Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 40:9

Διότι στους Ιουδαίους το ότι και θα έλθει και για ποιον σκοπό θα φανερωθεί ο Χριστός, το ανήγγειλε ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και ο πάνσεμνος χορός των προφητών το διακήρυττε, και σχεδόν παρόντα πλέον προ των πυλών τον υποδείκνυε λέγοντας: «Ιδού ο Θεός ημών, ιδού ο Κύριος»· και τελευταίος από όλους ο μέγας «μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες» Ιωάννης, τον κατέστησε φανερό ενώ είχε ήδη εμφανιστεί και συναναστρεφόταν μαζί τους, λέγοντας: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Και το πιο παράδοξο από όλα, μέσω πολλών έργων δύναμης και θεοπρεπούς εξουσίας ο Σωτήρας αποκάλυπτε τον εαυτό του. Τι λοιπόν μετά από αυτά μηχανεύονται εκείνοι που είναι αχαλίνωτοι σε άτοπες βουλές; Φονεύουν αδίκως, επιβουλεύονται ασεβώς, φθονούν κακότροπα, και από τη γη και την πόλη τους εκδιώκουν τη ζωή, το φως, τη σωτηρία όλων, την οδό προς τη βασιλεία, την άφεση των αμαρτημάτων, τον χορηγό της υιοθεσίας. Για τον λόγο αυτόν δικαίως έλεγε ο Σωτήρας: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί σε εσένα, πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα τέκνα σου με τον τρόπο που η κότα συνάζει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε· ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας».

Το δε «Εγώ» είναι εκείνος, λέει, για τον οποίο έχει γραφτεί στους προφήτες: «Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ, διότι έφθασε το φως σου και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου». Διότι «εγώ είμαι», λέει, «αυτός που από παλιά σε πρόσταζε να βαδίσεις προς την απομάκρυνση των ασθενειών της ψυχής, και που υποσχόταν τη θεραπεία από αγάπη λέγοντας: Επιστρέψτε, υιοί που επιστρέφετε, και θα ιατρέψω τα συντρίμματά σας». «Εγώ είμαι αυτός που είπε ότι θα σου χαρίσει από παλιά τη θεοπρεπή χρηστότητα και την ασύγκριτη ανεξικακία, γι' αυτό και φώναζε: Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον». «Εγώ είμαι», λέει, «αυτός που και μέσω του προφήτη Ησαΐα έλεγε: Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις καρδιές σας απέναντι στα μάτια μου· παύστε από τις πονηρίες σας, και ελάτε να διαλεχθούμε, λέει ο Κύριος· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το κατακόκκινο χρώμα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι, και εάν είναι σαν το κόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». «Εγώ είμαι», λέει, «για τον οποίο πάλι κάπου αναφέρει ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας: Ανέβα σε ψηλό βουνό εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονας με κυριαρχική εξουσία· ιδού ο μισθός του μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του».

Αλλά και με άλλον τρόπο πάλι θα το ερμηνεύσουμε: «Και εσείς λοιπόν όσα ακούσατε από τον Πατέρα να κάνετε». Μίλησε, λέει, σε εσάς μέσω των προφητών, ακούσατε να λέει: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, και επιβαίνων σε πώλο όνου, σε υιό υποζυγίου», αλλά και πάλι δια της φωνής του Ησαΐα: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με κυριαρχία· ιδού η αμοιβή του είναι μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του· ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συγκεντρώσει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει αυτές που κυοφορούν». Πειθόμενοι, λοιπόν, στις εντολές του Πατέρα, αποδεχθείτε αυτόν που προαναγγέλθηκε· τιμήστε με την πίστη αυτόν που έχει προκηρυχθεί. Επιτρέψτε τουλάχιστον στα λόγια του Πατέρα να επικρατήσουν μέσα σας.

Εάν λοιπόν το να ποιμαίνει κανείς τα ποίμνια και το να βόσκει τα αρνία του Χριστού, αυτό ακριβώς σημαίνει το να τον αγαπά, πώς δεν είναι ολοφάνερο ότι εκείνος που διακηρύττει τον σωτήριο λόγο σε όσους δεν γνωρίζουν τον Θεό, θα αποδειχθεί ανώτερος από τον θάνατο, τους διωγμούς και το μαχαίρι, και θα αψηφήσει εντελώς κάθε θλίψη; Και αν πρέπει, λόγω της πυκνότητας του νοήματος, να συνοψίσουμε τον λόγο του Σωτήρα και να πούμε πιο επιγραμματικά τι θέλει να κάνουν οι μαθητές του: τους προστάζει να ιερουργούν τον λόγο της πίστης σε αυτόν, διατηρώντας τον νου τους εντελώς άοκνο και απαλλαγμένο από κάθε φόβο, και να καταστήσουν το Ευαγγέλιο φανερό σε όλους τους ανθρώπους σε ολόκληρη την οικουμένη. Το ίδιο ακριβώς λέει και μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ανέβα σε ψηλό βουνό, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· πάρτε δύναμη, μη φοβάστε.» Αυτό ακριβώς θα δούμε ότι παρακαλούσαν τον Θεό, με θερμότατη προσευχή, να κατορθώσουν και οι ίδιοι οι άγιοι μαθητές, όταν, καταγγέλλοντας την παραφροσύνη των Ιουδαίων, έλεγαν: «Και τώρα, Κύριε, ρίξε το βλέμμα σου στις απειλές τους, και δώσε στους δούλους σου τη χάρη να κηρύττουν τον λόγο σου με παρρησία.»

Διότι το απόκτημα αξίζει να αποκτηθεί, και είναι πρόξενος της αιώνιας ζωής. Επειδή ο Λόγος του Θεού, που παραμένει στον αιώνα και ζει, διατηρεί και ζωοποιεί. Εάν δε κάποιος θα ήθελε να εννοήσει ως ρήμα του Θεού την εντολή Του, λέμε ότι και αυτό είναι εξαιρετικά ωφέλιμο. Διότι και αυτό διατηρεί εκείνους που το κατορθώνουν προς μακραίωνα βίο, σύμφωνα με εκείνο που έχει ειπωθεί από τον ίδιο τον Σωτήρα: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, δεν θα δει θάνατο ποτέ». <Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε, μη φοβάστε· πες στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονας Του με κυριαρχία. Ιδού ο μισθός Του είναι μαζί Του, και το έργο Του ενώπιόν Του. Σαν ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, και με τον βραχίονά Του θα συγκεντρώσει τα αρνιά, και θα στηρίξει εκείνες που κυοφορούν.> Σε εκείνους που ιερουργούν το θείο και σωτήριο κήρυγμα, εννοώ τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, ή και γενικότερα σε όσους κατά καιρούς προΐστανται των λογικών ποιμνίων και έχουν μυσταγωγικό έργο, αποδεικνύει μέσα από αυτά με ποιον τρόπο μπορούν να είναι φιλόθεοι, ονομαστοί και γεμάτοι από την ύψιστη δόξα.

Διότι δεν αρμόζει, λέει, σε εκείνον που ευαγγελίζεται παντού τη δόξα και το σωτήριο του Θεού να το πράττει αυτό με φόβο, συγκρατημένα και προσπαθώντας να μείνει αφανής· αλλά πρέπει, σαν να έχουν βρεθεί σε ύψωμα και να είναι ορατοί σε όλους, και με πολλή παρρησία, σαν να έχουν ανέβει σε όρος, να χρησιμοποιούν κατά κάποιον τρόπο δυνατή φωνή, ελεύθερη από κάθε φόβο. Για να τους δοθεί ακριβώς αυτό, οι ίδιοι οι θεσπέσιοι μαθητές ικετεύοντας, έλεγαν προς τον Θεό που κυβερνά τα σύμπαντα: «Και τώρα, Κύριε, επίβλεψε στις απειλές τους (είναι φανερό ότι εννοεί των Ιουδαίων), και δώσε στους δούλους σου να λαλούν τον λόγο σου με παρρησία». Υψώστε λοιπόν τη φωνή σας, λέει, μη φοβάστε.

Αναγγείλετε στις πόλεις του Ιούδα, Ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ και ο βραχίονάς Του με κυριαρχία. Προσθέτοντας δε τη λέξη Ιδού, δεν αφήνει την ελπίδα της ελεύσεως να παρατείνεται σε μάκρος χρόνου, αλλά καταδεικνύει τον Λυτρωτή ότι πρόκειται να είναι παρών από στιγμή σε στιγμή και εντός ολίγου, ή μάλλον ότι βρίσκεται ήδη προ των πυλών. Διότι τους πρόσταξε τρόπον τινά να απλώσουν το χέρι και να φανερώσουν με το δάχτυλο αυτόν που είχε προαναγγελθεί.

Δηλαδή, αυτοί που φωνάζουν από τις κορυφές των ορέων, θα μπορούσε να λεχθεί, και μάλιστα πολύ ορθά, ότι είναι οι θεσπέσιοι μαθητές. Προς αυτούς και κάπου αλλού αναφέρει ο προφήτης: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ».

«Υψώστε τη φωνή σας, μη φοβάστε.» Διότι κήρυτταν με πολλή παρρησία, και δεν ήθελαν να περάσουν απαρατήρητοι από κανέναν, αλλά ήταν περίοπτοι σε όλους παντού, όπως μια πόλη χτισμένη σε βουνό· και ο λόφος τους δεν βρισκόταν σε απόκρυφο μέρος, ούτε στα κρυφά, αλλά εν μέσω πολλής παρρησίας, όπως μόλις ανέφερα. Διότι αυτό τους είχε παραγγείλει και ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας: «Αυτό που σας λέω στο σκοτάδι, πείτε το στο φως, και αυτό που ακούτε στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στα δώματα». Απέδιδαν λοιπόν δόξα στον Θεό, και διακήρυτταν τις αρετές του στα νησιά. Διότι ο λόγος των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών φαίνεται ότι έχει γίνει εξαγγελέας της δόξας του Σωτήρα. Επειδή άλλοτε μεν ομιλούν για την άρρητη θεότητά του και υμνούν την υπερκόσμια αρετή του, μη κατατάσσοντάς τον στα δημιουργήματα, αλλά πέρα από καθετί που έχει κληθεί στην ύπαρξη, και σε φυσική ταυτότητα με τον Θεό και Πατέρα· άλλοτε πάλι διηγούνται τις θεοσημείες του που ξεπερνούν κάθε θαύμα και λόγο. Διότι το να ανασταίνει νεκρούς από τα μνήματα, και το να μεταχειρίζεται τη θάλασσα σαν ξηρά, καθιστώντας την βατή στα ίδια του τα πόδια, και το να επιτιμά τους ανέμους, και να συντρίβει τον Σατανά με τον λόγο, πιστοποιούν την θεοπρεπή δόξα του. <Ο Κύριος ο Θεός των δυνάμεων θα εξέλθει και θα συντρίψει τον πόλεμο· θα διεγείρει ζήλο, και θα αλαλάξει εναντίον των εχθρών του με ισχύ· «Εσιώπησα, μήπως θα σιωπώ και θα ανέχομαι για πάντα;»>

Σαλπίστε λοιπόν, εσείς που είστε πρεσβευτές του Χριστού. «Διότι σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους.» Και διέταξε τα όρη να αναφωνήσουν με ευφροσύνη, αποκαλώντας πάλι εδώ όρη τα θεμέλια της γης. Διότι περίβλεπτοι και περίλαμπροι είναι οι θεσπέσιοι μαθητές, διαπρέποντας σε έργο και σε λόγο, και γνωστότατοι σε όλους παντού, προς τους οποίους απηύθυνε τον λόγο και η προφητεία: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών. Ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ.» Αυτά λοιπόν τα νοητά όρη διέταξε να αναφωνήσουν με ευφροσύνη. Από αυτό μπορεί κανείς να διαπιστώσει τόσο τη δύναμη του νόμου, όσο και την ξεκάθαρη υπεροχή των ευαγγελικών κηρυγμάτων. Διότι ο μεν νόμος, απειλώντας με τιμωρίες τους παραβάτες και παραδίδοντας σε αναπόδραστες καταδίκες τους ενόχους, δεν διαλαλούσε ευφροσύνη, αλλά μάλλον κατήφεια. Αντιθέτως, οι ιερουργοί των ευαγγελικών θεσπισμάτων και οι διάκονοι των χαρισμάτων του Χριστού, διακηρύττουν ευφροσύνη στον κόσμο.

Διότι έχει ειπωθεί προς αυτούς μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ». Υψώστε την, μην φοβάστε. Διότι το αποστολικό κήρυγμα είναι ηχηρό και σε κανέναν απολύτως άγνωστο. Το ότι εξάλλου όλα θα εξελιχθούν ευνοϊκά για αυτούς, και θα ανταποκριθούν πρόθυμα στην κλήση εκείνοι προς τους οποίους θα απευθυνθεί ο λόγος τους, ενώ και οι ίδιοι θα χαρούν πάρα πολύ, βλέποντας τους καρπούς της δικής τους μυσταγωγίας, το καθιστά σαφές λέγοντας ότι: Μαζί με τη φωνή θα ευφρανθούν. Διότι ταυτόχρονα με το που θα μιλήσουν, λέει, θα ακολουθήσει και το πλήθος των μυσταγωγημένων, και χωρίς καθυστέρηση θα προστρέξουν στην πίστη αυτοί που παιδαγωγούνται.

Είναι σαν να έλεγε ότι θα πλατυνθούν οπωσδήποτε στην παρρησία που τους είναι η πιο προσφιλής και αρμόζουσα. Διότι δεν θα λογαριάσουν καθόλου τη Συναγωγή των Ιουδαίων· αφού δε περιφρονήσουν τις απειλές, και σχεδόν διαρρήξουν τον χαλινό που τους επιβλήθηκε, σαν κάποια άλογα λαμπρά και αγέρωχα, θα χρεμετίσουν πλέον, χωρίς να τους επιπλήττει κανείς, και θα γεμίσουν την οικουμένη με τη φωνή τους. Κάτι τέτοιο λέει και ο θεσπέσιος Ησαΐας σε αυτούς που ιερουργούν το ευαγγελικό κήρυγμα: «Ανέβα σε υψηλό όρος εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μην φοβάστε· ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με κυριαρχία». Επομένως αυτοί, λέει, που παλαιότερα ήταν σαν τον φτωχό που τρώει κρυφά, δηλαδή αυτοί που δεν είχαν παρρησία, αυτοί που τρέφονταν κρυφά και με δυσκολία από την πίστη των πιστών, θα ανοίξουν τους χαλινούς τους προς ευθυμία, σύμφωνα με τον τρόπο που έχει ήδη προαναφερθεί. Και το ότι η πίστη αυτών που σώζονται είναι σαν μια τροφή τόσο για τον Θεό όσο και για τους αγίους, το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Χριστός μιλώντας για την επιστροφή των Σαμαρειτών: «Εγώ έχω να φάω τροφή, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε».

Β΄. Μας ελκύει, λοιπόν, σε αυτό το κήρυγμα, και μας πείθει ο χορός των προφητών ότι πρέπει να προαναγγείλουμε τη λαμπρή πανήγυρη, οι οποίοι χαίρονται για τα κατορθώματα του Σωτήρα και μας προτρέπουν να αποβάλουμε όσο το δυνατόν πιο μακριά τη σιωπή για αυτά. Και μάλιστα φωνάζουν δυνατά, ο ένας λέγοντας: «Αναβόησε με δύναμη και μη διστάζεις· ύψωσε τη φωνή σου σαν σάλπιγγα»· κάποιος άλλος, διδάσκοντας και φρονώντας παρόμοια με εκείνον: «Ανέβα σε ψηλό βουνό, λέει, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε». Εφόσον, λοιπόν, έχει εξαλειφθεί κάθε εμπόδιο που θα μπορούσε να ανακόψει την προθυμία μας για αυτά, θα ανέλθω στην παρρησία που αρμόζει στο δόγμα, και σαν να βλέπω από το βουνό μακριά να τρέχει προς τα εμάς ο καιρός της εγκράτειας, κουνώντας σχεδόν το χέρι στους αθλητές της ευσέβειας, θα πω: Εκδυθείτε, νέοι, αποβάλετε τον παλαιό άνθρωπο. Ήρθε πάλι σε εμάς ο καιρός της νηστείας, που απαιτεί την επίδειξη κάθε αρετής. Και το στάδιο αυτό δεν κρίνεται από τις σωματικές δυνάμεις, ούτε από τα άλματα στις παλαίστρες· αλλά ούτε και εκείνος που θεωρείται ότι πλεονεκτεί σε αυτά θα πάρει την ψήφο της νίκης. «

Αλλά ο Ισραήλ αγνόησε τη θεία οικονομία, αν και οι άγιοι προφήτες διακήρυτταν σαφώς το μυστήριο σχετικά με αυτόν. Διότι ο ένας έλεγε: «Δυναμώστε, χέρια παραλυμένα και γόνατα αδύναμα· παρηγορήστε, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε.» Και αλλού: «Ιδού ο Θεός μας· ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονας Του με εξουσία. Σαν βοσκός θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, θα συνάξει τα αρνιά.» Ένας άλλος λοιπόν, ο Ιεζεκιήλ, αυτός ο άριστος των προφητών λέει: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός: Ιδού, εγώ θα κρίνω ανάμεσα σε δυνατό πρόβατο και ανάμεσα σε αδύναμο πρόβατο· επειδή με τα πλευρά και τους ώμους σας σπρώχνατε, και με τα κέρατά σας χτυπούσατε, και συνθλίβατε κάθε αδύναμο, θα σώσω τα πρόβατά μου, και δεν θα αποτελούν πλέον λεία· και θα κρίνω ανάμεσα σε κριάρι και κριάρι, και θα αναδείξω σε αυτά έναν ποιμένα, και θα τα ποιμάνει», τον δούλο μου τον Δαβίδ. «Και αυτός θα είναι σε αυτά ποιμένας· και εγώ, ο Κύριος, θα είμαι Θεός τους, και ο Δαβίδ άρχοντας ανάμεσά τους. Εγώ, ο Κύριος, μίλησα, και θα συνάψω με τον Δαβίδ διαθήκη ειρήνης, και θα εξαφανίσω τα πονηρά θηρία από τη γη.» Ακούς πώς συνεχώς ονομάζει Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προήλθε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ, υποδεικνύοντας ότι θα γίνει εν καιρώ ποιμένας αυτών που προέρχονται από τον Ισραήλ;

Στο ίδιο. Αυτά λέει ο Κύριος Σαβαώθ: Ανέβα σε όρος υψηλό, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών. Ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ, υψώστε την, μη φοβάστε. Πες στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας, ιδού, ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς Του με εξουσία. Ιδού ο μισθός Του είναι μαζί Του, και το έργο Του μπροστά Του. Σαν ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, και με τον βραχίονά Του θα συνάξει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει αυτές που κυοφορούν.

«Διότι κανείς δεν ανάβει λυχνάρι για να το βάλει σε κρυφό μέρος, ούτε κάτω από κρεβάτι», λέει, «ούτε βέβαια κάτω από το μόδιο, αλλά πάνω στη λυχνία, ώστε όλοι όσοι μπαίνουν μέσα να βλέπουν το φως». Διότι είναι αληθινό αυτό που έχει ειπωθεί, ότι δηλαδή ο θείος λειτουργός θα βρίσκεται σε δόξα περίβλεπτη και αξιοθαύμαστη, και ας μας πείσει γι' αυτό και ο θεσπέσιος Ησαΐας που αναφωνεί: «Ανέβα σε ψηλό βουνό, εσύ που φέρνεις το χαρμόσυνο άγγελμα στη Σιών». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ. Αλλά ότι έτσι έχουν τα πράγματα, είναι σε όλους σαφές. Εξήγησέ μου όμως πώς ο τύπος αυτού του γεγονότος σκιαγραφήθηκε για εμάς και μέσα από τους ιερούς λόγους. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Και βέβαια, φίλε μου, είναι δυνατόν να δεις πολύ άκοπα το πράγμα να περιγράφεται μέσα σε ακόμη πιο αδρούς τύπους. Διότι έτσι είπε ο Θεός στο βιβλίο των Αριθμών, προς τον ιερότατο Μωυσή: «Πάρε τον Ααρών και τον Ελεάζαρ, τον γιο του, και ανέβασέ τους στο όρος Ωρ μπροστά σε όλη τη συναγωγή. Και βγάλε από τον Ααρών τη στολή του, και ντύσε με αυτήν τον Ελεάζαρ, τον γιο του, και ο Ααρών ας προστεθεί στους πατέρες του και ας πεθάνει εκεί. Και έκανε ο Μωυσής όπως τον διέταξε ο Κύριος, και τους ανέβασε στο όρος Ωρ μπροστά σε όλη τη συναγωγή, και έβγαλε από τον Ααρών τα ρούχα του και με αυτά έντυσε τον Ελεάζαρ τον γιο του, και πέθανε ο Ααρών στην κορυφή του όρους». Κατανοείς, λοιπόν, πώς ανεβαίνει ο μεν Ααρών για να πεθάνει και να τελειώσει τον βίο του, ο δε απόγονός του, δηλαδή ο Ελεάζαρ, για να αναλάβει την ιερωσύνη;

Ο Κύριος εισάκουσε τη δέηση των προφητών. Ο Πατέρας δεν περιφρόνησε το γένος μας που χανόταν. Απέστειλε τον Υιό Του, τον Κύριο, από τον ουρανό ως ιατρό. Και λέει κάποιος από τους προφήτες: «Ο Κύριος, τον οποίο εσείς ζητάτε, έρχεται, και ξαφνικά θα φτάσει», πού; «στον ναό Του ο Κύριος», εκεί όπου τον λιθοβολήσατε. Έπειτα, ακούγοντάς το αυτό, ένας άλλος από τους προφήτες του λέει: Αναγγέλλοντας τη σωτηρία του Θεού, μιλάς σιγανά; Ευαγγελιζόμενος την παρουσία του Θεού για σωτηρία, μιλάς στα κρυφά; «Ανέβα σε ψηλό βουνό εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· πες στις πόλεις του Ιούδα.» Τι να πω; «Ιδού ο Θεός μας», ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη.

Διότι, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και με τη θέληση του Πατρός και του Υιού, ο Πέτρος, αφού στάθηκε μαζί με τους έντεκα και ύψωσε τη φωνή του (σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ), αλίευσε με το νοητό δίχτυ των λόγων περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές, καθώς τόσο πολλή χάρη ενεργούσε ταυτόχρονα σε όλους τους αποστόλους, ώστε από εκείνους τους Ιουδαίους που σταύρωσαν τον Χριστό να πιστέψουν τόσοι πολλοί και να βαπτιστούν στο όνομα του Χριστού και να παραμένουν προσηλωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στις προσευχές.

Και πάλι: Θα δείτε τον Βασιλέα με δόξα. Φωνή αυτού που βοά στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ. Και πάλι: Πείτε στη θυγατέρα της Σιών: Ιδού, ο σωτήρας σου έρχεται έχοντας μαζί του την ανταμοιβή του.

Και με άλλον τρόπο, εξάλλου, ο Θεός μέμφεται εκείνους από το ιουδαϊκό έθνος που εξέπεσαν από το ύψος του θεοσεβούς πολιτεύματος, σαν να έχουν καταπέσει σε κοιλάδες και σε φάραγγες του βυθού της κακίας. Διότι η Σιών είναι όρος υψηλό, πάνω στο οποίο είχε οικοδομηθεί ο ναός του Θεού· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «ανέβα σε όρος υψηλό, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών», και: «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Είχε δε αποδειχθεί από τα προηγούμενα ότι και ο ευαγγελικός λόγος σημαίνεται μέσω του όρους Σιών. Εκείνοι όμως που εξέπεσαν από αυτή την ελπίδα έχουν πέσει σε φάραγγα που βρίσκεται δίπλα στη Σιών· διότι σε κάθε αρετή παράκειται η κακία, στην οποία ξεπέφτει όποιος ολισθαίνει από την αρετή. Έτσι, λοιπόν, και εκείνοι που σφάλλουν ως προς την πίστη περιπίπτουν στην απιστία. Επομένως, ο λαός της περιτομής, αφού εξέπεσε από το ευαγγελικό ύψος και αποξενώθηκε από την επουράνια Σιών, κατρακύλησε στον κρημνό της απιστίας· γι' αυτό και συγκαταλέχθηκε από τον Θεό μεταξύ των αλλοφύλων.

Γι' αυτό και «καταπατήθηκαν» από την οργή του Θεού που επήλθε εναντίον τους, καθώς και από τους εχθρούς που τους υποδούλωσαν· οι οποίοι κατέστησαν την πόλη τους δικό τους τόπο καταπάτησης, αφού εκδίωξαν τους παλαιούς κατοίκους της. Αυτά, λοιπόν, αναφέρονται στο «στεφάνι της ύβρεως», ενώ ειδικά για το «άνθος της δόξας που εξέπεσε» προσθέτει στη συνέχεια τα εξής: «και θα είναι το άνθος της ελπίδας της δόξας στην άκρη του υψηλού όρους σαν το πρόδρομο σύκο, το οποίο, όποιος το δει, πριν καν το πάρει στο χέρι του, θα θελήσει να το καταπιεί». Τέτοιος ακριβώς ήταν ο Ιούδας, ο οποίος, αν και υπήρξε «άνθος», εντούτοις «εξέπεσε από την ελπίδα» του Θεού και «της δόξας». Και ενώ παλαιότερα βρισκόταν «πάνω στο υψηλό όρος», όμως όχι όμοια με εκείνους που βρίσκονται «στην κορυφή του παχέος όρους»· διότι και αυτός ήταν ένας από εκείνους που βρίσκονταν «επί του υψηλού όρους», για τους οποίους ο παρών προφήτης λέει: «ανέβα σε όρος υψηλό, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών», αλλά κατέστη τέτοιος, ώστε να παρομοιαστεί με ατελεσφόρητο καρπό «πρόδρομου σύκου», ωραίο μεν και καλό στην όψη, άχρηστο όμως κατά τα άλλα, εξαιτίας της ατέλειας του καρπού που προορίζεται για τροφή.

Αντί δε του «το ρήμα του Θεού μας μένει στον αιώνα», ο Σύμμαχος είπε: «ο δε λόγος του Θεού μας θα παραμείνει στον αιώνα». Αυτά προανήγγειλε η «φωνή στην έρημο» για τον Λόγο του Θεού, εννοώ τον Ιωάννη που δίδασκε για τον Χριστό, ότι δηλαδή μόνο αυτός «θα παραμείνει στον αιώνα», και θα διαφυλάξει αυτούς που στέκονται πλάι του και παραμένουν μαζί του, όσους έχουν αποδεχθεί το «σωτήριό» του. ⌜Και αυτά ακολουθούν πολύ κατάλληλα το νόημα των προηγουμένων, κάνοντας μνεία των ευαγγελιστών και ευαγγελιζόμενα στους ανθρώπους την παρουσία του Θεού, μετά από όσα αναφέρθηκαν για τη «φωνή που βοά στην έρημο». Διότι την προφητεία για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή την ακολουθούσε ο λόγος για τους ευαγγελιστές του Σωτήρα, καθώς και η φανέρωση της θεοφάνειάς του.⌝ Κατά δε τους υπόλοιπους ερμηνευτές, αντί για το «ο ευαγγελιζόμενος», έχει ειπωθεί «η ευαγγελιζομένη». Λέει λοιπόν ο Σύμμαχος: «Σε όρος υψηλό ανέβα, ευαγγελιζομένη Σιών, και ύψωσε δυνατά τη φωνή σου, ευαγγελιζομένη Ιερουσαλήμ· ύψωσέ την, μη φοβάσαι». Και μέσα από αυτά, πρόσεξε ότι ο λόγος θεωρεί τη «Σιών» και την «Ιερουσαλήμ» ως κάτι έμψυχο και ζωντανό· την προέτρεπε, λοιπόν, να «ανέβει σε υψηλό όρος» και να «υψώσει τη φωνή της» ευαγγελιζόμενη την παρουσία του Θεού. ⌜Ποια είναι λοιπόν αυτή η «Σιών» που ανεβαίνει «σε υψηλό όρος», διαφορετικό από την ίδια;

Διότι και αυτή ήταν «όρος», όπως δηλώνει η Γραφή που λέει: «Το όρος Σιών αυτό, στο οποίο κατασκήνωσες», και ο Απόστολος: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών», ή οπωσδήποτε αυτή που προηγουμένως ονομάστηκε «καρδιά της Ιερουσαλήμ». Και μήπως άραγε τώρα ο αποστολικός χορός, ο οποίος επιλέχθηκε από τον προηγούμενο λαό της περιτομής, υποδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο; Διότι αυτή είναι η Σιών και η Ιερουσαλήμ, η οποία έχει αποδεχθεί «το σωτήριο του Θεού», ούσα και αυτή ανυψωμένη και παρομοιασμένη με το όρος του Θεού, τον Μονογενή Του Λόγο, στην οποία δίνει την προσταγή, αφού ανεβεί σε «όρος υψηλό», να ευαγγελίζεται τον σωτήριο λόγο. Και πράγματι, ο ευαγγελικός χορός και οι άγιες ψυχές, που είναι ανυψωμένες με το φρόνημα της αρετής και ονομάζονται Σιών και Ιερουσαλήμ, λαμβάνουν την εντολή να ανέλθουν στο υψηλό όρος της θεότητας του Μονογενούς του Θεού, και από εκεί ψηλά να ευαγγελίζονται και να κηρύττουν σε όλους τους ανθρώπους την επί γης παρουσία του Χριστού του Θεού. Έπειτα, επειδή ήταν φυσικό να εναντιωθούν πολλοί σε αυτούς, αναγκαστικά προσθέτει: «Υψώστε, μη φοβάστε».

Έπειτα, εκτός από τα προηγούμενα, προστάζει να αναγγείλει «στις πόλεις του Ιούδα», εννοώ δηλαδή στις ιουδαϊκές συναγωγές, ότι έχει πλέον έλθει ο Θεός, ο οποίος από παλιά κηρυσσόταν μέσω των προφητών ότι θα έρθει και θα κατοικήσει ανάμεσα στους ανθρώπους, και είναι ο ίδιος ο Κύριος που από καιρό προσδοκούσαν. Αλλά και ότι θα έλθει και πάλι και θα πραγματοποιήσει τη δεύτερη παρουσία του «μετά μεγάλης ισχύος» και ότι ο «βραχίονάς του» θα έλθει «μετά κυρείας», σαν να έλεγε σαφέστερα με δεσποτική και κυριαρχική αυθεντία. Και προσθέτει: «ιδού ο μισθός του μαζί του και το έργο του ενώπιόν του». Αυτά μεν αναφέρονται στη δεύτερη παρουσία του Χριστού, κατά την οποία θα έλθει «εν δόξη για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Αυτό λοιπόν θα το πράξει ως Δεσπότης και Κύριος «μετά ισχύος» και με τον αποκαλούμενο «βραχίονά» του. Το δε επόμενο που προστίθεται: «ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του», εκπληρώθηκε κατά την πρώτη του έλευση, κατά την οποία «αφού εκένωσε τον εαυτό του και έλαβε μορφή δούλου, και βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος», περιβεβλημένος το ανθρώπινο σώμα όπως ο ποιμένας την προβιά των προβάτων, «εποίμανε το ποίμνιό του», ή κατά τη μετάφραση του Συμμάχου: «έβοσκε την αγέλη του». Διότι δεν λέει ότι θα το πράξει ως Κύριος «μετά ισχύος» ούτε ως «βραχίονας» με την οικεία κυριαρχία και δεσποτεία, αλλά «ως ποιμένας», λέει, «θα ποιμάνει το ποίμνιό του».

Και αλλιώς η λέξη «Κηδάρ» ερμηνεύεται ως σκοτασμός για εκείνους που μετέβησαν από το σκοτάδι προς το προαναγγελθέν «φως των εθνών». Ο λόγος αναφέρει επίσης ότι θα «ευφρανθούν» και «αυτοί που κατοικούν στην Πέτρα» ομοίως· «και η πέτρα ήταν ο Χριστός». Και για όλους αυτούς μαζί που η προφητεία απαρίθμησε, ότι υψώθηκαν και στάθηκαν στους υψηλούς λόγους του Θεού σαν ψηλά επάνω σε όρη, προφητεύει από πού θα υμνήσουν τον Θεό και θα «του αποδώσουν δόξα», λέγοντας: «από τις κορυφές των ορέων θα φωνάξουν και θα δώσουν δόξα στον Θεό». Έτσι και πιο πάνω λεγόταν το: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ». Αλλά αφού ο λόγος υποσχέθηκε αυτά για την «έρημο», για τα «νησιά» και για την «Κηδάρ», τα οποία ομολογουμένως ήταν ξένα προς το ιουδαϊκό έθνος, επιφέρει στη συνέχεια την απόρριψη του Ισραήλ, υποδηλώνοντάς την με το να λέει: «Ο Κύριος, ο Θεός των δυνάμεων, θα εξέλθει και θα συντρίψει τον πόλεμο», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ο Κύριος θα εξέλθει ως δυνατός, σαν άνδρας πολεμιστής». Βλέπεις πώς λέει ότι ο ίδιος ο Κύριος θα προσέλθει με μορφή «άνδρα» και, δίκην «άνδρα πολεμιστή», θα πολεμήσει τους εχθρούς του.

Αφού ο λόγος θεράπευσε όσους μέσα στο πλήθος του λαού ήταν «ταπεινοί και συντετριμμένοι στην καρδιά», μεταβαίνει και πάλι στην τάξη των «ασεβών» που βρίσκονται ανάμεσά τους, εναντίον των οποίων έχει εκφέρει την προαναφερθείσα απόφαση με την οποία είπε: «δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, είπε ο Θεός». Διότι έπρεπε να διδαχθούμε ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί οι «ασεβείς» και ποιες ήταν οι αιτίες της απόφασης εναντίον τους. Αυτά ακριβώς λοιπόν προστάζει τον προφήτη να τα φέρει στο φως με κάθε παρρησία και με «δυνατή φωνή», χωρίς καθόλου να δειλιάσει από φόβο θανάτου ή κάποιας άλλης ανθρώπινης απειλής και να αποκρύψει το κήρυγμα του Θεού. Γι' αυτό τον προστάζει να «αναβοήσει» σαν τη «σάλπιγγα», που είναι το πιο μεγαλόφωνο από όλα τα μουσικά όργανα, ώστε να ακουστεί καλά από τους ίδιους που ελέγχονται, και να εξαγγείλει τα λόγια του Θεού. Επομένως, στους ευαγγελιστές του σωτήριου λόγου λεγόταν στα προηγούμενα: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε τη φωνή σας, μη φοβάστε». Εδώ όμως, ο προφήτης δεν διατάζεται «να ανεβεί σε υψηλό όρος»· διότι δεν βρίσκονταν σε ύψος εκείνοι στους οποίους απηύθυνε αυτά τα λόγια. Προστάζεται μόνο να «φωνάξει δυνατά με ισχύ και να μη φεισθεί», σαν να μιλάει σε αυτιά κωφών, και «να υψώσει τη φωνή του σαν σάλπιγγα».

Πρόσεξε δε μήπως εκείνος που εμμένει στην πολιτεία του νόμου, ο οποίος υπήρξε παιδαγωγός προς τον Χριστό, παροικεί στο σκήνωμα του Κυρίου, ασχολούμενος επίμονα με τη σκηνή του μαρτυρίου· ενώ εκείνος που έφτασε στον Χριστό και την ευαγγελική διδασκαλία κατασκηνώνει στο άγιο όρος του Θεού, για το οποίο προφητεύεται: Είναι φανερό το όρος του Κυρίου. Και εξέτασε πάλι, μήπως άγιο όρος του Θεού είναι μεν ο Λόγος του Θεού· σκήνωμά του δε, είναι ο άνθρωπος που ανέλαβε· και ότι πρέπει πρώτα να επιγνώσουμε τον Χριστό κατά σάρκα· και έπειτα να κατασκηνώσουμε στο άγιο όρος του Θεού, έχοντας δει τη δόξα του, δόξα ως Μονογενούς από τον Πατέρα· και να λέμε: Αν και έχουμε γνωρίσει τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι. Διότι προς έναν τέτοιο άνθρωπο έχει ειπωθεί: Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που φέρνεις το χαρμόσυνο άγγελμα στη Σιών. Με άλλη έννοια, όρος του Θεού είναι εκείνο που πρόκειται να κατοικηθεί μόνο από άγιες και τέλειες στη δικαιοσύνη ψυχές· ο ίδιος ο ουρανός, και η βασιλεία των ουρανών που ευαγγελίστηκε ο Σωτήρας.

Ψ. ΙΗ΄. Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· πες στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας, ο Κύριος, ο Κύριος έρχεται με δύναμη· και ο βραχίονάς του με κυριαρχία· ιδού, ο μισθός του είναι μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του· σαν ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει τις εγκυμονούσες.

Και πάλι ο Ησαΐας: «Ανέβα σε όρος υψηλό, εσύ που φέρνεις το χαρμόσυνο μήνυμα στη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που φέρνεις το χαρμόσυνο μήνυμα στην Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· πείτε στις πόλεις του Ιούδα, ιδού ο Θεός μας. Ιδού, ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς Του με εξουσία· ιδού, ο μισθός Του είναι μαζί Του, και το έργο Του ενώπιόν Του. Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, και με τον βραχίονά Του θα συνάξει τα αρνιά και θα παρηγορήσει τις κυοφορούσες».

Όσοι, λοιπόν, δυσανασχετούν επειδή δήθεν εμείς εισάγουμε το Άγιο Πνεύμα ως κάποιον ξένο και παρείσακτο Θεό, και μάχονται σφοδρά υπερασπιζόμενοι το γράμμα, ας γνωρίζουν ότι φοβούνται εκεί όπου δεν υπάρχει φόβος, και ας κατανοήσουν σαφώς ότι η αγάπη τους για το γράμμα αποτελεί γι' αυτούς ένδυμα ασέβειας, όπως θα αποδειχθεί λίγο αργότερα, όταν θα αναιρέσουμε κατά δύναμη τις ενστάσεις τους. Εμείς, όμως, έχουμε τόσο μεγάλο θάρρος για τη θεότητα του Πνεύματος, την οποία πρεσβεύουμε, ώστε από εδώ θα αρχίσουμε τη θεολογία, εφαρμόζοντας τις ίδιες εκφράσεις για την Τριάδα, ακόμη και αν σε κάποιους αυτό φανεί αρκετά τολμηρό. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, ο Πατέρας. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, ο Υιός. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, ο άλλος Παράκλητος. Ήταν, και ήταν, και ήταν· αλλά ήταν ένα. Φως, και φως, και φως· αλλά ένα φως, ένας Θεός. Αυτό είναι που και ο Δαβίδ οραματίστηκε προηγουμένως, λέγοντας: «Στο φως σου θα δούμε φως». Και τώρα εμείς και το έχουμε δει και το κηρύσσουμε, κατανοώντας ως φως τον Υιό από το φως του Πατέρα μέσα στο φως που είναι το Πνεύμα, μία σύντομη και απέριττη θεολογία της Τριάδας. Εκείνος που αθετεί, ας αθετεί· εκείνος που ανομεί, ας ανομεί· εμείς αυτό που έχουμε κατανοήσει, κηρύσσουμε. Θα ανεβούμε σε ψηλό όρος και θα φωνάξουμε δυνατά, εάν δεν ακουγόμαστε από κάτω. Θα ανυψώσουμε το Πνεύμα, δεν θα φοβηθούμε.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο μέγας Ησαΐας προτρέπει εκείνον που έχει αναβεί στο υψηλό όρος μέσω της πολιτείας του να βοά με λαμπρή φωνή, ώστε μέσω αυτού να γνωρίσουν οι ακροατές τον Κύριο που έρχεται με ισχύ και τον βραχίονα που εξουσιάζει τα όντα, αυτόν που ποιμαίνει το ποίμνιο και συνάγει τα αρνία και παρηγορεί εκείνες που κυοφορούν καλώς μέσω των αγαθών ελπίδων, αυτόν που έχει περιλάβει τον ουρανό με τη σπιθαμή του και περισφίγγει όλη τη γη στη δράκα του, και όσα άλλα εκτός από αυτά αναφέρει η προφητεία ότι πρέπει να κηρύσσονται από εκείνον που έχει ανέλθει στην κορυφή του όρους. Εάν, λοιπόν, για τον σκοπό αυτό παρέχεται στα μάτια η δύναμη από τα ύδατα και το γάλα για την επίγνωση της αλήθειας, ακολούθως επαινούνται έπειτα από αυτά οι σιαγόνες, το έργο των οποίων είναι να λεπτοποιούν την τροφή μέσω της οποίας συντηρείται η φύση και η δύναμη του σώματος.

Διότι σε κανέναν άλλον προφήτη δεν είπε ότι του έχει δώσει τον λόγο· επειδή εκείνοι, διακονώντας ως δούλοι, έλεγαν: «Αυτά λέει ο Κύριος». Αυτός όμως, σύμφωνα με το πατρικό αξίωμα, έλεγε στον λεπρό: «Θέλω, καθαρίσου». Στους νεκρούς: «Νεανίσκε, σε σένα λέω, σήκω»· και, «Λάζαρε, έλα έξω». Στη θάλασσα επιτιμά, και στα πνεύματα με εξουσία, λέγοντας: «Σιώπα, φίμωσο». Τι σημαίνει δε το, «Προφήτη σαν εσένα»; Αντιπαραβάλλοντας διεξοδικά τα λόγια του Μωυσή με αυτά του Χριστού, θα βρούμε και αυτό που έχει ειπωθεί από τον Μωυσή στον νόμο, ότι δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς σε αυτά, ούτε είναι δυνατόν να αφαιρέσει από αυτά. Έπειτα, και με το να πει, «Αυτόν θα ακούτε σε όλα, όσα τυχόν σας μιλήσει», υποδηλώνει την υπεροχή εκείνου για τον οποίο προφητεύει. Ο Ησαΐας (λέει): «Ιδού ο Θεός μας· ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονας με κυριαρχία». Ο Δαβίδ: «Ορκίστηκε ο Κύριος στον Δαβίδ την αλήθεια, και δεν πρόκειται να την αθετήσει· Από τον καρπό της κοιλίας σου θα τοποθετήσω πάνω στον θρόνο σου». Και πάλι: «Σύναψα διαθήκη με τους εκλεκτούς μου. Ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου· Έως τον αιώνα θα ετοιμάσω το σπέρμα σου, και θα οικοδομήσω σε γενεά και γενεά τον θρόνο σου». Στα Παραλειπόμενα: «Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου, και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου. Και θα αναστήσω το σπέρμα σου μετά από εσένα, το οποίο θα προέλθει από την κοιλία σου, και θα ετοιμάσω τη βασιλεία του».

Κεφάλαιο 54. Υπόσχεση προς τον Ισραήλ για την άφεση των αμαρτιών και την παρουσία του Χριστού· και ευαγγελισμός εκείνων που κατόρθωσε με την παρουσία Του στον κόσμο· και δοξολογία προς Αυτόν, αλλά καταδίκη εκείνων που κατασκευάζουν τα είδωλα. «Παρηγορείτε, παρηγορείτε τον λαό μου», λέει ο Κύριος· «ιερείς, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, παρηγορήστε την, διότι ολοκληρώθηκε η ταπείνωσή της· συγχωρέθηκε η αμαρτία της, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια τιμωρία για τα αμαρτήματά της. Φωνή κάποιου που βοά στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας. Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί· και τα στρεβλά θα γίνουν ευθεία και τα τραχιά ομαλοί δρόμοι, και θα φανερωθεί η δόξα του Κυρίου, και θα δει κάθε σάρκα το σωτήριο του Θεού, διότι ο Κύριος μίλησε. Φωνή κάποιου που λέει: Βόησε! Και είπα: Τι να βοήσω; Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος του χορταριού... Το ρήμα όμως του Θεού μας μένει στον αιώνα. Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που φέρνεις το ευαγγέλιο στη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που φέρνεις το ευαγγέλιο στην Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· πείτε στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς Του με εξουσία· ιδού ο μισθός Του μαζί Του, και το έργο Του ενώπιόν Του. Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, και με τον βραχίονά Του θα συνάξει τα αρνιά και θα παρηγορήσει τις εγκυμονούσες».

Τι είναι, λοιπόν, αυτό που λέμε; Ότι η Θεία Γραφή δεν παρέλειψε τίποτα, ούτε αποσιώπησε όσα μας είναι ωφέλιμα, αλλά παντού φωνάζει δυνατά, τόσο μέσω των προφητών όσο και των αποστόλων, προαναγγέλλοντας και διασφαλίζοντας εκ των προτέρων τον καθένα, σαν φιλόστοργη μητέρα που αγαπά τα ίδια της τα παιδιά, και δίνει προκαταβολικά τη μαρτυρία της. Και υπενθυμίζει τα παρελθόντα, τα παρόντα και τα μελλοντικά, χωρίς να παραβλέψει τίποτα, όπως προαναφέρθηκε, από όσα μας ωφελούν. Και δεν τα λέει αυτά στα κρυφά, ούτε με χαμηλή φωνή, αλλά παντού κράζει με πόνο και δύναμη, μέσω του νόμου, των προφητών, των αποστόλων και του ίδιου του Δεσπότου. Διότι μέσω του προφήτη Ησαΐα λέει: «Φώναξε με δύναμη, και μη φεισθείς, ύψωσε τη φωνή σου σαν σάλπιγγα»· και πάλι λέει: «Ανέβα σε ψηλό βουνό εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών»· και προχωρώντας λέει: «Υψώστε τη φωνή σας, μη φοβάστε». Και πάλι ο Δαβίδ λέει: «Κοπίασα να κράζω, βράχνιασε ο λάρυγγάς μου».

Ω θυγατέρα ωραιότατη και γλυκύτατη. Ω κρίνο που φύτρωσες ανάμεσα στα αγκάθια από την ευγενέστατη και βασιλικότατη δαβιδική ρίζα. Διά μέσου σου η βασιλεία εμπλουτίστηκε με την ιερωσύνη. Διά μέσου σου έγινε η μετάθεση του νόμου και αποκαλύφθηκε το πνεύμα που κρυβόταν κάτω από το γράμμα, καθώς το ιερατικό αξίωμα μετατέθηκε από τη λευιτική στη δαβιδική φυλή. Ω ρόδο που φύτρωσες από τα αγκάθια των Ιουδαίων και γέμισες τα σύμπαντα με θεία ευωδία. Ω θυγατέρα του Αδάμ και Μητέρα του Θεού. Μακάρια η οσφύς και η γαστέρα, από τις οποίες βλάστησες. Μακάριες οι αγκάλες που σε κράτησαν, και τα χείλη που απόλαυσαν τα αγνά σου φιλήματα, μόνο εκείνα των γονέων σου, ώστε να παραμένεις σε όλα πάντοτε παρθένος. Σήμερα είναι η αρχή της σωτηρίας για τον κόσμο. Αλαλάξτε προς τον Κύριο, όλη η γη, υμνήστε και αγαλλιάστε και ψάλτε. Υψώστε τη φωνή σας, υψώστε την, μη φοβάστε, διότι γεννήθηκε σε εμάς η Μητέρα του Θεού στην αγία Προβατική, από την οποία ευδόκησε να γεννηθεί ο Αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Σκιρτήστε, όρη, οι λογικές φύσεις που ανυψώνεστε προς το ύψος της πνευματικής θεωρίας.

Και εκείνος απάντησε: Συμφωνώ. Και εγώ είπα: Ο Ησαΐας λοιπόν προφήτευσε τα εξής για την εμφάνιση του Ιωάννη: «Και είπε ο Εζεκίας προς τον Ησαΐα: Καλός είναι ο λόγος του Κυρίου που ελάλησε· ας υπάρξει ειρήνη και δικαιοσύνη στις ημέρες μου». Και αλλού: «Παρηγορείτε τον λαό· ιερείς, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ και παρηγορήστε την, διότι συμπληρώθηκε η ταπείνωσή της· συγχωρήθηκε η αμαρτία της, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια τιμωρία για τα αμαρτήματά της. Φωνή βοώντος στην έρημο: Ετοιμάστε τις οδούς του Κυρίου, κάντε ευθείες τις ατραπούς του Θεού μας. Κάθε φάραγγα θα γεμίσει και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί· και όλα τα σκολιά θα γίνουν ευθεία, και η τραχιά γη ομαλός δρόμος· και θα φανερωθεί η δόξα του Κυρίου, και κάθε σάρκα θα δει το σωτήριο του Θεού, διότι ο Κύριος μίλησε. Φωνή που λέει: Βόησε! Και είπα: Τι να βοήσω; Κάθε σάρκα είναι χορτάρι και κάθε δόξα ανθρώπου σαν το άνθος του χόρτου. Ξεράθηκε το χορτάρι και το άνθος του έπεσε, ο λόγος όμως του Κυρίου μένει στον αιώνα. Ανέβα σε ψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε, μην φοβάστε. Πείτε στις πόλεις του Ιούδα: Ιδού ο Θεός σας· ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονάς Του έρχεται με κυριαρχία. Ιδού η αμοιβή Του μαζί Του, και το έργο Του μπροστά Του».

Διότι ο ψευδώνυμος πατριάρχης και χαχάμης των Ιουδαίων κάθε χρόνο αλλάζει τους αρχηγούς της Συναγωγής για να παίρνει χρήματα, παρομοίως και ο πατριάρχης των Αιγυπτίων, μιμούμενος τους Ιουδαίους, κάνει το ίδιο, για να εκπληρωθεί η προφητεία που λέει: «Οι ιερείς της (της Ιερουσαλήμ) έδιναν αποκρίσεις με αμοιβή, και οι προφήτες της μάντευαν με χρήματα». Αφού είπε αυτά ο θείος Ταράσιος, ως επίλογο προσθέτει: Αυτά πρέπει να τα ακούσουμε όλοι οι αρχιερείς και οι κληρικοί, καθώς και όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης, τηρώντας τα και προσέχοντας όσα ακούσαμε, κατά τον Παύλο, για να μην αφανιστούμε. Παρακινεί δε και τον Πάπα Αδριανό να ανεβεί στα ψηλά και να υψώσει τη φωνή του, σύμφωνα με τα λόγια του Ησαΐα, ώστε να εξαλειφθεί η χειροτονία που γίνεται με χρήματα, και οτιδήποτε άλλο την ακολουθεί και γίνεται εξαιτίας της φιλαργυρίας και της αισχροκέρδειας, και να απομακρυνθεί και να εκριζωθεί από τον χριστώνυμο λαό, ο οποίος ελευθερώθηκε δωρεάν με το αίμα του Χριστού, αυτή η κακία και τα πονηρά βλαστάρια που την ακολουθούν, ώστε οι ιερείς να ανθίσουν ως φοίνικες, αναδίδοντας την ευωδία του Χριστού στους σωζόμενους Χριστιανούς, και λέγοντας μαζί με τον Σοφονία προς την Εκκλησία: «Αφαίρεσε ο Κύριος τα αδικήματά σου», γλυκαίνοντας τους λαούς που τρυγούν τους πνευματικούς τους καρπούς, και αναδεικνύοντάς τους κληρονόμους της αθάνατης και μακάριας ζωής.

Η΄. Επομένως, αφού εμείς αποφύγαμε καλώς την άβυσσο της ασέβειας αυτών, και στηρίξαμε με ασφάλεια τα πόδια μας πάνω στην άσειστη πέτρα της πίστεως, και ανεβαίνοντας σε υψηλό όρος, και στεκόμενοι στα ύπατα δόγματα σύμφωνα με τα ευαγγελικά και προφητικά προστάγματα, και υψώνοντας τη φωνή μας, όσο έχουμε δύναμη, ή μάλλον όσο μας δώσει ο Θεός, ας ανακράξουμε: Ευαγγέλια, ευαγγέλια, και πάλι λέμε, Ευαγγέλια, τιμώντας το σέβας της Τριάδος και υμνώντας τη συγκατάβαση προς εμάς του Ενός της Τριάδος, του Θεού Λόγου. Διότι αυτά είναι, αδελφοί, τα δικά μας ευαγγέλια, τα οποία προσήλθαμε για να αναγγείλουμε σε εσάς τους πιστότατους και επιθυμούμε να κηρύξουμε σήμερα.