Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 45:4

Διότι έχει καθοριστεί το «Θα εκπληρώσει όλα τα θελήματά μου», σύμφωνα βεβαίως με εκείνα τα οποία είναι φυσικό να φανερώνει ο Θεός ότι βούλεται, δηλαδή να κυριευθεί η πόλη των Βαβυλωνίων, να απαλλαγεί ο Ισραήλ από τα δεσμά και τη δουλεία, και να ανεγερθεί ο ναός, και να ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας. «Έτσι λέγει Κύριος ο Θεός στον χρισμένο μου Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι για να υποταχθούν μπροστά του έθνη, και θα συντρίψω τη δύναμη των βασιλέων, θα ανοίξω μπροστά του πύλες, και οι πόλεις δεν θα κλειστούν. Εγώ θα προπορευθώ αυτού, και θα ομαλύνω τα όρη, χάλκινες πύλες θα συντρίψω, και σιδερένιους μοχλούς θα κομματιάσω. Και θα σου δώσω σκοτεινούς θησαυρούς, θα σου φανερώσω κρυφούς και αόρατους, για να γνωρίσεις ότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός που σε καλώ με το όνομά σου, ο Θεός του Ισραήλ. Ένεκα του δούλου μου Ιακώβ, και του Ισραήλ του εκλεκτού μου, εγώ θα σε καλέσω με το όνομά μου [κατά τη Βουλγάτα: σου], και θα σε προσδεχθώ. Εσύ όμως δεν με γνώρισες, ότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από εμένα. Και δεν με ήξερες. Για να γνωρίσουν όσοι κατοικούν στην ανατολή του ήλιου, και όσοι στη δύση, ότι δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Εγώ είμαι Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος. Εγώ είμαι αυτός που κατασκεύασε το φως, και δημιούργησε το σκότος, που φέρνει την ειρήνη, και δημιουργεί τα κακά».

Διότι κάποιοι καταδεικνύονταν σε αυτόν τον Κύρο· και αυτός διέταξε να ανάψουν δάδες και να ανασυρθούν από τα σκοτεινά κρησφύγετα οι τρομοκρατημένοι, και έτσι να υποβληθούν σε σκληρές τιμωρίες. Άλλοι πάλι λένε ότι άδειασε τους θησαυρούς των Βαβυλωνίων που βρίσκονταν κάτω από τη γη και ήταν κρυμμένοι. Θα γίνεις, λοιπόν, τόσο περίβλεπτος και ονομαστός, για να γνωρίσεις ότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, που σε καλώ με το όνομά σου, ο Θεός του Ισραήλ, χάριν του Ιακώβ του δούλου μου, και του Ισραήλ του εκλεκτού μου. Διότι σε έχω καλέσει για αυτόν τον σκοπό, λέει, εγώ ο μόνος Θεός, και σε τίμησα με τόσο λαμπρές δόξες, ώστε να ευεργετηθεί από εσένα ο δούλος μου, ο Ισραήλ. Εγώ, λέει, σε έχω καλέσει και σε στεφάνωσα με δόξες.

Εσύ όμως δεν με γνώρισες ότι εγώ είμαι ο Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από εμένα, και δεν με ήξερες. Είναι σαν να έλεγε σαφώς: Δεν έλαβες από εμένα αυτή τη δόξα ως ανταπόδοση για λαμπρά κατορθώματα που αποβλέπουν στην ευσέβεια. Σε τίμησα, αν και δεν γνώριζες τη θεότητά μου και την υπεροχή μου, ούτε καν συγκαταλεγόσουν μεταξύ εκείνων που με προσκυνούν, αλλά για να γνωρίσουν αυτοί που βρίσκονται από την ανατολή του ηλίου και αυτοί από τη δύση, ότι δεν υπάρχει κανείς άλλος εκτός από εμένα. Διότι αν επιλέξω, λέει, να διασώσω τους δικούς μου, ακόμη και μέσω εκείνων που δεν γνωρίζουν τη δόξα μου θα φέρω εις πέρας το έργο, ώστε να γνωρίζουν σαφώς όσοι βρίσκονται σε όλη τη γη ότι δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Διότι είμαι ο Κύριος των δυνάμεων, και ο Δεσπότης κάθε έθνους και γένους. Και όπου θελήσω, στρέφω τις καρδιές των ανθρώπων της γης, έτσι ώστε να αναδεικνύονται υπηρέτες των θελημάτων μου ακόμη και εκείνοι που δεν είναι δικοί μου. Εγώ, λοιπόν, είμαι Κύριος ο Θεός, που κατασκεύασα το φως και δημιούργησα το σκοτάδι, δηλαδή, την ημέρα και τη νύχτα, ή μάλλον φως για εκείνους που λυτρώθηκαν, και σκοτάδι για εκείνους που καταστράφηκαν. Διότι οι μεν χαίρονταν, καθώς απαλλάσσονταν από τα δεσμά, ενώ οι άλλοι βρίσκονταν σε αναπόφευκτες συμφορές.

Και για τον Κύρο ο Θεός λέει ότι: «Θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Ο δε Σωτήρας όλων μας απευθύνθηκε επίσης κάπου στον λαό των Ιουδαίων που τον εξουθένωνε, λέγοντας: «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα». Και κάπου αλλού: «Και εάν εγώ κρίνω, η κρίση η δική μου είναι αληθινή· διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και στον μεν Κύρο ο Θεός είπε: «Σε κάλεσα με το όνομά μου». Κύριος όμως αληθινά είναι ο Εμμανουήλ, έστω και αν εμφανίστηκε ως άνθρωπος.

Είμαι δε ο 〈Θεός του Ισραήλ〉, τον οποίο και εσύ δεν πρέπει να αγνοείς, ω Κύρε· διότι όλα τα προλεχθέντα θα σου τα χαρίσω όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά 〈ένεκα〉 του δικού μου ‹λαού›, τον οποίο ‹εξέλεξα για τον εαυτό μου από όλα τα έθνη› λόγω της τιμής προς τους πατέρες τους.⌝ Ήδη λοιπόν, 〈αφού σε κάλεσα με το όνομά σου〉 και σε αναγόρευσα 〈χριστό〉, σε αποδέχθηκα ως δικό μου, αν και 〈δεν με γνώριζες〉, αλλά ήσουν αφιερωμένος σε ‹άλλους θεούς›, τους οποίους παρέλαβες από τους πατέρες σου, και δεν γνώριζες 〈ότι δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα〉. Όμως, έστω κι αν προηγουμένως δεν το γνώριζες αυτό, μάθε το τουλάχιστον τώρα από όσα πρόκειται να πράξω, μέσω των οποίων όλοι όσοι κατοικούν σε ολόκληρη την οικουμένη 〈θα γνωρίσουν ότι δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από εμένα〉. ⌜Διότι από αυτά τα ίδια τα έργα θα το μάθουν· όταν δηλαδή έπρεπε να επιφέρω δεινά στον λαό μου προς επιστροφή και παιδαγωγία, τον παρέδωσα στους εχθρούς σαν να τον παραδίδω σε σκοτάδι και οργή, εξαιτίας των ασεβειών του. Όταν όμως πλέον, αφού έχει επιστρέψει και έχει ωφεληθεί, αρμόζει να τον αναλάβω και πάλι, είναι επόμενο να ανατείλει σε αυτόν 〈φως ειρήνης〉 και όλων των αγαθών· διότι από εμένα χορηγείται και το φως και όλα όσα ανήκουν στην 〈ειρήνη〉, ενώ με δική μου κρίση επιφέρονται και τα της οργής.

Και έδωσε εκείνη την ημέρα ένα σημείο, λέγοντας: «Αυτό είναι το σημείο για το οποίο μίλησε ο Κύριος, λέγοντας: Ιδού, το θυσιαστήριο σχίζεται και θα χυθεί το πάχος που βρίσκεται πάνω του». Και λίγο μετά δηλώνεται ότι πράγματι το θυσιαστήριο σχίστηκε και χύθηκε το πάχος από το θυσιαστήριο, σύμφωνα με το σημείο που έδωσε ο άνθρωπος μέσω του λόγου του Κυρίου. Και στον Ησαΐα, ο οποίος έζησε πολύ πριν από την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα —μετά την οποία αιχμαλωσία εμφανίζεται κάποτε αργότερα ο Κύρος, ο βασιλιάς των Περσών, ο οποίος συνήργησε στην οικοδόμηση του ναού, η οποία έγινε κατά τους χρόνους του Έσδρα— προφητεύονται ονομαστικά τα εξής για τον Κύρο: «Έτσι λέει ο Κύριος ο Θεός στον χρισμένο μου, τον Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι, για να τον υπακούσουν τα έθνη μπροστά του, και θα συντρίψω τη δύναμη των βασιλέων, θα ανοίξω μπροστά του θύρες και οι πόλεις δεν θα κλειστούν. Εγώ θα πορευθώ μπροστά σου και θα εξομαλύνω βουνά, θα συντρίψω χάλκινες πύλες και θα σπάσω σιδερένιους μοχλούς· και θα σου δώσω σκοτεινούς θησαυρούς, θα σου ανοίξω απόκρυφους και αόρατους, για να γνωρίσεις ότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, που σε καλώ με το όνομά σου, ο Θεός του Ισραήλ. Χάριν του δούλου μου Ιακώβ και του εκλεκτού μου Ισραήλ, εγώ θα σε καλέσω με το όνομά μου και θα σε προσδεχθώ». Διότι σαφώς και από αυτά έχει δηλωθεί ότι εξαιτίας του λαού τον οποίο ευεργέτησε ο Κύρος, ο Θεός του χάρισε να εξουσιάσει πολλά έθνη, παρόλο που εκείνος δεν γνώριζε τη θεοσέβεια των Εβραίων.