Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:21

Διότι σε εκείνους, λέει, τα ονόματα και η δόξα είναι όλα ψεύτικα. Στη δική μου δεξιά όμως, δηλαδή στον Υιό – διότι ο Υιός ονομάζεται δεξιά του Πατρός παντού στη θεόπνευστη Γραφή – δεν θα μπορούσε να βρεθεί τίποτα το ψευδές, αλλά ακόμη και αν ονομάζεται Θεός, είναι αληθινός Θεός· και αν ονομάζεται Κύριος, δεν έχει την ιδιότητα αυτή επίκτητη, αλλά μάλλον είναι εκ φύσεως ο Δεσπότης των πάντων· και αν ονομάζεται βασιλιάς, και αν φως, και αν ζωή και δύναμη, και αν δημιουργός, είναι όλα αυτά και όχι ψευδώς. Διότι δεν είναι κτιστός, αλλά νοείται εκ φύσεως πέρα από καθετί που έχει παραχθεί στη δημιουργία, υπάρχοντας ως Θεός εκ Θεού και φως αληθινό εκ φωτός αληθινού. <Να τα θυμάσαι αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, διότι είσαι δούλος μου· σε έπλασα ως δούλο μου· και συ, Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Επίστρεψε σε εμένα και θα σε λυτρώσω.> Είπε κάπου ο Χριστός: «Εκείνος που γνώριζε το θέλημα του κυρίου του και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα· ενώ εκείνος που δεν το γνώριζε και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με λίγα». Και βέβαια είναι απολύτως δίκαιη η απόφαση και για τις δύο περιπτώσεις. Διότι σε εκείνους που δεν γνωρίζουν το θέλημα του Δεσπότη, και έπειτα σφάλλουν, και εμπλέκονται στις κατηγορίες της παράβασης, θα μπορούσε κανείς να συγχωρήσει την άγνοιά τους, δεχόμενη την ως αφορμή για έλεος. Σε εκείνους όμως που, ενώ έχουν γνώση των νόμων, επιλέγουν την αμέλεια, δικαίως θα τους επιβαλλόταν η τιμωρία.

Προκειμένου, λοιπόν, να γίνει ο Ισραήλ καλύτερος από τον εαυτό του, αν και βρέθηκε ένοχος για πάρα πολλά παραπτώματα, αλλά τιμήθηκε με τη συγχώρεση από τον Θεό, έχει λάβει την εντολή να θυμάται τη δική του ραθυμία και την ευσπλαχνία Εκείνου που τον οικτίρει. Διότι λέει: «Να τα θυμάσαι αυτά, Ιακώβ».

Και ποια είναι αυτά; Αυτά που έχουν ήδη προαναφερθεί, και το ότι εσύ είσαι παιδί μου. Και σε έπλασα παιδί μου. Με αυτά αποδεικνύει πολύ σαφώς ότι ο Ισραήλ δεν παρέμεινε απαίδευτος, αλλά βρισκόταν υπό νόμο και ζυγό, και διέθετε πάρα πολλούς που γνώριζαν να τον νουθετούν· άρα, λοιπόν, είναι παιδί ως προς αυτό και έχει πλαστεί για αυτόν τον σκοπό.

Διότι έτσι, έτσι ταιριάζει στις δικές μας ψυχές ο χαρακτήρας της υποστάσεως του Θεού και Πατρός, εφόσον το Άγιο Πνεύμα, όπως είπα, μας αναμορφώνει μέσω του αγιασμού προς Αυτόν. Είπε άλλωστε πάλι και ο ιερότατος Παύλος: «Μην συσχηματίζεστε με τον αιώνα τούτο, αλλά να αναμορφώνεστε με την ανακαίνιση του νου σας, ώστε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο». Και λέει ότι στις καρδιές των Ιουδαίων έχει τεθεί κάλυμμα, εμείς όμως όλοι με ξεσκεπασμένο πρόσωπο, αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς από το Πνεύμα του Κυρίου. Πλαθόμαστε, λοιπόν, ως παιδιά του Θεού. Επειδή όμως η λέξη «παις» (παιδί) είναι κατά κάποιον τρόπο κοινή, διότι χρησιμοποιείται τόσο για τους δούλους όσο και για τους υιούς, λέμε ότι σε εκείνους που διαπλάθονται υπό τον νόμο θα ταίριαζε περισσότερο να διαπλάθονται ως δούλοι. Διότι υπήρχε πνεύμα δουλείας στον Ισραήλ, και η ραθυμία δεν τους έμενε ατιμώρητη· διότι ο νόμος τούς τιμωρούσε ως δούλους. Εάν όμως κάποιος διαπλάθεται εν Χριστώ, διαπλάθεται ως υιός του Θεού, σύμφωνα με τους τρόπους που μόλις αναφέρθηκαν. Πρέπει, επομένως, να θυμόμαστε και τη φιλανθρωπία Εκείνου που μας δικαιώνει, και ότι έχουμε πλαστεί για υιοθεσία και δόξα, και να ανταποδίδουμε, τρόπον τινά, στον Θεό και Πατέρα την οφειλή μας για όσα έχουν γίνει σε εμάς από Αυτόν. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό, το διδάσκει ωραία λέγοντας: «Και εσύ, Ισραήλ, μην με λησμονείς».

Όπως είναι αυτό που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Αββακούμ, ή μάλλον που ειπώθηκε προς αυτόν από τον Θεό: «Ακόμη λίγο, ακόμη λίγο, και ο ερχόμενος θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει». Διότι οι ελπίδες των αγαθών, επειδή τις διψούν εκείνοι που τις προσδοκούν, με την καθυστέρηση τους φθείρουν. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι πλησιάζει τη δικαιοσύνη Του. Και αν βέβαια θελήσουμε να αποδώσουμε τους λόγους αυτούς στο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, λέμε ότι αποκαλεί τον Υιό δικαιοσύνη Του. Διότι δικαιωθήκαμε εν Αυτώ, και όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το πολύ Του έλεος. Επειδή ήλθε σε αυτόν τον κόσμο, όχι για να τον κρίνει, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' Αυτού. Και σώθηκε όχι με άλλον τρόπο, παρά μόνο με πολλή πραότητα. Διότι είπε: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πια». Και πάλι: «Και εσύ, Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου». Ψάλλει δε και ο Δαβίδ, και μάλιστα λέει προς Αυτόν: «Ευδόκησες, Κύριε, τη γη Σου, απέστρεψες την αιχμαλωσία του Ιακώβ, συγχώρησες τις ανομίες του λαού Σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Επομένως, με τη δικαιοσύνη του Θεού και Πατέρα, δηλαδή με τον Χριστό, σωθήκαμε και αγιαστήκαμε, ξεπλένοντας τους ρύπους της φαυλότητας.

Γι' αυτό λοιπόν και ο ιερός λόγος μας θρηνεί δικαίως: «Διότι όλοι, λέει, παρεξέκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν, δεν υπάρχει αυτός που κάνει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας.» Επειδή όμως δεν υπήρχε απομάκρυνση από το κακό, ο Θεός και Πατέρας έστειλε σε εμάς από τον ουρανό τον ίδιο Του τον Υιό ως Σωτήρα και Λυτρωτή, ο οποίος δικαιώνει με την πίστη και απαλλάσσει από την ποινή, και καθιστά πολύ ισχυρό το αδύναμο, καταυγάζει το σκοτεινιασμένο, επιστρέφει το πλανεμένο, και ελευθερώνει από τη διαβολική πλεονεξία εκείνους που έχουν υποταχθεί σε αυτήν. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Εν Χριστώ, λοιπόν, θα αποβάλουμε το αίσχος της αμαρτίας, και αφού καθαριστούμε κατ' αυτόν τον τρόπο και απομακρυνθούμε όσο γίνεται περισσότερο από κάθε ψεγάδι, θα πλησιάσουμε μέσω αυτού προς τον Θεό και Πατέρα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Καταλαβαίνεις πάρα πολύ καλά. Μπορεί κανείς να ακούσει και τους ίδιους τους άγιους προφήτες να διακηρύσσουν μεγαλόφωνα αυτή την τόσο αξιοθαύμαστη και πολυπόθητη σε εμάς χάρη. Διότι ο σοφότατος Μιχαίας λέει κάπως έτσι: «Ποιος Θεός είναι σαν κι εσένα, που συγχωρείς ανομίες και παραβλέπεις τις αδικίες για το υπόλοιπο της κληρονομιάς του, και δεν διατήρησε την οργή του, επειδή είναι θελητής του ελέους;» Και ένας άλλος πάλι: «Θυμήσου τα αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Διότι, ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν γνόφο τις αμαρτίες σου.»

Αφού στράφηκε προς τους ειδωλολάτρες του ιουδαϊκού έθνους, προσθέτει: «Θυμήσου αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ». Επειδή δε τα είχαν ξεχάσει και είχαν ανάγκη από αυτήν την υπενθύμιση εξαιτίας της παχύτητας του λογισμού τους, αναφέρει αυτά. Έπειτα υπενθυμίζει στον Ισραήλ, λέγοντας: «διότι εσύ είσαι δούλος μου· σε έπλασα για να είσαι δούλος μου». Επομένως, οφείλεις να θυμάσαι την αξία σου και, όντας ο ίδιος πλάσμα του Θεού, να μην προσβάλλεις τον εαυτό σου, προτιμώντας αντί για εσένα και θεοποιώντας την άψυχη ύλη που πλάστηκε από τα χέρια χειρωνακτών. Στη συνέχεια, προτρέποντάς τους να σπεύσουν προς μετάνοια, τους υπόσχεται ότι, εάν επιστρέψουν, θα τους παράσχει άφεση των προηγούμενων αμαρτημάτων τους.

Μάθετε ότι η καρδιά τους είναι στάχτη, και πλανώνται, και κανείς δεν δύναται να ελευθερώσει την ψυχή του· δείτε, δεν θα πείτε ότι υπάρχει ψέμα στο δεξί μου χέρι; Θυμήσου αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, διότι είσαι δούλος μου· σε έπλασα δούλο μου, και εσύ, Ισραήλ, μην με λησμονείς. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου· επίστρεψε σε εμένα, και εγώ θα σε λυτρώσω.