Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:19

Διότι, βέβαια, λάτρευσαν τους θεούς των Αιγυπτίων, αλλά έχει εκδιωχθεί το δαιμονικό στοιχείο, εφόσον κλήθηκαν στη θεογνωσία, δηλαδή μέσω του νόμου. Ασθένησαν όμως πνευματικά με την κατηγορία της πλάνης, και μάλιστα ακόμη χειρότερα, όταν, ενώ γνώριζαν τον εκ φύσεως Θεό, έγιναν αποστάτες, τιμώντας ως θεούς εκείνους που δεν είναι θεοί. «Νιώστε, λοιπόν, βαθιά ντροπή», λέει, «εσείς που έχετε εναποθέσει την εμπιστοσύνη σας στα γλυπτά, και αποδίδετε το σεπτό όνομα της υπέρτατης θεότητας, δηλαδή τη δόξα της, στα χειροποίητα σκαλιστά κατασκευάσματα». «Οι κωφοί, ακούστε, και οι τυφλοί, αναβλέψτε για να δείτε. Και ποιος είναι κωφός, παρά μόνο τα παιδιά μου; Και τυφλοί, παρά εκείνοι που τα κυβερνούν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού. Είδατε πολλές φορές, και δεν φυλάξατε τον νόμο· τα αυτιά σας ήταν ανοιχτά, και δεν ακούσατε». Πολύ σωστά, λοιπόν, αποκαλεί κωφούς και τυφλούς εκείνους που λάτρευσαν τα είδωλα. Διότι, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος: «Ο θεός αυτού του αιώνα τύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην λάμψει σε αυτούς ο φωτισμός του Ευαγγελίου του Χριστού». Και η δύναμη αυτού του λόγου θα ταίριαζε ιδιαίτερα σε εκείνους από τον Ισραήλ, οι οποίοι, ενώ είχαν τη δυνατότητα να πλουτίσουν τον νου τους με το θείο φως, καθώς ο νόμος τους προσέφερε την έλλαμψη της θεογνωσίας, αγάπησαν ανόητα το να περπατούν στο σκοτάδι και να παγιδεύονται στα δίχτυα της απάτης. Και είναι, βέβαια, τυφλοί και με άλλον τρόπο.

Διότι, ενώ τίποτα δεν τους εμπόδιζε, εκκινώντας από την ωραιότητα των κτισμάτων, να δουν αναλογικά τον Δημιουργό τους· όπως ακριβώς γράφει ο πάνσοφος Παύλος: «Τα αόρατα αυτού από την κτίση του κόσμου, νοούμενα μέσω των δημιουργημάτων, καθορώνται, τόσο η αιώνια δύναμή του όσο και η θεότητά του»· αυτοί κατρακύλησαν σε τέτοιο σημείο αμάθειας, ώστε να λένε στα χωνευτά είδωλα: «Εσείς είστε οι θεοί μας». Διότι το ότι ο λόγος του προφήτη δεν αναφέρεται τώρα στο πλήθος των εθνών, αλλά σε αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, το απέδειξε λέγοντας: «Και ποιος είναι τυφλός, παρά οι δούλοι μου; και κουφοί, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν;» Διότι έχει τυφλωθεί το υποτελές πλήθος, έχοντας περιπέσει σε αυτή την κατάσταση εξαιτίας της αδιαφορίας των καθοδηγητών του. Διότι αυτοί ακριβώς έγιναν οι υπαίτιοι της αμάθειάς τους και οι διδάσκαλοι της πλάνης.

Κουφοί δε ήταν οι άρχοντές τους· δηλαδή, αυτοί που είχαν οριστεί να τους καθοδηγούν. Διότι, αν και έβλεπαν τη δόξα του Θεού, και έχοντας αποκτήσει μακρά εμπειρία, στράφηκαν προς την αποστασία. Διότι δεν ήθελαν να υπακούσουν στον Θεό, ο οποίος έλεγε σαφώς: «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα.» Επειδή δε, αν και ήταν γνώστες των δικών μου προσταγμάτων, χάθηκαν στην αποστασία μαζί με τους υποτακτικούς τους, σχεδόν εκπλήσσεται λέγοντας: «Τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού.» Και ποια στάθηκε για αυτούς η αφορμή της τύφλωσης; Με τη θέλησή σας, λέει, παρασυρθήκατε σε αυτό. Διότι, ενώ μπορούσατε να προφυλαχθείτε έχοντας δει πάρα πολλές φορές, και ενώ ξέρατε να ακούτε, δηλαδή να κατανοείτε τα γεγραμμένα, δεν προφυλαχθήκατε ώστε να μην υποστείτε την καταδίκη, ούτε βέβαια φροντίσατε για την υπακοή, ανοίγοντας ορθάνοιχτα τα αυτιά σας στους ιερούς νόμους. Επομένως, τα εγκλήματα των Ιουδαίων είναι αδικαιολόγητα. Διότι, αν και τους ήταν δυνατόν να γνωρίζουν την αλήθεια, και έχοντας λάβει τον νόμο ως καθοδηγητή σε αυτό, έγιναν ίσοι με αυτούς που δεν έχουν μάτια και που τα αυτιά βρίσκονται μάταια στο κεφάλι τους, επειδή δεν ήθελαν να υπακούουν στους ιερούς νόμους. <Ο Κύριος και Θεός θέλησε, για να δικαιωθεί, και να μεγαλύνει την αίνεσή του.> Τους απάλλαξα, λέει, από την πλεονεξία των Αιγυπτίων, τους ελευθέρωσα ενώ υπηρετούσαν αδίκως ξένους· τους διαπαιδαγώγησα μέσω του νόμου προς τη θεογνωσία· τους έδωσα τον Μωυσή ως επιστάτη της ευταξίας.

Αφού είπε αυτά ο λόγος, σαν να βγάζει κραυγή σε αυτιά κωφών, αναφωνεί: «Οι κωφοί ακούστε, και οι τυφλοί αναβλέψτε για να δείτε». Και για να μη νομίσει κάποιος ότι αυτά λέγονται για τα έθνη που παλαιότερα ήταν τυφλά και κωφά, αναγκαίως διασαφηνίζει και ερμηνεύει το νόημα προσθέτοντας στη συνέχεια: «Και ποιος είναι τυφλός παρά οι δούλοι μου, και κωφοί παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν;». Έπειτα, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, προστίθεται: «Ποιος είναι τυφλός όπως ο τέλειος;». Και ερμηνεύει ακόμη περισσότερο τον λόγο λέγοντας: «Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού», ενώ κατά τον Σύμμαχο λέει: «Οι τυφλοί αναβλέψτε, και οι κωφοί ακούστε· ποιος είναι τυφλός παρά ο δούλος μου, και κωφός όπως ο άγγελός μου που απέστειλα; Ποιος είναι τυφλός όπως ο τέλειος και κωφός όπως ο δούλος μου;». Ισοδύναμα είναι και τα όσα παραδίδουν οι υπόλοιποι ερμηνευτές. Και ποιον αποκαλεί δούλο του παρά τον λαό της περιτομής; Αυτόν τον ίδιο ονομάζει και άγγελο, και τέλειο, και δούλο Κυρίου, προς κατάκρισή του. Λέγοντας αυτά εννοεί: εγώ θέλησα να έχω αυτόν τον λαό και ως δούλο, και ως τέλειο, και ως άγγελo δικό μου, αλλά αυτοί τυφλώθηκαν.

Εάν θυμόμαστε τα όσα ειπώθηκαν προηγουμένως για τον λαό της περιτομής, τους οποίους ο λόγος αποκαλούσε «τυφλούς» και «κωφούς» λέγοντας: «και ποιος είναι τυφλός παρά οι παίδες μου και κωφός παρά όσοι τους εξουσιάζουν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού», και πάλι: «και έγινε ο λαός λεηλατημένος και διαρπαγμένος» και τα όσα ακολουθούν αυτά, με τα οποία απειλούσε ότι «θα επιφέρει εναντίον τους οργή και θυμό και πόλεμο», ποτέ δεν θα θεωρήσουμε ότι τα παρόντα λέγονται για τους ίδιους. Επομένως, ο λόγος μεταβαίνει στο ανώτερο τάγμα εκείνων από τον λαό που έχουν αποδεχθεί τον σωτήριο λόγο και σε αυτούς απευθύνεται λέγοντας: «Και τώρα έτσι λέει ο Κύριος ο Θεός που σε εποίησε, Ιακώβ, και που σε έπλασε, Ισραήλ». Διότι, ακόμη κι αν σε μέγιστο βαθμό οι άπιστοι ανάμεσά σας έγιναν «τυφλοί» και «κωφοί» και, πράττοντας τέτοια, παραδόθηκαν στην οργή του Θεού, εσείς όμως ακούστε έστω και τώρα. Και εννοώ εσάς, «που δεν αγνοήσατε τον δημιουργό και πλάστη σας», αλλά διατηρήσατε σώο και αλώβητο το δημιούργημα και το πλάσμα μέσα σας. Προς εσένα λοιπόν, τον αληθινό «Ιακώβ» και τον άξιο της ονομασίας του «Ισραήλ», αυτός που σε δημιούργησε αναπτύσσει τα προκείμενα και σε εσένα λέει τα εξής: Πολλοί είναι εκείνοι που φθονούν τη σωτηρία σου και θα προσπαθήσουν να εμποδίσουν τον ευαγγελικό λόγο που κηρύττεις, αλλά σε προτρέπω «κανέναν από αυτούς να μη φοβάσαι».

Λύση. Η ακοή και η όραση δεν ονομάζονται τόσο η εξωτερική ενέργεια των αυτιών ή των οφθαλμών, όσο η κατανόηση της διάνοιας. Γι' αυτό και ο Ησαΐας λέει: Ποιος είναι τυφλός, παρά οι δούλοι μου; Και ποιοι είναι κουφοί, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν; Με αυτά υπαινίχθηκε την ανυπακοή και την απείθεια των τωρινών Ιουδαίων.

Αναρωτιούνται οι αγνώμονες: «Ποιος είναι αυτός;», σαν να μην είχαν δει ποτέ τον ευεργέτη που ήταν ξακουστός για τα θεοπρεπή του θαύματα. Διότι η σκιά δεν κατανόησε το άδυτο φως που έλαμψε μέσα της. Γι' αυτό εύστοχα προανεφώνησε σε αυτούς ο Ησαΐας, λέγοντας: «Οι κωφοί, ακούστε, και οι τυφλοί, αναβλέψτε για να δείτε. Και ποιος είναι τυφλός, παρά οι υπηρέτες μου; Και ποιοι είναι κωφοί, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού. Είδατε πολλές φορές και δεν προσέξατε· τα αυτιά σας ήταν ανοιχτά, και δεν ακούσατε». Βλέπετε, αγαπητοί, την ακρίβεια των λόγων; Πώς το προορατικό θείο Πνεύμα, μέσω των αγίων του, προκήρυττε τα μέλλοντα σαν να ήταν παρόντα;

Διότι το ότι ο Θεός προείδε όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν, είναι βεβαίως σε όλους προφανές. Για ποιο λόγο, λοιπόν, τους συγκέντρωσε εκεί από ολόκληρη την οικουμένη, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η πόλη θα καταστραφεί; Δεν είναι ολοφάνερο ότι το έπραξε επειδή ήθελε να καταργηθεί η εορτή; Ο Θεός την κατήργησε, και εσύ ακολουθείς τους Ιουδαίους, για τους οποίους λέγει ο προφήτης: «Και ποιος είναι τυφλός, παρά οι δούλοι μου, και κωφός, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν;» Διότι απέναντι σε ποιον δεν αποδείχθηκαν εκείνοι αγνώμονες και αναίσθητοι; Απέναντι στους αποστόλους, απέναντι στους προφήτες, απέναντι στους ίδιους τους διδασκάλους τους;

Όπως λοιπόν όλα αυτά έχουν ειπωθεί για τον Χριστό και τα έθνη, έτσι να θεωρήσετε ότι έχουν ειπωθεί και εκείνα. Διότι οι προσήλυτοι δεν έχουν καμία ανάγκη διαθήκης, εάν, εφόσον ένας και ο αυτός νόμος ισχύει για όλους τους περιτεμνομένους, η Γραφή λέγει για αυτούς τα εξής: Και θα προστεθεί και ο πάροικος σε αυτούς, και θα προστεθεί στον οίκο του Ιακώβ. Και ενώ αφενός ο προσήλυτος που περιτέμνεται, για να ενταχθεί στον λαό, είναι σαν αυτόχθονας, εμείς, που αξιωθήκαμε να κληθούμε λαός, είμαστε ομοίως έθνος επειδή είμαστε απερίτμητοι. Επιπλέον, είναι γελοίο να θεωρείτε εσείς ότι τα μάτια των ίδιων των προσηλύτων έχουν ανοιχτεί, ενώ τα δικά σας όχι, και ότι εσείς αποκαλείστε τυφλοί και κουφοί, ενώ εκείνοι φωτισμένοι. Και θα αποβεί ακόμη πιο γελοίο για εσάς το πράγμα, εάν ισχυριστείτε ότι ο νόμος έχει δοθεί στα έθνη, αλλά εσείς δεν γνωρίσατε αυτόν τον νόμο. Διότι θα φοβόσασταν την οργή του Θεού και δεν θα ήσασταν υιοί άνομοι και περιπλανώμενοι, αισθανόμενοι ντροπή ακούγοντας τον κάθε φορά να λέει: Υιοί στους οποίους δεν υπάρχει πίστη μέσα τους· και: Ποιος είναι τυφλός, παρά οι δούλοι μου, και κουφός, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού. Είδατε πολλάκις και δεν φυλαχτήκατε· ανοιχτά ήταν τα αυτιά σας και δεν ακούσατε. Ή μήπως είναι καλός αυτός ο έπαινος του Θεού για εσάς, και μαρτυρία του Θεού που αρμόζει σε δούλους;