Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:18

Λέμε λοιπόν ότι αυτούς που έχουν επιλέξει να ζουν ενάρετα, και που αρνούνται την υποδούλωση στον διάβολο, και απομακρύνονται από τις γήινες μέριμνες, και σαν να θέλουν να αναχωρήσουν από κάθε ακαθαρσία, τους καταδιώκει μεν ο πονηρός, τους σώζει όμως παραδόξως ο Θεός, κάνοντας για αυτούς βατό τον κλύδωνα του παρόντος βίου και περνώντας τους απέναντι με ανέκφραστη δύναμη, και μην επιτρέποντας στους περισπασμούς του παρόντος βίου να τους κατακλύσουν, αλλά προετοιμάζοντάς τους να βρεθούν πέρα από τα σαρκικά κύματα, γαληνεύοντας για χάρη τους, σαν κάποια θάλασσα, τους πειρασμούς που συμβαίνουν με πολλούς τρόπους· ώστε να μπορέσουν, ευρισκόμενοι σε έρημη γη, δηλαδή σε μια κατάσταση νου καθαρή και απερίσπαστη, να φάνε τον άρτο από τον ουρανό και να πιουν νερό από την πέτρα, δηλαδή, να γίνουν μέτοχοι του Χριστού, και να διαβούν τον Ιορδάνη, και έτσι να πορευθούν προς τη γη της επαγγελίας, θα κατανοήσει βέβαια ο πνευματικός άνθρωπος αυτό που λέω. <Μην αναθυμάστε τα παλαιά, και μην αναλογίζεστε τα αρχαία. Ιδού, εγώ κάνω καινούργια πράγματα, τα οποία τώρα θα ανατείλουν, και θα τα γνωρίσετε. Και θα φτιάξω δρόμο μέσα στην έρημο, και ποταμούς στην άνυδρη γη.>

Γι' αυτό λέει: Μη θυμάστε τα παλιά και μην αναλογίζεστε τα αρχαία. Διότι η έλευση αυτών που είναι ασυγκρίτως ανώτερα, παραδίδει ενίοτε στη λήθη το κατώτερο, και τα λαμπρά πράγματα αμβλύνουν κατά κάποιον τρόπο εκείνα που δεν έχουν τέτοια φύση, έστω κι αν προηγούνται χρονικά. Κάτι τέτοιο λέει και ο πάνσοφος Παύλος, ότι «Τώρα γνωρίζουμε εν μέρει· όταν όμως έλθει το τέλειο, το μερικό θα καταργηθεί». Διότι μεγάλα μεν και πέρα από κάθε λόγο είναι όσα επιτελέστηκαν από τον Θεό μέσω του πάνσοφου Μωυσή, υπερέχοντα όμως και ανώτερα είναι εκείνα που έγιναν μέσω της ισχύος και της υπεροχής του Σωτήρα μας. Διότι μέσω αυτού και από αυτόν έχει σωθεί το πλήθος των εθνών σε όλη την οικουμένη. Γι' αυτό σχεδόν προστάζει να λησμονούνται τα πρώτα. Και να στηρίζεται μάλλον ο νους σε εκείνα που είναι ασυγκρίτως ανώτερα και έχουν λαμπρή δόξα. Θα φτιάξω λοιπόν, λέει, δρόμο στην έρημο. Εννοείται βέβαια εδώ ως έρημος το παλαιό ξηρό και άκαρπο πλήθος των εθνών, το οποίο παρήγαγε οιονεί αγκάθια, λόγω του ότι δεν υπήρχε απολύτως κανένας σε αυτό που να είναι ευσεβής, δόκιμος και να γνωρίζει σοφά να αγαθοεργεί. Όπως άλλωστε λέει και ο ψαλμωδός: «Όλοι παρέκκλιναν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν, και δεν υπήρχε ανάμεσά τους αυτός που πράττει την καλοσύνη, δεν υπήρχε ούτε ένας».

Περί του Αδάμ. α΄. Ο αληθινά νομομαθής και ιερότατος Παύλος, έχοντας κατανοήσει το μυστήριο της σωτηρίας διά του Χριστού, λέει ότι έγινε σε αυτόν ανακεφαλαίωση τόσο αυτών που βρίσκονται στον ουρανό όσο και αυτών που βρίσκονται στη γη, με την ευδοκία και το θέλημα του Θεού και Πατρός, διευκρινίζοντας με τον όρο της ανακεφαλαίωσης την επανόρθωση των πάντων και την επιστροφή των κατεφθαρμένων στην κατάσταση που βρίσκονταν στην αρχή. Διότι θυμόταν κάπου, όπως είναι φυσικό, τον Θεό να λέει διά φωνής των προφητών: «Μην υπενθυμίζετε τα παλαιά και μην αναλογίζεστε τα αρχαία.

Αλλά αυτά τα έπραξα στην περίπτωση των Βαβυλωνίων και των Χαλδαίων, και προφητικά ο Θεός ανέφερε αυτά που δεν είχαν γίνει ακόμη αλλά επρόκειτο να συμβούν, σαν να είχαν ήδη πραγματοποιηθεί ενώπιόν του. Αλλά και ακόμη παλαιότερα, λέει, στους αρχαιότατους χρόνους, επιδεικνύοντας τη θεότητά μου σε αυτούς που βρίσκονταν στην Αίγυπτο, οδήγησα τον λαό μου μέσα από την Ερυθρά Θάλασσα, ανοίγοντας δίοδο μέσα σε ισχυρά ύδατα και ξηρό μονοπάτι μέσα από την ίδια τη θάλασσα, όταν «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξα στη θάλασσα», ώστε να κοιμηθούν βυθιζόμενοι στον βυθό και να μην αναστηθούν πλέον, αυτοί που ενώ παλαιότερα έμοιαζαν με φλεγόμενη φωτιά, έγιναν σαν σβησμένο λινάρι. Αυτά, λοιπόν, τα εργάστηκα στα πολύ παλαιά χρόνια που μνημονεύονται, και αυτά ήταν τα θαυμαστά γεγονότα που μνημόνευαν από στόμα σε στόμα οι παλαιοί. Τώρα όμως, επί του παρόντος, σας προτρέπω να μη θαυμάζετε πλέον εκείνα, ούτε τα όσα έγιναν στη Βαβυλώνα ούτε τα όσα έγιναν στην Αίγυπτο. Γι' αυτό λέω: «Μη μνημονεύετε τα πρώτα και τα αρχαία μη συλλογίζεστε», ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «μην τα σκέφτεστε».

«Ο θάνατος κατέπιε, αφού κυριάρχησε, και πάλι ο Θεός εξάλειψε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο· το όνειδος του λαού αφαίρεσε ο Θεός από όλη τη γη, διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά». 〈ΛΓ΄. Του ιδίου〉. «Μην αναθυμάστε τα παλαιά και μην αναλογίζεστε τα αρχαία· διότι ιδού, εγώ κάνω νέα πράγματα τα οποία τώρα θα ανατείλουν, και θα τα γνωρίσετε, και θα ανοίξω δρόμο μέσα στην έρημο, και ποταμούς στην άνυδρη γη· και θα με δοξάσουν τα θηρία του αγρού, οι σειρήνες και οι στρουθοκάμηλοι· διότι έδωσα νερό στην έρημο για να ποτίσω το γένος μου το εκλεκτό, τον λαό μου που περιποιήθηκα (και απέκτησα), για να διηγείστε τις αρετές μου. Δεν σε κάλεσα τώρα, Ιακώβ, ούτε σε έκανα να κοπιάσεις, Ισραήλ. Δεν μου έφερες πρόβατα για τις ολοκαρπώσεις σου, ούτε με δόξασες με τις θυσίες σου· δεν με υπηρέτησες με δώρα, ούτε σε κούρασα ζητώντας λιβάνι, ούτε αγόρασες για εμένα με ασήμι θυμίαμα, ούτε το λίπος των θυσιών σου επιθύμησα, αλλά μέσα στις αμαρτίες σου και στις αδικίες σου, εγώ στάθηκα προστάτης σου». Και στη συνέχεια λέει: «Επιστρέψτε σε εμένα και θα σωθείτε εσείς από τα πέρατα της γης. Εγώ είμαι, και δεν υπάρχει άλλος».

Μη θυμάστε τα παλιά και μη συλλογίζεστε τα αρχαία· ιδού, εγώ κάνω καινούργια πράγματα, τα οποία τώρα θα ανατείλουν, και θα τα γνωρίσετε. Και θα ανοίξω δρόμο μέσα στην έρημο και ποτάμια στην άνυδρη γη· θα με δοξολογήσουν τα θηρία του αγρού, οι σειρήνες και οι στρουθοκάμηλοι, διότι έδωσα νερό στην έρημο και ποτάμια στην άνυδρη γη, για να ποτίσω το εκλεκτό μου γένος, τον λαό μου, τον οποίο περιποιήθηκα για να διηγείται τις αρετές μου. Δεν σε κάλεσα τώρα, Ιακώβ, ούτε σε έκανα να κοπιάσεις, Ισραήλ· ... ούτε αγόρασες για μένα θυμίαμα με ασήμι ..., αλλά μέσα στις αμαρτίες σου και στις αδικίες σου έγινα προστάτης σου. Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου για χάρη μου ... εσύ όμως θυμήσου, και ας κριθούμε· πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Οι πατέρες σας πρώτοι και οι άρχοντές τους αμάρτησαν σε μένα, και οι άρχοντες μόλυναν τα άγιά μου· και παρέδωσα τον Ιακώβ στον όλεθρο και τον Ισραήλ σε ονειδισμό.