Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 47:1

Διότι όπως ακριβώς Ιουδαίος δεν είναι μόνο εκείνος κατά σάρκα, αλλά και όποιος έχει αξιωθεί την εν πνεύματι περιτομή· έτσι και Ισραήλ, δεν είναι μόνο όσοι έχουν γεννηθεί από το αίμα του Ισραήλ, αλλά και όσοι απέκτησαν νου που βλέπει τον Θεό, οι οποίοι και έχουν υιοθετηθεί ως τέκνα σύμφωνα με την υπόσχεση προς τον Αβραάμ, και αυτούς θεωρούμε ως τον αληθέστερο Ισραήλ. <Κατέβα, κάθισε στη γη, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας· κάθισε στη γη [δεν υπάρχει θρόνος· είσελθε στο σκοτάδι], κόρη των Χαλδαίων, διότι δεν θα συνεχίσουν πλέον να σε αποκαλούν απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, αφαίρεσε το κάλυμμά σου, αποκάλυψε τις πολιές σου, ανασήκωσε το ένδυμα από τις κνήμες σου, διάβα ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου· θα φανούν τα ονείδη σου. Θα αποδώσω δικαιοσύνη εις βάρος σου.> Αφού είπε ότι «Έδωσα στον Ισραήλ σωτηρία για δόξα», και αφού τους υποσχέθηκε τη λύτρωση από την αιχμαλωσία, υπενθυμίζει λοιπόν και αφηγείται σαφώς, με ποιον τρόπο κυριεύθηκε και πορθήθηκε, και σαν σε πίνακα ζωγραφικής καταγράφει την εικόνα όσων αιχμαλωτίστηκαν.

Διότι, όπως ακριβώς είχε προαναγγείλει για τη χώρα των Ιουδαίων τον ξεριζωμό από τον πόλεμο των Βαβυλωνίων, περιγράφοντας λεπτομερώς το κάθε τι, και λέγοντας: «Επειδή υψώθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και περπάτησαν με ψηλά τον τράχηλο, και με νεύματα των οφθαλμών, και με το βάδισμα των ποδιών, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες και παίζοντας ταυτόχρονα με τα πόδια, ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών· και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους εκείνη την ημέρα, και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους, και τα στολίδια τους, και τα πλέγματα, και τους κοσύμβους», και τα όσα ακολουθούν· έπειτα προσθέτει σε αυτά: «Και αντί για ευωδία θα υπάρχει κονιορτός, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί, και αντί για το χρυσό στολίδι της κεφαλής θα έχεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου· και αντί για τον μεσοπόρφυρο χιτώνα θα περιζωστείς με σάκο»· έτσι και τώρα, δείχνει τι θα πάθουν οι θυγατέρες των Βαβυλωνίων, δηλαδή οι κάτοικοι, καθώς οι Πέρσες και οι Μήδοι θα τις σέρνουν αιχμάλωτες, λέγοντας: Κατέβα, κάθισε πάνω στη γη, πράγμα που θα υπονοούσε το «ταπεινώσου», αν και παλαιότερα έπασχες δεινά από την αλαζονεία. Κατέβα, λοιπόν, από το ύψος και το υψηλό φρόνημα προς την ταπείνωση, από τη δόξα στην ατιμία, από την τρυφή στην ταλαιπωρία, από τον αμέτρητο πλούτο στην έσχατη πτωχεία, από την ελευθερία στη δουλεία, και γενικά από όλα τα πιο ευχάριστα στα χειρότερα και πιο οδυνηρά.

Κάθισε στο σκοτάδι, δηλαδή αυτό που προέρχεται από την αθεράπευτη συμφορά. Διότι η δριμεία λύπη που κατακλύζει την ψυχή υποδουλώνει τον νου, όπως και η απροσδόκητη έφοδος των πόνων, και ο φόβος που επιπίπτει σαν φορτίο. Και ότι έχει παρέλθει πλέον ο καιρός της παλαιάς της ευημερίας, το δείχνει λέγοντας: Δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Διότι δεν είναι καθόλου παράδοξο το ότι οι γυναίκες των Χαλδαίων είχαν πολυτελή τρόπο ζωής, αγαπούσαν τα στολίδια και δεν θεωρούσαν μικρής σημασίας την τέχνη της κομμωτικής· επειδή λένε ότι και οι ίδιοι οι γνώστες της πολεμικής τέχνης στολίζονταν με χρυσό και πολύτιμους λίθους, και επεδίωκαν να διαπρέπουν με θαυμαστό διάκοσμο, ακόμη και μέσα στις ίδιες τις μάχες. Δεν θα ονομαστείς λοιπόν πλέον τρυφερή, λέγει, αλλά μάλλον θα υποστείς, και μάλιστα παρά τη θέλησή σου, την ταλαιπωρία της δουλείας· θα αλέσεις αλεύρι, θα εμφανιστείς γυμνή από τα καλύμματα της κεφαλής σου· δηλαδή με τα μαλλιά σου ατημέλητα να πέφτουν παντού, αν και παλαιότερα ήταν περίτεχνα δεμένα. Ξεσκέπασε τα γκρίζα σου μαλλιά, και αυτό θα αποτελούσε σαφές σημάδι ότι οι κατακτητές έφτασαν σε τέτοια ωμότητα, ώστε να μη σπλαχνιστούν ούτε την ηλικιωμένη γυναίκα. Ανασήκωσε το ένδυμα από τις κνήμες σου, διάβηκε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανούν οι ονειδισμοί σου.

Αυτοί δε ήταν οι Χαλδαίοι και οι Βαβυλώνιοι, προς τους οποίους, μεταβαίνοντας, απευθύνεται, προαναγγέλλοντάς τους την καθαίρεση της βασιλείας και την ταπείνωση του ύψους, για το οποίο μεγαλαυχούσαν, έχοντας καταδυναστεύσει τα έθνη για μακρά χρόνια. ⌜Σε αυτά δε προσωποποιεί τη βασιλεία τους ονομάζοντάς την 〈θυγατέρα της Βαβυλώνος〉· την αποκαλεί δε και 〈παρθένο〉 επειδή εξωραΐζεται και καλλωπίζεται σαν 〈παρθένος〉, και επειδή επιθυμεί να φαίνεται νέα και να θεωρείται νεαρή κόρη. Έπειτα, σαν σε κάποια που κάθεται σε ύψος, την προστάζει να σηκωθεί και να 〈καταβεί〉 από τον θρόνο της, και να 〈καθίσει πάνω στη γη〉 και να αποκρύψει την ασχημοσύνη της, την οποία θα υποστεί εξαιτίας της μεταβολής της προς το χειρότερο.⌝ Αυτό ακριβώς εννοεί λέγοντας: 〈είσελθε στο σκότος〉. Έπειτα, προσωποποιώντας τη βασιλεία ως 〈παρθένο〉, λέει 〈δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή〉.

Τέτοια ήταν εκείνα με τα οποία κάποτε στο παρελθόν κατατρυφούσες, ώστε όλοι όσοι εξουσιάζονταν από εσένα να χρησιμοποιούν τέτοια ονόματα για σένα. Γι' αυτό, «αφού αποβάλεις εκείνη τη βασιλική χλιδή, προετοίμασε τον εαυτό σου σαν κάποια κακοπαθούσα θεραπαινίδα και μυλωνού, για να υπηρετείς τους αφέντες σου, δηλαδή, «αφού πάρεις» τον «μύλο», «άλεσε» σε αυτόν, ανταλλάσσοντας την παλαιά χλιδή με αυτήν τη σκληρή και επίπονη δουλεία». Αλλά αφαίρεσε από πάνω σου και «το κατακάλυμμά σου», με το οποίο σκέπαζες το κεφάλι σου, όντας στολισμένη με χρυσό, με πολύτιμους λίθους και με την υπόλοιπη περίτεχνη κομμωτική. Και επειδή, έχοντας παλιώσει και γεράσει ύστερα από πολλά χρόνια μέσα στην καταδυνάστευση των εθνών, απέκρυπτες τα γηρατειά και την παλαιότητά σου «επικαλύπτοντας» τις «πολιές τρίχες» σου με τον εξωτερικό στολισμό, ώστε να θεωρείσαι ότι είσαι «παρθένος απαλή και τρυφερή», άκουσε τώρα που ελέγχεσαι ότι θα πρέπει «να αποκαλύψεις τις πολιές τρίχες» του κεφαλιού σου και να επιδείξεις σε όλους την παλαιότητά σου. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «κάλυψε», λέγει, «τα αυτιά, αποκάλυψε την κνήμη, διάβηκε ποταμούς· ας αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, διότι πράγματι φάνηκε το όνειδός σου· θα πάρω εκδίκηση για σένα, και κανένας άνθρωπος δεν θα μπορέσει να μου αντισταθεί». Αυτά αναφέρει ο Σύμμαχος, μέσω των οποίων ο λόγος απεργάζεται μια απαγωγή σε ξένη χώρα και, τρόπον τινά, την αιχμαλωσία στα χέρια των εχθρών και των πολεμίων γι' αυτήν που υποδουλώνεται κατ' αυτόν τον τρόπο.

Κατέβα, κάθισε στη γη, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, διότι δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, βγάλε το κάλυμμά σου, αποκάλυψε τα γκρίζα μαλλιά σου, γύμνωσε τις κνήμες σου, διάσχισε ποτάμια, θα αποκαλυφθεί η ντροπή σου, θα φανούν οι ονειδισμοί σου· θα λάβω από εσένα το δίκαιο, δεν θα σε παραδώσω πλέον σε ανθρώπους. Είπε ο λυτρωτής σου, ο Κύριος Σαβαώθ ... κάθισε γεμάτη συντριβή, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, διότι δεν θα ονομαστείς πλέον δύναμη βασιλείου. Οργίστηκα με τον λαό μου, μόλυνα την κληρονομιά μου· εγώ τους παρέδωσα στα χέρια σου, εσύ όμως δεν τους έδειξες έλεος, τον ζυγό του ηλικιωμένου τον έκανες πολύ βαρύ, και είπες: Στον αιώνα θα είμαι άρχουσα. Δεν τα συλλογίστηκες αυτά στην καρδιά σου ούτε θυμήθηκες τα έσχατα. Τώρα όμως άκουσε αυτά, εσύ η τρυφερή, που κάθεσαι με σιγουριά, που λες στην καρδιά σου: Εγώ είμαι και δεν υπάρχει άλλη, δεν θα καθίσω ως χήρα ούτε θα γνωρίσω την ορφάνια. Τώρα όμως θα έρθουν ξαφνικά αυτά τα δύο μέσα σε μία ημέρα, χηρεία και ατεκνία θα έρθουν ξαφνικά σε εσένα μέσα στις μαγγανείες σου, στη μεγάλη δύναμη των επωδών σου, στην ελπίδα της πονηρίας σου. ... μάθε ότι η επίγνωση αυτών και η πορνεία σου θα γίνουν για σένα ντροπή· ...

Διότι μίλησες και δεν διαψεύστηκες. Επειδή σηκώθηκε η πάρδαλη, ήρθε ο τράγος των αιγών, χτύπησε το κριάρι, συνέτριψε τα κέρατά του, και το καταπάτησε με τα πόδια του, επικράτησε, υψώθηκε. Και όταν αυτό έπεσε, σηκώθηκαν τέσσερα κέρατα από κάτω του· ευφραίνου, μακάριε Δανιήλ, δεν πλανήθηκες, όλα αυτά έχουν πραγματοποιηθεί. Μετά από αυτό, διηγήσου μου ξανά: «ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και εκθαμβωτικό· τα δόντια του σιδερένια, και τα νύχια του χάλκινα, έτρωγε και κομμάτιαζε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του». Δες, τώρα κυριαρχεί «ο σίδηρος», δες, «δαμάζει τα πάντα και τα συντρίβει», δες, υποτάσσει όλους όσοι δεν το θέλουν, δες, τα βλέπουμε αυτά εμείς, δες, δοξάζουμε τον Θεό, διδασκόμενοι από εσένα. Αλλά επειδή είχαμε θέσει ως σκοπό να μιλήσουμε για την πόρνη, έλα εμπρός, ω μακάριε Ησαΐα. Ας δούμε τι λες για τη Βαβυλώνα. «Κατέβα, κάθισε στο χώμα, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας, κάθισε, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, βγάλε το κάλυμμά σου, ανασήκωσε τις πολιές σου, ξεσκέπασε τις κνήμες σου, διάβασε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανερωθούν οι ονειδισμοί σου. Το δίκαιο θα λάβω από εσένα, δεν θα σε παραδώσω πια σε ανθρώπους. Αυτός που σε λυτρώνει είναι ο Κύριος Σαβαώθ, το όνομά Του είναι ο Άγιος του Ισραήλ. Κάθισε συντετριμμένη, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πια ισχύς της βασιλείας».