Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 43:9

Διότι, εκείνους που παλαιότερα είχαν στο νου και στην καρδιά τους το σκοτάδι και την απάτη που προέρχεται από τη διαβολική κακία, τους ανέδειξε λαμπρούς και καταυγασμένους, σαν ένας αυγερινός και ήλιος δικαιοσύνης που ανατέλλει σε αυτούς, και τους κατέστησε υιούς, όχι πλέον της νύχτας και του σκότους, αλλά μάλλον του φωτός και βεβαίως της ημέρας, σύμφωνα με τα λόγια του σοφότατου Παύλου. Το ότι, λοιπόν, εξήγαγε έναν τυφλό λαό, δεν είναι άγνωστο σε κανέναν απολύτως. Αλλά σαν να αντιδρά κάποιος σε αυτά τα λόγια και να λέει: Αν και μέχρι τώρα θα μπορούσε κανείς να δει τα μάτια τους εξίσου τυφλά, και μάλιστα ότι έχουν και τα αυτιά τους κουφά, απαντά λέγοντας: Όλα τα έθνη συγκεντρώθηκαν μαζί, και θα συγκεντρωθούν άρχοντες από αυτά. Διότι σχεδόν δέχεστε λόγους προφητείας, ω άνθρωποι· δεν έχει φτάσει ακόμη ο καιρός των γεγονότων· όμως οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα συγκεντρωθούν στον κατάλληλο καιρό όλα τα έθνη. Διότι λέει το «συγκεντρώθηκαν» αντί του «θα συγκεντρωθούν», επειδή υπάρχει τέτοια συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή.

Διότι είναι αληθές ότι, καθώς λέει ο θεσπέσιος Παύλος: «Όπου πλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις». <Ποιος θα τα αναγγείλει αυτά; Ή τα εξ αρχής ποιος θα σας τα αναγγείλει; Ας φέρουν τους μάρτυρές τους, και ας δικαιωθούν, και ας πουν τα αληθινά, και ας ακούσουν.> Εφόσον μνημόνευσε μία φορά τα έθνη, δηλαδή αυτούς που έχουν κληθεί δια της πίστεως σε επίγνωση της αλήθειας, υφαίνει για αυτούς ένα είδος μυσταγωγίας, καταδικάζοντας σε μεγάλο βαθμό την απάτη των δαιμόνων, και αποδεικνύοντας ότι η κατασκευή των ειδώλων δεν είναι απολύτως τίποτα. Διότι το να γνωρίζει κανείς τα πάντα από την αρχή μέχρι το τέλος, θα ταίριαζε μόνο στον κατά φύσιν Θεό. Επειδή κάθε σύνεση προέρχεται από αυτόν, και είναι πηγή κάθε γνώσης, και σε αυτόν βρίσκονται κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Εάν δε κάποιος βρεθεί να έχει και γνώση των μελλοντικών πραγμάτων, φαίνεται ότι λαμβάνει το δώρο από αποκάλυψη που προέρχεται από αυτόν.

Συνομιλεί λοιπόν, όπως είπα, με τους εθνικούς, και μάλιστα λέει: Όλα όσα πρόκειται να σας συμβούν, και το ότι θα κληθείτε κατά καιρούς σε επίγνωση της αλήθειας, τα έχω αναγγείλει και τα έχω πει εγώ. Ποιος άλλος θα σας τα αναγγείλει αυτά, ή φαίνεται να τα έχει διακηρύξει; Ας φέρουν τους μάρτυρές τους, και ας δικαιωθούν, και ας πουν την αλήθεια, και ας ακούσουν. Διότι εγώ, λέει, μίλησα μέσω των προφητών. Προκήρυξα αυτά που επρόκειτο να συμβούν κατά καιρούς, μέσω αγίων ανδρών, και έχω ως μάρτυρες της πρόγνωσής μου για τα μελλοντικά αυτούς που υπηρέτησαν τα δικά μου λόγια. Αλλά ποιοι θα μπορούσαν να μαρτυρήσουν υπέρ των δαιμόνων, ή των άψυχων ειδώλων, ότι δήθεν έχουν πει κάτι τέτοιο μέσω αυτών; Διότι πάρα πολλοί είναι οι στοχαστές και οι ποιητές μεταξύ των Ελλήνων, αλλά απολύτως κανένας από αυτούς δεν είπε, εκ μέρους βέβαια των δικών τους θεών, ότι αυτά θα τους συμβούν κατά καιρούς. Ούτε βέβαια θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς κάποιον από τους σοφούς των Ελλήνων να έχει προαναγγείλει ότι ο Σατανάς πρόκειται κατά καιρούς να εκδιωχθεί από τη δόξα που σφετερίστηκε με πλεονεξία, ή ότι η οικουμένη θα καταλαμπρυνθεί μέσω της πίστης στον Χριστό και τα έθνη θα κληθούν σε επίγνωσή Του, ούτε ότι το σκοτάδι της ειδωλολατρίας θα χαθεί και η αλήθεια θα επικρατήσει σε όλη την οικουμένη.

Αυτός δε ήταν εκείνος που προφήτευε αυτά μέσω του προφήτη. Αντί δε του: «διότι για τη δόξα μου τον κατασκεύασα», οι υπόλοιποι ερμηνευτές λέγουν: «για τη δόξα μου», λέει, «τον έκτισα». Διότι αυτόν τον νέο λαό «για δόξα τον έκτισα», ώστε να δοξάζομαι μέσω αυτού, αλλά «και τον έπλασα», ενώ ήταν άπλαστος ως προς τους τρόπους. «Και τον εξήγαγα», λέει, ενώ προηγουμένως βρισκόταν στο σκοτάδι και ήταν «λαός τυφλός». Διότι, αν και φαίνονταν να έχουν «οφθαλμούς» ψυχής και κάποια ανθρώπινη φρόνηση, εντούτοις δεν έβλεπαν εξαιτίας της πλάνης της ειδωλολατρίας. Μετά από αυτά αναφέρεται: «όλα τα έθνη συγκεντρώθηκαν μαζί, και θα συγκεντρωθούν άρχοντες από αυτά». Και το αποτέλεσμα αυτού του λόγου το φανερώνει η ίδια η πράξη: διότι, αφού μεταστράφηκαν μέσω των αποστολικών σπόρων και της διδασκαλίας τους, οι άλλοτε «τυφλοί» και «κωφοί συγκεντρώθηκαν» στην εκκλησία του Θεού, και ήδη μάλιστα «άρχοντες από αυτά» τα ίδια τα έθνη εγκαταστάθηκαν επικεφαλής του λαού του Θεού. Αφού είπε αυτά ο προφήτης, γεμάτος από θαυμασμό και έκπληξη για όσα προφήτευσε, αναφωνούσε λέγοντας: «Ποιος θα τα αναγγείλει αυτά; Ή τα εξ αρχής ποιος θα σας τα αναγγείλει; Ας φέρουν τους μάρτυρές τους και ας δικαιωθούν και ας πουν την αλήθεια».