Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 40:8

Δεν ντρέπεστε, λοιπόν, να διαστρεβλώνετε τα θεία λόγια; Διότι, όταν ήλθε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, εμείς μεν βελτιωθήκαμε, αφού ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία· αυτός όμως παραμένει ο ίδιος. Και όχι επειδή έγινε άνθρωπος (διότι πάλι το ίδιο πρέπει να πούμε) αλλοιώθηκε, αλλά, καθώς έχει γραφεί, «ο Λόγος του Θεού μένει στον αιώνα». Άλλωστε, όπως ακριβώς πριν από την ενανθρώπηση, όντας Λόγος, χορηγούσε στους αγίους το Πνεύμα ως κάτι δικό του, έτσι και αφού έγινε άνθρωπος, αγιάζει τους πάντες με το Πνεύμα, και λέγει στους μαθητές: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο». Και στον Μωυσή βέβαια το έδιδε και στους άλλους Εβδομήκοντα· και μέσω αυτού προσευχόταν ο Δαβίδ στον Πατέρα λέγοντας: «Το Πνεύμα το άγιό σου μην το πάρεις από εμένα».

Αντί δε του «το ρήμα του Θεού μας μένει στον αιώνα», ο Σύμμαχος είπε: «ο δε λόγος του Θεού μας θα παραμείνει στον αιώνα». Αυτά προανήγγειλε η «φωνή στην έρημο» για τον Λόγο του Θεού, εννοώ τον Ιωάννη που δίδασκε για τον Χριστό, ότι δηλαδή μόνο αυτός «θα παραμείνει στον αιώνα», και θα διαφυλάξει αυτούς που στέκονται πλάι του και παραμένουν μαζί του, όσους έχουν αποδεχθεί το «σωτήριό» του. ⌜Και αυτά ακολουθούν πολύ κατάλληλα το νόημα των προηγουμένων, κάνοντας μνεία των ευαγγελιστών και ευαγγελιζόμενα στους ανθρώπους την παρουσία του Θεού, μετά από όσα αναφέρθηκαν για τη «φωνή που βοά στην έρημο». Διότι την προφητεία για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή την ακολουθούσε ο λόγος για τους ευαγγελιστές του Σωτήρα, καθώς και η φανέρωση της θεοφάνειάς του.⌝ Κατά δε τους υπόλοιπους ερμηνευτές, αντί για το «ο ευαγγελιζόμενος», έχει ειπωθεί «η ευαγγελιζομένη». Λέει λοιπόν ο Σύμμαχος: «Σε όρος υψηλό ανέβα, ευαγγελιζομένη Σιών, και ύψωσε δυνατά τη φωνή σου, ευαγγελιζομένη Ιερουσαλήμ· ύψωσέ την, μη φοβάσαι». Και μέσα από αυτά, πρόσεξε ότι ο λόγος θεωρεί τη «Σιών» και την «Ιερουσαλήμ» ως κάτι έμψυχο και ζωντανό· την προέτρεπε, λοιπόν, να «ανέβει σε υψηλό όρος» και να «υψώσει τη φωνή της» ευαγγελιζόμενη την παρουσία του Θεού. ⌜Ποια είναι λοιπόν αυτή η «Σιών» που ανεβαίνει «σε υψηλό όρος», διαφορετικό από την ίδια;

Το μεν «Εις το τέλος», έχει ειπωθεί επειδή τα προφητευόμενα επρόκειτο να εκπληρωθούν κατά τη συντέλεια των αιώνων· προστίθεται δε αναγκαστικά το «τοις αλλοιωθησομένοις» (για εκείνους που θα μεταβληθούν), εξαιτίας της αλλοίωσης που επρόκειτο να διαδεχθεί την κατάσταση των πραγμάτων εκείνης της εποχής. Διότι, όταν λέγονταν αυτά, ο Ισραήλ επικρατούσε των αλλοφύλων και αποδεικνυόταν ισχυρότερος από τους εχθρούς. Επρόκειτο, όμως, σε κάποιον καιρό να υποστεί αλλοίωση και να βρεθεί υπό την εξουσία των εχθρών. Γι' αυτό η επιγραφή αναφέρει: «Εις το τέλος τοις αλλοιωθησομένοις»· ο δε Σύμμαχος (μεταφράζει), «Υπέρ των ανθών»· και ο Ακύλας, «Επί κρίνων». Διότι, όπως τα κρίνα του αγρού και το χορτάρι φαίνονται μεν για λίγο όμορφα, πολύ σύντομα όμως μεταβάλλονται και φθείρονται, έτσι και η κατάσταση του λαού, που τότε άνθιζε, επρόκειτο πολύ σύντομα να μεταβληθεί. Γι' αυτό και ο Σωτήρας στις διδασκαλίες του έλεγε: «Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού»· και πάλι: «Αν όμως το χορτάρι του αγρού, που σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον κλίβανο»· αλλά και, «Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα της σαν άνθος του χορταριού. Ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος έπεσε· ο δε λόγος του Κυρίου μένει στον αιώνα»· στα οποία ο Προφήτης, σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, προσθέτει λέγοντας: «Αληθινά χορτάρι είναι ο λαός· ξεράθηκε το χορτάρι, έπεσε το άνθος», υποδηλώνοντας απροκάλυπτα το έθνος των Ιουδαίων.

Κεφάλαιο 54. Υπόσχεση προς τον Ισραήλ για την άφεση των αμαρτιών και την παρουσία του Χριστού· και ευαγγελισμός εκείνων που κατόρθωσε με την παρουσία Του στον κόσμο· και δοξολογία προς Αυτόν, αλλά καταδίκη εκείνων που κατασκευάζουν τα είδωλα. «Παρηγορείτε, παρηγορείτε τον λαό μου», λέει ο Κύριος· «ιερείς, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, παρηγορήστε την, διότι ολοκληρώθηκε η ταπείνωσή της· συγχωρέθηκε η αμαρτία της, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια τιμωρία για τα αμαρτήματά της. Φωνή κάποιου που βοά στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας. Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί· και τα στρεβλά θα γίνουν ευθεία και τα τραχιά ομαλοί δρόμοι, και θα φανερωθεί η δόξα του Κυρίου, και θα δει κάθε σάρκα το σωτήριο του Θεού, διότι ο Κύριος μίλησε. Φωνή κάποιου που λέει: Βόησε! Και είπα: Τι να βοήσω; Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος του χορταριού... Το ρήμα όμως του Θεού μας μένει στον αιώνα. Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που φέρνεις το ευαγγέλιο στη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που φέρνεις το ευαγγέλιο στην Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· πείτε στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς Του με εξουσία· ιδού ο μισθός Του μαζί Του, και το έργο Του ενώπιόν Του. Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, και με τον βραχίονά Του θα συνάξει τα αρνιά και θα παρηγορήσει τις εγκυμονούσες».

Και αυτό είναι, λέει, το γεγραμμένο στη Γραφή: «διότι ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ, και ο άνθρωπος του Ιούδα νεόφυτο αγαπημένο». Εάν δε ο άνθρωπος του Ιούδα είναι νεόφυτο αγαπημένο, αποδεικνύεται, λέει, ότι το δέντρο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο άνθρωπος. Αλλά σχετικά με την έκκριση και τη διάκρισή του επαρκώς, λέει, έχει μιλήσει η Γραφή, και για τη διδασκαλία των εξεικονισμένων αρκεί το λεχθέν ότι «κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα σαρκός σαν άνθος χορταριού· ξεράθηκε το χορτάρι και το άνθος του έπεσε· το ρήμα όμως του Κυρίου μένει στον αιώνα». Ρήμα δε του Κυρίου, λέει, είναι το ρήμα και ο λόγος που γεννιέται στο στόμα, και άλλος τόπος γένεσης δεν υπάρχει.

Διότι, λέγει, επειδή άκουσες ότι θα καταργήσει κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη, και τον διάβολο και τις τόσες φάλαγγες των δαιμόνων, και τα πλήθη των απίστων και την τυραννία του θανάτου και όλα τα κακά, μην φοβηθείς, νομίζοντας ότι τάχα χάνει τη δύναμή του. Διότι αυτός πρέπει να βασιλεύει μέχρις ότου τα πραγματοποιήσει όλα αυτά. Δεν το λέγει αυτό υπονοώντας ότι, μετά την πραγματοποίησή τους, παύει να βασιλεύει, αλλά για να εδραιώσει την πεποίθηση ότι, έστω και αν δεν συμβούν τώρα, οπωσδήποτε θα γίνουν. Διότι η βασιλεία του δεν διακόπτεται· επειδή κυριαρχεί, έχει ισχύ και παραμένει, μέχρις ότου τα κατορθώσει όλα. Αυτή τη συνήθεια θα μπορούσε να τη βρει κανείς και στην Παλαιά Διαθήκη, όπως όταν λέγει: «Το δε ρήμα του Κυρίου παραμένει εις τον αιώνα»· και, «Εσύ όμως είσαι ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν». Αυτά και τα παρόμοια τα λέγει ο προφήτης, όταν αναφέρεται σε γεγονότα που πρόκειται να επιτευχθούν έπειτα από μακρύ χρόνο και που οπωσδήποτε θα συμβούν, θέλοντας να αποβάλει τον φόβο των πιο απλοϊκών ακροατών. Και για να κατανοήσεις ότι οι λέξεις «άχρι» (μέχρι) και «έως», όταν αναφέρονται στον Θεό, δεν υποδηλώνουν τέλος, άκου τι λέγει: «Από τον αιώνα και έως τον αιώνα εσύ υπάρχεις»· και πάλι, «Εγώ είμαι»· και, «Έως ότου γεράσετε, εγώ είμαι». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τοποθετεί τελευταίο τον θάνατο, ώστε, μέσω της νίκης επί των υπολοίπων, να γίνει και τούτο εύκολα αποδεκτό από εκείνον που δυσπιστεί.

Διότι, έπειτα από τόση περιποίηση, γυμνός και μόνος οδηγούνταν στον θάνατο, χωρίς να μπορεί να πάρει μαζί του τίποτε από εδώ από την τόση περιουσία του, αλλά οδηγούνταν έρημος και απροστάτευτος. Κανείς από αυτούς που τον υπηρετούσαν, κανείς από όσους θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν δεν ήταν παρών για να τον απαλλάξει από την κόλαση και την τιμωρία, αλλά, αφού αποσπάστηκε από όλα εκείνα, παραδιδόταν μόνος του στο να υπομένει τις αφόρητες τιμωρίες. Πράγματι, «Κάθε σάρκα είναι σαν το χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν το άνθος του χόρτου. Ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος του έπεσε· το δε ρήμα του Κυρίου μένει στον αιώνα». Ήλθε ο θάνατος, και τα έσβησε όλα εκείνα· και αφού τον έπιασε σαν αιχμάλωτο, έτσι τον πήρε μαζί του, με σκυμμένο το κεφάλι, γεμάτο ντροπή, χωρίς καμία παρρησία, να τρέμει και να φοβάται, σαν να είχε απολαύσει όλη εκείνη την τρυφή μέσα σε όνειρα. Και στο εξής ο πλούσιος γινόταν ικέτης του φτωχού, και παρακαλούσε για το δικό του τραπέζι, εκείνου που κάποτε λιμοκτονούσε και βρισκόταν εκτεθειμένος στα στόματα των σκύλων. Και η κατάσταση αντιστράφηκε, και μάθαιναν πλέον όλοι ποιος ήταν πραγματικά ο πλούσιος και ποιος ήταν ο φτωχός, και ότι ο μεν Λάζαρος ήταν ο πλουσιότερος από όλους, ενώ αυτός ήταν ο φτωχότερος όλων.