Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:5

Τώρα, άνθρωπε, θεώρησε ότι η ψυχή σου στέκεται σαν πάνω σε ζυγαριά, τραβηγμένη από τη μια μεριά από αγγέλους και από την άλλη από δαίμονες. Σε ποιους, άραγε, θα δώσεις τότε τη ροπή της καρδιάς σου; Τι θα υπερισχύσει μέσα σου; Η ηδονή της σάρκας ή ο αγιασμός της ψυχής; Η απόλαυση των παρόντων ή η επιθυμία των μελλόντων; Άγγελοι θα σε παραλάβουν ή θα σε κρατήσουν εκείνοι που ήδη σε κατέχουν; Στο πεδίο της μάχης, οι στρατηγοί δίνουν το σύνθημα στους στρατιώτες τους, ώστε και οι σύμμαχοι να αναγνωρίζουν εύκολα ο ένας τον άλλον, αλλά και σε περίπτωση που αναμειχθούν με τους εχθρούς κατά τις συμπλοκές, να μπορεί να υπάρχει σαφής διαχωρισμός. Κανείς δεν θα αναγνωρίσει αν είσαι δικός μας ή των εχθρών, εάν δεν αποδείξεις την οικειότητά σου μέσω των μυστικών συμβόλων, εάν δεν σημειωθεί πάνω σου το φως του προσώπου του Κυρίου. Πώς θα σε διεκδικήσει ο άγγελος; Και πώς θα σε αποσπάσει από τον εχθρό, εάν δεν αναγνωρίσει τη σφραγίδα; Και πώς εσύ θα πεις «Είμαι του Θεού», εάν δεν φέρεις πάνω σου τα γνωρίσματα;

Διότι κάπου είπε προς αυτόν ο θεσπέσιος Μελωδός ότι «Τα σύμπαντα είναι δικά σου». Και πάλι βέβαια είναι Πατέρας ως πλάστης, και δημιουργός, και ως αυτός που μας έφερε στην ύπαρξη. Επομένως, σαν ένα είδος χρέους πρέπει να καταθέτουμε στον Θεό και την υποταγή που αρμόζει στους υιούς, και τον φόβο που ταιριάζει στους δούλους. Όταν λοιπόν ο Θεός λέει ότι είναι πλάστης και δημιουργός, παραπέμπει στην έννοια ότι πρέπει να τον τιμούμε, ως εκείνον που έγινε χορηγός της ίδιας της ύπαρξης και αιτία της ζωής σε αυτούς που κάποτε δεν υπήρχαν. Λέγοντας δε στους αμαρτωλούς το, «Ακόμη θα σε βοηθήσει», τους δίνει θάρρος ότι, αν και έχουν εμπλακεί σε πολλές και αναπόφευκτες αιτίες (αμαρτιών), έχει διατηρηθεί ένα υπόλειμμα ημερότητας και φιλανθρωπίας. Και τίποτα δεν θα τους εμποδίσει να σωθούν και αυτοί, εάν επιλέξουν να στραφούν στα καλύτερα και πρεπωδέστερα, και σε αυτά που συμφωνούν με τους νόμους Του. <Μη φοβάσαι, δούλε μου Ιακώβ, και ο αγαπημένος Ισραήλ, τον οποίο εξέλεξα. Διότι εγώ θα δώσω νερό μέσα στη δίψα σε αυτούς που πορεύονται σε άνυδρο τόπο. Θα επιθέσω το πνεύμα μου στο σπέρμα σου, και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου. Και θα βλαστήσουν σαν το χορτάρι ανάμεσα στο νερό, και σαν την ιτιά δίπλα σε τρεχούμενο νερό. Αυτός θα πει, Ανήκω στον Θεό, και αυτός θα επικαλεστεί το όνομα του Ιακώβ. Και άλλος θα επιγράψει, Ανήκω στον Θεό, στο όνομα του Ισραήλ.> Φαίνεται σε αυτά τα λόγια να ονομάζει Ισραήλ και Ιακώβ τον χορό των αγίων αποστόλων, ο οποίος νοείται ως ένα πρόσωπο.

Τα χόρτα και τα φυτά, τα οποία βρίσκονται σε άνυδρους τόπους, φυτρώνουν γενικά με αργό ρυθμό, και όταν φυτρώσουν μαραίνονται αμέσως. Αντίθετα, πολύ ανθισμένα είναι εκείνα δίπλα στα οποία υπάρχει άφθονη ροή ναμάτων, και η ορμή των υδάτων τα συντηρεί στη ζωή· και η ιτιά είναι φυτό αειθαλές, επειδή φυτρώνει πάντοτε δίπλα σε πηγές και ποταμούς. Μεθυσμένοι λοιπόν, λέγει, από τα νοητά νάματα όσοι πλούτισαν με αυτά, θα ομολογήσουν ότι γνωρίζουν μόνο εμένα, και θα αναγνωρίσουν ως Θεό αυτόν που τους κάλεσε. Και λέγοντας ότι αυτός θα πει, «είμαι του Θεού», και αυτός θα φωνάξει δυνατά, και άλλος θα επιγράψει το όνομά του, φανερώνει το πλήθος εκείνων που προστρέχουν σε αυτόν μέσω της πίστεως στον Χριστό.

Τι λέει λοιπόν προς αυτούς; «Μη φοβάσαι, δούλε μου Ιακώβ, και αγαπημένε Ισραήλ τον οποίο εξέλεξα· διότι εγώ θα δώσω νερό σε καιρό δίψας σε όσους πορεύονται σε άνυδρο τόπο», και πώς το διασαφηνίζει λέγοντας: «θα θέσω το πνεύμα μου στο σπέρμα σου και τις ευλογίες μου στα τέκνα σου». Διότι μέσω του Αγίου Πνεύματος επρόκειτο να χορηγήσει το λογικό, γόνιμο και πνευματικό «ύδωρ» στην «άνυδρο» και την «έρημο». Και «σπέρμα» των αποστόλων είναι οι εκκλησίες του Θεού και «τέκνα» τους είναι όσοι σε όλη τη γη και σε όλα τα έθνη «έχουν αναγεννηθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος», «οι οποίοι και θα αναβλαστήσουν», λέει, «όπως το χορτάρι ανάμεσα στο νερό», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «και θα αναβλαστήσουν ανάμεσα στη χλόη σαν ιτιές δίπλα σε τρεχούμενο νερό», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: «ανάμεσα στη χλόη δίπλα σε τρεχούμενο νερό». Και εδώ συμπεριέλαβε την «ιτιά» εξαιτίας της αειθαλούς και θαλερής φύσης του φυτού, προς παράσταση του πλήθους των λογικών υδάτων που θα ρέουν μέσα στην εκκλησία Του. Και τόσο μεγάλη θα είναι τότε η προκοπή και το κατόρθωμα της θεοσέβειας εκείνων που παλαιότερα κατοικούσαν στην «άνυδρο» και την «έρημο», ώστε να προστρέχουν όλοι στον Θεό, κι έπειτα, σαν σε αγώνα δρόμου, να σπεύδουν να αρπάξουν πρώτοι τη χάρη του Θεού, και ο ένας να λέει «είμαι του Θεού», και ο άλλος να παίρνει την επωνυμία του «ονόματος του Ιακώβ», αν και δεν προέρχεται από αυτόν, αλλά έχοντας ως αφετηρία την «έρημο» και την «άνυδρο», μολαταύτα θα επικαλείται την ονομασία εκείνων που παλαιότερα ονομάζονταν λαός του Θεού.

Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Αυτός θα πει, του Θεού είμαι, και αυτός θα επικαλεστεί το όνομα του Ιακώβ», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «θα ονομαστεί με το όνομα του Ιακώβ, και άλλος θα γράψει με το χέρι του λέγοντας, του Θεού είμαι, και» πάλι «άλλος θα επικαλεστεί το όνομα του Ισραήλ», καυχώμενος ότι είναι ο «Ισραήλ». Είναι άξιο θαυμασμού και αληθινής έκπληξης η δύναμη των προφητικών λόγων, καθώς διαπιστώσαμε την εκπλήρωσή τους στα ίδια τα έργα. Στους διωγμούς, δηλαδή, που έγιναν στην εποχή μας, είδαμε πολλούς από τα αλλόφυλα έθνη να σπεύδουν να οικειοποιηθούν τα ονόματα των αγίων ανδρών, από τους οποίους ο μεν αποκαλούσε τον εαυτό του «Ιακώβ» και άλλος «Ισραήλ», άλλος δε Ιερεμία και έτερος Ησαΐα, και άλλος πάλι Δανιήλ· λαμβάνοντας, λοιπόν, τέτοια ονόματα, προσέρχονταν στο μαρτύριο του Θεού με μεγάλο θάρρος και παρρησία.

Αυτό ακριβώς δηλώνοντας η προφητεία λέγει: «Αυτός θα πει, "Είμαι του Θεού", και αυτός θα επικαλεστεί το όνομα του Ιακώβ, και άλλος θα γράψει με το χέρι του, "Είμαι του Θεού", και άλλος θα επικαλεστεί το όνομα του Ισραήλ». Αφού ο λόγος περιέγραψε την προηγούμενη υπόθεση, η οποία είχε ευαγγελικό χαρακτήρα επειδή προφήτευε την έλλαμψη του εκλεκτού του Θεού στους ανθρώπους και ευαγγελιζόταν τα άριστα στην άλλοτε άνυδρη και έρημη χώρα των εθνών, ξεκινώντας από νέα αφετηρία απευθύνει εδώ τον λόγο προς τους ειδωλολάτρες του ιουδαϊκού έθνους, στους οποίους λέγει: «Έτσι λέγει ο Θεός, ο βασιλιάς του Ισραήλ». Και τίνος «Ισραήλ» λέγει ότι είναι «βασιλιάς», το αποσαφηνίζει προσθέτοντας στη συνέχεια: «και ο Θεός Σαβαώθ που τον λύτρωσε», διδάσκοντας ότι μόνο του «λυτρωμένου Ισραήλ» θα μπορούσε να είναι «βασιλιάς», και όχι εκείνων που κατηγορούνται για ειδωλολατρία. Σε αυτούς ακριβώς, επειδή είχαν ποταπό φρόνημα και ήταν ακόμη τότε προσκολλημένοι στην ειδωλολατρία, προσάγει τον έλεγχο της πλάνης τους, προτρέποντας και διδάσκοντάς τους να μη θεωρούν κανέναν άλλον ως «Θεό» παρά μόνο Αυτόν, επειδή ούτε υπάρχει άλλος, ούτε υφίσταται άλλος μετά από Αυτόν. Γι' αυτό λέγει: «Εγώ είμαι ο πρώτος και εγώ είμαι μετά από αυτά, εκτός από εμένα δεν υπάρχει Θεός». Εδώ πάλι αρμόζει να παρατεθεί και να συναφθεί το: «και ο παις, τον οποίο εξέλεξα».