Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:5

Επομένως, το «υπέρ σου» θα μπορούσε να σημαίνει το υπέρ του ωφέλιμου και εκείνου που συντελεί στην ωφέλειά σου, καθώς μαθαίνεις το σεπτό και μέγα μυστήριο της κεφαλής σου, δηλαδή του Χριστού. Ή θα κατανοήσεις και με άλλον τρόπο το, «Θα δώσω πολλούς ανθρώπους για σένα, και άρχοντες για την κεφαλή σου». Διότι έγινες απόκληρος, λέει, και εξόριστος, και εντελώς ξένος προς τη φιλία και την οικειότητα μαζί μου. Γι' αυτόν τον λόγο, και ως αντάλλαγμά σου, δέχτηκα τα έθνη που είχαν φτάσει στα έσχατα όρια της διαβολής. Αλλά από τότε που έγινες έντιμος ενώπιόν μου, πιστεύοντας δηλαδή, και κερδίζοντας τη δόξα που προέρχεται από αυτό, σε αγάπησα. Και σε αγάπησα τόσο πολύ, ώστε ακόμη και αν ερχόταν ο καιρός ή η ανάγκη να δοθούν πολλοί άνθρωποι και άρχοντες για την κεφαλή σου, θα τους έδινα. Διότι ο λόγος είναι υποθετικός, και έχοντας τη μέγιστη δυνατή έμφαση στο ότι ο Ισραήλ έχει τιμηθεί από τον Θεό, προσφέρει ωστόσο τη σταθερή πεποίθηση ότι ο Θεός είναι παρών σε κάθε καλό με κάθε τρόπο και πάντοτε: Διότι εγώ είμαι μαζί σου.

Αρκεί δε αυτό σε αυτούς για κάθε ευημερία. Διότι όταν ο Θεός είναι μαζί μας, θα απομακρυνθούν τα δυσάρεστα και κάθε τρόπος ευθυμίας και τέρψης, δηλαδή χαράς, θα εισέλθει στη θέση τους. <Από την ανατολή θα φέρω το σπέρμα σου, και από τη δύση θα σε συνάξω. Θα πω στον Βορρά: Φέρε, και στον Νότο: Μην εμποδίζεις. Φέρε τους γιους μου από μακρινή γη, και τις θυγατέρες μου από τα άκρα της γης, όλους όσους επικαλούνται το όνομά μου.> Εμφανίστηκε στους επί της γης με τη δική μας μορφή, δηλαδή αφού έγινε άνθρωπος, ο μονογενής Λόγος του Θεού, ώστε τους Έλληνες και τους Ιουδαίους, οι οποίοι εξαιτίας πολλών και ποικίλων ολισθημάτων είχαν κατρακυλήσει στην αποστασία, την αποστασία εννοώ από τον Δημιουργό των πάντων, να τους οδηγήσει προς την αληθινή και αψεγάδιαστη θεογνωσία, και να τους συγκεντρώσει στην πνευματική ενότητα μέσω της πίστεως και του αγιασμού, ώστε, αφού επιτευχθεί πλήρως και η οικειότητα προς Αυτόν, να τους αναδείξει πλέον άξιους, και έτσι να τους ενώσει μέσω του εαυτού Του με τον Θεό και Πατέρα. Το ότι εξάλλου και για αυτή την αιτία ενανθρώπησε ο Χριστός, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το κατανοήσει κανείς μέσα από τα άγια ευαγγελικά Κείμενα. Διότι, ενώ αναστήθηκε με παράδοξο τρόπο ο Λάζαρος από τους νεκρούς, το πλήθος των ανόσιων Ιουδαίων, δηλαδή το θεομίσητο συμβούλιο των Φαρισαίων, συνεδρίαζαν και έλεγαν: «Τι κάνουμε; Επειδή ο άνθρωπος αυτός κάνει πολλά σημεία. Εάν τον αφήσουμε έτσι, θα έρθουν οι Ρωμαίοι και θα αφανίσουν και το έθνος και τη χώρα μας».

Αυτό ακριβώς υποδηλώνεται και μέσα από τα προκείμενα. Διότι υπόσχεται στη συναγωγή που έχει συγκροτηθεί από εθνικούς και Ιουδαίους, δηλαδή στην Εκκλησία, να συνάξει τους πάντες από την ανατολή έως τη δύση, και από τον Βορρά και τον Λίβα, δηλαδή τον Νότο, για να εννοήσεις από αυτό όσους προέρχονται από κάθε περιοχή κάτω από τον ουρανό. Διότι η ανατολή και η δύση, ο βορράς και ο νότος, αυτό ακριβώς θα μπορούσαν να μας υποδηλώσουν. λέγοντας: Φέρε, λοιπόν, στον Βορρά, και στον Λίβα, μην εμποδίζεις, δίνει κατά κάποιο τρόπο να εννοηθεί ότι δεν επιτρέπει η αντίσταση των άγριων και πονηρών πνευμάτων να αντιπαρατίθεται νοητώς σε εκείνους που πορεύονται προς Αυτόν. Όπως ακριβώς και παλαιότερα ο αλιτήριος Σατανάς, σαν κάποιος ωμός και αλαζόνας τύραννος, επιτιθόταν στους ανθρώπους της γης μαζί με τους δικούς του υπασπιστές, μην επιτρέποντάς τους να αναβλέψουν προς την αλήθεια, δηλαδή να πορευθούν προς τον Θεό μέσω της επιστροφής. Έχει πάψει όμως και αυτό μέσω του Χριστού, ο οποίος εξομαλύνει για τους κλητούς την οδό προς τη σωτηρία, παρασκευάζοντας παράλληλα να απομακρυνθεί από τη μέση καθετί που βρίσκεται μπροστά στα πόδια τους.

Διότι εκείνοι που απορρίπτουν εντελώς και με τη μεγαλύτερη αμάθεια τη στοιχειώδη διδασκαλία του νόμου, πώς θα μπορούσαν να δεχθούν μέσω του Χριστού αυτόν που φέρνει τη γνώση του τέλειου αγαθού; Βλέποντας λοιπόν ο μακάριος Μωυσής τη βάτο να καίγεται αλλά να μην καταφλέγεται, ούτε καν να υποχωρεί στη φωτιά, έμεινε κατάπληκτος, αναρωτώμενος γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος. Διότι θα μπορούσε κανείς να εκπλαγεί με την απόλυτη αναισθησία του Ισραήλ, οι οποίοι, ενώ δέχθηκαν τον νόμο από τον Θεό ως βοηθό και συμπαραστάτη, και πλούτισαν με τον φωτισμό που προέρχεται από αυτόν, έπειτα θεώρησαν το δώρο αυτό ως ανάξιο λόγου, και μη έχοντας εγκαταστήσει στον νου και την καρδιά τους αυτό που τους δόθηκε, παρέμειναν χωρίς καμία ωφέλεια· διότι εύλογα ο νους τους είναι σαν νεκρός και παγωμένος. Θα μπορούσε κανείς να πει εύλογα και για αυτούς: «Γιατί δεν κατακαίγεται η βάτος;» Διότι, διαφορετικά, θα γίνονταν μαζί με εμάς ζέοντες στο πνεύμα. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Φαίνεται όμως ότι το γεγονός αυτό μας υποδεικνύει μια σοφή θεώρηση και άλλων εννοιών. Διότι, καθώς οι Ισραηλίτες επρόκειτο ήδη να αναχωρήσουν από τη γη των Αιγυπτίων και να αποτινάξουν τον ζυγό της ακούσιας δουλείας, και γι' αυτό ακριβώς επρόκειτο να συγκρουστούν με τον θυμό του δυνάστη, ο Θεός έδωσε ως σημείο αυτό που συνέβαινε στη βάτο· ότι δηλαδή θα αποδειχθούν πολύ πιο δυνατοί και από την ίδια τη φωτιά, και δεν θα μπορέσουν να καταβληθούν από εκείνους που έχουν τη δύναμη να αδικούν, σύμφωνα, νομίζω, με αυτό που έχει ειπωθεί θεοπρεπώς: «Μη φοβάσαι, διότι εγώ είμαι μαζί σου. Η φλόγα δεν θα σε κατακάψει, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν». ΠΑΛΛ. Πολύ ευφυής ο λόγος σου. ΚΥΡ.

Γι' αυτό σε προτρέπω να έχεις θάρρος, εφόσον εγώ θα βρίσκομαι διαρκώς μαζί σου, και τα σπέρματα, τα οποία έσπειρες σε ολόκληρη την οικουμένη, γεννώντας πολλά τέκνα κατά Θεόν, θα τα συγκεντρώσω στην επουράνια πόλη μου, αναλαμβάνοντάς τους μετέωρους μέσα στον αέρα, σαν να ανασηκώνονται από φτερωτούς ανέμους, εννοώ δηλαδή από τις αγγελικές δυνάμεις. Και άλλους μεν θα παραλάβω από τον βορρά, άλλους δε από τον λίβα —ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές, από τον νότο. Διότι εγώ θα τους προστάξω να το πράξουν αυτό, επειδή είναι δικοί μου υιοί και δικές μου θυγατέρες όσοι σπάρθηκαν διαμέσου υμών και αναγεννήθηκαν μέσα στην Εκκλησία μου. Αν πάλι πρέπει να δηλωθεί ονομαστικά ποιοι είναι αυτοί, από τώρα κιόλας καθιστώ φανερό σε όλους ότι αυτοί είναι εκείνοι που θα ονομαστούν με το όνομά μου. Από πού αλλού, εξάλλου, έλαβε υπόσταση το όνομα των Χριστιανών παρά από την επωνυμία του Χριστού;