Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:4

Θα το αποδείξει λέγοντας και ο ίδιος ο Σωτήρας εν είδει παραβολής, δηλαδή παραδείγματος: «Καθένας λοιπόν που ακούει αυτά τα λόγια μου και τα εφαρμόζει, θα μοιάσει με φρόνιμο άνδρα, ο οποίος οικοδόμησε το σπίτι του πάνω στην πέτρα, και κατέβηκε η βροχή και ήρθαν τα ποτάμια και φύσηξαν οι άνεμοι και προσέκρουσαν στο σπίτι εκείνο, και δεν έπεσε. Διότι ήταν θεμελιωμένο πάνω στην πέτρα· και η πέτρα είναι ο Χριστός.» <Έδωσα ως αντάλλαγμά σου την Αίγυπτο και την Αιθιοπία, και τη Συήνη αντί για σένα, από τότε που έγινες πολύτιμος ενώπιόν μου. Δοξάστηκες, και εγώ σε αγάπησα, και θα παραδώσω πολλούς ανθρώπους για χάρη σου, και άρχοντες για την κεφαλή σου. Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου.> Αν και το νόημα των προκειμένων είναι βέβαια εντελώς δυσνόητο, θα κάνω την εξήγησή τους όσο είναι δυνατόν με την καθοδήγηση του Θεού, διότι αυτός δίνει σοφία και γνώση. Επομένως, πριν ανατείλει στον κόσμο ο Χριστός, ο οποίος είναι το αληθινό φως, ολόκληρη η γη βρισκόταν σε πλάνη, και βυθιζόταν στο βαθύ και σφοδρότατο σκοτάδι της αμάθειας, και υπήρχαν παντού πάρα πολλές λατρείες, ανά χώρες και έθνη. Περισσότερο δεισιδαίμονες όμως από τους άλλους υπήρξαν οι Χαλδαίοι και οι Φοίνικες, και όσοι κατοικούν τη γη των Αιγυπτίων, μέχρι τη Συήνη και την Αιθιοπία.

Για σένα λοιπόν τον αγαπημένο, λέει, ο οποίος έχεις απονεμηθεί σε εμένα ως κλήρος, έδωσα ως αντάλλαγμα την Αίγυπτο και την Αιθιοπία, δηλαδή, πάλι την Αίγυπτο· διότι η θεία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει τους Αιγυπτίους Αιθίοπες. Είπε άλλωστε μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και εσείς, Αιθίοπες, είστε τραυματίες από τη ρομφαία μου». Αποδέχθηκα λοιπόν, λέει, αντί για σένα, εκείνους που βρίσκονταν σε φοβερούς μολυσμούς, και οι οποίοι σχεδόν είχαν αναπόβλητη την ακαθαρσία. Πλην όμως, από τότε που έγινες έντιμος, δοξάστηκες ενώπιόν μου. Διότι ο Ισραήλ δεν παρέμεινε σε διηνεκή αποστροφή και ατιμία. Θα κληθεί και αυτός μέσω της πίστεως στον Χριστό, και θα καταστεί κοινωνός και μέτοχος της δόξης των αγίων. Επειδή δοξάστηκες, λέει, και εγώ σε αγάπησα. Το δε χωρίο «Θα δώσω πολλούς ανθρώπους υπέρ σου, και άρχοντες υπέρ της κεφαλής σου», φαίνεται να καταδεικνύει ότι, όταν κατά καιρούς θα καλούνται στην επίγνωση του Χριστού εκείνοι από τον Ισραήλ, θα υπάρξουν πάρα πολλοί που θα γνωρίζουν να τους μυσταγωγούν, άνθρωποι σοφοί και λογιότατοι. Διότι ενεργώντας υπέρ σου, λέει, θα δώσω πολλούς ανθρώπους. Θα δώσω επίσης άρχοντες που θα ομιλούν υπέρ της δικής σου κεφαλής· και κεφαλή των πιστών είναι ο Χριστός, στον οποίο αποβλέπει κάθε μυσταγωγία εκ μέρους εκείνων που άγονται κατά καιρούς στην καθοδήγηση των λαών, προφανώς με τη δική Του επιλογή.

Επομένως, το «υπέρ σου» θα μπορούσε να σημαίνει το υπέρ του ωφέλιμου και εκείνου που συντελεί στην ωφέλειά σου, καθώς μαθαίνεις το σεπτό και μέγα μυστήριο της κεφαλής σου, δηλαδή του Χριστού. Ή θα κατανοήσεις και με άλλον τρόπο το, «Θα δώσω πολλούς ανθρώπους για σένα, και άρχοντες για την κεφαλή σου». Διότι έγινες απόκληρος, λέει, και εξόριστος, και εντελώς ξένος προς τη φιλία και την οικειότητα μαζί μου. Γι' αυτόν τον λόγο, και ως αντάλλαγμά σου, δέχτηκα τα έθνη που είχαν φτάσει στα έσχατα όρια της διαβολής. Αλλά από τότε που έγινες έντιμος ενώπιόν μου, πιστεύοντας δηλαδή, και κερδίζοντας τη δόξα που προέρχεται από αυτό, σε αγάπησα. Και σε αγάπησα τόσο πολύ, ώστε ακόμη και αν ερχόταν ο καιρός ή η ανάγκη να δοθούν πολλοί άνθρωποι και άρχοντες για την κεφαλή σου, θα τους έδινα. Διότι ο λόγος είναι υποθετικός, και έχοντας τη μέγιστη δυνατή έμφαση στο ότι ο Ισραήλ έχει τιμηθεί από τον Θεό, προσφέρει ωστόσο τη σταθερή πεποίθηση ότι ο Θεός είναι παρών σε κάθε καλό με κάθε τρόπο και πάντοτε: Διότι εγώ είμαι μαζί σου.

Διότι εκείνοι που απορρίπτουν εντελώς και με τη μεγαλύτερη αμάθεια τη στοιχειώδη διδασκαλία του νόμου, πώς θα μπορούσαν να δεχθούν μέσω του Χριστού αυτόν που φέρνει τη γνώση του τέλειου αγαθού; Βλέποντας λοιπόν ο μακάριος Μωυσής τη βάτο να καίγεται αλλά να μην καταφλέγεται, ούτε καν να υποχωρεί στη φωτιά, έμεινε κατάπληκτος, αναρωτώμενος γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος. Διότι θα μπορούσε κανείς να εκπλαγεί με την απόλυτη αναισθησία του Ισραήλ, οι οποίοι, ενώ δέχθηκαν τον νόμο από τον Θεό ως βοηθό και συμπαραστάτη, και πλούτισαν με τον φωτισμό που προέρχεται από αυτόν, έπειτα θεώρησαν το δώρο αυτό ως ανάξιο λόγου, και μη έχοντας εγκαταστήσει στον νου και την καρδιά τους αυτό που τους δόθηκε, παρέμειναν χωρίς καμία ωφέλεια· διότι εύλογα ο νους τους είναι σαν νεκρός και παγωμένος. Θα μπορούσε κανείς να πει εύλογα και για αυτούς: «Γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος;» Διότι, διαφορετικά, θα γίνονταν μαζί με εμάς ζέοντες στο πνεύμα. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Φαίνεται όμως ότι το γεγονός αυτό μας υποδεικνύει μια σοφή θεώρηση και άλλων εννοιών. Διότι, καθώς οι Ισραηλίτες επρόκειτο ήδη να αναχωρήσουν από τη γη των Αιγυπτίων και να αποτινάξουν τον ζυγό της ακούσιας δουλείας, και γι' αυτό ακριβώς επρόκειτο να συγκρουστούν με τον θυμό του δυνάστη, ο Θεός έδωσε ως σημείο αυτό που συνέβαινε στη βάτο· ότι δηλαδή θα αποδειχθούν πολύ πιο δυνατοί και από την ίδια τη φωτιά, και δεν θα μπορέσουν να καταβληθούν από εκείνους που έχουν τη δύναμη να αδικούν, σύμφωνα, νομίζω, με αυτό που έχει ειπωθεί θεοπρεπώς: «Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου. Η φλόγα δεν θα σε κατακάψει, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν». ΠΑΛΛ. Πολύ ευφυής ο λόγος σου. ΚΥΡ.

Ο Σύμμαχος, από την άλλη πλευρά, λέει: «Έδωσα ως εξιλέωσή σου την Αίγυπτο και την Αιθιοπία και τη Σαβά αντί για σένα». Διότι τόσο πολύ «έγινες τίμιος» για εμένα και τόσο «δοξάστηκες ενώπιόν μου» και τόσο «σε αγάπησα», ώστε η κατά Θεόν σωτηρία που προσφέρεται μέσω εσού σε όλους τους ανθρώπους να φτάσει μέχρι τα πέρατα της γης· και ώστε ακόμα και αυτοί οι Αιγύπτιοι, οι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους ανθρώπους, να αξιωθούν της κλήσης μέσω εσού. Μέσω, λοιπόν, των Αιγυπτίων υπονόησε όλους τους δεισιδαίμονες και ειδωλολάτρες, ενώ μέσω της Αιθιοπίας και της Συήνης αυτούς που κατοικούν μέχρι τα πέρατα της δικής μας οικουμένης. Και εάν μνημονεύεται και η Σαβά, πρέπει να γνωρίζουμε ότι υπάρχει το έθνος των Σαβαίων, από όπου η βασίλισσα της Σαβά πραγματοποίησε την επίσκεψή της στα χρόνια του Σολομώντα. Αυτούς, λοιπόν, λέει «αντί για σένα» ή «υπέρ σου» τους απέκτησα όλους ως δικούς μου, ενώ εκείνους που σε πολεμούν εξαιτίας του λόγου που εσύ κηρύττεις, θα τους παραδώσω στην απώλεια.