε θα κοπιάσει, ούτε μπορεί να εξιχνιαστεί η φρόνησή του. Αυτός δίνει ισχύ σε όσους πεινούν, και λύπη σε εκείνους που δεν πονούν. Διότι θα πεινάσουν οι νεότεροι, και θα κοπιάσουν οι νεανίσκοι, και οι εκλεκτοί θα γίνουν ανίσχυροι· εκείνοι όμως που υπομένουν προσδοκώντας τον Θεό θα ανανεώσουν την ισχύ τους, θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς, θα τρέξουν και δεν θα κοπιάσουν, θα βαδίσουν και δεν θα πεινάσουν.

ΤΞΣΤ΄. ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ. Αν ζητάς και Γραφική μαρτυρία για όσα γράφτηκαν, ο Ησαΐας, ο πιο σαφής από τους προφήτες, εξηγώντας την απορία του Ιακώβ και την ανακοπή της προθέσεώς του, επειδή άλλα μεν θέλησε, άλλα δε διατάχθηκε, λέει τα εξής: «Μην πεις, Ιακώβ, και γιατί μίλησες, Ισραήλ; Αποκρύφθηκε η οδός μου από τον Κύριο, και ο Θεός μου αφαίρεσε το δίκαιό μου και απομακρύνθηκε από εμένα».