Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:16

Ξεραίνονται δε και τα έλη, δηλαδή οι βοσκές των πραγμάτων που βρίσκονταν κάποτε υπό σατανική εξουσία, ώστε στο εξής να υπαχθούν στον αρχιποιμένα των πάντων, δηλαδή τον Χριστό. Αυτός, αντίθετα με εκείνους τους ψευδοποιμένες, δεν οδηγεί τα δικά του θρέμματα σε αγκάθια και τριβόλους, αλλά μάλλον τα ποιμαίνει ανάμεσα σε κρίνα· διότι τα θεία και ιερά και δικά του θεσπίσματα είναι πνευματικώς ευωδέστατα. <Και θα οδηγήσω τους τυφλούς σε οδό που δεν γνώριζαν, και θα τους κάνω να περπατήσουν σε τρίβους που δεν ήξεραν.>

«Θα μετατρέψω γι' αυτούς το σκοτάδι σε φως, και τα στρεβλά σε ευθεία. Αυτά τα λόγια θα κάνω πράξη, και δεν θα τους εγκαταλείψω, λέγει ο Κύριος ο Θεός». Διότι, όταν ήλθε ο Κύριος των δυνάμεων για να συντρίψει τον πόλεμο, και αφού καθαιρέθηκαν οι εχθροί, και αφού τα ποτάμια μετατράπηκαν σε νησιά, και ξεράθηκαν τα έλη, σύμφωνα με τους λόγους της θεωρίας που μόλις αναπτύξαμε, λυτρώθηκαν οπωσδήποτε εκείνοι που βρίσκονταν σε κατάσταση αιχμαλώτων πολέμου, και είχαν υποταχθεί στις κακοτροπίες του διαβόλου, και ήταν τυφλοί· διότι ο αποστάτης τύφλωσε τις καρδιές τους. Οδηγούνται λοιπόν από τον Χριστό, δηλαδή σε οδούς τις οποίες προηγουμένως δεν γνώριζαν. Και αυτές είναι οπωσδήποτε τα ευαγγελικά θεσπίσματα και ο βίος σύμφωνα με τη σύνεση και την αρετή, και η ομορφιά της αγιοπρεπούς ευζωίας.

Απευθύνθηκε λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος στους εθνικούς λέγοντας: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω». Έγινε, επομένως, για αυτούς το σκοτάδι φως· δηλαδή, τα πράγματα μεταβλήθηκαν στο εντελώς αντίθετο. Διότι οι αμαθείς έγιναν σοφοί, αυτοί που κάποτε πλανιούνταν γνώρισαν τις ευθείες οδούς κάθε δικαιοσύνης, αυτοί που δεν γνώριζαν κανένα από τα αγαθά αναδείχθηκαν γνώστες κάθε αρετής, και επιμελητές των έργων της ευσέβειας. Έγιναν για αυτούς τα σκολιά ευθεία, δηλαδή, τα δυσχερή και δυσκολοπέραστα έγιναν βατά, κατάλληλα για ιππασία, ομαλά και ανεμπόδιστα. Κάτι τέτοιο υποδηλώνεται και στα κηρύγματα του Ιωάννη του Βαπτιστή: «Διότι κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί, και τα σκολιά θα γίνουν ευθεία, και τα τραχιά ομαλοί δρόμοι».

Αφού, λοιπόν, προανήγγειλε ο λόγος ότι τα έθνη θα κληθούν κατά τους καθορισμένους καιρούς και θα βαδίσουν σε οδούς που δεν γνώριζαν, και ότι το σκοτάδι θα μεταβληθεί σε φως και τα σκολιά σε ευθεία, αποκαλύπτει την άγνοια εκείνων που κατάγονται εξ αίματος από τον Ισραήλ, λέγοντας: Αυτοί όμως στράφηκαν προς τα πίσω.

A f. 77, H f. 235 b) Όπως ακριβώς, βέβαια, το «με έχρισε» αρμόζει στην ανθρώπινη φύση –διότι δεν χρίεται η θεία φύση, αλλά εκείνο που είναι ομογενές με εμάς– έτσι και το «με απέστειλε» πρέπει να αποδοθεί στην ανθρώπινη φύση. (A f. 77 b, H f. 236) Και αυτούς που παλαιότερα είχαν στην καρδιά τους την ομίχλη από τον διάβολο, τους ανέδειξε λαμπρούς, ανατέλλοντας σαν ήλιος δικαιοσύνης, και αναδεικνύοντάς τους υιούς όχι πλέον της νύχτας και του σκότους, αλλά του φωτός και της ημέρας, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου. Και αυτοί που ήταν τυφλοί –διότι ο αποστάτης είχε τυφλώσει τις καρδιές τους– ανέβλεψαν, και επίγνωσαν την αλήθεια, και, όπως λέει ο Ησαΐας, το σκοτάδι έγινε γι' αυτούς φως· δηλαδή, οι αμαθείς έγιναν σοφοί, κι εκείνοι που κάποτε πλανιούνταν γνώρισαν τις οδούς της δικαιοσύνης. Λέει δε κάπου και προς τον ίδιο τον Υιό ο Πατήρ: «Σε έδωσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, να βγάλεις από τα δεσμά τους δεμένους, και από τον οίκο της φυλακής αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι.» Διότι ήλθε ο Μονογενής σε τούτον τον κόσμο, και σε εκείνους από το γένος, δηλαδή σε αυτούς από το αίμα του Ισραήλ –διότι από αυτούς φανερώθηκε κατά σάρκα– έδωσε την καινή διαθήκη, την παλαιότερα προαναγγελθείσα μέσω της φωνής των προφητών. Άστραψε δε και στα έθνη το θείο και ουράνιο φως· και αφού πορεύθηκε, κήρυξε στα πνεύματα στον άδη, και φανερώθηκε σε όσους ήταν κλεισμένοι σε οίκο φυλακής, και τους απάλλαξε όλους από τα δεσμά και τον καταναγκασμό.

Διότι καυχόμαστε εν Χριστώ, έχοντας δικαιωθεί δι' αυτού· έχουμε υψωθεί, έχοντας αποβάλει την ταπείνωση της αμαρτίας, και έχοντας πλουτίσει με την ακριβή γνώση των δογμάτων της αλήθειας· διότι αυτό μας υποσχέθηκε ο Θεός, λέγοντας δια της φωνής του Ησαΐα: «Και θα οδηγήσω τους τυφλούς σε οδό που δεν γνώριζαν, και θα τους κάνω να βαδίσουν σε τρίβους που δεν ήξεραν· θα μετατρέψω το σκοτάδι γι' αυτούς σε φως, και όλα τα σκολιά σε ευθεία». Διότι εμείς, ενώ ήμασταν τυφλοί, έχουμε φωτιστεί, και βαδίζουμε στην ασυνήθιστη οδό της δικαιοσύνης· ενώ εκείνοι που καυχώνται ότι έχουν τον νόμο ως παιδαγωγό, έχουν περιέλθει στο σκοτάδι.

Διότι κάπου είπε ο Θεός δια της φωνής του Ησαΐα σχετικά με τα έθνη, στο βιβλίο του Ησαΐα: «Θα οδηγήσω τυφλούς σε οδό την οποία δεν γνώρισαν, και θα τους κάνω να βαδίσουν σε τρίβους που δεν ήξεραν.» Λέγει δε και στους Ιουδαίους ο Χριστός: «Εγώ είμαι το φως.» Αλλά εστάλη από τον Πατέρα και για να ανοίξει τα μάτια των τυφλών. Θα δουν λοιπόν, δηλαδή θα αναβλέψουν, και τα εξής. <Μακάριος ο άνθρωπος, του οποίου ελπίδα είναι το όνομα του Κυρίου, κ.λπ.> (I f. 201) Εμείς είμαστε πάντως αυτοί που αξιωθήκαμε έναν τέτοιον μακαρισμό· διότι ονομαστήκαμε Χριστιανοί· και αυτό είναι το καλό όνομα που επικλήθηκε σε εμάς. Εάν δε κάποιος ήθελε, επιπλέον όσων ειπώθηκαν, να αποκαλέσει την ελληνική λατρεία ματαιότητα και ψευδείς μανίες, καθώς και όσα θεωρούνται από αυτούς τίμια, εννοώ δηλαδή κάθε μορφή μαντείας, ή και όλες τις ετεροδιδασκαλίες, δεν θα έσφαλλε ως προς το πρέπον.

Πώς δηλαδή ήταν δυνατόν να μπορούν να χαίρονται αυτοί που επρόκειτο πολύ σύντομα να τιμωρηθούν για την αμαρτία; <Ινατί με απώθησες, κ.λπ.> (A f. 232. b) Εκείνοι που επιθυμούν την εν Χριστώ κλήση, την επισπεύδουν, και παρακαλούν να λυθεί η αποστροφή του Θεού, ώστε να μην τους θλίβει πλέον ο Σατανάς. Και οι αιχμάλωτοι, γνωρίζοντας ότι από τον Θεό προερχόταν η επικράτησή τους, ευλόγως ονομάζουν αποπομπή από τον Θεό την αιχμαλωσία τους. Το δε «ινατί;», δεν το λέγουν ως κατηγορία ή δυσφορία, αλλά με την έννοια ότι η κακοπάθεια οφείλει να λάβει τέλος χάριν του ελέους. Διότι γιατί, Κύριε, λένε, δεν επιτελείται το δικό σου έργο, το οποίο είναι το έλεος, αλλά πλεονάζει αυτό που προέρχεται από εμάς; <Εξαπόστειλε το φως σου και την αλήθειά σου.> (A f. 233, E f. 80, I f. 219 b) Διότι με σαφήνεια διαμέσου αυτών υποδηλώνουν τον φωτισμό διά του Σωτήρος όλων ημών Χριστού. Επειδή αυτό ακριβώς και παλαιότερα υπόσχεται ο Θεός διά της φωνής του Ησαΐα λέγοντας: «Θα μετατρέψω γι' αυτούς το σκοτάδι σε φως, και όλα τα σκολιά σε ευθεία.» Και προς τον ίδιο τον Υιό λέγεται: «Ιδού, σε έδωσα ως διαθήκη, γίνε φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών.» Ικετεύουν, λοιπόν, τον εν τοις ουρανοίς Θεό και Πατέρα, να αποστείλει σε αυτούς το δικό του φως, δηλαδή τον Λόγο που θεοπρεπώς εξέλαμψε από την ουσία του, τον οποίο μάλιστα ονομάζουν και αλήθεια, αντιδιαστέλλοντάς τον προς τους ψευδώνυμους θεούς.

Και αφού λοιπόν εξέφρασε αυτές τις απειλές για εκείνους, μεταβαίνει πάλι στη χάρη που πρόκειται να δοθεί στα έθνη. Γι' αυτό προσθέτει: 〈και θα οδηγήσω τυφλούς σε οδό, την οποία δεν γνώρισαν〉. ⌜Το ποιοι δε ήταν αυτοί το δίδαξε με όσα προηγήθηκαν, λέγοντας απευθυνόμενος στο πρόσωπο του Χριστού: «σε έδωσα ως διαθήκη του γένους μου, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των 〈τυφλών〉»· αυτούς λοιπόν ακριβώς τους άλλοτε 〈τυφλούς〉 ανάμεσα στα έθνη, υπόσχεται ότι θα τους κάνει να βαδίσουν 〈οδό την οποία δεν γνώριζαν〉. Διότι από πού ήταν δυνατόν σε εμάς να 〈γνωρίζουμε〉 την κατά Θεόν 〈οδό〉 παρά διά της θείας Του χάριτος;⌝ Επειδή δε έχει διατυπωθεί στον ενικό αριθμό, σύμφωνα με όλους τους ερμηνευτές, το: 〈και θα οδηγήσω τυφλούς σε οδό, την οποία δεν ήξεραν〉, αυτό δε το φανερώνει ο Σωτήρας λέγοντας: «εγώ είμαι η 〈οδός〉».

Δες πώς υπόσχεται σε εμάς τους 〈τυφλούς〉 τον Χριστό, τον οποίο δεν γνωρίζαμε πρωτύτερα, και τον σωτήριο λόγο Του, αλλά 〈και τρίβους, τις οποίες δεν γνωρίζαμε〉, ⌜δηλαδή, λέει ότι θα κατανοήσουμε τις προφητικές γραφές και τους τρόπους ζωής που υποδεικνύονται από τη θεία διδασκαλία⌝, και ότι 〈θα κάνει〉 〈το σκοτάδι〉 για εμάς 〈φως και τα σκολιά ευθεία〉· ⌜διότι η άγνοια του Θεού, η οποία παλαιότερα επικρατούσε στις ψυχές μας, θα μεταβληθεί 〈σε φως〉 γνώσης, και τα λόγια του Θεού που παλαιότερα θεωρούνταν από εμάς 〈σκολιά〉 και ασαφή, υπόσχεται ότι και αυτά 〈θα τα κάνει〉 ομαλά.⌝ Και προσθέτει: 〈αυτά τα λόγια θα τα κάνω πράξη για αυτούς〉, και με πολύ μεγάλη ακρίβεια δεν υπόσχεται ότι θα τους μιλήσει 〈τα λόγια〉, αλλά ότι 〈θα τα κάνει πράξη〉· διότι παλαιότερα αυτά λέγονταν από τους προφήτες, αλλά υπόσχεται ότι θα τα εκπληρώσει μέσω των έργων, και λέει 〈και δεν θα τους εγκαταλείψω〉. Έπειτα, αφού είπε αυτά για όσους ήταν παλαιότερα 〈τυφλοί〉, στρέφει πάλι τον λόγο σε εκείνους που παλαιότερα βρίσκονταν κοντά στον Θεό, αλλά που 〈αποστράφηκαν〉 〈προς τα πίσω〉 ⌜υπονοώντας αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή, για τους οποίους λέει: 〈αυτοί όμως αποστράφηκαν προς τα πίσω〉.

Αυτά εσείς μεν νομίζετε ότι έχουν λεχθεί για τον γηόρα και τους προσήλυτους, στην πραγματικότητα όμως έχουν λεχθεί για εμάς που έχουμε φωτιστεί μέσω του Ιησού. Διότι, αλλιώς, ο Χριστός θα έδινε μαρτυρία και για εκείνους· τώρα όμως, όπως ο ίδιος είπε, γίνεστε διπλάσια γιοι της γέεννας. Επομένως, ούτε όσα έχουν ειπωθεί μέσω των προφητών έχουν λεχθεί για εκείνους, αλλά για εμάς, για τους οποίους ο λόγος λέγει: «Θα οδηγήσω τους τυφλούς σε οδό που δεν γνώρισαν, και θα βαδίσουν σε τρίβους που δεν ήξεραν. Και εγώ είμαι μάρτυρας, λέγει ο Κύριος ο Θεός, και ο δούλος μου τον οποίο εξέλεξα». Σε ποιους λοιπόν δίνει μαρτυρία ο Χριστός; Είναι φανερό ότι σε όσους έχουν πιστέψει. Οι προσήλυτοι, όμως, όχι μόνο δεν πιστεύουν, αλλά βλασφημούν το όνομά του διπλάσια από εσάς, και επιθυμούν να φονεύουν και να βασανίζουν εμάς που πιστεύουμε σε εκείνον· διότι σε όλα σπεύδουν να εξομοιωθούν με εσάς. Και πάλι σε άλλο σημείο ανακράζει: «Εγώ, ο Κύριος, σε κάλεσα με δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου και θα σε ενδυναμώσω, και θα σε θέσω ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, για να βγάλεις από τα δεσμά τους αλυσοδεμένους». Διότι και αυτά, ω άνδρες, έχουν λεχθεί για τον Χριστό και για τα έθνη που έχουν φωτιστεί. Ή μήπως πάλι εσείς θα πείτε: «Για τον νόμο και τους προσήλυτους τα λέγει αυτά;»;