Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 45:24

Δίκαιος και σωτήρας είναι ο Θεός των όλων, ο οποίος υπερασπίζεται τους αδικημένους, και ελευθερώνει από τα δεσμά τους αιχμαλώτους και τους σφιγμένους από τις αλυσίδες των αμαρτιών, φωτίζει τους σκοτισμένους, ενισχύει το αδύναμο, σηκώνει εκείνο που έχει πέσει και επιστρέφει το πλανεμένο. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Επιστρέψτε σε εμένα και θα σωθείτε εσείς που βρίσκεστε στα πέρατα της γης». Σε αυτά μπορεί κανείς να διακρίνει πολύ καλά το μέγεθος της χάριτος του Χριστού, το οποίο εκτείνεται σε όλους όσους βρίσκονται πάνω στη γη. Διότι η χάρη και η σωτηρία μέσω του Μωυσή ήταν περιορισμένη, αφού κατευθυνόταν σε ένα μόνο έθνος, τον Ισραήλ. Ενώ απέραντη, τρέχοντας μέχρι τα πέρατα της γης, είναι η χάρη μέσω του Χριστού. Επειδή ολόκληρη η γη έχει ελκυστεί μέσω της πίστεως σε αυτόν, προς τη σωτηρία και τη ζωή. <Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος. Ορκίζομαι στον εαυτό μου: αν δεν εξέλθει δικαιοσύνη από το στόμα μου, τα λόγια μου δεν θα επιστρέψουν πίσω· διότι σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνατο, και κάθε γλώσσα θα ορκιστεί στον Θεό, λέγοντας: Δικαιοσύνη και δόξα θα έρθουν προς αυτόν.> Έπρεπε, αφού καταργηθεί η ψευδώνυμη λατρεία, να προβάλει στο μέσον η αλήθεια, και σαν να έχει αποδιωχθεί το σκοτάδι, να λάμψει ολόγυρα το φως. Γι' αυτόν τον λόγο, και πολύ εύλογα έπειτα από αυτήν την επωφελή και σωτήρια προτροπή, καθιστά φανερή τη δική του δόξα. Διότι εγώ είμαι ο Θεός, λέει, και δεν υπάρχει άλλος.

Τι είναι λοιπόν αυτό που υποσχέθηκε; Σωτηρία και επιστροφή κάθε έθνους πάνω στη γη. Διότι λέει, σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα ορκιστεί στον Θεό. Και το ότι θα κάμψει το γόνυ στον Θεό και το ότι το όνομά του θα γίνει όρκος από όλους, τι άλλο θα μπορούσε να νοηθεί παρά ως επιστροφή και επίγνωση όλων, και ως δήλωση της οικειότητάς τους προς αυτόν; Διότι εκείνοι που μέσω της επιστροφής τους προσέρχονται στον Θεό, απέχουν εντελώς και από το να κάμπτουν το γόνυ στα ακάθαρτα πνεύματα, και από το να τα αναγνωρίζουν με τη γλώσσα τους ως θεούς (αφού δεν θα ορκιστούν σε κανένα ως Θεό), αλλά γνωρίζοντας τον έναν που είναι εκ φύσεως και αληθινά Θεός, υποβάλλουν τον αυχένα τους στον δικό του ζυγό, και κάμπτουν το γόνυ κάνοντας τις ικεσίες τους, και αν επιλέξουν να ορκιστούν έγκυρα, μόνο αυτόν θα μνημονεύσουν, λέγοντας ότι κάθε δικαιοσύνη και κάθε δόξα θα έρθουν προς αυτόν, δηλαδή ότι σε αυτόν μόνο αρμόζουν. Διότι πρέπει τα άριστα από όλα τα έργα, και καθετί που εκφράζεται με λόγια και αποβλέπει στη δόξα του Θεού, να το αποδίδουμε εμείς μόνο σε αυτόν. «Θα ντροπιαστούν όλοι όσοι αποχωρίζουν τον εαυτό τους από τον Κύριο· θα δικαιωθεί, και στον Θεό θα δοξαστεί όλο το σπέρμα των υιών του Ισραήλ». Είναι αληθινό και ως προς τα δύο ό,τι έχει λεχθεί, και ο θείος λόγος δεν πρόκειται να διαψευστεί.

Και η εκπλήρωση αυτής της προφητείας πραγματοποιήθηκε με την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, μετά την οποία, στην εκκλησία Του που εκτείνεται σε όλη την οικουμένη, όλοι οι συγκεντρωμένοι λαοί διδάχθηκαν να κλίνουν το γόνυ στον Θεό κατά τις προσευχές τους, αν και οι Ιουδαίοι δεν γνώριζαν να το πράττουν αυτό. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Διότι σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνυ»· διότι δεν θα κάμψει πλέον σε άλλους θεούς ούτε στην πλάνη της ειδωλολατρίας, αλλά «σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνυ», λέει, στον Θεό που τα προαναγγέλλει αυτά, «και σε εμένα θα ορκιστεί κάθε γλώσσα». Αυτό άλλωστε ήταν και το φυσικό επακόλουθο· διότι όσοι από όλα τα έθνη γνώρισαν εμένα ως Θεό, μέσω κάθε γλώσσας και διαλέκτου, βαρβαρικής και ελληνικής, θα με επικαλούνται ως μάρτυρα στους όρκους τους, επιβεβαιώνοντας έτσι τις υποσχέσεις τους. Και αυτοί οι ίδιοι θα πουν: «Δικαιοσύνη και δόξα θα έλθει προς αυτόν», ή κατά τη μετάφραση του Σύμμαχου: «Δικαιοσύνη και ισχύς θα έλθει σε αυτόν». Όλες οι ανθρώπινες αρετές θα έχουν ως τελικό σκοπό Αυτόν, και όλη η ισχύς των ανθρώπων που αγωνίστηκαν για τη θεοσέβεια «θα έλθει προς αυτόν», και θα λάβουν τον καρπό των κόπων τους και την αμοιβή της αρετής, «ενώ όσοι αποχωρίζουν τους εαυτούς τους από Αυτόν θα ντροπιαστούν». Γι' αυτό και σε άλλο σημείο έχει ειπωθεί: «Θα ντροπιαστούν όλοι όσοι προσκυνούν γλυπτά και όσοι καυχιούνται για τα είδωλά τους». Και πότε θα ντροπιαστούν αυτοί, παρά μόνο όταν «κάθε γόνυ κάμψει στον Θεό και κάθε γλώσσα Τον ομολογήσει»;

Ανανεωθείτε ενώπιόν μου, νησιά. Ο Ισραήλ σώζεται από τον Κύριο με σωτηρία αιώνια· δεν θα καταντροπιαστούν ούτε θα ντροπιαστούν ποτέ πια έως τον αιώνα. Έτσι λέει ο Κύριος που έφτιαξε τον ουρανό, αυτός ο Θεός που κατέδειξε τη γη και την έφτιαξε, αυτός την οργάνωσε, δεν την έφτιαξε για να είναι άδεια, αλλά για να κατοικείται· εγώ είμαι, και δεν υπάρχει άλλος πια. Δεν μίλησα κρυφά, ούτε σε σκοτεινό τόπο της γης· δεν είπα στο σπέρμα του Ιακώβ: Μάταια με ζητήσατε· εγώ είμαι, εγώ είμαι που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω την αλήθεια. Συγκεντρωθείτε και ελάτε, σκεφτείτε μαζί όσοι διασώζεστε από τα έθνη. Δεν κατάλαβαν εκείνοι που σηκώνουν το ξύλο ως γλυπτό τους είδωλο, και προσεύχονται σε θεούς που δεν σώζουν. Αν μπορούν να αναγγείλουν, ας πλησιάσουν, για να μάθουν μαζί, ποιος έκανε αυτά ακουστά από την αρχή· τότε σας αναγγέλθηκε: Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα, δίκαιος και σωτήρας, δεν υπάρχει άλλος πέρα από εμένα ... ορκίζομαι στον εαυτό μου, ότι θα εξέλθει από το στόμα μου δικαιοσύνη, τα λόγια μου δεν θα επιστρέψουν άπρακτα, διότι σε εμένα θα λυγίσει κάθε γόνατο, και θα ομολογήσει κάθε γλώσσα στον Θεό, λέγοντας: Δικαιοσύνη και δόξα θα έρθουν προς αυτόν, και θα ντροπιαστούν όλοι όσοι τους αποχωρίζουν· από τον Κύριο θα δικαιωθούν, και στον Θεό θα δοξαστούν και όλο το σπέρμα των υιών του Ισραήλ.