Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 45:20

Διότι παρίστατο όλος ο λαός με τη μεσιτεία του Μωυσή, και εξαγγέλλονταν από τον Θεό νόμοι, οι οποίοι δεν προέτρεπαν τον Ισραήλ να αναζητήσει κάτι μάταιο, δηλαδή είδωλο, ή κάποιο ψευδώνυμο σέβασμα, αλλά αντιθέτως ήταν εντολές που τον απέτρεπαν από αυτά. Διότι ειπώθηκε προς αυτόν: «Κύριον τον Θεόν σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις, και δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα. Και δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανενός είδους ομοίωμα, από όσα υπάρχουν στον ουρανό επάνω, και όσα στη γη κάτω, και όσα στα ύδατα κάτω από τη γη.» Επομένως, ειπώθηκε προς αυτόν· το δε, «Εγώ είμαι Κύριος», είναι όμοιο σαν να έλεγε, και όχι μία φορά, αλλά πάρα πολλές, το ότι Εγώ μόνος είμαι Θεός, και Κύριος των όλων, που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω αλήθεια· και δικαιοσύνη μεν, όπως νομίζω, εννοεί τον νόμο· διότι ο νόμος είναι απονεμητής της δικαιοσύνης· αλήθεια δε, εννοεί τις διδασκαλίες του Χριστού. Ενυπάρχει δε στον νόμο η μόρφωση της αλήθειας, και έχει αποκρυβεί μέσα στις σκιές το μυστήριο του Χριστού. Διότι περί αυτού έχει γράψει ο Μωυσής. Επομένως, με το να λαλήσει τη δικαιοσύνη, αναγγέλλεται μαζί με αυτήν και η δύναμη της αλήθειας, εφόσον βέβαια είναι αληθές ότι ο νόμος ήταν σκιά, ενώ τώρα υπάρχει σε αυτόν η μόρφωση της αλήθειας. <Συναχθείτε και ελάτε, βουλευθείτε μαζί, οι σωζόμενοι από τα έθνη.>

«Δεν κατάλαβαν αυτοί που σηκώνουν το ξύλο, το γλυπτό τους είδωλο, και προσεύχονται σε θεούς οι οποίοι δεν σώζουν». Ο αποστάτης δράκοντας αποπλάνησε μεν όσους βρίσκονταν στη γη από τη σχετική οικειότητά τους προς τον Θεό, και αφού τους αποστέρησε από την αληθινή θεογνωσία, τους διασκόρπισε στην απάτη και στην πολυθεϊστική πλάνη, και εγκλωβίζοντάς τους στους τρόπους της φαυλότητας, κατέστησε το δίχτυ της δικής του κακοτροπίας δυσκολοδιάφευκτο και ανεξίτηλο γι' αυτούς. Αλλά εμφανίστηκε ο Εμμανουήλ, ο οποίος ελευθερώνει τους δεσμώτες με ανδρεία, και υπέμεινε για εμάς τον κατά σάρκα θάνατο, ώστε, όπως λέει ο ευαγγελιστής, να συνάξει εις έν τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού. Διότι αυτά που διασκόρπισε ο Σατανάς, επιτιθέμενος σαν ωμός και άγριος λύκος, τα συγκέντρωσε ο Χριστός, ο καλός ποιμένας, αυτός που έθεσε τη ζωή του για τα πρόβατα. Επομένως, αυτό ακριβώς καταδεικνύει όταν λέει: Συναχθείτε, δηλαδή, συνδεθείτε με μία πίστη και με ομοψυχία.

Διότι, επειδή είναι γεμάτοι από αφροσύνη, τους προστάζει να στραφούν προς τον σώφρονα νου, προς την αξιοθαύμαστη και άμεμπτη σύνεση, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να διακρίνουν τη δύναμη και τη δόξα του Θεού που κυβερνά τα πάντα. Αλλά δεν το γνώρισαν αυτό, λέει, δηλαδή, πρέπει να θεωρηθούν εντελώς ανόητοι και γεμάτοι από έσχατη ασυνεσία. «Αυτοί που σηκώνουν το ξύλο το γλυπτό τους». Το «σηκώνουν» εδώ θα το κατανοήσεις αντί του «υψώνουν», ώστε να αποδίδουν σε αυτό τη δόξα που αρμόζει στον Θεό, και μάλιστα σε ένα ξύλο που έχει σκαλιστεί από αυτούς τους ίδιους. Και έπειτα προσεύχονται σε αυτά σαν σε θεούς, οι οποίοι όμως δεν μπορούν να σώσουν. Άρα, λοιπόν, είναι αμαθείς και δεν απέχουν πολύ από τα αντικείμενα που προσκυνούν ως προς την αναισθησία τους, αφού προσκυνούν τα έργα της δικής τους τέχνης, αναζητούν βοήθεια από αναίσθητη ύλη και αποδίδουν την ονομασία του Θεού σε αυτά που οι ίδιοι έχουν κατασκευάσει και τεχνουργήσει. Ας ακούσουν τη λύρα του Ψαλμωδού που τους χλευάζει και βοά: «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν αυτοί που τα κατασκευάζουν, και όλοι όσοι εναποθέτουν την ελπίδα τους σε αυτά.» <Αν πρόκειται να τα αναγγείλουν, ας πλησιάσουν, για να μάθουν συγχρόνως ποιος τα έκανε αυτά ακουστά από την αρχή.>

Από εδώ και στο εξής, λοιπόν, κηρύττω σε όλους λέγοντας: 〈συγκεντρωθείτε και ελάτε, σκεφτείτε μαζί, όσοι σώζεστε από τα έθνη〉. Αντί δε του: 〈σκεφτείτε μαζί〉, ο Σύμμαχος λέει: 〈πλησιάστε με όσοι έχετε διαφύγει από τα έθνη〉. Βλέπεις πώς προσκαλεί αυτούς 〈από τα έθνη〉 που επιθυμούν 〈να σωθούν〉. Επειδή όμως δεν επρόκειτο να υπακούσουν στο κήρυγμα ούτε να αποδεχτούν τη χάρη της κλήσης, αλλά θα παρέμεναν στη δική τους άθεη πλάνη, ακολούθως επισυνάπτει και την αναφορά σε αυτούς λέγοντας: 〈δεν γνώρισαν [την αλήθεια] όσοι σηκώνουν το ξύλο του ειδώλου τους και προσεύχονται σε θεούς οι οποίοι δεν τους σώζουν〉. Αν όμως έχουν να πουν κάτι υπέρ των δικών τους θεών, ας με πλησιάσουν και ας 〈έρθουν κοντά〉 μου· διότι 〈θα γνωρίσουν〉 όταν έρθουν κοντά «τον αληθινό Θεό», του οποίου μέγα δείγμα της θεότητας είναι το ότι τα προφήτευσε αυτά μέσω των προφητών μου και το ότι 〈τα ανήγγειλε εξ αρχής〉 στα αυτιά σας. Γι' αυτό λέει: 〈ποιος τα έκανε αυτά ακουστά από την αρχή; Τότε σας αναγγέλθηκαν〉. Αντί αυτού ο Σύμμαχος λέει: 〈από την αρχή τότε τα είπα〉. Διότι, αν νομίζετε ότι κάποιος είναι θεός, πείτε, ποιος άλλος θεός, γνωρίζοντάς τα αυτά, τα προείπε; Και ποιος προανήγγειλε όσα επρόκειτο να συμβούν; Αλλά κανένας άλλος δεν τα γνώρισε, κανένας δεν τα προείπε, επειδή ούτε υπήρχε 〈άλλος θεός〉, παρά μόνο εγώ τα θέσπισα αυτά.

Ανανεωθείτε ενώπιόν μου, νησιά. Ο Ισραήλ σώζεται από τον Κύριο με σωτηρία αιώνια· δεν θα καταντροπιαστούν ούτε θα ντροπιαστούν ποτέ πια έως τον αιώνα. Έτσι λέει ο Κύριος που έφτιαξε τον ουρανό, αυτός ο Θεός που κατέδειξε τη γη και την έφτιαξε, αυτός την οργάνωσε, δεν την έφτιαξε για να είναι άδεια, αλλά για να κατοικείται· εγώ είμαι, και δεν υπάρχει άλλος πια. Δεν μίλησα κρυφά, ούτε σε σκοτεινό τόπο της γης· δεν είπα στο σπέρμα του Ιακώβ: Μάταια με ζητήσατε· εγώ είμαι, εγώ είμαι που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω την αλήθεια. Συγκεντρωθείτε και ελάτε, σκεφτείτε μαζί όσοι διασώζεστε από τα έθνη. Δεν κατάλαβαν εκείνοι που σηκώνουν το ξύλο ως γλυπτό τους είδωλο, και προσεύχονται σε θεούς που δεν σώζουν. Αν μπορούν να αναγγείλουν, ας πλησιάσουν, για να μάθουν μαζί, ποιος έκανε αυτά ακουστά από την αρχή· τότε σας αναγγέλθηκε: Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα, δίκαιος και σωτήρας, δεν υπάρχει άλλος πέρα από εμένα ... ορκίζομαι στον εαυτό μου, ότι θα εξέλθει από το στόμα μου δικαιοσύνη, τα λόγια μου δεν θα επιστρέψουν άπρακτα, διότι σε εμένα θα λυγίσει κάθε γόνατο, και θα ομολογήσει κάθε γλώσσα στον Θεό, λέγοντας: Δικαιοσύνη και δόξα θα έρθουν προς αυτόν, και θα ντροπιαστούν όλοι όσοι τους αποχωρίζουν· από τον Κύριο θα δικαιωθούν, και στον Θεό θα δοξαστούν και όλο το σπέρμα των υιών του Ισραήλ.

Διότι αυτό είναι καλό ενώπιον του Σωτήρος μας Θεού.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. — Περί βουλής (περίσκεψης): ότι πρέπει να πράττει κανείς τα πάντα με περίσκεψη και σκέψη. «Όπως μια πόλη της οποίας τα τείχη έχουν καταρρεύσει και είναι ατείχιστη, έτσι είναι και ο άνθρωπος που δεν πράττει τα πάντα με περίσκεψη.» «Εκείνοι που στερούνται καθοδήγησης πέφτουν σαν τα φύλλα· ενώ η σωτηρία βρίσκεται στην πολλή συμβουλή.» «Με στρατηγική καθοδήγηση διεξάγεται ο πόλεμος· και η βοήθεια έρχεται με καρδιά που σκέφτεται συνετά.» «Να τα κάνεις όλα με περίσκεψη.» «Να πίνεις κρασί με σύνεση.» «Η καλή σκέψη θα σε φυλάξει, και η όσια έννοια θα σε προστατεύσει.» «Συγκεντρωθείτε και συναποφασίστε, εσείς που σώζεστε.» «Να μην κάνεις τίποτα χωρίς περίσκεψη, και όταν το πράξεις δεν θα μετανιώσεις.» «Το ξύλινο δέσιμο που είναι ενσωματωμένο σε οικοδομή δεν πρόκειται να διαλυθεί σε σεισμό· έτσι και η καρδιά που είναι στηριγμένη σε συνετούς συλλογισμούς, την κρίσιμη στιγμή δεν θα δειλιάσει.» «Ετοίμασε τον λόγο σου, και έτσι θα εισακουστείς· συγκέντρωσε την παιδεία, και έτσι να απαντήσεις.» «Το χρυσάφι και το ασήμι στερεώνουν τα πόδια, όμως περισσότερο και από τα δύο θα ευδοκιμήσει η ορθή συμβουλή.» «Να συμβουλεύεσαι τον σοφό άνθρωπο.» «Η συμβουλή του σοφού είναι πηγή ζωής.» Είναι προτιμότερη η λογική βραδύτητα, από την απερίσκεπτη βιασύνη.