Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:7

Διότι δεν θα ονομαστεί λαός, αλλά μάλλον ολόκληρο το πλήθος των εθνών που βρίσκεται σε όλη την οικουμένη, και όλοι θα ομολογήσουν ότι ανήκουν στον Θεό, και θα τον αναγνωρίσουν ως Σωτήρα και Λυτρωτή, και στο εξής θα ονομάζονται με το όνομα του Ιακώβ, δηλαδή, ότι είναι μερίδιο και κλήρος του Θεού. Διότι λέει, έγινε ο λαός του Κυρίου μερίδα του, και ο Ισραήλ μερίδιο της κληρονομιάς του. Και καυχόμαστε εμείς που πιστέψαμε για το ότι γίναμε κλήρος του Θεού και μερίδα του Σωτήρα όλων μας, του Ιησού Χριστού. <Έτσι λέει ο Κύριος ο Θεός, ο βασιλιάς του Ισραήλ, ο Θεός Σαβαώθ που τον λύτρωσε: Εγώ είμαι ο πρώτος και εγώ είμαι και μετά από αυτά· εκτός από εμένα δεν υπάρχει Θεός. Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας φωνάξει, και ας μου τα ετοιμάσει, από τότε που δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα. Και ας σας αναγγείλουν όσα πρόκειται να συμβούν πριν αυτά έλθουν. Μην κρύβεστε, και σας τα ανήγγειλα.> Αφού έκανε μνεία της εν Χριστώ γνώσεως μέσω των κειμένων που μόλις αναγνώσαμε, μεταφέρει τον λόγο σε κάτι άλλο από τα αναγκαία. Διότι, επειδή κατά τον καιρό εκείνο, κατά τον οποίο ο θεσπέσιος προφήτης Ησαΐας συνέθετε για εμάς τους λόγους περί αυτών των πραγμάτων, ενώ βασίλευε ανάμεσά τους κάποιος θεομίσητος, είχαν περιπέσει σε αφόρητα ολισθήματα.

Διότι αρχή των πάντων είναι ο Θεός, όντας ο ίδιος άναρχος, και από αυτόν τα πάντα παρήχθησαν στη γένεση· αυτός λοιπόν δεν δημιουργήθηκε από κανέναν, αλλά υπάρχει και θα υπάρχει. Διότι αυτό είναι το όνομά του και το αιώνιο μνημόσυνό του σε γενεές γενεών. Επομένως, ούτε πριν από αυτόν υπήρξε άλλος Θεός, ούτε θα υπάρξει κάποιος μετά από αυτόν. Διότι ένας είναι κατά φύση ο Θεός, και κανένας άλλος εκτός από αυτόν. Και είναι πάρα πολύ χρήσιμη η προτροπή σε αυτούς που τον αρνήθηκαν και, από την πάρα πολλή τους ασυνεσία, διολίσθησαν στο να νομίζουν ότι υπάρχουν πολλοί θεοί. Το ότι κανείς δεν είναι σαν αυτόν, δηλαδή κανένας άλλος δεν μπορεί να εξισωθεί με αυτόν, το αποδεικνύει λέγοντας: Ποιος είναι σαν εμένα; Ποιος άραγε από τους θεούς που εσείς φανταστήκατε, δηλαδή αυτούς που ασύνετα ονομάσατε έτσι, θα είναι ίσος με τη δική μου δόξα και δύναμη; Από ποιο σπουδαίο έργο πιστέψατε άραγε ότι αυτοί είναι θεοί; Ας παρουσιαστεί κάποιος, αν υπάρχει όμοιος με εμένα. Ας παρουσιάσει κάποιος αυτόν που έχει ισάξια φύση, είτε κατά την ισχύ είτε κατά τη δόξα. Ας καλέσουν όποιους προτιμούν από τους ψευδώνυμους θεούς τους, από τη στιγμή που δημιούργησα τον άνθρωπο έως τον αιώνα. Διότι δημιούργησα, λέει, τους ουρανούς και όσα βρίσκονται σε αυτούς, έχοντας αναρίθμητα πλήθη αγίων πνευμάτων να με προσκυνούν και να με λατρεύουν, όμως από τότε που έφτιαξα τον άνθρωπο πάνω στη γη, και στο εξής, δηλαδή έως τον αιώνα, ας μου δείξει κάποιος έναν όμοιο με εμένα.

Λέγοντας δε πάλι το «Αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο», δείχνει ότι ο ίδιος είναι δημιουργός, ενώ οι ψευδώνυμοι θεοί δεν είναι απολύτως τίποτα. Διότι ποιον από αυτούς που τους προσκυνούν έφεραν στην ύπαρξη; Ενώ εγώ αναγνωρίζομαι ως δημιουργός, και κτίστης των πάντων, και αυτός που κατέχει τη γνώση των όλων. Ερευνήστε το αυτό σε αυτούς που εσείς αποκαλείτε θεούς· ας σας αναγγείλουν αυτά που πρόκειται να συμβούν πριν αυτά έρθουν. Διότι στον εκ φύσεως Θεό ταιριάζει να έχει όλη τη γνώση και αυτών που έχουν ήδη παρέλθει, και αυτών που πρόκειται να γίνουν. Εάν δε κανείς από τους ψευδώνυμους θεούς δεν βρίσκεται να κατέχει αυτό το γνώρισμα, είναι προφανές ότι εκείνοι που δεν έχουν τη γνώση του Θεού, δεν μπορεί να είναι θεοί. Το «Μη συγκαλύπτεστε», σημαίνει «Μη σιωπάτε, ούτε να προσποιείστε». «Δεν ακούσατε από την αρχή, και δεν σας το ανήγγειλα;» Διότι, επειδή είμαι εκ φύσεως Θεός και γνωρίζω τα πάντα, και τα μελλοντικά και αυτά που έχουν ήδη προηγηθεί, σας τα προανήγγειλα μέσω των αγίων προφητών δια του πάνσοφου Μωυσή.

Κατάλληλα προσφέρει τον έλεγχο ο λόγος λέγοντας: «Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, ας καλέσει, ας αναγγείλει και ας μου ετοιμάσει, από τότε που δημιούργησα τον άνθρωπο μέχρι τον αιώνα». Διότι, αν υπάρχει κάποιος άλλος θεός, ας πει ποιο δικό του έργο μπορεί να δείξει ανάμεσα σε όσα υπάρχουν στο σύμπαν. Επειδή, αν ο κόσμος είναι ένας και αυτός είναι ομοιογενής και άρρηκτα συνδεδεμένος με τον εαυτό του, ένας θα είναι και ο δημιουργός του. Αλλά αυτός, «από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων», θεωρείται ως ο «γενεσιουργός» του σύμπαντος. Εάν όμως κάποιος εισάγει άλλον θεό, ας τον παρουσιάσει δείχνοντας ομοίως έναν άλλον τέτοιο κόσμο. Αλλά δεν υπάρχει άλλος παρά μόνο ο ορατός κόσμος, επομένως δεν θα υπάρχει ούτε άλλος θεός. Εάν όμως υπάρχει, «ας σταθεί», λέει, πρώτα σε αυτό· δηλαδή ας αποδείξει τη δική του ύπαρξη: ότι υπάρχει ως υπόσταση ουσίας, και ότι παραμένει στον εαυτό του και στέκεται σταθερός. Έπειτα, αρθρώνοντας φωνή λογική και ταιριαστή σε θεό, «ας αναγγείλει» ποια είναι αυτά που πρόκειται να συμβούν στο μέλλον στον βίο, ή τα παλαιά που υπήρξαν από την αρχή, από τότε που τοποθέτησα τον άνθρωπο πάνω στη γη μέχρι τον παρόντα χρόνο. Διότι από αυτό θα γνωρίσουμε ότι υπάρχει σε αυτόν κάποιος λόγος. Αλλά βέβαια «μη συσχηματίζεσθε» προφασιζόμενοι, σαν να γνωρίζετε μεν κάτι, αλλά να μη θέλετε να το πείτε· διότι «ούτε δώσατε προσοχή», ούτε γνωρίσατε «από την αρχή» τίποτε από όλα αυτά.

Αυτό ακριβώς παρέδωσε και ο ίδιος ο Υιός στα Ευαγγέλια, διδάσκοντας να γνωρίζουν έναν μόνο Θεό, στα οποία έλεγε: «αυτή δε είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό». Αυτός λοιπόν ήταν ο αληθινός Θεός, ο ένας και μοναδικός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από αυτόν, ο οποίος όχι μόνο μέσω των προφητών αλλά και μέσω του ίδιου του του Υιού παρήγγελλε αυτά στο έθνος των Ιουδαίων, το οποίο εκείνον τον καιρό ειδωλολατρούσε. Αμέσως λοιπόν ο Ησαΐας (ή μάλλον ο Θεός μέσω αυτού), αφού είπε: «εκτός από εμένα δεν υπάρχει Θεός. Ποιος είναι όμοιος με εμένα;» και στη συνέχεια: «εσείς είστε μάρτυρες αν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα», πρόσθεσε το εξής: «και δεν υπήρχαν τότε. Όλοι όσοι πλάθουν και σκαλίζουν είναι μάταιοι, κάνοντας όσα επιθυμεί η καρδιά τους». Και σε ολόκληρη την προφητεία του θα μπορούσε κανείς να βρει να συντρίβονται τα άψυχα ξόανα, και σε κάθε προφήτη ομοίως θα βρεις να κηρύσσεται ο ένας Θεός για την αποτροπή της πολυθεϊστικής πλάνης. Έτσι και εμείς συνηθίζουμε, στους διαλόγους μας με τους δεισιδαίμονες των Ελλήνων, αφενός να φυλάσσουμε τη διδασκαλία περί του Χριστού για την κατάλληλη ευκαιρία, και αφετέρου μέχρι τότε να τους προβάλλουμε τον έλεγχο της ειδωλολατρικής πλάνης και να τεκμηριώνουμε με αποδεικτικούς λόγους ότι ο Θεός είναι ένας.

«Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας καλέσει, και ας αναγγείλει, και ας ετοιμάσει για εμένα, αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα, και τα επερχόμενα ας μου τα αναγγείλει πριν αυτά έλθουν». «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, τη δόξα μου δεν θα την παραχωρήσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά είδωλα». «Είναι ο αληθινός Κύριος, Θεός ζώντων, και βασιλιάς των αιώνων». «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». «Η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, και η εξουσία του παραμένει από γενεά σε γενεά». «Και αφού βαπτίστηκε ο Κύριος, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκα». «Ο Στέφανος δε, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού». «Ουδείς είναι Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη, εντούτοις για εμάς υπάρχει ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς κατατείνουμε σε αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Άγιο Πνεύμα, στο οποίο υφίστανται τα πάντα, και εμείς προερχόμαστε από αυτό».