Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 42:3

«Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά με αλήθεια θα αποδώσει κρίση. Θα αναλάμψει, και δεν θα θραυστεί, έως ότου επιβάλει στη γη κρίση· και στο όνομά του έθνη και λαοί θα ελπίσουν.» Έχει προαναγγελθεί, λέγοντας: «Θα δώσω αρχή στη Σιών», και ποια είναι αυτή η αρχή το δείχνει σαφώς. Διότι έχει εγκατασταθεί στη νοητή Σιών, δηλαδή στην Εκκλησία, ως άρχοντας και καθηγητής, χωρίς να ανέρχεται στην αρχή της εξουσίας τότε που λέγεται ότι προήχθη σε αυτό. Διότι ήταν και είναι πάντοτε βασιλιάς, και Κύριος των όλων ο εκ Παρθένου Λόγος. Επειδή όμως έγινε άνθρωπος, οικειοποιείται το μέτρο της ανθρωπότητας. Διότι έτσι ήταν αληθώς, και πιστεύεται από εμάς χωρίς αμφιβολία, ότι έγινε όμοιος με εμάς. Επομένως, και αν λέγεται ότι λαμβάνει την εξουσία επί των πάντων, η λήψη αυτή θα ανήκει στην ένσαρκη οικονομία, όχι στην υπεροχή του, σύμφωνα με την οποία νοείται ως Δεσπότης των όλων. Τον αποκαλεί δε Ιακώβ και Ισραήλ, επειδή προήλθε κατά σάρκα από το αίμα του Ιακώβ, ο οποίος μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Λέει δε: «Θα τον συνδράμω», και τον ονομάζει εκλεκτό. Διότι ο Πατέρας συνεργαζόταν με τον Υιό, και επιτελούσε τα μεγαλουργήματα ως έργα της δικής του δύναμης. Είναι δε αληθώς και εκλεκτός, διότι είναι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων, και αποδεκτός ως αγαπημένος· διότι ο Θεός και Πατέρας ευδόκησε σε αυτόν.

«Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου.» Διότι καταδίκασε σε όλεθρο εκείνον που είχε καταδυναστεύσει, όπως είπα, την οικουμένη, ενώ με όσια κρίση έσωσε τους εξαπατημένους. «Αλλά δεν θα κραυγάσει», λέει, «ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του». Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων ήλθε με πολλή πραότητα και χωρίς έπαρση, και εντελώς αθόρυβα, χωρίς να αδικήσει κανέναν· αλλά με σιγή και ηρεμία, ώστε να μην συντρίψει το τσακισμένο καλάμι, ούτε να σβήσει το λινάρι που σιγοκαίει, δηλαδή, να μην ποδοπατήσει εκείνους που είναι εξαιρετικά αδύναμοι και συνηθισμένοι να υφίστανται πολύ εύκολα τη βλάβη. Τι λοιπόν θα πράξει, και τι θα κατορθώσει στα έθνη; «Στην αλήθεια θα εξάγει κρίση». Με αυτά φαίνεται ότι εννοεί τον νόμο. Διότι έχει γραφτεί για τον Ισραήλ, και για τον Θεό που κρατεί τα πάντα, ότι «εκεί του έδωσε διατάγματα και κρίση»· και πάλι, «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Επομένως, την κρίση, δηλαδή τον νόμο που υπήρχε μέσα σε σκιές και τύπους, θα την εξάγει στην αλήθεια των ευαγγελικών θεσπισμάτων, μέσω των οποίων ανέδειξε την οδό του αρεστού σε αυτόν τρόπου ζωής, και μετέβαλε τη λατρεία που γινόταν σύμφωνα με το γράμμα του νόμου στην αλήθεια. Και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά εναντίον του οι άθλιοι Ιουδαίοι, τολμώντας να του προκαλέσουν πόνο με τον θάνατο της σάρκας.

Άραγε, είναι ανώτεροι από τον Υιό αυτοί που κτίστηκαν από αυτόν; Ή και το Άγιο Πνεύμα; Γιατί δεν ήλθε εν σαρκί και δεν φόρεσε σάρκα και δεν ενανθρώπησε είτε το Άγιο Πνεύμα του Θεού είτε κάποιος από τους αγγέλους; Διότι βεβαίως δεν ενδύθηκε τη σάρκα εξαιτίας του ότι ο Υιός είναι υποδεέστερος από τον Πατέρα (επειδή τότε θα όφειλαν οπωσδήποτε και οι άγγελοι ή και το Πνεύμα να ενδυθούν σάρκα), αλλά επειδή, όντας η σοφία του Πατρός και η δύναμη και ο Λόγος, αυτός δημιούργησε τα πάντα μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, ώστε να δείξει ότι ο Αδάμ δεν έλαβε την αιτία της παραβάσεως, την αμαρτία ή την παρακοή, από το γεγονός ότι πλάστηκε ή από το ότι δημιουργήθηκε, αλλά από τη δική του ελεύθερη προαίρεση, προκειμένου να φέρει σε πέρας τη δίκαιη κρίση, όπως είπε ο Ησαΐας: «Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη», όπως ακριβώς έχει πει και ο Δαβίδ για αυτόν το «και θα νικήσεις όταν κριθείς». Διότι κρίθηκε, ώστε, κρίνοντας δίκαια, να κλείσει τα στόματα εκείνων που πρόκειται να αντιλέξουν. Επειδή κανείς δεν θα μπορέσει να φέρει αντίρρηση στη δίκαιη κρίση του. Διότι ενδύθηκε το σώμα, διατηρώντας το άχραντο.

Γι' αυτό προστίθεται το: 〈τον αποδέχθηκε η ψυχή μου〉· διότι αυτός μόνο ήταν ο 〈εκλεκτός〉 του Θεού, και αυτόν 〈αποδέχθηκε〉 η λεγόμενη 〈ψυχή〉 του Θεού, ⌜εφόσον η Θεία Γραφή συνηθίζει να χρησιμοποιεί καταχρηστικά το όνομα της 〈ψυχής〉 για τον Θεό, όπως ακριβώς συνηθίζει να αναφέρει ανθρωπομορφικά πόδια και χέρια και δάχτυλα και μάτια του Θεού.⌝ 〈έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν, κρίση στα έθνη θα προβάλει〉. ⌞Θα διαπιστώσεις δε ότι αυτά συμφωνούν με όσα προφητεύτηκαν προηγουμένως για εκείνον που επρόκειτο να προέλθει «από τη ρίζα του Ιεσσαί». Είναι όμως 〈εκλεκτός〉 όχι με τον ίδιο τρόπο όπως οι απόστολοι, επειδή μόνο για αυτόν έχει ειπωθεί το: «τον οποίο διάλεξε 〈η ψυχή〉 μου», αλλά και επειδή ‹το 〈Πνεύμα〉 του Θεού αναπαύθηκε μόνο σε αυτόν›: «διότι σε αυτόν κατοίκησε όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικώς».⌟ Το 〈Πνεύμα〉 δε που δόθηκε σε αυτόν που προήλθε «〈από〉 τη ρίζα του Ιεσσαί» ήταν ο ίδιος ο Μονογενής Λόγος του Θεού, πράγμα που και ο Απόστολος δήλωνε λέγοντας: «ο δε Κύριος είναι το 〈Πνεύμα〉». ⌜Γι' αυτό, ως ο μόνος που χώρεσε το πατρικό 〈Πνεύμα〉, επιτελεί όλα τα ακόλουθα εξαγγέλλοντας τα περί της καθολικής 〈κρίσεως〉 στα 〈έθνη〉, ώστε να προετοιμαστούν όλοι για τη μέλλουσα 〈κρίση〉 του Θεού.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈κρίση στα έθνη θα προβάλει〉. ⌜Έπειτα, επειδή διήλθε τον ανθρώπινο βίο του ήσυχα και πράα, ώστε να μην επιτρέπει ούτε σε εκείνους που θεραπεύονταν από αυτόν να τον κάνουν φανερό σε όλους.⌝ Για τον λόγο αυτό έχει ειπωθεί: 〈δεν θα κραυγάσει ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του〉, αλλά 〈ούτε τσακισμένο καλάμι θα συντρίψει〉· ⌜διότι έτσι αθόρυβα και ήσυχα θα διέλθει τον βίο του ανάμεσα στους ανθρώπους, ώστε να μη λυπήσει ούτε τον πιο τυχαίο άνθρωπο, τον πιο ταπεινό και αδύναμο από όλους, που παρομοιάζεται με 〈καλάμι〉 εξαιτίας της αδυναμίας του.⌝ αλλά 〈ούτε λινάρι που καπνίζει θα σβήσει〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈ούτε αμυδρό λινάρι θα σβήσει〉, και σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και αμυδρό λινάρι δεν θα σβήσει〉, και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈και αμυδρό στουπί δεν θα σβήσει. ⌜Λινάρι〉 δε που σιγοκαίει θα μπορούσες να πεις ότι είναι κάποιος που υπερηφανεύεται από τον σαρκικό του νου και έχει τυφλωθεί από έπαρση, τον οποίο ειπώθηκε ότι ο προφητευόμενος δεν θα εμποδίσει ούτε θα σταματήσει από την αλαζονεία του.

Διότι, εφόσον ο λόγος έχει ειπωθεί μία φορά στα προηγούμενα, πρέπει εμείς, ενθυμούμενοι αυτόν, να συμπεριλαμβάνουμε τον ίδιο λόγο σε κάθε θεολογία· διότι αυτό που έχει ειπωθεί μία φορά και έχει μαρτυρηθεί από τον Θεό έχει ειπωθεί αληθινά, και αυτό που έχει ειπωθεί αληθινά, όταν περιλαμβάνεται παντού, είναι αληθές. Ποιος δε ήταν «ο παις, τον οποίο εξέλεξε» παρά εκείνος για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ιδού ο παις μου, τον οποίο επέλεξα, ο εκλεκτός μου, τον οποίο αποδέχθηκε η ψυχή μου· θα εκφέρει κρίση στα έθνη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη» και όσα ακολουθούν αυτά, δια των οποίων ο λόγος παρουσιάζει σαφώς τον Χριστό του Θεού; Αλλά αυτό μεν παρουσιάστηκε στα προηγούμενα με παντοίες αποδείξεις, προς εκείνους όμως που εμμένουν στην ειδωλολατρική πλάνη και υπολαμβάνουν ότι υπάρχουν πολλοί θεοί, ο παρών λόγος εκθέτει τη διδασκαλία τού να μη θεωρούν ‹κανέναν άλλον θεό πλην ενός›· διότι ένα είναι το αγέννητο και μία η επί πάντων μοναρχική εξουσία. Αν δε και ο Λόγος του Θεού συμπεριλαμβάνεται στη θεολογία περί του Πατρός· διότι «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος», εντούτοις δεν ήταν κατάλληλος ο καιρός να αποκαλυφθεί το μυστήριο περί του μονογενούς Υιού του Θεού σε εκείνους που ήταν ακόμη απορροφημένοι από τα ξόανα, τα αγάλματα και την άψυχη ύλη.

Διότι ο Χριστός είναι ο νομοθέτης, και το κήρυγμα του Ευαγγελίου έχει κυριαρχήσει στα έθνη. Για αυτόν λέει ο Πατέρας μέσω του προφήτη: «Ιδού ο παίδας μου, τον οποίο εξέλεξα, ο εκλεκτός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου. Θα εξαγγείλει κρίση στα έθνη. Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακουστεί η φωνή του. Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει· αλλά με αλήθεια θα εξαγγείλει κρίση. Θα αναλάμψει, και δεν θα θραυστεί, μέχρις ότου εγκαθιδρύσει την κρίση πάνω στη γη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη». Το δε εβραϊκό κείμενο και όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές το απέδωσαν ως εξής: «Και στον νόμο του θα ελπίσουν τα έθνη».

Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του. Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει· αλλά σύμφωνα με την αλήθεια θα φέρει στο φως την κρίση, θα αναλάμψει και δεν θα καμφθεί, έως ότου εγκαθιδρύσει στη γη την κρίση· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη. Διότι αντί του «και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη», το εβραϊκό κείμενο περιέχει το «και στον νόμο του», όπως ομόφωνα έχουν παραδώσει και όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές, λέγοντας «και στον νόμο του». Προτρέπει, λοιπόν, ο Χριστός τον λαό του, ο οποίος προέρχεται από τα έθνη, μέσω αυτών των λόγων να προσέχουν τον νόμο του. Διότι επιθυμεί να προσέχουν και όχι να ακούνε επιπόλαια· αλλά να ερευνούν με κατανόηση και να εννοούν τον νόμο του. Γι' αυτό και τους παραγγέλλει να κλίνουν το αυτί στα ρήματα του στόματός του, και να προσέχουν τον νόμο του, επειδή ακριβώς πραγματοποιούσε τις διδασκαλίες του με παραβολές.

Ψ. Κ΄. Ιακώβ ο δούλος μου, θα τον προστατεύσω· Ισραήλ ο εκλεκτός μου, τον αποδέχθηκε η ψυχή μου· έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν· θα εκφέρει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει τη φωνή του, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του· τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει· αλλά σύμφωνα με την αλήθεια θα εκφέρει κρίση. Θα αναλάμψει και δεν θα καμφθεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση επί της γης· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη. Έτσι λέγει ο Κύριος ο Θεός, αυτός που εποίησε τον ουρανό και τον εδραίωσε, αυτός που στερέωσε τη γη και τα όσα υπάρχουν σε αυτήν, και δίνει πνοή στον λαό που βρίσκεται πάνω της, και πνεύμα σε όσους την περπατούν: Εγώ, ο Κύριος ο Θεός, σε κάλεσα με δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου και θα σε ενισχύσω· και σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, για να βγάλεις από τα δεσμά τους δεμένους, και από τον οίκο της φυλακής αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι.

Αφού κατοίκησε ο Κύριος Σαβαώθ, ο Λόγος του Θεού, μέσα στον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε, και αφού διέμεινε «στο όρος Σιών», επιτελώντας σημεία και τέρατα, παραγγέλλει ταυτόχρονα στους μαθητές του και σε όλους όσους πίστεψαν σε αυτόν από όλους τους πρώην ειδωλολάτρες, να μην φοβούνται πλέον με κανέναν τρόπο τη δεισιδαίμονα πλάνη. Αλλά, ακόμη κι αν τους κλονίζουν ή τους εξαναγκάζουν οι ειδωλολάτρες των εθνών να αναζητούν «τους εγγαστρίμυθους» και τα μαντεία των δαιμόνων ως θαυμαστά και σε τίποτα υποδεέστερα από τον προφητικό τρόπο ζωής των θείων και θεοφιλών ανδρών, ο ίδιος τους διδάσκει ότι πρέπει να απαντούν και να λένε: «Γιατί αναζητούν τους νεκρούς για χάρη των ζωντανών; Διότι έδωσε νόμο για βοήθεια», και τα όσα ακολουθούν αυτά. Διότι, για εκείνους που έχουν λάβει άπαξ τον νόμο και τις σωτήριες εντολές για τη βοήθεια και τη θεραπεία του δικού τους βίου, είναι περιττό να ασχολούνται με μαντείες που ενεργούνται μέσω της δαιμονικής απάτης. 〈Από το ίδιο〉. «Ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, θα τον υποστηρίξω· ο Ισραήλ είναι ο εκλεκτός μου, η ψυχή μου τον αποδέχθηκε· θα εξαγγείλει κρίση στα έθνη. Δεν θα κραυγάσει ούτε θα υψώσει τη φωνή του, ούτε θα ακουστεί η φωνή του έξω. Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα εξαγγείλει την κρίση με αλήθεια. Θα αναλάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση επί της γης· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη».

Διότι αυτός μόνος προκήρυξε τη μέλλουσα «κρίση στα έθνη», αφού ήρθε αθόρυβα στον βίο των ανθρώπων, και έθεσε κρίση πάνω στη γη· και όχι μόνο «δεν έσπασε το τσακισμένο καλάμι», αλλά, αν επιτρέπεται να το πούμε, το έδεσε, ανορθώνοντας και καθιστώντας ισχυρούς τους ασθενείς και «τους συντετριμμένους στην καρδιά». Και όπως ακριβώς δεν παρέβλεπε τους ασθενείς και τους σαθρούς και όσους είχαν ανάγκη τη θεραπεία του, ούτε συνέτριβε κατακρίνοντας όσους μετανοούσαν, έτσι δεν έσβηνε ούτε εκείνους που επέμεναν στα κακά και σιγοκαίγονταν από τα πάθη, εμποδίζοντάς τους να ενεργούν ενάντια στην ελεύθερη προαίρεσή τους, ούτε βέβαια τιμωρούσε άκαιρα κάποιον από αυτούς, αναβάλλοντας την αντάξια τιμωρία τους για τον καιρό της καθολικής κρίσεως. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει».

Είναι όμως ανάγκη να τον εξετάσουμε εμείς ολόκληρο, έστω και αν το μεσαίο τμήμα του περιέχει πλούσιο προφητικό στοιχείο. Διότι εδώ έχει ειπωθεί: «Ο λίθος τον οποίο αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι, αυτός έγινε ακρογωνιαίος». Αυτό ακριβώς έλεγε και ο Χριστός στους Ιουδαίους, πιο αινιγματικά βέβαια (διότι έβραζαν ακόμη από τον θυμό τους, και δεν ήθελε να τον αναζωπυρώσει· διότι «συντετριμμένο καλάμι δεν θα τσακίσει και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει»), ωστόσο όμως το είπε. Αλλά ας καταπιαστούμε εμείς με τον ψαλμό από την αρχή του, όπως ακριβώς προείπαμε.

«Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα αποδώσει κρίση σύμφωνα με την αλήθεια. Θα λάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση στη γη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη.» «Εγώ θα εκδικάσω την υπόθεσή σου, και εγώ θα λυτρώσω τους υιούς σου· και αυτοί που σε καταθλίβουν θα φάνε τις σάρκες τους, και θα πιουν το αίμα τους σαν νέο κρασί.» «Εγώ είμαι ο Κύριος, που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω αλήθεια.» «Όλες οι κρίσεις σου είναι αλήθεια, και αληθινές κρίσεις εφήρμοσες.» «Εσύ, όντας κύριος της δύναμης, κρίνεις με επιείκεια, και με πολλή φειδώ μας κυβερνάς. Επειδή είσαι δίκαιος, δίκαια κυβερνάς τα πάντα.» «Μεγάλες είναι οι κρίσεις σου και δυσδιήγητες.» «Διότι αυτούς μεν τους νουθέτησες και τους παιδαγώγησες σαν πατέρας· εκείνους όμως τους καταδίκασες και τους τιμώρησες σαν αυστηρός βασιλιάς.» «Ο Κύριος είναι κριτής, και δεν υπάρχει σε αυτόν διάκριση υπέρ της ανθρώπινης δόξας. Δεν θα προσωποληπτήσει.» «Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» «Ο Θεός δεν προσωποληπτεί τους ανθρώπους.» «Δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν.» «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» Ούτε το έλεος του Θεού είναι άκριτο, ούτε η κρίση του ανελέητη· απεναντίας, και όταν ελεεί, μοιράζει τους οικτιρμούς του με διάκριση στους άξιους, και όταν κρίνει, επιφέρει την κρίση αναλογιζόμενος την αδυναμία μας.