Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 45:10

Αλλά η αξία της ανθρώπινης φύσης δεν περιορίζεται σε αυτά, αλλά υπάρχει μέσα μας ένα ακόμη μεγαλύτερο δώρο και χάρισμα της δημιουργικής τέχνης του Θεού. Διότι έχουμε δημιουργηθεί κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή Του, και έχουμε πλουτίσει από το αποτύπωμα της δικής Του δόξας, το οποίο αστράφτει νοητά στις ψυχές μας, αν και κατά τη σάρκα είμαστε χώμα και προερχόμαστε από το χώμα. Επομένως, ο άνθρωπος δεν είναι ένα ευκαταφρόνητο, αλλά μάλλον ένα αξιοθαύμαστο ζωντανό ον πάνω στη γη· και γι' αυτό ο Θεός σεμνύνεται για αυτόν. Έτσι λοιπόν είπε προς τον πολυπαθέστατο Ιώβ, καθιστώντας ολοφάνερα τα δικά Του μεγαλουργήματα: «Μήπως εσύ πήρες πηλό από τη γη και έπλασες ζωντανό ον, και το τοποθέτησες πάνω στη γη με την ικανότητα της ομιλίας;» Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Κύριε, τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον θυμάσαι; Ή ο υιός του ανθρώπου, ώστε να τον επισκέπτεσαι;» Έπειτα εξηγεί το μεγαλείο της ανθρώπινης φύσης λέγοντας: «Τον έκανες για λίγο κατώτερο από τους αγγέλους· με δόξα και τιμή τον στεφάνωσες, και τον κατέστησες άρχοντα στα έργα των χεριών σου. Τα πάντα υπέταξας κάτω από τα πόδια του.» Ο πάνσοφος Παύλος βέβαια εφάρμοσε μερικούς από τους προαναφερθέντες στίχους στον Χριστό. Θα μπορούσαν όμως να ειπωθούν, όχι αταίριαστα, και για κάθε άνθρωπο όμοιο με εμάς· διότι τίποτα σε αυτούς δεν είναι ψευδές. <Μήπως εκείνος που οργώνει θα οργώνει τη γη όλη την ημέρα; Μήπως θα πει ο πηλός στον κεραμέα: Τι κάνεις, γιατί δεν εργάζεσαι και δεν έχεις χέρια; Ή εκείνος που λέει στον πατέρα: Τι θα γεννήσεις;>

Επειδή, λοιπόν, έχουμε και αναπλαστεί πνευματικά εν Χριστώ, δηλαδή έχουμε μεταστοιχειωθεί, άλλοι μεν από την ελληνική πλάνη προς την επίγνωση της αλήθειας και προς την άγια ζωή, η οποία επιτυγχάνεται διά του Σωτήρα όλων μας Χριστού· άλλοι δε από την περιτομή προς την αποδοχή των ευαγγελικών διδαγμάτων και προς την καινότητα της λατρείας, η οποία δεν έχει πια το ατερπές των τύπων, αλλά μάλλον εκλάμπει το ευπρεπέστατο κάλλος της πνευματικής λατρείας. Αυτό δε συνέβη σε εμάς και σε εκείνους, καθώς πλουτίσαμε με την αναγέννηση διά του ύδατος και του πνεύματος εν Χριστώ. Όμως, παρομοίως ήταν απορριπτέα και απαράδεκτη στα πλήθη των Ιουδαίων η χάρη γι' αυτά ακριβώς τα πράγματα. Διότι αντέπρατταν, όπως είπα, στα θεσπίσματα του Χριστού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει: Μήπως θα πει ο πηλός στον κεραμέα: Τι κάνεις, ότι δεν εργάζεσαι ούτε έχεις χέρια; Εκείνος που λέει στον πατέρα: Τι θα γεννήσεις; Και στη μητέρα: Τι θα κοιλοπονέσεις;

Ιδιαιτέρως δε ο λαός που είναι αφιερωμένος στον Θεό και τον επικαλείται ως πατέρα, ας προσέχει να μην εκστομίζει τίποτε με προπέτεια· διότι αλίμονο σε εκείνον που λέει στον πατέρα του: «Τι θα γεννήσεις;» και στη μητέρα του: «Τι κοιλοπονάς;»· κατά δε τον Σύμμαχο: «Τι γέννησες;» και στη γυναίκα: «Τι κοιλοπονάς;». Διότι υπάρχουν πολλοί μεμψίμοιροι που συνηθίζουν να παραπονούνται, λέγοντας: «Και ποια ανάγκη υπήρχε εξ αρχής να έλθουμε στη ζωή;», «Γιατί αυτά γίνονται με αυτόν τον τρόπο;» και «Ποια ανάγκη υπήρχε για τέτοιου είδους πράγματα;».

Τίτλος Ε΄. — Περί της αντιλογίας προς τον Θεό: και ότι δεν πρέπει να φέρνουμε αντιρρήσεις, ή να δικαιολογούμαστε ενώπιον του Θεού. «Θα μας καταλογιστεί ως ανομία, όταν λέμε πολλά λόγια ενώπιον του Κυρίου.» «Δεν είσαι άνθρωπος σαν κι εμένα, με τον οποίο μπορώ να αντιδικήσω, ώστε να προσέλθουμε μαζί σε κρίση.» «Γιατί εγώ να δικάζομαι ακόμη, νουθετούμενος και ελεγχόμενος από τον Κύριο, ενώ ακούω τέτοια πράγματα χωρίς να είμαι τίποτα; Και εγώ τι απόκριση να δώσω; Θα βάλω το χέρι στο στόμα μου· μία φορά μίλησα, αλλά δεν θα προσθέσω και δεύτερη.» «Μη γένοιτο σε εμένα να ασεβήσω εναντίον του Κυρίου, ή να διαταράξω το δίκαιο ενώπιον του Παντοκράτορα.» «Μη βιάζεσαι με το στόμα σου, και η καρδιά σου ας μη σπεύδει να βγάλει λόγο ενώπιον του Θεού.» «Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Δεν με έπλασες εσύ; Ή το δημιούργημα στον δημιουργό: Δεν με έφτιαξες με σύνεση;» «Μήπως θα πει ο πηλός στον κεραμέα: Τι κάνεις; Γιατί δεν εργάζεσαι, μήπως δεν έχεις χέρια; Και μήπως θα αποκριθεί το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε; Ή αυτός που λέει στον πατέρα: Τι γέννησες; και στη μητέρα: Γιατί κοιλοπονάς;» «Σε αυτόν που δεν συλλογίστηκε πονηρά πράγματα εναντίον του Κυρίου, θα του δοθεί εκλεκτή χάρη πίστεως.» «Μη δικαιώνεις τον εαυτό σου ενώπιον του Κυρίου.» «Ω άνθρωπε, αλήθεια, εσύ ποιος είσαι που φέρνεις αντίρρηση στον Θεό; Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Γιατί με έφτιαξες έτσι; Ή μήπως δεν έχει εξουσία ο κεραμέας πάνω στον πηλό, ώστε από το ίδιο φύραμα να φτιάξει άλλο σκεύος για τιμητική χρήση και άλλο για ατιμωτική;» «