Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:12

Ανώτερη μαρτυρία για αυτά υπάρχει και από τη θεία Γραφή, η οποία προδιδάσκει εξ αρχής και λέει: «Τα είδωλα των εθνών είναι αργύριο και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών. Έχουν οφθαλμούς, αλλά δεν βλέπουν· έχουν στόμα, αλλά δεν μιλούν· έχουν αυτιά, αλλά δεν ακούν· έχουν μύτη, αλλά δεν οσφραίνονται· έχουν χέρια, αλλά δεν ψηλαφούν· έχουν πόδια, αλλά δεν περπατούν· δεν πρόκειται να βγάλουν φωνή από τον λάρυγγά τους. Όμοιοι με αυτά ας γίνουν όλοι όσοι τα κατασκευάζουν». Δεν απουσιάζει επίσης η προφητική μομφή για αυτά, αλλά υπάρχει και σε αυτούς ο έλεγχος εναντίον τους, καθώς λέει το Πνεύμα: «Θα καταισχυνθούν αυτοί που πλάθουν θεό, και όλοι όσοι λαξεύουν μάταια είδωλα· και όλοι από τους οποίους προήλθαν, ξηράνθηκαν. Και οι κωφοί μεταξύ των ανθρώπων ας συγκεντρωθούν όλοι, και ας σταθούν μαζί, και ας ντραπούν και ας καταισχυνθούν όλοι μαζί. Διότι ο τεχνίτης ακόνισε τον σίδηρο, και το κατεργάστηκε με το σκεπάρνι, και του έδωσε σχήμα με το τρυπάνι, και το διαμόρφωσε με τον ισχυρό του βραχίονα· και θα πεινάσει και θα εξασθενήσει, και δεν πρόκειται να πιει νερό. Διότι, αφού ο ξυλουργός επέλεξε το ξύλο, το σημάδεψε με μέτρο και το προσάρμοσε με κόλλα, το έφτιαξε δίνοντάς του μορφή άνδρα και ωραιότητα ανθρώπου, και το έστησε μέσα σε οίκο. Το ξύλο αυτό που έκοψε από το δάσος, το οποίο φύτεψε ο Κύριος και η βροχή το μεγάλωσε, προορίζεται για να χρησιμεύει στους ανθρώπους ως καύσιμη ύλη, ώστε παίρνοντας από αυτό να ζεσταίνονται».

Διότι κάπου ψάλλει και λέει ο μακάριος Ψαλμωδός: «Τα είδωλα των εθνών είναι αργύριο και χρυσίο, έργα χεριών ανθρώπων. Στόμα έχουν και δεν θα μιλήσουν· οφθαλμούς έχουν και δεν θα δουν· αυτιά έχουν και δεν ακούν.» Και προσθέτει σε αυτά: «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν όσοι τα κατασκευάζουν, και όλοι όσοι έχουν εμπιστοσύνη σε αυτά.» Διότι ως καρποί της έσχατης αναισθησίας θα μπορούσαν να θεωρηθούν τέτοιου είδους κακά. Και παρόλο που γνώρισαν από την ίδια την εμπειρία τον εκ φύσεως και αληθώς υπάρχοντα Θεό, έπειτα αναπέμπουν σε λίθους και ξύλα τη δόξα που αρμόζει κατεξοχήν μόνο σε Αυτόν· πώς λοιπόν να μην θεωρηθούν μωροί και άμυαλοι, έχοντας την καρδιά τους γεμάτη από την υπέρτατη αποβλάκωση, και μάλιστα ότι ελάχιστα διαφέρουν από τα ίδια τους τα δημιουργήματα; <Ας συναχθούν όλοι, και ας σταθούν μαζί, και ας ντραπούν, και ας καταισχυνθούν μαζί, διότι ο ξυλουργός ακόνισε το σίδερο, το κατεργάστηκε με το σκεπάρνι, και το τρύπησε με το τρυπάνι. Το κατεργάστηκε με τον βραχίονα της ισχύος του, και θα πεινάσει, και θα εξασθενήσει, και δεν θα πιει καθόλου νερό.> Λέει λοιπόν ότι οι λάτρεις των ειδώλων θα ντραπούν για τις δικές τους παράλογες επιλογές, όχι καθένας χωριστά, αλλά, αν το επιθυμούν, ακόμη και συγκεντρωμένοι σε πλήθος, και καλούνται να επιλύσουν το προτεινόμενο ζήτημα. Και ποιο άραγε είναι αυτό, το προσθέτει αμέσως λέγοντας: Ακόνισε, λέει, ο ξυλουργός το σίδερο.

Μνημονεύει δε και τα εργαλεία με τα οποία γίνεται η κατασκευή, για να καταδείξει ότι αυτοί προσκυνούν την τέχνη του τεχνίτη και όχι το ίδιο το ξύλο. Διότι, εάν ήταν θεός, δεν θα είχε ανάγκη από τέχνη και από κάποια επιστήμη, αλλά θα ήταν Θεός και χωρίς αυτά. Εάν όμως το μεν ακατέργαστο ξύλο, το οποίο δεν έχει λάβει μορφή, το θεωρείς τυχαία ύλη, όταν όμως δουλευτεί από τέκτονα το προσκυνάς και λες ότι είναι θεός, τότε η τέχνη έχει γίνει για σένα θεός, και μάλιστα η τέχνη ενός ανθρώπου αδύναμου και υποκείμενου στη φθορά. Διότι απόδειξη της φθοράς είναι η ανάγκη για τροφή και ποτό. Διότι η φράση «Δεν πρόκειται να πιει νερό», λέμε ότι δεν έχει λεχθεί ως απόφανση. Αλλά μάλλον πρέπει να διαβαστεί ως ερώτηση και με υποστιγμή. Διότι η λογική θα συμπεράνει ότι οπωσδήποτε κάπου θα πιει. Έπειτα, πώς ο φθαρτός θα γίνει δημιουργός άφθαρτων θεών, ή πώς ο θνητός θα κατασκευάσει τους αθανάτους; Διότι πρέπει οπωσδήποτε να ενυπάρχει στον όντως αληθινό Θεό το άφθαρτο και το ανώλεθρο, ή μάλλον και το να είναι ζωντανός και να δύναται να ζωοποιεί εκείνα στα οποία θα ήθελε να μεταδώσει τη ζωή.

Γιατί άραγε δεν αναλογίζεστε μέσα σας ποια είναι η φύση εκείνων που εσείς θεοποιείτε σε άψυχα αγάλματα; Διότι δεν είναι άραγε προφανές σε όλους να δουν ότι πρόκειται για έργα τεχνιτών, κατασκευασμένα με σκεπάρνια, τρυπάνια και άλλα παρόμοια εργαλεία, επινόηση ενός φτωχού και στερημένου ανθρώπου, ο οποίος, εξαιτίας της έλλειψης τροφής και της ανάγκης για εργασία προς εξασφάλιση άρτου, εφηύρε ένα μέσο πλάνης; Γιατί, όμως, δεν αναλογίζεστε ποια είναι η φύση του Θεού, και αν ο Θεός έχει ανάγκη από τροφή, και αν πρόκειται να πεινάσει εφόσον εσείς δεν του προσφέρετε θυσίες; Άραγε ο θεός θα ασθενήσει αν δεν τραφεί, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «θα πεινάσει και θα ασθενήσει και θα ατονήσει και δεν θα πιει νερό»; Διότι γιατί λέει ότι δεν θα πιει και νερό, αν όντως έχει ανάγκη από πόση, και αν δεν πρόκειται να μετέχει σε τίποτε από αυτά, παρόμοια με ένα άλογο ζώο; Γιατί άραγε έχετε πλανηθεί, ω μάταιοι, ως προς αυτά και τα παρόμοιά τους, τα οποία αποτελούν έλεγχο της αδυναμίας των ξόανων;