Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:27

Άλλοι ποταμοί από τον νότο, ψηλά μέσω της Αιθιοπίας, άλλοι μεν έρχονται προς τη δική μας θάλασσα, άλλοι δε εκβάλλουν έξω από την πλωτή θάλασσα· όπως ο Αιγών, ο Νύσης και ο ονομαζόμενος Χρεμέτης, και επιπλέον βεβαίως ο Νείλος, ο οποίος ούτε καν μοιάζει στη φύση του με τους ποταμούς, όταν κατακλύζει σαν θάλασσα την Αίγυπτο. Έτσι, ο τόπος της δικής μας οικουμένης περιβάλλεται από νερό, συνδεδεμένος με απέραντα πελάγη και διαρρεόμενος από μυριάδες αέναους ποταμούς, εξαιτίας της άρρητης σοφίας Εκείνου που οικονόμησε ώστε η φύση, η αντίπαλη προς το πυρ, να είναι δυσκολοεξάντλητη. Θα έρθει βεβαίως ο καιρός που τα πάντα θα κατακαούν από το πυρ, όπως λέει ο Ησαΐας εκεί όπου απευθύνεται στον Θεό των όλων: «Εκείνος που λέει στην άβυσσο, θα ερημωθείς, και όλους τους ποταμούς σου θα ξηράνω». Ώστε, αφού απορρίψεις τη μωρανθείσα σοφία, αποδέξου μαζί μας τη διδασκαλία της αλήθειας, η οποία είναι μεν απλοϊκή στον λόγο, αδιάπτωτη όμως ως προς τη γνώση.

Διότι έτσι έκρινε την οικουμένη με δικαιοσύνη, δικαιώνοντας με την πίστη αυτούς που κάποτε είχαν πλανηθεί, και καταδικάζοντας σε όλεθρο τον Σατανά και τους αγγέλους του. <Αυτός που λέει στην άβυσσο: Θα ερημωθείς, και θα ξηράνω τους ποταμούς σου. Αυτός που λέει στον Κύρο να φρονεί, και θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου. Αυτός που λέει στην Ιερουσαλήμ: Θα ανοικοδομηθείς, και θα θεμελιώσω τον άγιό μου οίκο.> Ο Ισραήλ οδηγήθηκε αιχμάλωτος, όπως είπα, κατά καιρούς· διότι οι Βαβυλώνιοι κυρίευσαν τη χώρα των Ιουδαίων. Επειδή όμως είχε ήδη συμπληρωθεί το εβδομηκοστό έτος για τους αιχμαλώτους, και είχε πλέον φτάσει ο καιρός της επιείκειας προς αυτούς, προφανώς εκ μέρους του Θεού, ξεσήκωσε εναντίον των Χαλδαίων τον Κύρο, τον γιο του Καμβύση, που ασκούσε την εξουσία των Περσών και των Μήδων, ο οποίος τους κυρίευσε και απελευθέρωσε τους Ιουδαίους, έχοντας μάθει ότι ο Θεός τον οποίο λάτρευαν είχε προφητεύσει γι' αυτόν, ότι ενδυναμούμενος από τη δική Του βοήθεια, θα γίνει ανώτερος από τους εχθρούς, και εντελώς ακαταμάχητος σε όσους θα ήθελαν να αντισταθούν, και ότι αυτός θα ανοικοδομήσει τον θείο ναό. Το ότι λοιπόν επρόκειτο να ερημωθεί εντελώς η χώρα των Βαβυλωνίων, παρόλο που ήταν εξαιρετικά πολυάνθρωπη, το υποδεικνύει λέγοντας: Εγώ είμαι αυτός που λέει στην άβυσσο: Θα ερημωθείς. Διότι, με αυτά τα λόγια, άβυσσο ονόμαζε το αναρίθμητο πλήθος των Βαβυλωνίων· και ποταμούς της τα έθνη που συνέρρεαν σε αυτήν, τα οποία ήταν περίοικα και, έχοντας όμορες χώρες, είχαν προσκληθεί από αυτούς για βοήθεια.

Διότι αντήχησε σχεδόν σε όλη την υπ' ουρανόν το ιερό και σωτήριο κήρυγμα. Είναι γραμμένο δε πάλι: «Ύψωσαν οι ποταμοί τις φωνές τους». Διότι λέμε ότι με τη λέξη ποταμοί εδώ έχουν ονομαστεί οι άγιοι απόστολοι, των οποίων οι φωνές, δηλαδή οι διδασκαλίες, έχουν γίνει γνωστές στους πανταχού ανθρώπους. Έχει ειπωθεί δε κάπου και για την ίδια τη Βαβυλώνα, και για τη Νινευή, ότι τα νερά της είναι σαν κολυμβήθρα ύδατος. Ήταν λοιπόν ο Θεός αυτός που έλεγε στην άβυσσο: «Θα ερημωθείς, και θα ξηράνω τους ποταμούς σου». Και αυτός ήταν ομοίως που έλεγε στον Κύρο να φρονεί σωστά, δηλαδή να πράττει τα πάντα με σύνεση, και να εκπληρώνει όλα όσα είναι αρεστά σε Αυτόν.

Είπε δε έτσι ο Θεός διά της φωνής του Ησαΐα: «Έτσι λέει ο Κύριος που σε λυτρώνει, και που σε έπλασε από την κοιλιά: Εγώ είμαι ο Κύριος που τα συντελώ αυτά, που άπλωσα τον ουρανό μόνος μου και στερέωσα τη γη. Ποιος άλλος διασκορπίζει τα σημεία των εγγαστριμύθων και τις μαντείες από την καρδιά; Αυτός που στρέφει τους συνετούς προς τα πίσω και καθιστά μωρή τη βουλή τους, και που επιβεβαιώνει τα λόγια του δούλου του, και επαληθεύει τη βουλή των αγγέλων του. Αυτός που λέει για την Ιερουσαλήμ, θα κατοικηθείς· και για τις πόλεις της Ιουδαίας, θα ανοικοδομηθείτε, και τα ερείπιά της θα τα αναστήσω. Αυτός που λέει στην άβυσσο, θα ερημωθείς, και τους ποταμούς σου θα ξηράνω· αυτός που λέει για τον Κύρο να έχει φρόνηση, και θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου».

Διότι προανήγγειλε ότι ο ίδιος θα καταργήσει τις ψευδομαντείες των Βαβυλωνίων και τα σημεία των εγγαστρίμυθων. Τις βουλές όμως, δηλαδή τις προαγορεύσεις, των δικών του προφητών, τους οποίους ονόμασε και αγγέλους, δεν θα τις αποδείξει ψευδείς. Προμήνυσε δε ότι και τις πόλεις της Ιουδαίας θα ανοικοδομήσει, και την άβυσσο θα ερημώσει, και θα καταξηράνει όλους τους ποταμούς της· ονομάζοντας άβυσσο, νομίζω, τη Βαβυλώνα, εξαιτίας του πλήθους εκείνων που κατοικούν σε αυτήν· και ποταμούς της, τα έθνη που συρρέουν από παντού προς βοήθειά της. Αλλά, εμπρός, ας αναφέρουμε με σαφήνεια τα όσα αφορούν τον Κύρο, μεταπλάθοντας με κομψότητα στο μυστήριο του Χριστού τα όσα επιτεύχθηκαν από εκείνον.

Αλλά και το πλήθος της κακίας, που ονομάζεται 〈άβυσσος〉, θα το καταστήσω 〈έρημο〉, και 〈τους ποταμούς〉 του πλήθους των πόλεων 〈θα αποξηράνω〉, ώστε να μην μπορεί πλέον η Βαβυλώνα να συγκροτηθεί ούτε 〈οι ποταμοί〉 της, που είχαν μεγάλη δύναμη εξαιτίας του πλήθους, να υπάρξουν. Όλα αυτά δε θα τα κάνω χρησιμοποιώντας ως διάκονο τον άνδρα που βασίλευσε πρώτος στο γένος των Περσών. Αν όμως πρέπει να προφητεύσω ονομαστικά την προσηγορία του, 〈Κύρος〉 είναι το όνομα αυτού που προφητεύεται, τον οποίο θα καταστήσω υπηρέτη των δικών μου λόγων, δωρίζοντάς του ευσεβή 〈φρόνηση〉, ώστε 〈να πράξει〉 όλα όσα επιθυμώ και να προστάξει 〈να ανοικοδομηθεί η Ιερουσαλήμ〉 και ο ναός που βρίσκεται σε αυτήν 〈να θεμελιωθεί〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: αυτός που 〈λέει στον Κύρο: Είσαι ο Ποιμένας μου και θα εκπληρώσει όλο το θέλημά μου, και λέει στην Ιερουσαλήμ: Ας ανοικοδομηθεί, και ο ναός θα θεμελιωθεί〉.

Ευφρανθείτε ουρανοί, διότι ο Θεός ελέησε τον Ισραήλ· σαλπίστε, θεμέλια της γης, βροντοφωνάξτε, όρη, με ευφροσύνη, οι λόφοι και όλα τα δέντρα που υπάρχουν σε αυτά, διότι ο Θεός λύτρωσε τον Ιακώβ, και ο Ισραήλ θα δοξαστεί. ... Εγώ είμαι ο Κύριος που επιτελώ όλα αυτά, εξέτεινα τον ουρανό μόνος μου και στερέωσα τη γη. Ποιος άλλος ματαίωσε τα σημεία των εγγαστρίμυθων και τις μαντείες από την καρδιά τους, αποστρέφοντας τους συνετούς προς τα πίσω και μετατρέποντας τη βουλή τους σε μωρία, και ο οποίος στερεώνει τα λόγια του δούλου του και επαληθεύει τη βουλή των αγγέλων του; Εγώ που λέω στην Ιερουσαλήμ: Θα κατοικηθείς, και στις πόλεις της Ιουδαίας: Θα ανοικοδομηθείτε, και τα ερειπωμένα μέρη της θα αναστηλώσω· εγώ που λέω στην άβυσσο: Θα ερημωθείς, και θα ξηράνω τους ποταμούς σου· εγώ που λέω στον Κύρο να ενεργεί με σύνεση, και ότι θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου ...

Τον Θεό, πες μου, περιεργάζεσαι, τον άναρχο, τον αναλλοίωτο, τον ασώματο, τον άφθαρτο, τον πανταχού παρόντα, που τα πάντα υπερβαίνει και βρίσκεται ανώτερα από ολόκληρη την κτίση; Άκουσε τι θεολογούν οι προφήτες για αυτόν και φοβήσου: «Αυτός που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει». Έριξε μόνο το βλέμμα του και συντάραξε μια τόσο μεγάλη και απέραντη γη. «Αυτός που αγγίζει τα όρη, και βγάζουν καπνό... αυτός που σείει από τα θεμέλια ό,τι βρίσκεται κάτω από τον ουρανό, και οι στύλοι του σαλεύονται· αυτός που απειλεί τη θάλασσα και την ξηραίνει· αυτός που λέει στην άβυσσο: Θα ερημωθείς». «Η θάλασσα είδε και έφυγε· ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω· τα όρη αναπήδησαν σαν κριάρια και οι λόφοι σαν τα αρνιά των προβάτων». Ολόκληρη η κτίση σαλεύεται, φοβάται, τρέμει· και μόνο αυτοί καταφρονούν, περιφρονούν και εξευτελίζουν τη δική τους σωτηρία· διότι δεν θα έλεγα τον Δεσπότη των πάντων.