Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:17

Διότι τα κρύβουν στα σπήλαια, στις σχισμές των βράχων και στις τρύπες της γης, ώστε να μην τα βρουν οι εχθροί και τα πάρουν μαζί τους μαζί με τους ηττημένους σαν αιχμάλωτους θεούς. Πώς λοιπόν μπορούν να θεωρούνται θεοί αυτοί που έχουν ανάγκη από τη βοήθεια όσων τους προσκυνούν; Αντιθέτως, εκείνα είναι άψυχη ύλη. Και όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Βεβαίως, όσοι τα λατρεύουν πάσχουν από την ίδια αναισθησία με αυτά. Διότι, αν και έγιναν οι ίδιοι τεχνίτες και δημιουργοί τους, τα σηκώνουν στους ώμους, πορεύονται, τα προσκυνούν και προσεύχονται λέγοντας: «Γλίτωσέ με, διότι εσύ είσαι ο Θεός μου». Στάχτη λοιπόν είναι η καρδιά τους και πλανώνται. Ταιριάζει επομένως σε όσους συνηθίζουν να ζουν με ευσέβεια, να απορρίπτουν τις ανοησίες αυτών που πλανώνται, και μάλιστα να βροντοφωνάζουν το εξής: «Οι θεοί που δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από αυτόν τον ουρανό». Διότι: «Για εμάς υπάρχει ένας Θεός, ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε για αυτόν».

Σχεδόν εκπλήσσεται λέγοντας ότι το μισό το κατέκαψε στη φωτιά και το δαπάνησε για τις δικές του ανάγκες. Αφενός ετοιμάζοντας φαγητό και χρησιμοποιώντας τα μέρη των θεών για το ψήσιμο του άρτου. Έπειτα εξέπεσε σε τέτοια ανοησία ώστε να προσκυνά το υπόλειμμα της χρήσης, να προσεύχεται και να λέει: Γλίτωσέ με, διότι εσύ είσαι ο θεός μου. Στάχτη, λοιπόν, και τίποτα άλλο δεν είναι η καρδιά τους, και έχουν πλανηθεί, και κανείς δεν θα μπορούσε να λυτρώσει τις ψυχές εκείνων που έχουν πέσει σε αυτό, παρά μόνο, εάν το θελήσει, ο Θεός, ο οποίος ποιεί τα πάντα, και τα μεταμορφώνει, και φωτίζει το σκοτισμένο, και επαναφέρει το πλανημένο. Όμως το ανωφελές και το μάταιο ενυπάρχει στους χειροποίητους θεούς, διότι είναι ύλη κωφή και αναίσθητη. Δείτε, λοιπόν, δηλαδή κατανοήστε, και δεν θα πείτε ότι υπάρχει ψεύδος στο δεξί μου χέρι.

Εφόσον, λοιπόν, ο Θεός είναι τόσο μέγας και ακόμη μεγαλύτερος (διότι ούτε κι αν μετέτρεπα ολόκληρη την ύπαρξή μου σε γλώσσα, θα μπορούσα να μιλήσω επάξια γι' Αυτόν· μάλλον δε, ούτε και αν συγκεντρώνονταν όλοι οι άγγελοι, δεν θα μπορούσαν να μιλήσουν επάξια)· εφόσον λοιπόν ο Θεός είναι τόσο αγαθός και μέγας, ο άνθρωπος πελέκησε μια πέτρα και είπε στην πέτρα: Εσύ είσαι ο Θεός μου. Ω, τι μεγάλη τύφλωση, που από τόσο μεγάλο ύψος κατέβηκε σε τόση ευτέλεια! Το ξύλο που ο Θεός φύτεψε, και η βροχή το έκανε να ψηλώσει, και το οποίο ύστερα καίγεται και γίνεται πυρωμένη στάχτη, αυτό ανακηρύσσεται Θεός· ο αληθινός όμως Θεός περιφρονείται. Και η πονηριά της ειδωλολατρίας πλεόνασε· και γάτα και λύκος και σκύλος λατρεύτηκαν αντί του Θεού, και το ανθρωποφάγο λιοντάρι λατρεύτηκε αντί του φιλανθρωπότατου Θεού. Φίδι και δράκος, απομιμήσεις εκείνου που μας έδιωξε από τον παράδεισο, λατρεύτηκαν· και Εκείνος που φύτεψε τον παράδεισο περιφρονήθηκε.

Όμοιοι. Διότι κατ' ανάγκην όλοι όσοι δεν γνωρίζουν τον Θεό, αλλά κατασκευάζουν θεούς, εξομοιώνονται με τα έργα των χεριών τους. Και όλοι. Διότι πώς δεν είναι όμοιος με το είδωλο αυτός που του λέει: εσύ είσαι ο θεός μου, το λογικό ον προς το άλογο; Οίκος Ισραήλ. Η εκκλησία ως οίκος του Θεού. Οίκος Ααρών. Και πάλι η εκκλησία ως οίκος ιερέων· διότι το όνομα Ααρών ερμηνεύεται κιβωτός. Εννόησε δε το θυσιαστήριο. Οίκος Λευί. Αναφέρεται σε αυτούς που διακονούν τα μυστήρια. Οι φοβούμενοι. Εννοεί τους δικαίους, όσους παραμένουν σταθεροί στον φόβο του Θεού. Ευλογητός. Διότι μόνο σε Αυτόν αρμόζει ευλογία και δόξα.