Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 46:10

Διότι συγκεντρώνουν από το πουγγί τους, λέει, ασήμι και χρυσό, και τα τοποθετούν στη ζυγαριά, σε ισόρροπο σταθμά, καθώς ίσως ο καθένας συνεισφέρει, ώστε, όπως είναι φυσικό, το κατασκεύασμα να ανήκει περισσότερο σε εκείνον που εισφέρει τα περισσότερα. Θα έλεγε κανείς, νομίζω, πως αν είχαν έλλειψη χρημάτων, δεν θα είχαν καθόλου Θεό, και αν η οικουμένη δεν διέθετε τεχνίτες, δεν θα υπήρχε κανένας απολύτως για να προσκυνείται από αυτούς. Έχουν φτάσει δε σε τέτοιο σημείο αμάθειας και ασύνετων σκέψεων, ώστε, ενώ οι ίδιοι προϋπάρχουν των δικών τους θεών, τους τιμούν αν και είναι μεταγενέστεροι, και εκείνους που βεβαίως θα έπρεπε να θεωρούνται δημιουργοί, τους δημιουργούν οι ίδιοι. Και ενώ είναι κύριοι της ύλης και τη λαμβάνουν για αναγκαία χρήση, ζητούν από αυτήν να τους σώσει. Κουβαλούν τους θεούς τους στους ώμους σαν φορτία· τους βλέπουν ότι είναι ακίνητοι και ότι μεταφέρονται όπου επιλέξει κανείς, και όμως σε αυτούς απευθύνουν τις ικεσίες τους. Λοιπόν, όταν δεις να αποδέχονται την ικεσία, τότε να προσδοκάς ότι θα έρθει και η βοήθεια. Αν όμως τους βλέπεις να είναι ταυτόχρονα και αναίσθητοι και ακίνητοι, τότε ποια ωφέλεια περιμένεις από αυτούς; Πάσχοντας από την ίδια νόσο, δεν το αντιλαμβάνεσαι. Διότι έχεις πέσει σε έσχατη αναισθησία. <Θυμηθείτε αυτά και στενάξτε· μετανοήστε, οι πλανημένοι. Επιστρέψτε με την καρδιά σας, και θυμηθείτε τα παλαιά γεγονότα από την αρχή του κόσμου, ότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα· εγώ που προαναγγέλλω τα έσχατα πριν αυτά συμβούν, και αμέσως εκπληρώνονται.>

Και είπα: Όλη η βουλή μου θα σταθεί, και θα πράξω όλα όσα έχω αποφασίσει, καλώντας από την ανατολή πετεινό, και από μακρινή γη.

Επειδή πάρα πολλά είναι εκείνα που παρεμβάλλονται ενδιάμεσα, και η ανακοπή τους είναι δυσχερής· όμως ο Θεός των όλων, εάν θελήσει να πράξει κάτι, τι θα μπορούσε να υπάρξει που να του αντισταθεί και να τον αποτρέψει; Διότι αυτά που θέλει ο άγιος Θεός, ποιος θα τα ματαιώσει; Και το υψωμένο του χέρι ποιος θα το αποτρέψει; Επομένως, προς απόδειξη του ότι είναι Θεός κατά φύση και αληθινά, εύλογα θα μπορούσε να ειπωθεί από αυτόν το: «Όλη η βουλή μου θα σταθεί, και όλα όσα έχω αποφασίσει, θα τα πράξω».

Διότι νίκησε, όπως ανέφερα, όχι τόσο για τον εαυτό του, αλλά μάλλον για εμάς που είχαμε ασθενήσει, κατορθώνοντας τα αγαθά που πηγάζουν από τη νίκη. <Διότι αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας: Όπως ακριβώς αποφάσισα να σας τιμωρήσω όταν οι πατέρες σας με παρόργισαν, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, και δεν μετανόησα· έτσι έχω προετοιμαστεί και έχω αποφασίσει κατά τις ημέρες αυτές να ευεργετήσω την Ιερουσαλήμ και τον οίκο του Ιούδα. Έχετε θάρρος.> Το ότι κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στις θείες σκέψεις ή βουλές, μας το δίνει πάλι να το κατανοήσουμε και από αυτά. Διότι ό,τι αποφασίσει ο Θεός και επιλέξει να εκπληρώσει, αυτό οπωσδήποτε θα πραγματοποιηθεί και θα οδηγηθεί στο τέλος που Εκείνος εγκρίνει. Έτσι κάπου λέει και διαμέσου της φωνής του Ησαΐα, φανερώνοντας την παντοδυναμία της δικής Του φύσης: «Και είπα, όλη η βουλή μου θα πραγματοποιηθεί, και όλα όσα έχω αποφασίσει θα τα πράξω». Επομένως, από όσα υπέστησαν όταν τους επιβλήθηκε η θεία οργή, από τα ίδια ακριβώς γεγονότα μπορούν να κατανοήσουν, και μάλιστα πολύ ξεκάθαρα, ότι ανοίγεται διάπλατα γι' αυτούς ο δρόμος της χαράς, επειδή Εκείνος το θέλει και τους επιτρέπει να ευημερούν, ή μάλλον από φιλανθρωπία τους καθοδηγεί ώστε να βρεθούν μέσα σε κάθε καλό. Διότι, όπως λέει, όταν ήθελα να σας τιμωρήσω εξαιτίας της πολλής αμαρτίας σας, τίποτα δεν με εμπόδισε· έτσι και τώρα που σχεδιάζω τα αγαθά και επιθυμώ να σπλαχνιστώ όσους έχουν ταλαιπωρηθεί αρκετά, τίποτα δεν πρόκειται να σταθεί εμπόδιο. Διότι είμαι έτοιμος να ευεργετήσω την Ιερουσαλήμ και τον οίκο του Ιούδα.

Και εκτός αυτού, γίνεται σαφές σε εμάς το βάθος της θείας σοφίας. Διότι ο θεσπέσιος Αβραάμ δοκιμαζόταν, όχι επειδή ο Θεός αγνοούσε αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Επειδή τίποτα δεν θα μπορούσε να διαφύγει της προσοχής του νου που γνωρίζει τα πάντα. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Ποιος είναι αυτός που κρύβει από εμένα τη βουλή του, και κρατώντας λόγια στην καρδιά του νομίζει ότι τα κρύβει από εμένα;» και μέσω της φωνής του Ησαΐα πάλι: «Διότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Εγώ που αναγγέλλω από πριν τα έσχατα, προτού αυτά να γίνουν, και αμέσως πραγματοποιούνται.» Επομένως, είναι εντελώς παράλογο, και αν σκεφτόμαστε ορθά θα το συγκαταλέξουμε στα πλέον απαράδεκτα πράγματα, το να νομίζει κανείς ότι ο Θεός των όλων αγνοούσε τα μελλούμενα και γι' αυτόν τον λόγο δοκίμαζε τον Αβραάμ. Αντιθέτως, ήταν αναγκαίο να μη δοξάζεται η κεφαλή του δικαίου μόνο στη γνώση του Θεού, αλλά μάλλον να αποκτήσει την πλέον λαμπρή δόξα, και να μαρτυρηθεί για όλες τις αρετές του στη γνώση όλων των ανθρώπων, μέσω της ίδιας της δοκιμασίας. Έπρεπε να διακηρυχθεί και μέσω των ιερών Γραφών ότι η υπακοή του ήταν απεριόριστη, και ότι έδινε μεγάλη σημασία στα θεία προστάγματα, ή μάλλον ότι δεν υπήρχε τίποτε ανώτερο από αυτά.

Είναι ώρα πια, σκεπτόμενοι με τέτοια φλυαρία, να υποθέσουμε ότι ο Σατανάς μπορεί και να ζωοποιεί και ότι είναι δημιουργός, εάν του χαρίσουμε και πούμε ότι του ανήκουν εκ φύσεως εκείνα που είναι τα πλέον εξαίρετα και ανήκουν αποκλειστικά στη φύση του Θεού. Ιδιαίτερο δε και εξαίρετο αγαθό της ύψιστης φύσης είναι η γνώση των μελλοντικών. Ή μήπως δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; ΠΑΛΛ. Και βέβαια είναι. Διότι λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα, απευθυνόμενος σε κάποιους που αποδίδουν στην κτίση τα ιδιώματα του Θεού: «Θυμηθείτε αυτά και στενάξτε· μετανοήστε, εσείς οι πεπλανημένοι, επιστρέψτε από καρδιάς, και θυμηθείτε τα παλαιά από αιώνων, ότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα που να αναγγέλλει από πριν τα έσχατα προτού αυτά συμβούν· και άμα συντελέστηκαν, είπα: Κάθε βουλή μου θα σταθεί και όλα όσα έχω θελήσει, θα τα πράξω». Διότι, ως απόδειξη προς τους ακροατές ότι δεν υπάρχει κανένας άλλος εκτός από αυτόν που να είναι κατά φύση και αληθώς Θεός, έθετε την ικανότητα να αναγγέλλει τα μελλοντικά πριν αυτά συμβούν. ΚΥΡ. Πολύ σωστά, Παλλάδιε. Θα ήθελα όμως, εξετάζοντας ακόμη πιο προσεκτικά την αλήθεια, να σκεφτούμε και τούτο: με ποιον τρόπο πλέον, εάν πράγματι συγκαταλεγόμαστε σε όσους θέλουν να ζουν ορθά και σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, θα ακολουθήσουμε τις κολακείες των ψευδομαντειών και μάλιστα δίνοντας προσοχή σε αυτές, σαν να ήταν κάποιος λόγος τους αληθινός, χωρίς έτσι να καταδικάσουμε τη φωνή του Σωτήρα ως ψευδή;

Διότι τις μαντείες που προέρχονται από την καρδιά τις αποδεικνύει παρωχημένες και ψευδείς. Του δε δικού Του Υιού, δηλαδή του Χριστού, στηρίζει κάθε λόγο. Και τη βουλή των αγγελιαφόρων του, δηλαδή όσα θέλουν να πουν οι κήρυκες της πίστεως σε Αυτόν, όλα αυτά τα αναδεικνύει γεμάτα αλήθεια, επιβεβαιώνοντάς τα με σημεία και τέρατα, και με τις άλλες ενέργειες του Πνεύματος. Είπε δε πάλι κάπου, επικρίνοντας κάποιους για εκείνα που νοθεύτηκαν κατά παράβαση του νόμου του Θεού: «Στάσου λοιπόν στις επωδές σου και στην πολλή σου μαγεία, που έμαθες από τη νεότητά σου, μήπως μπορέσεις να ωφεληθείς. Κουράστηκες από τα σχέδιά σου· ας σταθούν και ας σε σώσουν οι αστρολόγοι του ουρανού, αυτοί που παρατηρούν τα άστρα, ας σου αναγγείλουν τι πρόκειται να σου συμβεί». Βλέπεις λοιπόν πώς ο Θεός ελέγχει την καταραμένη αστρογοητεία ως άξια γέλιου και παντελώς ανωφελή. Και ότι πάλι μόνο σε Αυτόν ταιριάζει το απολύτως αληθινό και η ετοιμότητα στο να μιλά αλάνθαστα για όσα αναμένεται να συμβούν, άκουσε τι λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Θυμηθείτε αυτά και στενάξτε· μετανοήστε, εσείς οι πλανεμένοι, επιστρέψτε με την καρδιά σας, και θυμηθείτε τα παλαιά από την αρχή του κόσμου· διότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα· εγώ που αναγγέλλω από πριν τα έσχατα προτού αυτά γίνουν, και συγχρόνως συντελέστηκαν. Και είπα: Όλη μου η βουλή θα σταθεί, και όλα όσα θέλω θα τα κάνω».

Θεωρήσατε ότι κι εγώ είμαι όμοιος με αυτά, ω εσείς που έχετε τυφλωμένες τις ψυχές. Αλλά, αφού αναβλέψετε έστω και λίγο, αναλογιστείτε σε τι βάθος ασέβειας έχετε εξοκείλει· και αφού θυμηθείτε αυτά ακριβώς, μετανοήστε και επιστρέψτε με ορθούς λογισμούς στην κατανόηση της δικής μου θεότητας, και συλλογιστείτε μέσα σας ότι από τους άπειρους αιώνες και πριν από κάθε νοητό χρόνο εγώ υπάρχω, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Τη μεγαλύτερη δε μαρτυρία γι' αυτό την παρείχα στους ανθρώπους μέσω των προφητών μου, προαγγέλλοντας τα μέλλοντα και προλέγοντας εκείνα που επρόκειτο να συμβούν έπειτα από πολλούς χρόνους, τα οποία και εξετέλεσα με έργα και θα τα επιτελέσω ξανά στα επερχόμενα χρόνια. Και όλα όσα έχω βουληθεί και έχω ορίσει αμετάκλητα θα γίνουν, όταν εγώ επιφέρω την εκπλήρωση των λόγων μου· τότε δηλαδή που θα το θελήσω, καλώντας τους υπηρέτες μου που φέρονται μέσω του αέρα δίκην όρνεων και πτηνών, εννοώ τις αγγελικές δυνάμεις και «τα λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται σε διακονία χάριν εκείνων που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία». Έτσι λοιπόν, καλώντας από την ανατολή πτηνό, ή όρνεο σύμφωνα με τον Σύμμαχο, και από μακρινή γη τις θείες δυνάμεις που με διακονούν· όσα πρωτύτερα ελάλησα μέσω των προφητών μου, αυτά μέσω των ίδιων των δυνάμεων θα τα επιτελέσω με έργα.

Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο και τους υπόλοιπους ερμηνευτές: 〈όλο〉, λέει, 〈το θέλημά μου θα πράξω, καλώντας από την ανατολή πτηνό, από μακρινή γη τον άνδρα της βουλής μου· και βέβαια μίλησα, και βέβαια θα το φέρω εις πέρας, 〈το έπλασα〉 και θα το κάνω. Άνδρα δε της βουλής〉 του, ποιον άλλον θα μπορούσες να πεις παρά τον Χριστό του, για τον οποίο, ανακαλώντας τον, λέει 〈από μακρινή γη〉, δηλαδή από τα έγκατα του Άδη. Όλα όσα υποσχέθηκα προηγουμένως, 〈θα κάνω〉 να πραγματοποιηθούν μέσω αυτού.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί της βουλής του Θεού· και ότι είναι αμετάβλητη και ακατάληπτη στους ανθρώπους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών, και ακυρώνει τους λογισμούς των λαών.» «Πόσο φοβερός είναι στις βουλές του πάνω από τους υιούς των ανθρώπων.» «Πολλοί λογισμοί υπάρχουν στην καρδιά του ανθρώπου· η βουλή όμως του Θεού παραμένει στον αιώνα.» «Αυτά που έχει βουληθεί ο άγιος Θεός, ποιος θα τα ματαιώσει; Και το υψωμένο του χέρι ποιος θα το αποστρέψει;» «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Όπως έχω πει, έτσι θα γίνει, και όπως έχω βουληθεί, έτσι θα παραμείνει.» —«Πού είναι οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν τι έχει βουληθεί ο Κύριος Σαβαώθ.» «Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, ή ποιος έγινε σύμβουλός του, για να τον καθοδηγήσει; Ή με ποιον συνεβουλεύθη, και τον δίδαξε; Ο αιώνιος Θεός, που κατασκεύασε τα άκρα της γης. Δεν θα πεινάσει, ούτε θα κοπιάσει, ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η φρόνησή του.» «Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Όλη η βουλή μου θα σταθεί, και όλα όσα έχω βουληθεί, θα τα πράξω· μίλησα, και τα έφερα εις πέρας· έκτισα και το έπραξα.» «Ο λόγος μου, ο οποίος θα εξέλθει από το στόμα μου, δεν θα επιστρέψει σε εμένα κενός, μέχρις ότου συντελέσει όλα όσα θέλησα.» «Ποιος από τους ανθρώπους θα γνωρίσει τη βουλή του Θεού; Ή ποιος θα αναλογιστεί τι θέλει ο Κύριος; Διότι οι λογισμοί των θνητών είναι δειλοί, και επισφαλείς οι επινοήσεις τους.»