Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 45:5

Διότι έχει καθοριστεί το «Θα εκπληρώσει όλα τα θελήματά μου», σύμφωνα βεβαίως με εκείνα τα οποία είναι φυσικό να φανερώνει ο Θεός ότι βούλεται, δηλαδή να κυριευθεί η πόλη των Βαβυλωνίων, να απαλλαγεί ο Ισραήλ από τα δεσμά και τη δουλεία, και να ανεγερθεί ο ναός, και να ανοικοδομηθούν οι πόλεις της Ιουδαίας. «Έτσι λέγει Κύριος ο Θεός στον χρισμένο μου Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι για να υποταχθούν μπροστά του έθνη, και θα συντρίψω τη δύναμη των βασιλέων, θα ανοίξω μπροστά του πύλες, και οι πόλεις δεν θα κλειστούν. Εγώ θα προπορευθώ αυτού, και θα ομαλύνω τα όρη, χάλκινες πύλες θα συντρίψω, και σιδερένιους μοχλούς θα κομματιάσω. Και θα σου δώσω σκοτεινούς θησαυρούς, θα σου φανερώσω κρυφούς και αόρατους, για να γνωρίσεις ότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός που σε καλώ με το όνομά σου, ο Θεός του Ισραήλ. Ένεκα του δούλου μου Ιακώβ, και του Ισραήλ του εκλεκτού μου, εγώ θα σε καλέσω με το όνομά μου [κατά τη Βουλγάτα: σου], και θα σε προσδεχθώ. Εσύ όμως δεν με γνώρισες, ότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από εμένα. Και δεν με ήξερες. Για να γνωρίσουν όσοι κατοικούν στην ανατολή του ήλιου, και όσοι στη δύση, ότι δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Εγώ είμαι Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος. Εγώ είμαι αυτός που κατασκεύασε το φως, και δημιούργησε το σκότος, που φέρνει την ειρήνη, και δημιουργεί τα κακά».

Εσύ όμως δεν με γνώρισες ότι εγώ είμαι ο Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από εμένα, και δεν με ήξερες. Είναι σαν να έλεγε σαφώς: Δεν έλαβες από εμένα αυτή τη δόξα ως ανταπόδοση για λαμπρά κατορθώματα που αποβλέπουν στην ευσέβεια. Σε τίμησα, αν και δεν γνώριζες τη θεότητά μου και την υπεροχή μου, ούτε καν συγκαταλεγόσουν μεταξύ εκείνων που με προσκυνούν, αλλά για να γνωρίσουν αυτοί που βρίσκονται από την ανατολή του ηλίου και αυτοί από τη δύση, ότι δεν υπάρχει κανείς άλλος εκτός από εμένα. Διότι αν επιλέξω, λέει, να διασώσω τους δικούς μου, ακόμη και μέσω εκείνων που δεν γνωρίζουν τη δόξα μου θα φέρω εις πέρας το έργο, ώστε να γνωρίζουν σαφώς όσοι βρίσκονται σε όλη τη γη ότι δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Διότι είμαι ο Κύριος των δυνάμεων, και ο Δεσπότης κάθε έθνους και γένους. Και όπου θελήσω, στρέφω τις καρδιές των ανθρώπων της γης, έτσι ώστε να αναδεικνύονται υπηρέτες των θελημάτων μου ακόμη και εκείνοι που δεν είναι δικοί μου. Εγώ, λοιπόν, είμαι Κύριος ο Θεός, που κατασκεύασα το φως και δημιούργησα το σκοτάδι, δηλαδή, την ημέρα και τη νύχτα, ή μάλλον φως για εκείνους που λυτρώθηκαν, και σκοτάδι για εκείνους που καταστράφηκαν. Διότι οι μεν χαίρονταν, καθώς απαλλάσσονταν από τα δεσμά, ενώ οι άλλοι βρίσκονταν σε αναπόφευκτες συμφορές.

Είμαι δε ο 〈Θεός του Ισραήλ〉, τον οποίο και εσύ δεν πρέπει να αγνοείς, ω Κύρε· διότι όλα τα προλεχθέντα θα σου τα χαρίσω όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά 〈ένεκα〉 του δικού μου ‹λαού›, τον οποίο ‹εξέλεξα για τον εαυτό μου από όλα τα έθνη› λόγω της τιμής προς τους πατέρες τους.⌝ Ήδη λοιπόν, 〈αφού σε κάλεσα με το όνομά σου〉 και σε αναγόρευσα 〈χριστό〉, σε αποδέχθηκα ως δικό μου, αν και 〈δεν με γνώριζες〉, αλλά ήσουν αφιερωμένος σε ‹άλλους θεούς›, τους οποίους παρέλαβες από τους πατέρες σου, και δεν γνώριζες 〈ότι δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα〉. Όμως, έστω κι αν προηγουμένως δεν το γνώριζες αυτό, μάθε το τουλάχιστον τώρα από όσα πρόκειται να πράξω, μέσω των οποίων όλοι όσοι κατοικούν σε ολόκληρη την οικουμένη 〈θα γνωρίσουν ότι δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από εμένα〉. ⌜Διότι από αυτά τα ίδια τα έργα θα το μάθουν· όταν δηλαδή έπρεπε να επιφέρω δεινά στον λαό μου προς επιστροφή και παιδαγωγία, τον παρέδωσα στους εχθρούς σαν να τον παραδίδω σε σκοτάδι και οργή, εξαιτίας των ασεβειών του. Όταν όμως πλέον, αφού έχει επιστρέψει και έχει ωφεληθεί, αρμόζει να τον αναλάβω και πάλι, είναι επόμενο να ανατείλει σε αυτόν 〈φως ειρήνης〉 και όλων των αγαθών· διότι από εμένα χορηγείται και το φως και όλα όσα ανήκουν στην 〈ειρήνη〉, ενώ με δική μου κρίση επιφέρονται και τα της οργής.

Γι' αυτό, μάθε αυτό το δόγμα από εμένα: ότι, δηλαδή, εγώ ο ίδιος είμαι και δημιουργός του φωτός και χορηγός της ειρήνης, ομοίως δε και του σκότους και όσων θεωρούνται θλιβερά· τα οποία οι πολλοί νομίζουν ότι είναι κακά, και των οποίων θα μπορούσα να ονομαστώ ποιητής, επιφέροντας με δίκαιη κρίση τα κατάλληλα σε όσους τα αξίζουν. Ένας, λοιπόν, είμαι εγώ ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα που να τα δημιουργεί όλα αυτά, έστω και αν φαίνονται αντίθετα, ενώ εκ φύσεως δεν είναι. Επειδή και αυτά που θεωρείται ότι επιφέρονται από εμένα ως κακά, θα μπορούσαν να συμβάλουν τα μέγιστα στην ωφέλεια και τη σωτηρία όσων σωφρονίζονται μέσω αυτών. Αφού ο Λόγος ευαγγελίστηκε αυτά και προφήτευσε την επιστροφή του λαού από την εχθρική χώρα, η οποία συνέβη κατά τους χρόνους του Κύρου, απευθύνεται πάλι προς τις ουράνιες δυνάμεις αναφωνώντας: «Ας ευφρανθεί ο ουρανός άνωθεν, και οι νεφέλες ας ραντίσουν δικαιοσύνη. Διότι, όπως υπήρξε κάποτε καιρός που έδωσα εντολή στις νεφέλες να μη ρίξουν βροχή στον αμπελώνα, έτσι και τώρα, στον κατάλληλο καιρό, προστάζω τις δικές μου νεφέλες, οι οποίες είναι λογικές, να ραντίσουν στους κατοίκους της γης όχι αισθητό ύδωρ, αλλά αυτήν την ίδια τη δικαιοσύνη άνωθεν από το ύψος». Και η γη, η οποία παλαιότερα εξαιτίας των αμαρτιών του λαού είχε γίνει έρημη, αφού ανανεωθεί, ας βλαστήσει καρπούς θεοσεβείας, εργαζόμενη έλεος και δικαιοσύνη· και «γη» ονομάζω εκείνους που πρόκειται να κατοικήσουν τη γη.