Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:11

Διαπλέουν δε την εν λόγω θάλασσα όσοι δεν καταποντίζονται από αυτήν, αλλά κολυμπούν βγαίνοντας στην επιφάνεια, θα λέγαμε, και απαλλάσσουν τους εαυτούς τους από τους κοσμικούς περισπασμούς. Αυτοί, αφού έλαβαν τη βοήθεια από τον Θεό και ενθυμούμενοι διαρκώς τα χαρίσματα που δόθηκαν μέσω του Χριστού, Τον δοξολογούν, καθώς και τα νησιά, δηλαδή οι Εκκλησίες, οι οποίες έχουν διασωθεί μέσα στη νοητή θάλασσα και υποδέχονται όσους χειμάζονται από το πονηρό πνεύμα, αυτές δοξολογούν τον Χριστό, δηλαδή όσοι τις κατοικούν. Διότι, όταν λέμε ή όταν ονομάζουμε Εκκλησίες, εννοούμε τους αγίους προσκυνητές που βρίσκονται μέσα σε αυτές. Πρέπει βεβαίως να γνωρίζουμε και το εξής: Ονομάζονται νησιά και όλα εκείνα τα χωριά ή οι πόλεις που κείνται στο μέσο μιας μεγάλης και εκτεταμένης ερήμου. <Ας ευφρανθεί η έρημος και τα χωριά της, οι επαύλεις, και οι κατοικούντες την Κηδάρ. Θα ευφρανθούν οι κατοικούντες την Πέτρα, από τις κορυφές των ορέων θα κραυγάσουν. Θα αποδώσουν δόξα στον Θεό, τις αρετές Του θα αναγγείλουν στα νησιά.> Οι μακάριοι προφήτες, εξυφαίνοντας τους λόγους τους περί της παρουσίας του Σωτήρα μας, μνημονεύουν πάρα πολύ συχνά την κλήση των εθνών. Διότι ο Χριστός, όπως είπα, αποτελούσε την προσδοκία των εθνών. Και απευθύνουν τους λόγους περί αυτών των πραγμάτων όχι απλώς προς όλα ανεξαιρέτως τα έθνη και τους λαούς σε όλη την οικουμένη.

Πάρα πολύ δεισιδαίμονες, όπως ανέφερα, ήταν αυτοί για τους οποίους γίνεται ο λόγος, δηλαδή οι κάτοικοί τους, και είχαν ολοκληρωτικά εκτραπεί σε αποστασία από τον Θεό. Διότι λάτρευσαν τα ακάθαρτα πνεύματα. Επειδή όμως επρόκειτο, όπως είπα, να γίνουν μέτοχοι της κλήσης και της σωτηρίας διαμέσου των ευαγγελικών κηρυγμάτων και της πίστης στον Χριστό, για αυτό τον λόγο και πολύ δικαιολογημένα ο προφήτης, έχοντας ωραία πόδια, καθώς ευαγγελίζεται σε αυτούς τα αγαθά, σχεδόν υψώνει δυνατά τη φωνή του και λέει: «Ας ευφρανθεί η έρημος και οι κώμες της, οι επαύλεις και οι κατοικούντες την Κηδάρ· θα ευφρανθούν όσοι κατοικούν την Πέτρα». Αυτό το γεγονός αποτελεί μεγάλη και αξιοθαύμαστη απόδειξη της δύναμης και της υπεροχής του Σωτήρα μας, ο Οποίος μαλάκωσε εύκολα τις τόσο σκληρές και ανεπίδεκτες νουθεσίας καρδιές, και τις έπεισε αφενός να απομακρυνθούν από την αρχαία πλάνη, και αφετέρου να προτιμήσουν τα καλύτερα και να προσαρμοστούν προς την αλήθεια. Και αυτό μας το προανήγγειλε δια της φωνής του Ιεζεκιήλ λέγοντας, ότι «θα ξεριζώσω τη λίθινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, δηλαδή τρυφερή, για να γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος». Επομένως, το ότι θα κληθούν και αυτοί, το υποδήλωσε λέγοντας: Ευφράνθητι, έρημος, και τα όσα ακολουθούν.

Όσο για εκείνους που φωνάζουν από τις κορυφές των ορέων, και αποδίδουν δόξα στον Θεό, και αναγγέλλουν στις νήσους τις αρετές Του, αξίζει να δούμε ποιοι μπορεί να είναι. Επομένως, δεν υπάρχει καμία δυσκολία στο να εννοηθούν ως τέτοιοι και εκείνοι που έχουν κληθεί, οι οποίοι κατοικούν στην Πέτρα, μια χώρα και πόλη τόσο υψηλή και υπερυψωμένη, και οι οποίοι δεν πλέκουν πλέον ύμνους και ωδές στους ψευδώνυμους θεούς, αλλά μάλλον δοξολογούν τον Θεό που τους φώτισε και τους προσέλκυσε προς την αλήθεια.

Δηλαδή, αυτοί που φωνάζουν από τις κορυφές των ορέων, θα μπορούσε να λεχθεί, και μάλιστα πολύ ορθά, ότι είναι οι θεσπέσιοι μαθητές. Προς αυτούς και κάπου αλλού αναφέρει ο προφήτης: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ».

Αλλά δες τη δαμάλα να οδηγείται σε τραχιά και ακαλλιέργητη φάραγγα. Διότι, μετά τον τίμιο σταυρό, όταν ο Χριστός βρέθηκε τραυματισμένος, αναχώρησε από τη γη των Ιουδαίων, και μετέβη πλέον στη χώρα των εθνών, η οποία ούτε έχει καλλιεργηθεί, ούτε έχει σπαρθεί. Διότι πριν επιλάμψει ο Χριστός και σε αυτά τα έθνη, ζούσαν στον κόσμο σαν μία γη ξερή και ακαλλιέργητη, και έρημη από την κατά Θεόν ευκαρπία. Και γι' αυτό ο προφήτης Ησαΐας λέει γι' αυτήν: «Να ευφρανθείς, έρημος, και οι κώμες της. Ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν το κρίνο». Επομένως, με μία τραχιά και ακαλλιέργητη γη, και εντελώς άκαρπη, πρέπει πολύ σωστά να παρομοιάσουμε τη χώρα των εθνών, δηλαδή το πλήθος τους. Εκεί «είπα ότι πρέπει να νευροκοπηθεί η δαμάλα από τους θείους ιερουργούς». Διότι τελείται, όπως είπα, από εμάς σε αυτούς που προέρχονται από τα έθνη το μυστήριο του Χριστού, και ομολογώντας το πάθος Του και την εκ νεκρών ανάστασή Του, δεχόμαστε τις μυστικές ευλογίες. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το να νευροκοπείται η δαμάλα. Διότι, καταγγέλλοντας, όπως είπα, τον θάνατό Του, και βεβαίως και την ανάστασή Του, τελούμε το σεπτό μυστήριο. Αλλά όσοι απομακρύνονται από την ανοσιότητα των Ιουδαίων, αφήνοντας μακριά την πόλη στην οποία έχει τραυματιστεί και βρέθηκε να έχει πάθει, ερχόμενοι στην τραχιά και ακαλλιέργητη φάραγγα, εκεί θα νίψουν τα χέρια τους πάνω στον ίδιο τον Χριστό.

Και με άλλον τρόπο, εκείνοι που «πλέουν στη θάλασσα» του ανθρώπινου βίου και κηρύττουν το Ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη ευρισκόμενοι στο μέσο των «νησιών», δηλώνονται μέσα από τα προαναφερθέντα· επειδή και αυτοί ανήγγειλαν τον «καινό ύμνο» σε όλους τους ανθρώπους, κηρύττοντας και διδάσκοντας μέσα στις Εκκλησίες. Γι' αυτό, στη συνέχεια αυτών, προστάζει τα «νησιά» να «υμνούν τον καινό ύμνο», δηλαδή προφανώς τις Εκκλησίες του Θεού, οι οποίες περιβρέχονται από την προαναφερθείσα θάλασσα και πλήττονται από παντού από τους εξωτερικούς ανέμους. Γι' αυτό προσθέτει: «τα νησιά και εκείνοι που τα κατοικούν», φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο όσους συνάγονται μέσα στις Εκκλησίες. Έπειτα πάλι αναγγέλλει τα χαρμόσυνα νέα στην «έρημο», για την οποία ειπώθηκαν αμέτρητα πράγματα προηγουμένως, λέγοντας: «Να ευφραίνεσαι, έρημος, και τα χωριά της», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «και οι πόλεις της»· διότι πολλές «πόλεις» νοούνται μέσα στην Εκκλησία του Θεού ανάλογα με τους διαφόρους τρόπους ζωής, όπως υποδείχθηκε «στο όραμα της Αιγύπτου», στο οποίο αναφερόταν ότι θα «υπάρξουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη γλώσσα τη Χαναανιτική και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου Σαβαώθ».

Αλλά υπόσχεται ότι και οι «επαύλεις» και «εκείνοι που κατοικούν την Κηδάρ» και, επιπλέον αυτών, «εκείνοι που κατοικούν την Πέτρα θα ευφρανθούν». Η δε «Κηδάρ» βρίσκεται πέρα από την Αραβία, στην εσχατιά της ερήμου, την οποία λέγεται ότι κατέχει το γένος των Σαρακηνών. Μέσω αυτών, ο λόγος θέλησε να υποδηλώσει όλους όσοι κατοικούν στις ερήμους και στα πέρατα της γης, υποδεικνύοντας ότι η λογική ευφροσύνη του Θεού, διά της χάριτος του Χριστού, επρόκειτο να φθάσει έως εμάς. Και η «Πέτρα» είναι μια πόλη της Παλαιστίνης αποτελούμενη από ανθρώπους δεισιδαίμονες και βυθισμένους σε πολλή δαιμονική πλάνη, για τους κατοίκους της οποίας επίσης αναφέρει ότι θα γίνουν μέτοχοι της χάριτος, λέγοντας: «θα ευφρανθούν αυτοί που κατοικούν την Πέτρα». Την αλήθεια δε αυτών των λόγων την επιβεβαίωσε η έκβαση των πραγμάτων, με την ίδρυση εκκλησιών του Χριστού και στην ίδια την πόλη των Πετραίων, τόσο στην ευρύτερη περιοχή της όσο και στις ερήμους των Σαρακηνών, κατά τους δικούς μας χρόνους.

Και αλλιώς η λέξη «Κηδάρ» ερμηνεύεται ως σκοτασμός για εκείνους που μετέβησαν από το σκοτάδι προς το προαναγγελθέν «φως των εθνών». Ο λόγος αναφέρει επίσης ότι θα «ευφρανθούν» και «αυτοί που κατοικούν στην Πέτρα» ομοίως· «και η πέτρα ήταν ο Χριστός». Και για όλους αυτούς μαζί που η προφητεία απαρίθμησε, ότι υψώθηκαν και στάθηκαν στους υψηλούς λόγους του Θεού σαν ψηλά επάνω σε όρη, προφητεύει από πού θα υμνήσουν τον Θεό και θα «του αποδώσουν δόξα», λέγοντας: «από τις κορυφές των ορέων θα φωνάξουν και θα δώσουν δόξα στον Θεό». Έτσι και πιο πάνω λεγόταν το: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών· ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου, εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ». Αλλά αφού ο λόγος υποσχέθηκε αυτά για την «έρημο», για τα «νησιά» και για την «Κηδάρ», τα οποία ομολογουμένως ήταν ξένα προς το ιουδαϊκό έθνος, επιφέρει στη συνέχεια την απόρριψη του Ισραήλ, υποδηλώνοντάς την με το να λέει: «Ο Κύριος, ο Θεός των δυνάμεων, θα εξέλθει και θα συντρίψει τον πόλεμο», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ο Κύριος θα εξέλθει ως δυνατός, σαν άνδρας πολεμιστής». Βλέπεις πώς λέει ότι ο ίδιος ο Κύριος θα προσέλθει με μορφή «άνδρα» και, δίκην «άνδρα πολεμιστή», θα πολεμήσει τους εχθρούς του.

Έπειτα προσθέτει: «εγείρει ζήλο», για τον οποίο δίδαξε και ο Μωυσής λέγοντας για το έθνος των Ιουδαίων: «Αυτοί με προκάλεσαν σε ζηλοτυπία με εκείνο που δεν είναι θεός, με εξόργισαν με τα είδωλά τους· κι εγώ θα τους προκαλέσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος, με ένα ασύνετο έθνος θα τους εξοργίσω»· αυτόν ακριβώς τον «ζήλο εγείρει», λέει, υιοθετώντας και οικειοποιούμενος την Κηδάρ και τα νησιά και τα αλλόφυλα έθνη, αποτινάσσοντας και απωθώντας όμως τον λαό των Ιουδαίων, πράττοντας μάλιστα αυτό με λογική κρίση και εύλογη αιτιολόγηση. Γι' αυτό προσθέτει: και «θα φωνάξει προς τους εχθρούς του με δύναμη». Διότι δεν θα τους πολεμήσει χωρίς λόγο, αλλά αφού εξαγγείλει την αιτία και την κάνει φανερή με δυνατή κραυγή, την οποία και διδάσκει λέγοντας: «Σώπασα, μήπως και θα σωπαίνω για πάντα;»· διότι, ενώ αυτοί παρανομούσαν και ασεβούσαν, αυτός δείχνοντας ανεξικακία και υπομένοντάς τους με τη μακροθυμία του, χωρίς να επιφέρει αμέσως σε αυτούς την οργή, (λέει) «σώπασα». Και επιπλέον, κατά τον καιρό του πάθους του, ενώ συκοφαντούνταν «εσιώπησε» και, ενώ δεχόταν ψευδομαρτυρίες, «δεν αποκρίθηκε τίποτα». Αλλά τότε μεν λέει «σώπασα», δεν (σημαίνει) όμως ότι «και θα σωπαίνω για πάντα»· τότε «υπέμεινα σαν τη γυναίκα που γεννά», τώρα όμως είναι «καιρός ανταπόδοσης», γι' αυτό «θα αφανίσω και θα ξηράνω ταυτόχρονα», ή κατά τον Σύμμαχο: «θα αναπνεύσω και θα εκφυσήσω μαζί».

Και τι να πω για τη θέση του ανάμεσα στις άνω δυνάμεις; Γίνεται συνομιλητής του ίδιου του Δεσπότη των αγγέλων και κτίστη και φωτοδότη, και λαμβάνει αμέσως τα αιτήματά του, στον βαθμό που επιθυμεί, με πολλή παρρησία. Δεν παύω, αδελφοί, να υμνώ και να δοξάζω τον βαθμό του αξιώματος που η Τριάδα έδωσε στους υιούς του Αδάμ, μέσω του οποίου ο κόσμος έχει σωθεί και η κτίση έχει φωτιστεί, μέσω του οποίου όρη και βουνά και δασώδεις κοιλάδες και φάραγγες έχουν γεμίσει από τη φωτεινή και σεμνή πολιτεία του μακάριου γένους· εννοώ βέβαια των μοναχών, καθώς ο λαμπροφωνότατος Ησαΐας είπε, ότι «από τις κορυφές των ορέων θα υψώσουν οι άνθρωποι τις φωνές τους σε δοξολογία»· μέσω του οποίου και η ανομία έχει αφαιρεθεί από τη γη, μέσω του οποίου και η σωφροσύνη κατοικεί στη γη, μέσω του οποίου ο διάβολος έπεσε και καταργήθηκε, οι ασελγείς έγιναν σκεύη αγιασμένα, οι πόρνοι αγνοί και αμίαντοι, οι άφρονες έγιναν οδηγοί δικαιοσύνης· μέσω του οποίου και το κράτος του θανάτου έχει καταργηθεί, και ο άδης έχασε την ισχύ του, και η κατάρα του Αδάμ έχει λυθεί, και ο ουράνιος νυμφώνας έχει ετοιμαστεί· μέσω του οποίου η φύση των ανθρώπων μεταβάλλεται προς τη δύναμη των ασωμάτων δυνάμεων. Τι να πω, ή τι να επαινέσω; Διότι η δωρεά του βαθμού της ιερωσύνης υπερβαίνει και τον λόγο και τη σκέψη. Και, όπως νομίζω, αυτό είναι που ο Παύλος γεμάτος έκπληξη αινίσσεται λέγοντας: «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού!»

«Αναπέμψτε στον Θεό ύμνο καινούργιο· η αρχή του από την άκρη της γης· όσοι κατεβαίνουν στη θάλασσα και πλέουν διαρκώς, τα νησιά και οι κάτοικοί τους. Ας ευφρανθεί η έρημος και τα χωριά τους και οι αγροικίες, και οι κάτοικοι της Κηδάρ θα ευφρανθούν, και οι κάτοικοι της Πέτρας από τις κορυφές των ορέων θα αλαλάξουν. Θα αποδώσουν δόξα στον Θεό, τα μεγαλεία του θα αναγγείλουν στα νησιά. Ο Κύριος, ο Θεός των δυνάμεων, θα εξέλθει, θα συντρίψει τον πόλεμο, θα διεγείρει ζήλο και θα κραυγάσει εναντίον των εχθρών με ισχύ». Και αφού είπα αυτά, πρόσθεσα προς αυτούς: «Κατανοήσατε, ω φίλοι, ότι ο Θεός λέει πως θα δώσει δόξα σε τούτον, τον οποίο κατέστησε φως των εθνών, και σε κανέναν άλλον, και όχι, όπως ισχυρίστηκε ο Τρύφων, ότι ο Θεός κρατά τη δόξα για τον εαυτό του;»