Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:3

Διότι κάπου είπε προς αυτόν ο θεσπέσιος Μελωδός ότι «Τα σύμπαντα είναι δικά σου». Και πάλι βέβαια είναι Πατέρας ως πλάστης, και δημιουργός, και ως αυτός που μας έφερε στην ύπαρξη. Επομένως, σαν ένα είδος χρέους πρέπει να καταθέτουμε στον Θεό και την υποταγή που αρμόζει στους υιούς, και τον φόβο που ταιριάζει στους δούλους. Όταν λοιπόν ο Θεός λέει ότι είναι πλάστης και δημιουργός, παραπέμπει στην έννοια ότι πρέπει να τον τιμούμε, ως εκείνον που έγινε χορηγός της ίδιας της ύπαρξης και αιτία της ζωής σε αυτούς που κάποτε δεν υπήρχαν. Λέγοντας δε στους αμαρτωλούς το, «Ακόμη θα σε βοηθήσει», τους δίνει θάρρος ότι, αν και έχουν εμπλακεί σε πολλές και αναπόφευκτες αιτίες (αμαρτιών), έχει διατηρηθεί ένα υπόλειμμα ημερότητας και φιλανθρωπίας. Και τίποτα δεν θα τους εμποδίσει να σωθούν και αυτοί, εάν επιλέξουν να στραφούν στα καλύτερα και πρεπωδέστερα, και σε αυτά που συμφωνούν με τους νόμους Του. <Μη φοβάσαι, δούλε μου Ιακώβ, και ο αγαπημένος Ισραήλ, τον οποίο εξέλεξα. Διότι εγώ θα δώσω νερό μέσα στη δίψα σε αυτούς που πορεύονται σε άνυδρο τόπο. Θα επιθέσω το πνεύμα μου στο σπέρμα σου, και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου. Και θα βλαστήσουν σαν το χορτάρι ανάμεσα στο νερό, και σαν την ιτιά δίπλα σε τρεχούμενο νερό. Αυτός θα πει, Ανήκω στον Θεό, και αυτός θα επικαλεστεί το όνομα του Ιακώβ. Και άλλος θα επιγράψει, Ανήκω στον Θεό, στο όνομα του Ισραήλ.> Φαίνεται σε αυτά τα λόγια να ονομάζει Ισραήλ και Ιακώβ τον χορό των αγίων αποστόλων, ο οποίος νοείται ως ένα πρόσωπο.

Διότι όλοι είναι ένα εν Χριστώ. Παρατήρησε πώς λέγει ότι αυτός είναι αγαπημένος και εκλεκτός, αν και πώς να μην είναι σε όλους φανερό, ότι ποτέ δεν θα ονόμαζε αγαπητούς και εκλεκτούς εκείνους που έχουν αθετήσει την πίστη σε αυτόν. Επειδή όμως, όντας από το αίμα του Ιακώβ που είναι και Ισραήλ, έχουν γίνει σκεύη τίμια και εκλεκτά, και έχουν κληθεί προς ιερουργία των ευαγγελικών κηρυγμάτων, θεώρησε αναγκαίο να τους στεφανώσει με τόσο λαμπρά λόγια, ακριβώς επειδή επρόκειτο να γίνουν ως φωστήρες στον κόσμο, κατέχοντας λόγο ζωής, και μυσταγωγοί της οικουμένης. Μη φοβάσαι λοιπόν, λέει, δηλαδή να ανδρίζεσαι και να είσαι ισχυρός, να έχεις φρόνημα καρτερικό και ακμαίο, και περιγελώντας τις επιθέσεις εκείνων που σε διώκουν, να έχεις βέβαιη την πίστη στον Θεό. Διότι πάρα πολλοί είναι όσοι πολεμούν τα ιερά κηρύγματα, και θα εξεγερθεί ένα ανόσιο πλήθος που θα εναντιωθεί στα λόγια σας. Αλλά γίνε ανώτερος της δειλίας, λέει, της οκνηρίας και της ανανδρίας. Διότι εγώ θα δώσω ύδωρ σε εκείνους που πορεύονται σε άνυδρη γη. Διότι είναι ευχάριστο και σωτήριο για εκείνους που βαδίζουν μέσα στη δίψα το να συναντήσουν πηγές υδάτων. Τρισεπιθύμητο, όμως, και ακόμη περισσότερο λέμε ότι είναι για εκείνους που κοπιάζουν για την ευσέβεια, το να αρδεύονται με τα θεία και νοητά νάματα, δηλαδή με τις παρακλήσεις του Πνεύματος, μέσω των οποίων ο ανθρώπινος νους, που έχει κάπως ατονήσει προς στιγμήν, αναρρώνει αποκτώντας θάρρος και ανδρεία.

Το νερό δε σε αυτά, το οποίο ο Θεός υπόσχεται να χορηγήσει σε όσους πορεύονται σε άνυδρο τόπο, λέμε ότι είναι το Άγιο Πνεύμα. Είπε βεβαίως ο ίδιος ο Σωτήρας, όπως λέει η Γραφή: «Ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του.» Διασαφηνίζοντας δε τη δύναμη αυτών των λόγων, ο πάνσοφος ευαγγελιστής πρόσθεσε αμέσως: «Αυτό δε το είπε για το Πνεύμα που επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν.» Διότι το νερό είναι ζωοποιό, και υψώνει προς αύξηση τα φυτά και τα χόρτα, και μιμείται κατά κάποιον τρόπο την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, μέσω του οποίου τα πάντα έχουν συσταθεί και διατηρούνται προς το ευ είναι, και με το οποίο η νοητή κτίση πλουτίζει με την πρόοδο σε κάθε είδους αγαθά, και οιονεί αναπηδά προχωρώντας προς την πνευματική αύξηση. Ότι δε η υπόσχεση για νερό σε αυτούς που βαδίζουν σε άνυδρο τόπο υποδηλώνει τη ζωοποιό δύναμη και ενέργεια του Αγίου Πνεύματος και τη νοητή παρηγοριά μέσω αυτού, το καθιστά σαφές η συνέχεια. Διότι θα θέσω, λέει, το Πνεύμα μου στο σπέρμα σου, και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου. Σπέρμα δε και τέκνα των αγίων αποστόλων λέμε ότι είναι εκείνοι που μέσω αυτών έχουν κληθεί στην επίγνωση της αλήθειας και στην πνευματική αναγέννηση, κατά την οποία τους αναγεννούν όχι από φθαρτό σπόρο, αλλά μέσω του ζωντανού και μόνιμου λόγου του Θεού, και μέσω της ενέργειας του ίδιου του Αγίου Πνεύματος.

Θα βρούμε δε παντού να αποκαλούν τέκνα εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν δι' αυτών. «Θα επιθέσω λοιπόν», λέει, «το Πνεύμα μου στο σπέρμα σου, και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου». Και ως ευλογίες εννοούμε αυτές που χορηγούνται από τον Θεό στους αγίους, δηλαδή την πολυμορφία των πνευματικών χαρισμάτων. Διότι σε άλλον μεν δίνεται λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως, και τα όσα ακολουθούν αυτά. Γράφει δε κάπου και ο πάνσοφος Παύλος, ότι «Ο καθένας από εσάς έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό». Έπειτα, το ποια θα μπορούσε να είναι η ωφέλεια αυτών των ευλογιών, το διασαφήνισε προσθέτοντας, ότι «Θα αναβλαστήσουν όπως το χορτάρι ανάμεσα στο νερό, και όπως η ιτιά δίπλα σε τρεχούμενο νερό».

Το ότι σε αυτούς που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ θα ακολουθήσει οπωσδήποτε και η ευλογία, είναι αναμφισβήτητο. Διότι έχουμε αγιαστεί εν Πνεύματι. Και λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Η ευλογία του Κυρίου ας είναι πάνω σας. Ευλογημένοι είστε εσείς στον Κύριο, ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη». Είπε επίσης κάπου ο Θεός μέσω της φωνής του Ησαΐα, προς τη μητέρα όσων πιστεύουν, εννοώ δηλαδή την Εκκλησία: «Θα επιθέσω το Πνεύμα μου στο σπέρμα σου, και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου». Γι' αυτό και ο σοφότατος Παύλος απευθύνεται με επιστολή σε αυτούς που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης, λέγοντας: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία». Εκείνοι λοιπόν που έχουν συμμετάσχει πλούσια στην άνωθεν ευλογία, πώς είναι δυνατόν να μην κατευοδωθούν σε κάθε αγαθό έργο; «Διότι η οδός», λέει, «των ευσεβών έγινε ευθεία, και είναι προετοιμασμένη η οδός των ευσεβών. Διότι η οδός του Κυρίου είναι κρίση». Επειδή για τη Συναγωγή των Ιουδαίων είπε κάπου ο Θεός: «Ιδού, εγώ φράζω τους δρόμους της, και το μονοπάτι της δεν πρόκειται να βρει». Εμάς όμως, εισάγοντάς μας στις άνω μονές μέσα από έναν δρόμο ομαλό και ανεμπόδιστο, προστάζει τους άγιους λειτουργούς του: «Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει ο λαός που φυλάσσει τη δικαιοσύνη, που αναγγέλλει την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και διαφυλάσσει την ειρήνη».

Και άλλα αναφέρει ο μεγαλοφωνότατος Ησαΐας: «και θα αναπαυθεί επάνω του Πνεύμα Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας, και θα τον γεμίσει πνεύμα φόβου Θεού», φανερώνοντας ότι μεν αυτό είναι ένα και αδιαίρετο, αλλά διάφορες είναι οι ενέργειές του. Και πάλι: «Ο Ιακώβ ο δούλος μου», και τα εξής, «έδωσα το Πνεύμα μου επάνω του». Και πάλι: «Θα επιθέσω το Πνεύμα μου στο σπέρμα σου». Και πάλι: «Και τώρα ο Κύριος ο παντοκράτωρ απέστειλε εμένα και το Πνεύμα του». Και πάλι: «Αυτή είναι σε αυτούς η από εμένα διαθήκη, είπε ο Κύριος, το δικό μου Πνεύμα το οποίο είναι επάνω σου». Και πάλι: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε», και τα εξής. Και πάλι σε όσα λέγει κατά των Ιουδαίων: «Αυτοί όμως απείθησαν και παρόξυναν το Άγιο Πνεύμα του». Και: «Πού είναι εκείνος που έθεσε μέσα τους το Άγιο Πνεύμα;»

Τι λέει λοιπόν προς αυτούς; «Μη φοβάσαι, δούλε μου Ιακώβ, και αγαπημένε Ισραήλ τον οποίο εξέλεξα· διότι εγώ θα δώσω νερό σε καιρό δίψας σε όσους πορεύονται σε άνυδρο τόπο», και πώς το διασαφηνίζει λέγοντας: «θα θέσω το πνεύμα μου στο σπέρμα σου και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου». Διότι μέσω του Αγίου Πνεύματος επρόκειτο να χορηγήσει το λογικό, γόνιμο και πνευματικό «ύδωρ» στην «άνυδρο» και την «έρημο». Και «σπέρμα» των αποστόλων είναι οι εκκλησίες του Θεού και «τέκνα» τους είναι όσοι σε όλη τη γη και σε όλα τα έθνη «έχουν αναγεννηθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος», «οι οποίοι και θα αναβλαστήσουν», λέει, «όπως το χορτάρι ανάμεσα στο νερό», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «και θα αναβλαστήσουν ανάμεσα στη χλόη σαν ιτιές δίπλα σε τρεχούμενο νερό», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: «ανάμεσα στη χλόη δίπλα σε τρεχούμενο νερό». Και εδώ συμπεριέλαβε την «ιτιά» εξαιτίας της αειθαλούς και θαλερής φύσης του φυτού, προς παράσταση του πλήθους των λογικών υδάτων που θα ρέουν μέσα στην εκκλησία Του. Και τόσο μεγάλη θα είναι τότε η προκοπή και το κατόρθωμα της θεοσέβειας εκείνων που παλαιότερα κατοικούσαν στην «άνυδρο» και την «έρημο», ώστε να προστρέχουν όλοι στον Θεό, κι έπειτα, σαν σε αγώνα δρόμου, να σπεύδουν να αρπάξουν πρώτοι τη χάρη του Θεού, και ο ένας να λέει «είμαι του Θεού», και ο άλλος να παίρνει την επωνυμία του «ονόματος του Ιακώβ», αν και δεν προέρχεται από αυτόν, αλλά έχοντας ως αφετηρία την «έρημο» και την «άνυδρο», μολαταύτα θα επικαλείται την ονομασία εκείνων που παλαιότερα ονομάζονταν λαός του Θεού.

Δεν είναι μικρός, λοιπόν, ο αγώνας που βρίσκεται μπροστά μας, αδελφοί, το να διαρρήξουμε τον θάνατο και να μεταβούμε στη ζωή. Διότι λέγει: «η βασιλεία είναι μέσα σας», η ανάπαυση και η χαρά και η ευφροσύνη. Εντός μας όμως βρίσκεται και εκείνος που αιχμαλωτίζει και πολεμά, ο οποίος είναι ο θάνατος και η απώλεια της ψυχής. Ας μην επαναπαύεται λοιπόν η ψυχή, μέχρις ότου θάψει επιμελώς εκείνα που την αιχμαλωτίζουν. Τότε «απέδρασε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός», επειδή ανέβλυσε νερό «σε γη διψασμένη» και η έρημος μεταβλήθηκε σε πλήθος υδάτων. Διότι, ιδού, υποσχέθηκε να γεμίσει την έρημη καρδιά με ζωντανό νερό, πρώτα μέσω του προφήτη: «εγώ θα δώσω νερό σε αυτούς που διψούν, σε αυτούς που πορεύονται σε άνυδρο τόπο», διότι εξαιτίας της προγονικής παρακοής η ψυχή βρέθηκε σε μεγάλο καύσωνα. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος «καθ' εικόνα και ομοίωσή μας», για να μας γνωρίσει το ζωντανό νερό και να καταπαύσει τον καύσωνα της ψυχής από τον οποίο κατεχόταν, λέγει: «εκείνος που πίνει από το νερό που εγώ θα δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει στον αιώνα». Διότι θα γίνει «πηγή νερού που θα αναβλύζει μέσα του». Δεν είναι μικρό πράγμα, αδελφοί, να αναζητήσουμε την παραγγελία του αποστόλου και να την γνωρίσουμε. «Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει αυτόν ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς». Πώς λοιπόν θα γνωρίσουμε την παραγγελία του αποστόλου; Ο ίδιος λέγει: «γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται εναντίον της γνώσης του Θεού».