Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 44:9

Αν όμως αποδείχθηκε ότι δεν είναι τίποτα, και έγιναν παρανάλωμα του πυρός από εσάς, γνωρίσατε μέσα από την ίδια την εμπειρία, λέει, ότι δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα, τον αληθινό Θεό. <Και δεν άκουσαν τότε εκείνοι που πλάθουν και σκαλίζουν, όλοι είναι μάταιοι όσοι πράττουν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, πράγματα που δεν πρόκειται να τους ωφελήσουν· αλλά θα καταντροπιαστούν εκείνοι που πλάθουν θεό και σκαλίζουν ανωφελή είδωλα, και όλοι όσοι δημιουργήθηκαν ξεράθηκαν και είναι κουφοί μεταξύ των ανθρώπων.> Μέσα από αυτά τα λόγια, παρουσιάζει ως δεινά και πάρα πολύ βαριά τα εγκλήματα των αποστατών, εφόσον, ενώ είχαν τόση βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από Αυτόν, από τη φύση του και αληθινά· και ενώ είχαν πειστεί από τα ίδια τα κατορθώματα ότι Αυτός είναι ο μόνος Θεός, ξέπεσαν σε τέτοιο σημείο ανοησίας, ώστε, παρόλο που και ο ίδιος ο νόμος τούς φώναζε ρητά και έλεγε: «Κύριο τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και Αυτόν μόνο θα λατρέψεις, και δεν θα φτιάξεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα βρίσκονται πάνω στον ουρανό, και από όσα βρίσκονται κάτω στη γη, και από όσα βρίσκονται στα ύδατα κάτω από τη γη»· εσείς θεωρήσατε ως μηδαμινό το να Τον υπακούσετε· και στραφήκατε μάλλον αφιλόθεα προς την ενασχόληση του να πλάθετε και να διαμορφώνετε θεούς από ξύλα και από πέτρες. Μάταιοι, λοιπόν, είναι τέτοιου είδους άνθρωποι, και πολύ δικαιολογημένα, διότι κατέφυγαν σε αυτό χωρίς κανέναν απολύτως αναγκαίο λόγο, πράττοντας μάλλον τις δικές τους επιθυμίες, επειδή έγιναν εραστές της ματαιότητας. Διότι, ποια ωφέλεια προέρχεται από την πέτρα και από το ξύλο;

Εγώ δε και προείπα και 〈προανήγγειλα〉 μέσω των δικών μου προφητών, αλλά και με έργα φανέρωσα πράξεις θεϊκής δυνάμεως, για τις οποίες 〈εσείς είστε μάρτυρες〉, προς εσάς στους οποίους απευθύνω αυτούς τους λόγους, που έχετε διδαχθεί τα λόγια του Μωυσή, ώστε να ομολογείτε, ακόμη κι αν δεν το θέλετε, ότι 〈δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από εμένα〉. Διότι την εποχή που σας έδινα την ευκαιρία να βλέπετε ‹τις› ‹αρετές› της δικής μου θεότητας, για παράδειγμα στην Αίγυπτο ή στην Ερυθρά Θάλασσα ή στην έρημο, όπου επιτέλεσα αναρίθμητα θαύματα. Κανείς δεν ήταν μαζί μου από αυτούς ούτε καν πρωτύτερα, ⌜όχι 〈από την αρχή〉 λέει, δηλαδή πριν από τα χρόνια του κατακλυσμού, κατά τα οποία δεν υπήρχαν τεχνίτες ούτε καν αυτών των άψυχων ξοάνων. Και γι' αυτά 〈εσείς είστε μάρτυρες〉 ότι 〈δεν υπήρχαν τότε〉, εννοώ δηλαδή κατά την αρχή της συστάσεως της θνητής ζωής, 〈εκείνοι που πλάθουν και σκαλίζουν θεούς〉, αφού δεν είχε ακόμη εφευρεθεί από τους ανθρώπους ούτε η γλυπτική ούτε η πλαστική τέχνη.⌝ Αν βέβαια και πολύ αργότερα, στους μετέπειτα χρόνους, εμφανίστηκαν πολλοί τέτοιοι, όμως 〈όλοι θα καταισχυνθούν〉 και θα παύσουν πλέον την πλάνη τους, κοκκινίζοντας από ντροπή και κρύβοντας το πρόσωπό τους· αν όμως επιμείνουν στη δική τους πλάνη, θα παραδοθούν στην απώλεια κατά τον καιρό της εκδικήσεως. ⌜Όσον αφορά δε εσάς προς το παρόν, προς τους οποίους απευθύνεται ο παρών λόγος.

Αυτό ακριβώς παρέδωσε και ο ίδιος ο Υιός στα Ευαγγέλια, διδάσκοντας να γνωρίζουν έναν μόνο Θεό, στα οποία έλεγε: «αυτή δε είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό». Αυτός λοιπόν ήταν ο αληθινός Θεός, ο ένας και μοναδικός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από αυτόν, ο οποίος όχι μόνο μέσω των προφητών αλλά και μέσω του ίδιου του του Υιού παρήγγελλε αυτά στο έθνος των Ιουδαίων, το οποίο εκείνον τον καιρό ειδωλολατρούσε. Αμέσως λοιπόν ο Ησαΐας (ή μάλλον ο Θεός μέσω αυτού), αφού είπε: «εκτός από εμένα δεν υπάρχει Θεός. Ποιος είναι όμοιος με εμένα;» και στη συνέχεια: «εσείς είστε μάρτυρες αν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα», πρόσθεσε το εξής: «και δεν υπήρχαν τότε. Όλοι όσοι πλάθουν και σκαλίζουν είναι μάταιοι, κάνοντας όσα επιθυμεί η καρδιά τους». Και σε ολόκληρη την προφητεία του θα μπορούσε κανείς να βρει να συντρίβονται τα άψυχα ξόανα, και σε κάθε προφήτη ομοίως θα βρεις να κηρύσσεται ο ένας Θεός για την αποτροπή της πολυθεϊστικής πλάνης. Έτσι και εμείς συνηθίζουμε, στους διαλόγους μας με τους δεισιδαίμονες των Ελλήνων, αφενός να φυλάσσουμε τη διδασκαλία περί του Χριστού για την κατάλληλη ευκαιρία, και αφετέρου μέχρι τότε να τους προβάλλουμε τον έλεγχο της ειδωλολατρικής πλάνης και να τεκμηριώνουμε με αποδεικτικούς λόγους ότι ο Θεός είναι ένας.

«Όποιος σπέρνει φαύλα πράγματα θα θερίσει κακά· τη ματαιότητα των έργων του θα φέρει σε πέρας.» «Εκείνοι που επιδιώκουν μάταια πράγματα, στερούνται σύνεσης.» «Μάταιοι είναι όλοι όσοι πράττουν τις επιθυμίες της καρδιάς τους, οι οποίες δεν πρόκειται να τους ωφελήσουν.» «Εγώ είπα: Άδικα κοπίασα εις μάτην, και στο τίποτα ανάλωσα τη δύναμή μου.» «Στηρίζουν την πεποίθησή τους σε μάταια πράγματα, και λαλούν λόγια κενά· διότι κυοφορούν πόνο, και γεννούν μάταια πράγματα, και υφαίνουν ιστό αράχνης.» «Σαν αυτόν που συγκολλά σπασμένα κεραμικά, είναι εκείνος που διδάσκει τον άφρονα.» «Ο ένας οικοδομεί και ο άλλος γκρεμίζει, τι περισσότερο κερδίζουν από κόπους; Ο ένας προσεύχεται και ο άλλος καταριέται, τίνος τη φωνή θα εισακούσει ο Δεσπότης;» Είναι σαν να μεταφέρουν νερό με το κόσκινο και να αντλούν σε τρύπιο πιθάρι.