Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:2

Θα δώσω λοιπόν, λέει, στη Σιών, δηλαδή στην Εκκλησία, ήτοι στο πλήθος αυτών που πιστεύουν, τη σώζουσα αρχή, δηλαδή τον Χριστό. Θα παρηγορήσω δε και την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι πάλι η είσοδος της Εκκλησίας. Διότι έχουμε παρηγορηθεί λαμβάνοντας δύναμη μέσω του Χριστού, και έχουμε διδαχθεί την ασφαλή οδό που οδηγεί στη ζωή. Διότι από τα έθνη, λέει, ιδού, κανείς δεν βρέθηκε, και από τα είδωλά τους δεν υπήρξε αυτός που να αναγγέλλει. Διότι πάρα πολλοί έχουν αναδειχθεί μεταξύ των Ελλήνων ως σοφοί και εκλεκτοί ρήτορες· αλλά ουδείς υπήρξε ανάμεσά τους που να μπορεί να διδάξει την οδό προς την ευσέβεια. Οι δε ναοί που είχαν ήταν γεμάτοι από είδωλα, αλλά ούτε στα είδωλα, δηλαδή στους ψευδώνυμους θεούς, βρέθηκε κάποιος ικανός να αναγγείλει την αναζήτηση του συμφέροντος, ήτοι να κατευθύνει στην οδό της δικαιοσύνης. Μάλλον δε λέω τούτο: Ούτε αν ερωτώνταν, λέει, «Από πού είστε;» θα μπορούσαν να απαντήσουν. Εκείνοι δε που αγνοούν τον ίδιο τους τον εαυτό, επειδή είναι ύλη κωφή και αναίσθητη, πώς θα μπορούσαν να γίνουν καθοδηγητές σε άλλους; Ή πώς θα μπορούσαν να υποδείξουν σε κάποιους γενικά αυτό που καταλήγει σε ωφέλεια; Διότι υπάρχουν αυτοί που σας κατασκευάζουν, πλάθοντας τους ψευδώνυμους θεούς, οι οποίοι με τη σειρά τους πλανούν εσάς που τους προσκυνάτε. <Ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, θα τον προστατεύσω· ο Ισραήλ είναι ο εκλεκτός μου, τον αποδέχθηκε η ψυχή μου. Έδωσα το πνεύμα μου σε αυτόν. Θα εξάγει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του.>

«Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου.» Διότι καταδίκασε σε όλεθρο εκείνον που είχε καταδυναστεύσει, όπως είπα, την οικουμένη, ενώ με όσια κρίση έσωσε τους εξαπατημένους. «Αλλά δεν θα κραυγάσει», λέει, «ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του». Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων ήλθε με πολλή πραότητα και χωρίς έπαρση, και εντελώς αθόρυβα, χωρίς να αδικήσει κανέναν· αλλά με σιγή και ηρεμία, ώστε να μην συντρίψει το τσακισμένο καλάμι, ούτε να σβήσει το λινάρι που σιγοκαίει, δηλαδή, να μην ποδοπατήσει εκείνους που είναι εξαιρετικά αδύναμοι και συνηθισμένοι να υφίστανται πολύ εύκολα τη βλάβη. Τι λοιπόν θα πράξει, και τι θα κατορθώσει στα έθνη; «Στην αλήθεια θα εξάγει κρίση». Με αυτά φαίνεται ότι εννοεί τον νόμο. Διότι έχει γραφτεί για τον Ισραήλ, και για τον Θεό που κρατεί τα πάντα, ότι «εκεί του έδωσε διατάγματα και κρίση»· και πάλι, «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Επομένως, την κρίση, δηλαδή τον νόμο που υπήρχε μέσα σε σκιές και τύπους, θα την εξάγει στην αλήθεια των ευαγγελικών θεσπισμάτων, μέσω των οποίων ανέδειξε την οδό του αρεστού σε αυτόν τρόπου ζωής, και μετέβαλε τη λατρεία που γινόταν σύμφωνα με το γράμμα του νόμου στην αλήθεια. Και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά εναντίον του οι άθλιοι Ιουδαίοι, τολμώντας να του προκαλέσουν πόνο με τον θάνατο της σάρκας.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι και ο ίδιος ο Κύριος, επιτελώντας το θαύμα στον Λάζαρο, έφτασε στο μνημείο, και όπως λέει ο Ευαγγελιστής, φώναξε με μεγάλη φωνή: «Λάζαρε, έλα έξω». Πώς, όμως, θα μπορούσε να νοηθεί αυτό, εφόσον ο Θεός λέει μέσω του προφήτη: «Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του;» Άρα, λοιπόν, αποτελεί σύμβολο της διαπεραστικής σάλπιγγας και της ηχούς της κατά τις έσχατες ημέρες, εννοώ, από τον ουρανό, το γεγονός ότι ο Σωτήρας χρησιμοποίησε μεγάλη φωνή όταν ανέστησε τον Λάζαρο. <Ο δε Κύριος θα φεισθεί τον λαό του, και θα ενισχύσει ο Κύριος τους υιούς του Ισραήλ. Και θα επιγνώσετε ότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σας, ο οποίος κατασκηνώνει στη Σιών, στο άγιο όρος μου· και η Ιερουσαλήμ θα είναι αγία, και αλλογενείς δεν θα διέλθουν πλέον μέσα από αυτήν.> Όταν τα εγκλήματα της αποστασίας αποδίδονταν στους Ισραηλίτες, και προσκυνούσαν τις χρυσές δαμάλεις, και έλεγαν ανόσια: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, που σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου», τότε ήταν και ασθενείς και ευάλωτοι, και αποτελούσαν την πιο εύκολη λεία για τους εχθρούς· γι' αυτό ακριβώς και οδηγούνταν στην αιχμαλωσία. Επειδή όμως ελεήθηκαν και εγκαταστάθηκαν στη δική τους γη, καθώς ο Θεός υποχώρησε από την οργή Του, έγιναν πλέον ακατανίκητοι και ακαταμάχητοι απέναντι στους εχθρούς, και επικράτησαν χωρίς κόπο, μολονότι όλα τα έθνη είχαν συγκεντρωθεί για μάχη.

Γι' αυτό προστίθεται το: 〈τον αποδέχθηκε η ψυχή μου〉· διότι αυτός μόνο ήταν ο 〈εκλεκτός〉 του Θεού, και αυτόν 〈αποδέχθηκε〉 η λεγόμενη 〈ψυχή〉 του Θεού, ⌜εφόσον η Θεία Γραφή συνηθίζει να χρησιμοποιεί καταχρηστικά το όνομα της 〈ψυχής〉 για τον Θεό, όπως ακριβώς συνηθίζει να αναφέρει ανθρωπομορφικά πόδια και χέρια και δάχτυλα και μάτια του Θεού.⌝ 〈έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν, κρίση στα έθνη θα προβάλει〉. ⌞Θα διαπιστώσεις δε ότι αυτά συμφωνούν με όσα προφητεύτηκαν προηγουμένως για εκείνον που επρόκειτο να προέλθει «από τη ρίζα του Ιεσσαί». Είναι όμως 〈εκλεκτός〉 όχι με τον ίδιο τρόπο όπως οι απόστολοι, επειδή μόνο για αυτόν έχει ειπωθεί το: «τον οποίο διάλεξε 〈η ψυχή〉 μου», αλλά και επειδή ‹το 〈Πνεύμα〉 του Θεού αναπαύθηκε μόνο σε αυτόν›: «διότι σε αυτόν κατοίκησε όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικώς».⌟ Το 〈Πνεύμα〉 δε που δόθηκε σε αυτόν που προήλθε «〈από〉 τη ρίζα του Ιεσσαί» ήταν ο ίδιος ο Μονογενής Λόγος του Θεού, πράγμα που και ο Απόστολος δήλωνε λέγοντας: «ο δε Κύριος είναι το 〈Πνεύμα〉». ⌜Γι' αυτό, ως ο μόνος που χώρεσε το πατρικό 〈Πνεύμα〉, επιτελεί όλα τα ακόλουθα εξαγγέλλοντας τα περί της καθολικής 〈κρίσεως〉 στα 〈έθνη〉, ώστε να προετοιμαστούν όλοι για τη μέλλουσα 〈κρίση〉 του Θεού.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈κρίση στα έθνη θα προβάλει〉. ⌜Έπειτα, επειδή διήλθε τον ανθρώπινο βίο του ήσυχα και πράα, ώστε να μην επιτρέπει ούτε σε εκείνους που θεραπεύονταν από αυτόν να τον κάνουν φανερό σε όλους.⌝ Για τον λόγο αυτό έχει ειπωθεί: 〈δεν θα κραυγάσει ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του〉, αλλά 〈ούτε τσακισμένο καλάμι θα συντρίψει〉· ⌜διότι έτσι αθόρυβα και ήσυχα θα διέλθει τον βίο του ανάμεσα στους ανθρώπους, ώστε να μη λυπήσει ούτε τον πιο τυχαίο άνθρωπο, τον πιο ταπεινό και αδύναμο από όλους, που παρομοιάζεται με 〈καλάμι〉 εξαιτίας της αδυναμίας του.⌝ αλλά 〈ούτε λινάρι που καπνίζει θα σβήσει〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈ούτε αμυδρό λινάρι θα σβήσει〉, και σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και αμυδρό λινάρι δεν θα σβήσει〉, και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈και αμυδρό στουπί δεν θα σβήσει. ⌜Λινάρι〉 δε που σιγοκαίει θα μπορούσες να πεις ότι είναι κάποιος που υπερηφανεύεται από τον σαρκικό του νου και έχει τυφλωθεί από έπαρση, τον οποίο ειπώθηκε ότι ο προφητευόμενος δεν θα εμποδίσει ούτε θα σταματήσει από την αλαζονεία του.

Διότι, εφόσον ο λόγος έχει ειπωθεί μία φορά στα προηγούμενα, πρέπει εμείς, ενθυμούμενοι αυτόν, να συμπεριλαμβάνουμε τον ίδιο λόγο σε κάθε θεολογία· διότι αυτό που έχει ειπωθεί μία φορά και έχει μαρτυρηθεί από τον Θεό έχει ειπωθεί αληθινά, και αυτό που έχει ειπωθεί αληθινά, όταν περιλαμβάνεται παντού, είναι αληθές. Ποιος δε ήταν «ο παις, τον οποίο εξέλεξε» παρά εκείνος για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ιδού ο παις μου, τον οποίο επέλεξα, ο εκλεκτός μου, τον οποίο αποδέχθηκε η ψυχή μου· θα εκφέρει κρίση στα έθνη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη» και όσα ακολουθούν αυτά, δια των οποίων ο λόγος παρουσιάζει σαφώς τον Χριστό του Θεού; Αλλά αυτό μεν παρουσιάστηκε στα προηγούμενα με παντοίες αποδείξεις, προς εκείνους όμως που εμμένουν στην ειδωλολατρική πλάνη και υπολαμβάνουν ότι υπάρχουν πολλοί θεοί, ο παρών λόγος εκθέτει τη διδασκαλία τού να μη θεωρούν ‹κανέναν άλλον θεό πλην ενός›· διότι ένα είναι το αγέννητο και μία η επί πάντων μοναρχική εξουσία. Αν δε και ο Λόγος του Θεού συμπεριλαμβάνεται στη θεολογία περί του Πατρός· διότι «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος», εντούτοις δεν ήταν κατάλληλος ο καιρός να αποκαλυφθεί το μυστήριο περί του μονογενούς Υιού του Θεού σε εκείνους που ήταν ακόμη απορροφημένοι από τα ξόανα, τα αγάλματα και την άψυχη ύλη.

Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του. Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει· αλλά σύμφωνα με την αλήθεια θα φέρει στο φως την κρίση, θα αναλάμψει και δεν θα καμφθεί, έως ότου εγκαθιδρύσει στη γη την κρίση· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη. Διότι αντί του «και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη», το εβραϊκό κείμενο περιέχει το «και στον νόμο του», όπως ομόφωνα έχουν παραδώσει και όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές, λέγοντας «και στον νόμο του». Προτρέπει, λοιπόν, ο Χριστός τον λαό του, ο οποίος προέρχεται από τα έθνη, μέσω αυτών των λόγων να προσέχουν τον νόμο του. Διότι επιθυμεί να προσέχουν και όχι να ακούνε επιπόλαια· αλλά να ερευνούν με κατανόηση και να εννοούν τον νόμο του. Γι' αυτό και τους παραγγέλλει να κλίνουν το αυτί στα ρήματα του στόματός του, και να προσέχουν τον νόμο του, επειδή ακριβώς πραγματοποιούσε τις διδασκαλίες του με παραβολές.

Ψ. Κ΄. Ιακώβ ο δούλος μου, θα τον προστατεύσω· Ισραήλ ο εκλεκτός μου, τον αποδέχθηκε η ψυχή μου· έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν· θα εκφέρει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει τη φωνή του, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του· τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει· αλλά σύμφωνα με την αλήθεια θα εκφέρει κρίση. Θα αναλάμψει και δεν θα καμφθεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση επί της γης· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη. Έτσι λέγει ο Κύριος ο Θεός, αυτός που εποίησε τον ουρανό και τον εδραίωσε, αυτός που στερέωσε τη γη και τα όσα υπάρχουν σε αυτήν, και δίνει πνοή στον λαό που βρίσκεται πάνω της, και πνεύμα σε όσους την περπατούν: Εγώ, ο Κύριος ο Θεός, σε κάλεσα με δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου και θα σε ενισχύσω· και σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, για να βγάλεις από τα δεσμά τους δεμένους, και από τον οίκο της φυλακής αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι.

Αφού κατοίκησε ο Κύριος Σαβαώθ, ο Λόγος του Θεού, μέσα στον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε, και αφού διέμεινε «στο όρος Σιών», επιτελώντας σημεία και τέρατα, παραγγέλλει ταυτόχρονα στους μαθητές του και σε όλους όσους πίστεψαν σε αυτόν από όλους τους πρώην ειδωλολάτρες, να μην φοβούνται πλέον με κανέναν τρόπο τη δεισιδαίμονα πλάνη. Αλλά, ακόμη κι αν τους κλονίζουν ή τους εξαναγκάζουν οι ειδωλολάτρες των εθνών να αναζητούν «τους εγγαστρίμυθους» και τα μαντεία των δαιμόνων ως θαυμαστά και σε τίποτα υποδεέστερα από τον προφητικό τρόπο ζωής των θείων και θεοφιλών ανδρών, ο ίδιος τους διδάσκει ότι πρέπει να απαντούν και να λένε: «Γιατί αναζητούν τους νεκρούς για χάρη των ζωντανών; Διότι έδωσε νόμο για βοήθεια», και τα όσα ακολουθούν αυτά. Διότι, για εκείνους που έχουν λάβει άπαξ τον νόμο και τις σωτήριες εντολές για τη βοήθεια και τη θεραπεία του δικού τους βίου, είναι περιττό να ασχολούνται με μαντείες που ενεργούνται μέσω της δαιμονικής απάτης. 〈Από το ίδιο〉. «Ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, θα τον υποστηρίξω· ο Ισραήλ είναι ο εκλεκτός μου, η ψυχή μου τον αποδέχθηκε· θα εξαγγείλει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει ούτε θα υψώσει τη φωνή του, ούτε θα ακουστεί η φωνή του έξω. Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα εξαγγείλει την κρίση με αλήθεια. Θα αναλάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση επί της γης· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη».

Διότι δεν αρνήθηκε απλώς, όπως προηγουμένως, και είπε: «Δεν θα της δοθεί», αλλά αναφέρει και την αιτία για την οποία δεν δίνει, μολονότι εκείνοι δεν ρωτούσαν για να μάθουν. Ποια είναι λοιπόν η αιτία; Όπως ακριβώς συμβαίνει με τον ουρανό, λέει, άλλο είναι το σημείο του χειμώνα (της κακοκαιρίας) και άλλο της αιθρίας, και κανείς, βλέποντας το σημείο του χειμώνα, δεν θα αναζητούσε γαλήνη, ούτε μέσα σε αίθρια γαλήνη θα περίμενε χειμώνα· έτσι πρέπει να αναλογίζεστε και για εμένα. Διότι άλλος είναι ο τωρινός καιρός της παρουσίας μου, και άλλος ο μελλοντικός. Τώρα υπάρχει ανάγκη από αυτά τα σημεία που γίνονται στη γη· ενώ εκείνα του ουρανού έχουν φυλαχθεί για εκείνον τον καιρό. Τώρα ήλθα ως ιατρός, τότε θα παρευρεθώ ως κριτής· τώρα για να αναζητήσω το πλανημένο, τότε για να ζητήσω ευθύνες. Γι' αυτόν τον λόγο ήλθα αθόρυβα· τότε όμως θα έλθω με μεγάλη φανέρωση, τυλίγοντας τον ουρανό, κρύβοντας τον ήλιο και μην αφήνοντας τη σελήνη να δώσει το φως της. Τότε και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, και η επιφάνεια της παρουσίας μου θα μοιάζει με αστραπή που φανερώνεται ξαφνικά σε όλους. Αλλά τώρα δεν είναι ο καιρός αυτών των σημείων· διότι ήλθα για να πεθάνω και να υποστώ τα έσχατα. Δεν ακούσατε τον προφήτη που λέει: «Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του»· και κάποιον άλλον πάλι: «Θα κατεβεί σαν τη βροχή πάνω στον πόκο»;

«Αυτός κρίνει τα πέρατα της γης, όντας δίκαιος.» «Μήπως ο Κύριος θα αδικήσει κρίνοντας; Ή αυτός που δημιούργησε τα πάντα θα ανατρέψει το δίκαιο;» «Αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στη δική τους πανουργία, και ματαιώνει τα σχέδια των πολυπλόκων.» «Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη.» «Δίκαιος είναι ο Κύριος, και αγάπησε τις δίκαιες πράξεις· το πρόσωπό του αντίκρισε την ευθύτητα.» «Οι κρίσεις του Κυρίου είναι αληθινές, απόλυτα και συνολικά δίκαιες.» «Αγαπά την ελεημοσύνη και τη δίκαιη κρίση ο Κύριος.» «Γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί σου χέρι.» «Η δικαιοσύνη και η δίκαιη κρίση είναι το θεμέλιο του θρόνου σου.» «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ εφήρμοσες.» «Ο δίκαιος Κύριος συνέτριψε τους αυχένες των αμαρτωλών.» «Όλα τα έργα του Κυρίου γίνονται με δικαιοσύνη. Η ζυγαριά της δικαιοσύνης προέρχεται από τον Κύριο, και τα έργα του είναι δίκαια σταθμά.» «Πολλοί επιδιώκουν την εύνοια των αρχόντων· αλλά από τον Κύριο απονέμεται το δίκαιο.» «Αυτός που έπλασε κάθε πνοή, αυτός γνωρίζει τα πάντα, και θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» «Ο Δεσπότης των πάντων δεν θα κάνει διακρίσεις προσώπων, ούτε θα διστάσει μπροστά σε αξιώματα.» —«Από τον Κύριο προέρχονται όλα τα δίκαια.» «Πάρτε δύναμη, μη φοβάστε, ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει δίκαιη κρίση.» «Θα υψωθεί ο Κύριος Σαβαώθ μέσα από τη δίκαιη κρίση, και ο άγιος Θεός θα δοξαστεί με τη δικαιοσύνη.» «Έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν, θα φέρει κρίση στα έθνη· δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει τον τόνο του, ούτε θα ακουστεί η φωνή του έξω.»

Διότι το να ριψοκινδυνεύει κανείς δεν είναι θεάρεστο. Πρόσεξε δε τη λέξη «Εξελθόντες». Διότι, όταν απομακρύνθηκαν από τον Θεό, τότε αποφάσισαν να εξοντώσουν τον Ιησού. Επειδή κανείς, όταν παραμένει ενωμένος με τον Θεό, δεν σχεδιάζει τέτοια πράγματα. «Και τον ακολούθησαν πολλά πλήθη, και τους θεράπευσε όλους. Και τους παρήγγειλε αυστηρά να μην τον κάνουν γνωστό». Προσπαθώντας να κατευνάσει τον φθόνο εκείνων, δεν ήθελε να γίνεται φανερός. Διότι φρόντιζε με κάθε τρόπο να τους θεραπεύει. «Για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη Ησαΐα, που λέει: Ιδού ο δούλος μου τον οποίο εξέλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου. Θα θέσω το πνεύμα μου επάνω του και θα αναγγείλει κρίση στα έθνη. Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει». Εισάγει και τον προφήτη ως μάρτυρα της πραότητας του Ιησού.