Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:28

Κατακρίθηκε λοιπόν ως αλαζόνας και ψεύτης, διότι κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, και όλοι σφάλλουμε σε πολλά. Ο τελώνης όμως γνώριζε και ομολογούσε τις δικές του αμαρτίες. Διότι στεκόταν χτυπώντας το στήθος του και λέγοντας: «Ο Θεός, ας είσαι ίλεως σε εμένα τον αμαρτωλό». Δικαιώθηκε λοιπόν, επειδή ομολόγησε τις πτώσεις του και δεν απέκρυψε τον ρύπο της βδελυγμίας που υπήρχε μέσα του, για να καθαριστεί. <Οι πατέρες σας πρώτοι, και οι άρχοντές σας, αμάρτησαν σε εμένα. Και οι άρχοντες μόλυναν τα άγιά μου· και παρέδωσα τον Ιακώβ στην απώλεια και τον Ισραήλ στον ονειδισμό.> Λέγοντας: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον», αντιλήφθηκε ότι ίσως κάποιοι θα αντιδράσουν στα λεγόμενα και θα πουν: Αν τίμησες με αμνηστία τον Ισραήλ, αν υπήρξε σε αυτόν πάρα πολλή γαλήνη, αν καθαρίστηκε από τους ρύπους, και ξέπλυνε τους μολυσμούς των παλαιών εγκλημάτων, πώς ή για ποια πράγματα του ζητήθηκε ευθύνη, εξολοθρευόμενος από τα ξίφη των εχθρών· έπειτα, αφού έγινε αιχμάλωτος πολέμου, και εγκατέλειψε την πατρίδα του, και υποτάχθηκε στα χέρια και στον ζυγό των κατακτητών; Διότι παραδόθηκε στους πολεμιστές που ήρθαν από τη Βαβυλώνα. Απολογείται λοιπόν λέγοντας το «Ας κριθούμε», και λέει ότι οι ίδιοι έγιναν, και για αυτό είναι υπαίτιοι και πρόξενοι αυτού του κακού στα ίδια τους τα κεφάλια. Διότι «οι πατέρες σας», λέει, «και οι άρχοντές σας αμάρτησαν σε εμένα». Και δεν κατηγορεί απλώς τους προγόνους λέγοντάς μας αυτά.

Τους κατηγορεί, λοιπόν, και λέει: Οι ιερείς δεν είπαν, Πού είναι ο Κύριος; Και εκείνοι που κρατούσαν τον νόμο δεν με γνώρισαν, και οι προφήτες ασεβούσαν απέναντί μου. Και πάλι: Γιατί μου μιλάτε; Όλοι εσείς παρανομήσατε, και όλοι εσείς ασεβήσατε απέναντί μου, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ. Μόλυναν, λοιπόν, οι άρχοντες, λέει, τα άγιά μου. Διότι τόλμησαν όχι μόνο στην Ιερουσαλήμ να ανεγείρουν τις στήλες των δαιμονίων, αλλά αποδεικνύεται ότι έπραξαν ανόσια αυτό το έργο και μέσα στον ίδιο τον θείο ναό. Είπε, λοιπόν, ο Θεός των όλων για τη συναγωγή των Ιουδαίων: Τι βδέλυγμα έκανε η αγαπημένη μέσα στον οίκο μου; Ονομάζοντας βδέλυγμα το άγαλμα και την εικόνα που φιλοτεχνήθηκε σε μορφή Θεού.

Μιαίνονται δε τα άγια και με άλλον τρόπον, εάν καταφρονούνται από κάποιους όσα έχουν προσταχθεί να επιτελούνται με σεβασμό και αγιότητα προς δόξαν του Θεού, και εάν κάποιοι θεωρούν ως τίποτα την παράβαση του θείου Του νόμου. Επομένως, επειδή ακριβώς οι πατέρες σας, λέει, ανόμησαν απέναντί μου, και οι άρχοντες εμίαναν τα άγιά μου, γι' αυτό παρέδωσα στους εχθρούς τον Ιακώβ για να τον καταστρέψουν, και περιέβαλα με ονειδισμούς τον Ισραήλ εξαιτίας αυτών των πράξεων. <Τώρα όμως άκουσε, δούλε μου Ιακώβ, και Ισραήλ τον οποίο εξέλεξα.> Αφού υπενθύμισε τα προηγούμενα και εξέθεσε πολύ καθαρά τις αιτίες για τις οποίες ο αποστάτης Ισραήλ παραδόθηκε στην καταστροφή και στον ονειδισμό, και πάλι τους υπόσχεται αμνησικακία, και επιθυμεί να τους ανακαινίσει προς μια ολοκληρωτική και αμώμητη υπακοή.

Βλέπεις πώς και στα προκείμενα, από τη μία πλευρά, στην «έρημο» και στα «θηρία» που βρίσκονται σε αυτήν, ευαγγελίζεται ελπίδες αγαθών, ενώ από την άλλη ελέγχει για ασέβειες τον λαό της περιτομής, τον οποίο αποκαλεί τώρα «Ιακώβ» και «Ισραήλ»· τον ονομάζει έτσι, απλώς με ξηρά ονόματα, χωρίς να τον αποκαλέσει ούτε «δούλο» του ούτε «εκλεκτό», πράγμα που έκανε στην περίπτωση του ανώτερου τάγματος. Εντούτοις, αφού έλεγξε τους παρεκτραπέντες, τους παροτρύνει και τους προτρέπει να επιστρέψουν, υποσχόμενος ότι θα συγχωρήσει τα αμαρτήματά τους εφόσον μετανοήσουν. Γι' αυτό λέει: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου και δεν πρόκειται να τις ξαναθυμηθώ. Εσύ όμως θυμήσου» σε ποια κατάσταση έχεις βρεθεί. Διότι είναι ωφέλιμη η ανάμνηση των προηγούμενων αμαρτημάτων, όταν αυτή εξαγορεύεται μέσω της εξομολόγησης. Γι' αυτό και προσθέτει: «Πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου». Διότι, πράττοντας αυτό, «θα δικαιωθείς», επειδή «ο δίκαιος είναι ο ίδιος κατήγορος του εαυτού του αρχίζοντας τον λόγο». Να γνωρίζεις ωστόσο ότι από τους «πατέρες» σου γεννήθηκες αμαρτωλός, και «οι άρχοντές» σου ανά τους καιρούς «ασέβησαν απέναντί μου». Αντί δε της φράσης «και οι άρχοντές σας ανόμησαν απέναντί μου», ο Ακύλας και ο Σύμμαχος απέδωσαν: «και οι ερμηνευτές σου». Έπειτα λέει: «Και οι άρχοντές σου μόλυναν τα άγιά μου».

Διακρίνει δε ανάμεσά τους τρία τάγματα: τους «πατέρες», τους «ερμηνευτές» και τους «άρχοντες». Ως «άρχοντες» μεν εννοεί τους ηγέτες του έθνους, ως «ερμηνευτές» τους εξηγητές των θείων Γραφών, και ως «πατέρες» τους μεγαλύτερους σε ηλικία και παλαιότερους ανάμεσά τους, για τους οποίους, αφού λέει ότι όλοι ανεξαιρέτως «ασέβησαν», τους παρουσιάζει να έχουν καταστεί αίτιοι της απώλειας του Ιακώβ. Διότι εξαιτίας αυτών αναφέρει: «Παρέδωσα στην απώλεια τον Ιακώβ και τον Ισραήλ στον ονειδισμό», ή «σε βλασφημίες» σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές.