Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 46:9

Διότι συγκεντρώνουν από το πουγγί τους, λέει, ασήμι και χρυσό, και τα τοποθετούν στη ζυγαριά, σε ισόρροπο σταθμά, καθώς ίσως ο καθένας συνεισφέρει, ώστε, όπως είναι φυσικό, το κατασκεύασμα να ανήκει περισσότερο σε εκείνον που εισφέρει τα περισσότερα. Θα έλεγε κανείς, νομίζω, πως αν είχαν έλλειψη χρημάτων, δεν θα είχαν καθόλου Θεό, και αν η οικουμένη δεν διέθετε τεχνίτες, δεν θα υπήρχε κανένας απολύτως για να προσκυνείται από αυτούς. Έχουν φτάσει δε σε τέτοιο σημείο αμάθειας και ασύνετων σκέψεων, ώστε, ενώ οι ίδιοι προϋπάρχουν των δικών τους θεών, τους τιμούν αν και είναι μεταγενέστεροι, και εκείνους που βεβαίως θα έπρεπε να θεωρούνται δημιουργοί, τους δημιουργούν οι ίδιοι. Και ενώ είναι κύριοι της ύλης και τη λαμβάνουν για αναγκαία χρήση, ζητούν από αυτήν να τους σώσει. Κουβαλούν τους θεούς τους στους ώμους σαν φορτία· τους βλέπουν ότι είναι ακίνητοι και ότι μεταφέρονται όπου επιλέξει κανείς, και όμως σε αυτούς απευθύνουν τις ικεσίες τους. Λοιπόν, όταν δεις να αποδέχονται την ικεσία, τότε να προσδοκάς ότι θα έρθει και η βοήθεια. Αν όμως τους βλέπεις να είναι ταυτόχρονα και αναίσθητοι και ακίνητοι, τότε ποια ωφέλεια περιμένεις από αυτούς; Πάσχοντας από την ίδια νόσο, δεν το αντιλαμβάνεσαι. Διότι έχεις πέσει σε έσχατη αναισθησία. <Θυμηθείτε αυτά και στενάξτε· μετανοήστε, οι πλανημένοι. Επιστρέψτε με την καρδιά σας, και θυμηθείτε τα παλαιά γεγονότα από την αρχή του κόσμου, ότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα· εγώ που προαναγγέλλω τα έσχατα πριν αυτά συμβούν, και αμέσως εκπληρώνονται.>

Και εκτός αυτού, γίνεται σαφές σε εμάς το βάθος της θείας σοφίας. Διότι ο θεσπέσιος Αβραάμ δοκιμαζόταν, όχι επειδή ο Θεός αγνοούσε αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Επειδή τίποτα δεν θα μπορούσε να διαφύγει της προσοχής του νου που γνωρίζει τα πάντα. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Ποιος είναι αυτός που κρύβει από εμένα τη βουλή του, και κρατώντας λόγια στην καρδιά του νομίζει ότι τα κρύβει από εμένα;» και μέσω της φωνής του Ησαΐα πάλι: «Διότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Εγώ που αναγγέλλω από πριν τα έσχατα, προτού αυτά να γίνουν, και αμέσως πραγματοποιούνται.» Επομένως, είναι εντελώς παράλογο, και αν σκεφτόμαστε ορθά θα το συγκαταλέξουμε στα πλέον απαράδεκτα πράγματα, το να νομίζει κανείς ότι ο Θεός των όλων αγνοούσε τα μελλούμενα και γι' αυτόν τον λόγο δοκίμαζε τον Αβραάμ. Αντιθέτως, ήταν αναγκαίο να μη δοξάζεται η κεφαλή του δικαίου μόνο στη γνώση του Θεού, αλλά μάλλον να αποκτήσει την πλέον λαμπρή δόξα, και να μαρτυρηθεί για όλες τις αρετές του στη γνώση όλων των ανθρώπων, μέσω της ίδιας της δοκιμασίας. Έπρεπε να διακηρυχθεί και μέσω των ιερών Γραφών ότι η υπακοή του ήταν απεριόριστη, και ότι έδινε μεγάλη σημασία στα θεία προστάγματα, ή μάλλον ότι δεν υπήρχε τίποτε ανώτερο από αυτά.

Διότι τις μαντείες που προέρχονται από την καρδιά τις αποδεικνύει παρωχημένες και ψευδείς. Του δε δικού Του Υιού, δηλαδή του Χριστού, στηρίζει κάθε λόγο. Και τη βουλή των αγγελιαφόρων του, δηλαδή όσα θέλουν να πουν οι κήρυκες της πίστεως σε Αυτόν, όλα αυτά τα αναδεικνύει γεμάτα αλήθεια, επιβεβαιώνοντάς τα με σημεία και τέρατα, και με τις άλλες ενέργειες του Πνεύματος. Είπε δε πάλι κάπου, επικρίνοντας κάποιους για εκείνα που νοθεύτηκαν κατά παράβαση του νόμου του Θεού: «Στάσου λοιπόν στις επωδές σου και στην πολλή σου μαγεία, που έμαθες από τη νεότητά σου, μήπως μπορέσεις να ωφεληθείς. Κουράστηκες από τα σχέδιά σου· ας σταθούν και ας σε σώσουν οι αστρολόγοι του ουρανού, αυτοί που παρατηρούν τα άστρα, ας σου αναγγείλουν τι πρόκειται να σου συμβεί». Βλέπεις λοιπόν πώς ο Θεός ελέγχει την καταραμένη αστρογοητεία ως άξια γέλιου και παντελώς ανωφελή. Και ότι πάλι μόνο σε Αυτόν ταιριάζει το απολύτως αληθινό και η ετοιμότητα στο να μιλά αλάνθαστα για όσα αναμένεται να συμβούν, άκουσε τι λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Θυμηθείτε αυτά και στενάξτε· μετανοήστε, εσείς οι πλανεμένοι, επιστρέψτε με την καρδιά σας, και θυμηθείτε τα παλαιά από την αρχή του κόσμου· διότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα· εγώ που αναγγέλλω από πριν τα έσχατα προτού αυτά γίνουν, και συγχρόνως συντελέστηκαν. Και είπα: Όλη μου η βουλή θα σταθεί, και όλα όσα θέλω θα τα κάνω».

Θεωρήσατε ότι κι εγώ είμαι όμοιος με αυτά, ω εσείς που έχετε τυφλωμένες τις ψυχές. Αλλά, αφού αναβλέψετε έστω και λίγο, αναλογιστείτε σε τι βάθος ασέβειας έχετε εξοκείλει· και αφού θυμηθείτε αυτά ακριβώς, μετανοήστε και επιστρέψτε με ορθούς λογισμούς στην κατανόηση της δικής μου θεότητας, και συλλογιστείτε μέσα σας ότι από τους άπειρους αιώνες και πριν από κάθε νοητό χρόνο εγώ υπάρχω, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Τη μεγαλύτερη δε μαρτυρία γι' αυτό την παρείχα στους ανθρώπους μέσω των προφητών μου, προαγγέλλοντας τα μέλλοντα και προλέγοντας εκείνα που επρόκειτο να συμβούν έπειτα από πολλούς χρόνους, τα οποία και εξετέλεσα με έργα και θα τα επιτελέσω ξανά στα επερχόμενα χρόνια. Και όλα όσα έχω βουληθεί και έχω ορίσει αμετάκλητα θα γίνουν, όταν εγώ επιφέρω την εκπλήρωση των λόγων μου· τότε δηλαδή που θα το θελήσω, καλώντας τους υπηρέτες μου που φέρονται μέσω του αέρα δίκην όρνεων και πτηνών, εννοώ τις αγγελικές δυνάμεις και «τα λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται σε διακονία χάριν εκείνων που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία». Έτσι λοιπόν, καλώντας από την ανατολή πτηνό, ή όρνεο σύμφωνα με τον Σύμμαχο, και από μακρινή γη τις θείες δυνάμεις που με διακονούν· όσα πρωτύτερα ελάλησα μέσω των προφητών μου, αυτά μέσω των ίδιων των δυνάμεων θα τα επιτελέσω με έργα.

Εάν δε επιθυμεί να ακούσει και άλλο προφητικό ρητό, το οποίο ίσως λέχθηκε προς αυτόν και προς όσους διάκεινται με τον ίδιο τρόπο με αυτόν περί της θεότητας, ας ακούσει τον ίδιο τον Ησαΐα να λέει: «Μετανοήστε, εσείς που πλανάσθε, επιστρέψτε στην καρδιά σας, και θυμηθείτε τα παλαιά από τον αιώνα, διότι εγώ είμαι ο Θεός και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα». Δεν είπε: «εγώ είμαι θεός», ώστε και μέσω της προσθήκης του άρθρου να αποδείξει σαφώς ότι ο Θεός είναι ένας. Τι λέει δε και ο προφήτης Ωσηέ; Δεν μαρτυρεί και αυτός τα ίδια, λέγοντας: «Εγώ σε έβγαλα από την Αίγυπτο, και δεν θα γνωρίσεις Θεό εκτός από εμένα, και δεν υπάρχει σωτήρας εκτός από εμένα»; Και πάλι ο Μαλαχίας λέει: «Ένας Θεός δεν σας έκτισε; Δεν είναι ένας ο πατέρας όλων σας;». Αλλά ίσως πει κάπου ο Αστέριος ότι ο Δαβίδ δεν έχει πει τίποτε περί αυτού, μολονότι μετά τον Μωυσή είναι ο αρχαιότερος των άλλων προφητών, και για τον λόγο αυτό αμφιβάλλει, για το αν πρέπει κανείς να θεωρεί ότι υπάρχουν δύο θεοί διαχωρισμένοι κατά την υπόσταση ή όχι. Επομένως, για να μην ισχυρίζεται αυτό, θεωρώ συνεπές να αποδείξω ότι και εκείνος λέει τα ίδια με τους προαναφερθέντες αγίους: «Άκουσε,» λέει, «λαέ μου, και θα σου μιλήσω· Ισραήλ, και θα σου καταθέσω μαρτυρία. Εάν με ακούσεις, δεν θα υπάρξει σε εσένα νέος θεός, ούτε θα προσκυνήσεις ξένο θεό. Διότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου». Εκείνος που υποδεικνύει τον εαυτό του και λέει «εγώ είμαι», δεν είναι φανερό ότι δηλώνει πως υπάρχει μόνο ένας Θεός, δηλαδή ο εαυτός του;

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί της βουλής του Θεού· και ότι είναι αμετάβλητη και ακατάληπτη στους ανθρώπους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών, και ακυρώνει τους λογισμούς των λαών.» «Πόσο φοβερός είναι στις βουλές του πάνω από τους υιούς των ανθρώπων.» «Πολλοί λογισμοί υπάρχουν στην καρδιά του ανθρώπου· η βουλή όμως του Θεού παραμένει στον αιώνα.» «Αυτά που έχει βουληθεί ο άγιος Θεός, ποιος θα τα ματαιώσει; Και το υψωμένο του χέρι ποιος θα το αποστρέψει;» «Αυτά λέγει ο Κύριος Σαβαώθ: Όπως έχω πει, έτσι θα γίνει, και όπως έχω βουληθεί, έτσι θα παραμείνει.» —«Πού είναι οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν τι έχει βουληθεί ο Κύριος Σαβαώθ.» «Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, ή ποιος έγινε σύμβουλός του, για να τον καθοδηγήσει; Ή με ποιον συνεβουλεύθη, και τον δίδαξε; Ο αιώνιος Θεός, που κατασκεύασε τα άκρα της γης. Δεν θα πεινάσει, ούτε θα κοπιάσει, ούτε είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η φρόνησή του.» «Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα. Όλη η βουλή μου θα σταθεί, και όλα όσα έχω βουληθεί, θα τα πράξω· μίλησα, και τα έφερα εις πέρας· έκτισα και το έπραξα.» «Ο λόγος μου, ο οποίος θα εξέλθει από το στόμα μου, δεν θα επιστρέψει σε εμένα κενός, μέχρις ότου συντελέσει όλα όσα θέλησα.» «Ποιος από τους ανθρώπους θα γνωρίσει τη βουλή του Θεού; Ή ποιος θα αναλογιστεί τι θέλει ο Κύριος; Διότι οι λογισμοί των θνητών είναι δειλοί, και επισφαλείς οι επινοήσεις τους.»