Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:3

«Δικός μου είσαι εσύ. Και εάν διαβαίνεις μέσα από νερό, μαζί σου είμαι, και ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν· και εάν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν θα κατακαείς· φλόγα δεν θα σε κατακάψει· διότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, ο Άγιος, αυτός που σε σώζει.» Είναι αναγκαίο και τώρα να θαυμάσουμε τον φιλεύσπλαχνο Θεό. Διότι, επειδή είναι αγαθός εκ φύσεως και Δημιουργός των συμπάντων, ακόμη και αν προκύψει κάποια ανάγκη, για την αποκάθαρση των αμαρτημάτων, να υποπέσουν κάποιοι στα κινήματα της δίκαιης οργής του, γρήγορα μεταστρέφεται στο έλεος, και αυτός που πλήγωσε θεραπεύει τις πληγές, και απομακρύνει τη μάστιγα, και ανακτά αυτούς που μετανοούν, και μας ανορθώνει όταν έχουμε ολισθήσει, και σε εκείνους που έχουν περιπέσει σε παθήματα απλώνει χέρι σωτηρίας, ανασύροντάς τους από κάθε συμφορά και μεταφέροντάς τους στην ευημερία.

Για σένα λοιπόν τον αγαπημένο, λέει, ο οποίος έχεις απονεμηθεί σε εμένα ως κλήρος, έδωσα ως αντάλλαγμα την Αίγυπτο και την Αιθιοπία, δηλαδή, πάλι την Αίγυπτο· διότι η θεία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει τους Αιγυπτίους Αιθίοπες. Είπε άλλωστε μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και εσείς, Αιθίοπες, είστε τραυματίες από τη ρομφαία μου». Αποδέχθηκα λοιπόν, λέει, αντί για σένα, εκείνους που βρίσκονταν σε φοβερούς μολυσμούς, και οι οποίοι σχεδόν είχαν αναπόβλητη την ακαθαρσία. Πλην όμως, από τότε που έγινες έντιμος, δοξάστηκες ενώπιόν μου. Διότι ο Ισραήλ δεν παρέμεινε σε διηνεκή αποστροφή και ατιμία. Θα κληθεί και αυτός μέσω της πίστεως στον Χριστό, και θα καταστεί κοινωνός και μέτοχος της δόξης των αγίων. Επειδή δοξάστηκες, λέει, και εγώ σε αγάπησα. Το δε χωρίο «Θα δώσω πολλούς ανθρώπους υπέρ σου, και άρχοντες υπέρ της κεφαλής σου», φαίνεται να καταδεικνύει ότι, όταν κατά καιρούς θα καλούνται στην επίγνωση του Χριστού εκείνοι από τον Ισραήλ, θα υπάρξουν πάρα πολλοί που θα γνωρίζουν να τους μυσταγωγούν, άνθρωποι σοφοί και λογιότατοι. Διότι ενεργώντας υπέρ σου, λέει, θα δώσω πολλούς ανθρώπους. Θα δώσω επίσης άρχοντες που θα ομιλούν υπέρ της δικής σου κεφαλής· και κεφαλή των πιστών είναι ο Χριστός, στον οποίο αποβλέπει κάθε μυσταγωγία εκ μέρους εκείνων που άγονται κατά καιρούς στην καθοδήγηση των λαών, προφανώς με τη δική Του επιλογή.

Διότι εκείνοι που απορρίπτουν εντελώς και με τη μεγαλύτερη αμάθεια τη στοιχειώδη διδασκαλία του νόμου, πώς θα μπορούσαν να δεχθούν μέσω του Χριστού αυτόν που φέρνει τη γνώση του τέλειου αγαθού; Βλέποντας λοιπόν ο μακάριος Μωυσής τη βάτο να καίγεται αλλά να μην καταφλέγεται, ούτε καν να υποχωρεί στη φωτιά, έμεινε κατάπληκτος, αναρωτώμενος γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος. Διότι θα μπορούσε κανείς να εκπλαγεί με την απόλυτη αναισθησία του Ισραήλ, οι οποίοι, ενώ δέχθηκαν τον νόμο από τον Θεό ως βοηθό και συμπαραστάτη, και πλούτισαν με τον φωτισμό που προέρχεται από αυτόν, έπειτα θεώρησαν το δώρο αυτό ως ανάξιο λόγου, και μη έχοντας εγκαταστήσει στον νου και την καρδιά τους αυτό που τους δόθηκε, παρέμειναν χωρίς καμία ωφέλεια· διότι εύλογα ο νους τους είναι σαν νεκρός και παγωμένος. Θα μπορούσε κανείς να πει εύλογα και για αυτούς: «Γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος;» Διότι, διαφορετικά, θα γίνονταν μαζί με εμάς ζέοντες στο πνεύμα. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Φαίνεται όμως ότι το γεγονός αυτό μας υποδεικνύει μια σοφή θεώρηση και άλλων εννοιών. Διότι, καθώς οι Ισραηλίτες επρόκειτο ήδη να αναχωρήσουν από τη γη των Αιγυπτίων και να αποτινάξουν τον ζυγό της ακούσιας δουλείας, και γι' αυτό ακριβώς επρόκειτο να συγκρουστούν με τον θυμό του δυνάστη, ο Θεός έδωσε ως σημείο αυτό που συνέβαινε στη βάτο· ότι δηλαδή θα αποδειχθούν πολύ πιο δυνατοί και από την ίδια τη φωτιά, και δεν θα μπορέσουν να καταβληθούν από εκείνους που έχουν τη δύναμη να αδικούν, σύμφωνα, νομίζω, με αυτό που έχει ειπωθεί θεοπρεπώς: «Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου. Η φλόγα δεν θα σε κατακάψει, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν». ΠΑΛΛ. Πολύ ευφυής ο λόγος σου. ΚΥΡ.

Διότι εγώ ο ίδιος είμαι ο Κύριος ο Θεός που σε δημιούργησα και σε έπλασα, δημιουργώντας σε μεν ως προς την ψυχή φτιαγμένη κατ' εικόνα Θεού, και πλάθοντάς σε δε ως προς το σώμα το οποίο ελήφθη «από γης» και πλάστηκε από εμένα· δίνοντας το ίδιο μου το αίμα ως λύτρο για τη δική σου σωτηρία, σε λύτρωσα και σε κάλεσα· αλλά και σε έκανα δικό μου κτήμα, ώστε εσύ μεν να είσαι δικός μου λαός, κι εγώ ο δικός σου Θεός. Έχε θάρρος, λοιπόν, εφόσον αξιώθηκες τόσα από εμένα, και βάδιζε την οδό που προστάχθηκες, και με θάρρος κήρυττε σε όλα τα έθνη παντού στη γη τον ευαγγελικό λόγο· διότι ακόμη κι αν επιτεθεί φλεγόμενο πυρ και αν ύδατα και ποταμοί κατακλύσουν, τίποτα από αυτά δεν θα σε βλάψει, εξαιτίας του ότι εγώ βρίσκομαι παντού μαζί σου. Διότι αψευδώς υποσχέθηκα το εξής: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας πάσας τας ημέρας έως της συντελείας του αιώνος». Να γνωρίζεις δε και τούτο: όπως ακριβώς εγώ λύτρωσα εσένα, τον δικό μου λαό, παραδίδοντας το τίμιό μου αίμα για τη δική σου σωτηρία, έτσι κι εσύ θα γίνεις αντάλλαγμα για εκείνους, εννοώ για τα έθνη που θα σωθούν μέσω εσού, μεταξύ των οποίων θα είναι Αιγύπτιοι και Αιθίοπες και όσοι κατοικούν στη Συήνη, αντί της οποίας οι λοιποί μεταφραστές απέδωσαν και η Σαβά.

Ο Σύμμαχος, από την άλλη πλευρά, λέει: «Έδωσα ως εξιλέωσή σου την Αίγυπτο και την Αιθιοπία και τη Σαβά αντί για σένα». Διότι τόσο πολύ «έγινες τίμιος» για εμένα και τόσο «δοξάστηκες ενώπιόν μου» και τόσο «σε αγάπησα», ώστε η κατά Θεόν σωτηρία που προσφέρεται μέσω εσού σε όλους τους ανθρώπους να φτάσει μέχρι τα πέρατα της γης· και ώστε ακόμα και αυτοί οι Αιγύπτιοι, οι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους ανθρώπους, να αξιωθούν της κλήσης μέσω εσού. Μέσω, λοιπόν, των Αιγυπτίων υπονόησε όλους τους δεισιδαίμονες και ειδωλολάτρες, ενώ μέσω της Αιθιοπίας και της Συήνης αυτούς που κατοικούν μέχρι τα πέρατα της δικής μας οικουμένης. Και εάν μνημονεύεται και η Σαβά, πρέπει να γνωρίζουμε ότι υπάρχει το έθνος των Σαβαίων, από όπου η βασίλισσα της Σαβά πραγματοποίησε την επίσκεψή της στα χρόνια του Σολομώντα. Αυτούς, λοιπόν, λέει «αντί για σένα» ή «υπέρ σου» τους απέκτησα όλους ως δικούς μου, ενώ εκείνους που σε πολεμούν εξαιτίας του λόγου που εσύ κηρύττεις, θα τους παραδώσω στην απώλεια.