Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:22

Διότι σε εκείνους, λέει, τα ονόματα και η δόξα είναι όλα ψεύτικα. Στη δική μου δεξιά όμως, δηλαδή στον Υιό – διότι ο Υιός ονομάζεται δεξιά του Πατρός παντού στη θεόπνευστη Γραφή – δεν θα μπορούσε να βρεθεί τίποτα το ψευδές, αλλά ακόμη και αν ονομάζεται Θεός, είναι αληθινός Θεός· και αν ονομάζεται Κύριος, δεν έχει την ιδιότητα αυτή επίκτητη, αλλά μάλλον είναι εκ φύσεως ο Δεσπότης των πάντων· και αν ονομάζεται βασιλιάς, και αν φως, και αν ζωή και δύναμη, και αν δημιουργός, είναι όλα αυτά και όχι ψευδώς. Διότι δεν είναι κτιστός, αλλά νοείται εκ φύσεως πέρα από καθετί που έχει παραχθεί στη δημιουργία, υπάρχοντας ως Θεός εκ Θεού και φως αληθινό εκ φωτός αληθινού. <Να τα θυμάσαι αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, διότι είσαι δούλος μου· σε έπλασα ως δούλο μου· και συ, Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Επίστρεψε σε εμένα και θα σε λυτρώσω.> Είπε κάπου ο Χριστός: «Εκείνος που γνώριζε το θέλημα του κυρίου του και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα· ενώ εκείνος που δεν το γνώριζε και δεν το έπραξε, θα τιμωρηθεί με λίγα». Και βέβαια είναι απολύτως δίκαιη η απόφαση και για τις δύο περιπτώσεις. Διότι σε εκείνους που δεν γνωρίζουν το θέλημα του Δεσπότη, και έπειτα σφάλλουν, και εμπλέκονται στις κατηγορίες της παράβασης, θα μπορούσε κανείς να συγχωρήσει την άγνοιά τους, δεχόμενη την ως αφορμή για έλεος. Σε εκείνους όμως που, ενώ έχουν γνώση των νόμων, επιλέγουν την αμέλεια, δικαίως θα τους επιβαλλόταν η τιμωρία.

Το ότι το να ξεχνά κανείς τον Θεό σημαίνει, τις περισσότερες φορές, την απομάκρυνση από την προς Αυτόν ευσέβεια, θα το κατανοήσουμε από τα όσα λέγει ο ίδιος προς τον κατά σάρκα Ισραήλ: «Εσείς που με ξεχνάτε, και ετοιμάζετε τραπέζι στο δαιμόνιο, και γεμίζετε ποτήρι για την τύχη, και εγκαταλείπετε το άγιο όρος μου. Εγώ θα σας παραδώσω σε μάχαιρα, όλοι θα πέσετε σε σφαγή.» Και γι' αυτό ακριβώς καταφέρθηκε εναντίον του Ισραήλ διά της φωνής του Ιερεμία, λέγοντας: «Μήπως θα ξεχάσει η νύμφη τα στολίδια της ή η παρθένος τον στηθόδεσμό της; Ο λαός μου όμως με ξέχασε πάρα πολλές ημέρες, που δεν έχουν αριθμό.» Επομένως, η μεν λήθη πολλές φορές υποδηλώνει την αποστασία. Η δε μνήμη υποδηλώνει το σταθερό της πίστης και το ακλόνητο της αγάπης, και τη δύναμη σε καθετί που ευαρεστεί. Μην με ξεχνάς, λοιπόν, λέγει, αλλά μάλλον να με θυμάσαι. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου. Και το «εξάλειψα» το λέει εδώ αντί του «θα εξαλείψω», υποδηλώνοντας πως αφού τις διαλύσω σαν κάποιο σκοτάδι και σύννεφο, θα τις εξαφανίσω. Το ότι λέγει το «εξάλειψα» αντί του «θα εξαλείψω», το αποδεικνύει πάρα πολύ καλά αυτό που ακολουθεί: Επίστρεψε σε μένα, λέγει, και θα σε λυτρώσω. Διότι πώς είναι δυνατόν να έχει ήδη εξαλείψει τις αμαρτίες Αυτός που προσκαλεί σε επιστροφή;

Όπως είναι αυτό που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Αββακούμ, ή μάλλον που ειπώθηκε προς αυτόν από τον Θεό: «Ακόμη λίγο, ακόμη λίγο, και ο ερχόμενος θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει». Διότι οι ελπίδες των αγαθών, επειδή τις διψούν εκείνοι που τις προσδοκούν, με την καθυστέρηση τους φθείρουν. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι πλησιάζει τη δικαιοσύνη Του. Και αν βέβαια θελήσουμε να αποδώσουμε τους λόγους αυτούς στο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, λέμε ότι αποκαλεί τον Υιό δικαιοσύνη Του. Διότι δικαιωθήκαμε εν Αυτώ, και όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το πολύ Του έλεος. Επειδή ήλθε σε αυτόν τον κόσμο, όχι για να τον κρίνει, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' Αυτού. Και σώθηκε όχι με άλλον τρόπο, παρά μόνο με πολλή πραότητα. Διότι είπε: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πια». Και πάλι: «Και εσύ, Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου». Ψάλλει δε και ο Δαβίδ, και μάλιστα λέει προς Αυτόν: «Ευδόκησες, Κύριε, τη γη Σου, απέστρεψες την αιχμαλωσία του Ιακώβ, συγχώρησες τις ανομίες του λαού Σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Επομένως, με τη δικαιοσύνη του Θεού και Πατέρα, δηλαδή με τον Χριστό, σωθήκαμε και αγιαστήκαμε, ξεπλένοντας τους ρύπους της φαυλότητας.

Διότι σαφέστατη απόδειξη της λύτρωσης του ανθρώπινου γένους, δηλαδή προπάντων εκείνων από τον Ισραήλ που πίστεψαν, είναι το ότι έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, μέσω του οποίου και εισάγεται το καύχημα της υιοθεσίας, καθώς και το να λαλούν με τη γλώσσα το ρήμα της πίστεως, όπως ακριβώς έγραψε ο πάνσοφος Παύλος: «Να μην πεις, λέει, στην καρδιά σου: Ποιος θα ανεβεί στον ουρανό; (δηλαδή για να κατεβάσει τον Χριστό), ή, Ποιος θα κατεβεί στην άβυσσο; (δηλαδή για να αναστήσει τον Χριστό από τους νεκρούς). Αλλά τι λέει η Γραφή; Κοντά σου είναι το ρήμα (ο λόγος), στο στόμα σου και στην καρδιά σου, διότι εάν πεις ότι Κύριος είναι ο Ιησούς, και πιστέψεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς. Επειδή με την καρδιά πιστεύει κανείς για να δικαιωθεί, και με το στόμα ομολογεί για να σωθεί». Λάβαμε λοιπόν από τον Θεό το ρήμα της πίστεως, δηλαδή την ομολογία, πράγμα σωτήριο και πρόξενο δικαιοσύνης. Διότι έτσι δικαιώνει τον ασεβή ο Χριστός, ο οποίος και κατά το παρελθόν διακήρυττε: «Ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν γνόφο τις αμαρτίες σου». Αυτό το ρήμα της πίστεως ας βρίσκεται μέσα μας αδιάκοπα, και ας μην πάψει να ακούγεται από το στόμα μας.

Γι' αυτό λοιπόν και ο ιερός λόγος μας θρηνεί δικαίως: «Διότι όλοι, λέει, παρεξέκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν, δεν υπάρχει αυτός που κάνει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας.» Επειδή όμως δεν υπήρχε απομάκρυνση από το κακό, ο Θεός και Πατέρας έστειλε σε εμάς από τον ουρανό τον ίδιο Του τον Υιό ως Σωτήρα και Λυτρωτή, ο οποίος δικαιώνει με την πίστη και απαλλάσσει από την ποινή, και καθιστά πολύ ισχυρό το αδύναμο, καταυγάζει το σκοτεινιασμένο, επιστρέφει το πλανεμένο, και ελευθερώνει από τη διαβολική πλεονεξία εκείνους που έχουν υποταχθεί σε αυτήν. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Εν Χριστώ, λοιπόν, θα αποβάλουμε το αίσχος της αμαρτίας, και αφού καθαριστούμε κατ' αυτόν τον τρόπο και απομακρυνθούμε όσο γίνεται περισσότερο από κάθε ψεγάδι, θα πλησιάσουμε μέσω αυτού προς τον Θεό και Πατέρα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Καταλαβαίνεις πάρα πολύ καλά. Μπορεί κανείς να ακούσει και τους ίδιους τους άγιους προφήτες να διακηρύσσουν μεγαλόφωνα αυτή την τόσο αξιοθαύμαστη και πολυπόθητη σε εμάς χάρη. Διότι ο σοφότατος Μιχαίας λέει κάπως έτσι: «Ποιος Θεός είναι σαν κι εσένα, που συγχωρείς ανομίες και παραβλέπεις τις αδικίες για το υπόλοιπο της κληρονομιάς του, και δεν διατήρησε την οργή του, επειδή είναι θελητής του ελέους;» Και ένας άλλος πάλι: «Θυμήσου τα αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Διότι, ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν γνόφο τις αμαρτίες σου.»

Είθε να λεχθεί και για εσάς τώρα: ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, και τα εξής, διότι ο Θεός ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του. Αυτά δε θα γίνουν εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Θεού, ο οποίος σας λέει: ιδού, θα εξαλείψω σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Εσείς δε, αφού αξιωθήκατε το όνομα των πιστών (για τους οποίους έχει γραφτεί: σε όσους με υπηρετούν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα είναι ευλογημένο πάνω στη γη), θα πείτε με ευφροσύνη: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του την οποία περίσσεψε σε εμάς, και τα εξής. Και πάλι: ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής του αγάπης με την οποία μας αγάπησε ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό, και τα εξής.

Γι' αυτό λέει: «εξάλειψα», αντί του: «θα εξαλείψω, όπως το σύννεφο τις ανομίες σου και όπως το σκοτάδι τις αμαρτίες σου»· και προσθέτει: «επίστρεψε σε μένα, και θα σε λυτρώσω», ως προς κάποιον που έχει αποστραφεί και έχει παραδοθεί στους εχθρούς. Και αφού το είπε αυτό, προβλέποντας έπειτα ο προφήτης ότι πολλοί από αυτούς θα υπακούσουν στον προφητικό λόγο, και προσβλέποντας στο ότι οι «ουρανοί» θα χαρούν για αυτούς –εννοώ δηλαδή τις ουράνιες δυνάμεις για τη σωτηρία τους– τους προσφωνεί λέγοντας: «Ευφρανθείτε, ουρανοί, διότι ελέησε ο Θεός τον Ισραήλ», εφόσον πρόκειται να υπάρξει χαρά στον ουρανό για εκείνους που μέλλουν να μετανοήσουν για τα προηγούμενα κακά τους. Αλλά λέει και: «σαλπίστε, τα θεμέλια της γης», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «αλαλάξτε τα κατώτατα της γης»· διότι αν υπάρχουν κάποιες θείες δυνάμεις που στηρίζουν την ίδια τη γη, ας αναπέμψουν και αυτές αλαλαγμό και ύμνο προς τον Θεό. Είναι δε εύλογο να αποκαλούνται «θεμέλια της γης» οι ίδιοι οι προφήτες και όλοι οι δίκαιοι και θεοφιλείς άνδρες· αυτό άλλωστε δίδασκε ο Απόστολος λέγοντας: «εποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν».

Μάθετε ότι η καρδιά τους είναι στάχτη, και πλανώνται, και κανείς δεν δύναται να ελευθερώσει την ψυχή του· δείτε, δεν θα πείτε ότι υπάρχει ψέμα στο δεξί μου χέρι; Θυμήσου αυτά, Ιακώβ και Ισραήλ, διότι είσαι δούλος μου· σε έπλασα δούλο μου, και εσύ, Ισραήλ, μην με λησμονείς. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου· επίστρεψε σε εμένα, και εγώ θα σε λυτρώσω.

Έτσι εξαλείφεται η αμαρτία, έτσι καθαριζόμαστε από τα σφάλματα. Διότι ο Ίδιος πάλι φωνάζει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πια. Εσύ όμως να τις θυμάσαι και ας κριθούμε. Λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Και: «Ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου». Εάν όμως ο πονηρός πάλι με αναίδεια σε επιβουλευθεί και σου βάλει λογισμούς πορνείας ή γενικότερα σε προτρέπει σε άτοπες πράξεις σωματικών παθών, να αντιτάξεις στους λογισμούς εκείνο το αποστολικό ρητό, να το προβάλεις ως ασπίδα. Θα καταστήσει άπρακτα τα βέλη, εάν το χειρίζεσαι σοφά και δυνατά με τα δάχτυλα της προσοχής και της νήψης: «Φεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδέχεται να κάνει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, εκείνος όμως που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα», δηλαδή επιβουλεύεται και ληστεύει το ίδιο του το σώμα, αποσπώντας το από την οικείωση προς τον Χριστό, τον αληθινό Θεό μας (διότι έχουμε γίνει δικά Του μέλη), και προσκολλώντας το στον ακάθαρτο δαίμονα. Διότι «εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη γίνεται ένα σώμα μαζί της». Και, «μην πλανάσθε, κανένας από όσους πορνεύουν δεν μπορεί να κληρονομήσει τη βασιλεία του Θεού», διότι η φθορά δεν κληρονομεί την αφθαρσία.

Αλλά σταματήστε τον κλαυθμό, παύστε, γίνετε ασφαλείς φύλακες αυτών· τολμώ να πω ότι εγώ γίνομαι εγγυητής της σωτηρίας σας. Το λέω αυτό έχοντας θάρρος στις δικές σας εξαγγελίες, όχι στις δικές μου πράξεις· στις δικές σας υποσχέσεις, και όχι στα δικά μου λόγια. Εγώ σας εγγυώμαι τη σωτηρία, εάν εσείς οι ίδιοι τηρήσετε σταθερά τις ομολογίες σας· εγώ την απαλλαγή από τα δεινά, εάν εσείς κάνετε σταθερή την επιστροφή σας στον Θεό· εγώ την υποχώρηση των εχθρών, εάν εσείς απομακρυνθείτε από τα πάθη. Μάλλον όμως, ούτε εγώ είμαι εγγυητής αυτών, αλλά και για τον εαυτό μου και για εσάς, εάν βέβαια εσείς εκπληρώσετε τις συμφωνίες χωρίς προφάσεις, προβάλλω εσάς τους ίδιους ως εγγυητές, εσάς αναδεικνύω ως πρεσβευτές. Διότι και ο Κύριος, όντας φιλάνθρωπος και μετανοώντας για τις τιμωρίες λόγω των κακιών των ανθρώπων, θα σας πει: Ιδού, εξαλείφω σαν νέφος τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου· επίστρεψε σε εμένα και θα σε λυτρώσω. Και, επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς. Και, κάποια στιγμή θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους ή εναντίον ενός βασιλείου, για να τους ξεριζώσω και να τους καταστρέψω· και, εάν το έθνος εκείνο αποστραφεί τα κακά του, θα αλλάξω απόφαση και εγώ για όλα τα δεινά που σκέφτηκα να τους επιφέρω.