Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:20

Όταν λοιπόν, λέει, εξετάζετε το μυστήριό μου εντελώς ασύνετα, αν και με τρόπο που αρέσει σε εσάς τους ίδιους, και έπειτα γνωρίζοντας ποιος και από πού είμαι κατά σάρκα απορρίπτετε την ανάγκη να πιστέψετε, για αυτόν μόνο τον λόγο αποδεχθείτε την πίστη, όταν διαπιστώνετε ότι δεν κατανοείτε από πού πραγματικά είμαι. Προέρχομαι δε από τον Πατέρα, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, επειδή δεν γνωρίζετε Εκείνον που προέρχεται από αυτόν, στο πρόσωπο του οποίου και μόνο γίνεται ορατός ο Πατέρας. Διότι αυτός που έχει δει τον Υιό έχει δει τον Πατέρα, και αυτός που γνωρίζει τον Υιό δεν αγνοεί εκείνον που τον γέννησε. Επομένως, αφού εξαιτίας αυτού τους αφαιρέθηκε κάθε δυνατότητα εφευρετικής δικαιολογίας, θα αποδειχθούν και πάλι κακοπροαίρετοι, μη βρίσκοντας πλέον καμία πρόφαση για την απείθειά τους, αλλά αποκρούοντας τη γνώση αποκλειστικά εξαιτίας του δικού τους κακού χαρακτήρα, ώστε να φανεί ότι είναι αληθινό και αυτό που έχει γραφτεί: «Είδατε πολλές φορές, και δεν προσέξατε· τα αυτιά σας ήταν ανοιχτά, και δεν ακούσατε». Και επειδή στα λόγια των Ιουδαίων υπήρχε η αντίληψη ότι «κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι ο Χριστός όταν έρθει», εξαιρώντας αναγκαστικά τον εαυτό του, ως Θεός, από το πλήθος των δημιουργημάτων και από όλους τους άλλους για τους οποίους θα μπορούσε εύλογα να ισχύει η λέξη «κανείς», δείχνοντας ότι είναι διαφορετικός ως προς τη φύση, λέει ότι δεν αγνοεί, όπως εκείνοι, τον ίδιο του τον γεννήτορα, αλλά διαβεβαίωσε ότι γνωρίζει με κάθε ακρίβεια και τον εαυτό του και εκείνον. Διότι είναι Θεός εκ Θεού Πατρός, κατέχοντας για αυτά τα πράγματα μια παράδοξη και ξεχωριστή γνώση, η οποία αρμόζει μόνο στον ίδιο.

Διότι, βέβαια, λάτρευσαν τους θεούς των Αιγυπτίων, αλλά έχει εκδιωχθεί το δαιμονικό στοιχείο, εφόσον κλήθηκαν στη θεογνωσία, δηλαδή μέσω του νόμου. Ασθένησαν όμως πνευματικά με την κατηγορία της πλάνης, και μάλιστα ακόμη χειρότερα, όταν, ενώ γνώριζαν τον εκ φύσεως Θεό, έγιναν αποστάτες, τιμώντας ως θεούς εκείνους που δεν είναι θεοί. «Νιώστε, λοιπόν, βαθιά ντροπή», λέει, «εσείς που έχετε εναποθέσει την εμπιστοσύνη σας στα γλυπτά, και αποδίδετε το σεπτό όνομα της υπέρτατης θεότητας, δηλαδή τη δόξα της, στα χειροποίητα σκαλιστά κατασκευάσματα». «Οι κωφοί, ακούστε, και οι τυφλοί, αναβλέψτε για να δείτε. Και ποιος είναι κωφός, παρά μόνο τα παιδιά μου; Και τυφλοί, παρά εκείνοι που τα κυβερνούν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού. Είδατε πολλές φορές, και δεν φυλάξατε τον νόμο· τα αυτιά σας ήταν ανοιχτά, και δεν ακούσατε». Πολύ σωστά, λοιπόν, αποκαλεί κωφούς και τυφλούς εκείνους που λάτρευσαν τα είδωλα. Διότι, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος: «Ο θεός αυτού του αιώνα τύφλωσε τα νοήματα των απίστων, ώστε να μην λάμψει σε αυτούς ο φωτισμός του Ευαγγελίου του Χριστού». Και η δύναμη αυτού του λόγου θα ταίριαζε ιδιαίτερα σε εκείνους από τον Ισραήλ, οι οποίοι, ενώ είχαν τη δυνατότητα να πλουτίσουν τον νου τους με το θείο φως, καθώς ο νόμος τους προσέφερε την έλλαμψη της θεογνωσίας, αγάπησαν ανόητα το να περπατούν στο σκοτάδι και να παγιδεύονται στα δίχτυα της απάτης. Και είναι, βέβαια, τυφλοί και με άλλον τρόπο.

Το πώς όμως έγιναν 〈τυφλοί〉 και 〈κωφοί〉, το αναλύει λέγοντας: 〈είδατε πολλές φορές και δεν φυλαχθήκατε· ήταν ανοιχτά τα αυτιά, και δεν ακούσατε〉. Παρόμοια με αυτά ήταν και τα όσα ειπώθηκαν προηγουμένως στο χωρίο: «Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάξετε και δεν θα δείτε· διότι πωρώθηκε η καρδιά αυτού του λαού». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈είδες〉, λέει, 〈πολλά, και δεν θα τα τηρήσεις· είναι ανοιχτά τα αυτιά του, και δεν θα ακούσεις. Ο Κύριος θέλησε, προκειμένου να τον δικαιώσει, να μεγαλύνει τον νόμο και να τον δοξάσει. Όμως αυτός ο λαός είναι λεηλατημένος και λαφυραγωγημένος〉. Βλέπεις ότι όλα αυτά έχουν ειπωθεί για τον λαό της περιτομής.

Όπως λοιπόν όλα αυτά έχουν ειπωθεί για τον Χριστό και τα έθνη, έτσι να θεωρήσετε ότι έχουν ειπωθεί και εκείνα. Διότι οι προσήλυτοι δεν έχουν καμία ανάγκη διαθήκης, εάν, εφόσον ένας και ο αυτός νόμος ισχύει για όλους τους περιτεμνομένους, η Γραφή λέγει για αυτούς τα εξής: Και θα προστεθεί και ο πάροικος σε αυτούς, και θα προστεθεί στον οίκο του Ιακώβ. Και ενώ αφενός ο προσήλυτος που περιτέμνεται, για να ενταχθεί στον λαό, είναι σαν αυτόχθονας, εμείς, που αξιωθήκαμε να κληθούμε λαός, είμαστε ομοίως έθνος επειδή είμαστε απερίτμητοι. Επιπλέον, είναι γελοίο να θεωρείτε εσείς ότι τα μάτια των ίδιων των προσηλύτων έχουν ανοιχτεί, ενώ τα δικά σας όχι, και ότι εσείς αποκαλείστε τυφλοί και κουφοί, ενώ εκείνοι φωτισμένοι. Και θα αποβεί ακόμη πιο γελοίο για εσάς το πράγμα, εάν ισχυριστείτε ότι ο νόμος έχει δοθεί στα έθνη, αλλά εσείς δεν γνωρίσατε αυτόν τον νόμο. Διότι θα φοβόσασταν την οργή του Θεού και δεν θα ήσασταν υιοί άνομοι και περιπλανώμενοι, αισθανόμενοι ντροπή ακούγοντας τον κάθε φορά να λέει: Υιοί στους οποίους δεν υπάρχει πίστη μέσα τους· και: Ποιος είναι τυφλός, παρά οι δούλοι μου, και κουφός, παρά εκείνοι που τους εξουσιάζουν; Και τυφλώθηκαν οι δούλοι του Θεού. Είδατε πολλάκις και δεν φυλαχτήκατε· ανοιχτά ήταν τα αυτιά σας και δεν ακούσατε. Ή μήπως είναι καλός αυτός ο έπαινος του Θεού για εσάς, και μαρτυρία του Θεού που αρμόζει σε δούλους;