Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 47:14

<Ιδού όλοι σαν ξερόκλαδα στη φωτιά θα κατακαούν, και δεν θα γλυτώσουν τη ζωή τους από τη φλόγα, διότι έχεις αναμμένα κάρβουνα να καθίσεις πάνω τους· αυτοί θα είναι για σένα βοήθεια, κοπίασες στη συναλλαγή από τη νεότητά σου· ο άνθρωπος από μόνος του πλανήθηκε, αλλά για σένα δεν θα υπάρξει σωτηρία.> Περιγελά και τρόπον τινά ειρωνεύεται τη δεισιδαιμονία των μάγων, το κενό παιχνίδι, και μάλιστα αποδεικνύει εντελώς ανώφελη την ενασχόληση αυτή. Διότι, όταν συγκεντρωθούν οι μαχητές, λέει, και ο Κύρος στραφεί εναντίον σου, και η φάλαγγα των εχθρών υπερισχύσει των δικών σου τοξευμάτων, θα εξασθενήσουν οι ασπίδες, και η δύναμη της τοξοβολίας δεν θα προσφέρει καμία ωφέλεια, όταν οι ιππείς πέσουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως οι οπλίτες και οι πεζοί μαχητές. Μείνε σταθερός στις επωδούς σου και στα πολλά σου μάγια, τα οποία μάθαινες από τη νεότητά σου, μήπως μπορέσεις να ωφεληθείς. Όρθωσε, λέει, εναντίον αυτών που σε πολιορκούν τους μάγους, εναντίον εκείνων που γνωρίζουν καλά την πολεμική τακτική, τις κενολογίες των επωδών· αλλά δεν θα τα καταφέρεις, λέει. Έχεις κοπιάσει μάταια με τα σχέδιά σου.

Επομένως, αν πράγματι δεν ψευδολογούν, και αν τα άστρα που έλαβαν θέση στο στερέωμα εκπληρώνουν για αυτούς χρέη προφητών, ας πουν αυτά που πρόκειται να συμβούν. Αλλά δεν θα μπορούσαν να τα πουν, λέει, διότι θα γίνουν μαζί με τους άλλους, σαν τα ξερόκλαδα, έργο και τροφή της φωτιάς, και κανείς από αυτούς δεν θα μπορέσει να διαφύγει. Έπειτα, μειδιώντας ειρωνικά κατά κάποιον τρόπο προς την πόλη των Βαβυλωνίων, επειδή έχει πλανηθεί, προσθέτει και λέει: «Έχεις άνθρακες φωτιάς», δηλαδή, έχεις θερμούς και ζέοντες άνδρες αυτούς για τους οποίους γίνεται ο λόγος, όταν θα καθίσεις επάνω τους. Και η λέξη «κάθισις» θα μπορούσε να υποδηλώνει την ανάπαυση. Αυτοί θα είναι για σένα βοήθεια. Διότι, αν επέλεγες, λέει, να επαναπαυθείς στα ψευδή λόγια των μάγων και στις αγυρτείες των άλλων, πολλή θα είναι η βοήθεια που θα βρεις από εκεί. Έπειτα απευθύνεται πάλι σε αυτήν: «Κοπίασες στην αλλαγή από τα νιάτα σου».

Όταν όμως δεχθούν τον θείο λόγο, γίνονται, όπως είπα, ζέοντες στο πνεύμα, θερμοί προς τη δικαιοσύνη· διότι έχουμε βαπτιστεί, όπως λέει ο θεσπέσιος Ιωάννης, «με Πνεύμα Άγιο και φωτιά» νοητή, η οποία συνηθίζει να καταναλώνει, σαν κάποια σκουπίδια, την αμαρτία που έχει επικαθίσει στις ψυχές μας και να λιώνει τους ρύπους της φιλοσαρκίας. Ειπώθηκε, λοιπόν, προς κάποιον και δια της φωνής του Ησαΐα: «Επειδή έχεις άνθρακες πυρός, κάθισε πάνω τους, αυτοί θα σου γίνουν βοήθεια». Και βέβαια και ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Και εστάλη προς εμένα ένα από τα Σεραφείμ, και στο χέρι του είχε έναν αναμμένο άνθρακα, τον οποίο πήρε με τη λαβίδα από το θυσιαστήριο, και άγγιξε το στόμα μου και είπε: Ιδού, αυτό άγγιξε τα χείλη σου, και θα αφαιρέσει τις ανομίες σου, και θα καθαρίσει εντελώς τις αμαρτίες σου». Ονομάζοντας άνθρακα, όπως είναι φυσικό, τον θείο και ιερότατο Χριστό, ο οποίος λιώνει την αμαρτία.

Διότι έλεγε: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατεύματα, τότε θα πείτε στα βουνά: Σκεπάστε μας, και στους λόφους: Πέστε πάνω μας.» Έπειτα ακολούθησε και η οργή σαν φωτιά, και τόσο πολύ άναψε εναντίον τους, ώστε να τους μεταβάλει σε άνθρακες, δηλαδή να τους καταναλώσει και να τους καταστρέψει. Γνωρίζω όμως και καλή φωτιά, την οποία ήλθε να βάλει ο Χριστός στη γη. Αυτή η φωτιά δημιουργεί αξιέπαινους άνθρακες· διότι, μέσω της θερμότητας του Αγίου Πνεύματος, κάποιοι αναδεικνύονται να ζέουν στο πνεύμα. Άναψαν λοιπόν από τον Θεό ως άνθρακες οι απόστολοι, πυρωμένοι από την ένωσή τους με Αυτόν, και φάνηκαν ως φωστήρες στον κόσμο· και γι' αυτούς έχει λεχθεί προς την Ιερουσαλήμ: «Έχεις άνθρακες φωτιάς για να καθίσεις πάνω τους, αυτοί θα είναι βοήθεια για σένα.» <Έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, κ.λπ.> (C f. 31 b.) Κατέβηκε για να ενώσει τη γη με τον ουρανό, και να χαρίσει σε αυτούς που βρίσκονται κάτω την κοινωνία με τα άνω.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ. Περί Ψυχής. Μετά τη γνώση αυτής της σεμνής, ένδοξης και πανάγιας πίστης, γνώρισε πλέον και τον εαυτό σου, ποιος είσαι. Ότι είσαι άνθρωπος διπλός, αποτελούμενος από ψυχή και σώμα· και ότι, όπως αναφέρθηκε λίγο πριν, ο ίδιος ο Θεός είναι ο δημιουργός και της ψυχής και του σώματος. Και να γνωρίζεις ότι έχεις ψυχή αυτεξούσια, το πιο ωραίο έργο του Θεού, πλασμένη κατ' εικόνα Εκείνου που την δημιούργησε· αθάνατη, χάρη στον Θεό που της δωρίζει την αθανασία· ον λογικό και άφθαρτο, χάρη σε Εκείνον που της τα χάρισε αυτά· η οποία έχει την εξουσία να πράττει όσα θέλει. Διότι δεν αμαρτάνεις εξαιτίας του πεπρωμένου της γέννησής σου, ούτε πορνεύεις κατά τύχη, ούτε, όπως φλυαρούν ορισμένοι, οι συνδυασμοί των άστρων σε αναγκάζουν να επιδίδεσαι σε ασέλγειες. Γιατί, αποφεύγοντας να ομολογήσεις τα δικά σου σφάλματα, αποδίδεις την αιτία στα αναίτια άστρα; Μην δίνεις, λοιπόν, καμία σημασία στους αστρολόγους. Διότι γι' αυτούς λέει η θεία Γραφή: «Ας σταθούν και ας σε σώσουν οι αστρολόγοι του ουρανού»· και στη συνέχεια: «Ιδού, όλοι θα κατακαούν σαν τα ξερόκλαδα στη φωτιά, και δεν πρόκειται να γλιτώσουν τη ζωή τους από τη φλόγα».

«Τα βλέφαρά του»: Διότι με ένα νεύμα του ζυγίζει τα όσα υπάρχουν μέσα μας. «Ο Κύριος εξετάζει»: Δηλαδή, ερευνά τον καθένα, για να αποδώσει στον μεν δίκαιο τον μισθό του, στον δε ασεβή την τιμωρία, ως δίκαιος κριτής (δικαιοκρίτης). «Αυτός όμως που αγαπά»: Ο διάβολος· διότι επειδή αγαπά (αγάπησε) την αδικία, έχασε την αξία του. Έτσι και καθένας που αγαπά το άδικο ζημιώνει την ίδια του την ψυχή. «Θα βρέξει»: Στους δαίμονες και σε όσους τους ακολουθούν· διότι ο Θεός παραχωρεί να παγιδευτούν από τα ίδια τους τα έργα. «Πυρ και θειάφι»: Και αυτά προορίζονται για τους δαίμονες και τον διάβολο· διότι γι' αυτόν έχει ειπωθεί: «Έχεις αναμμένα κάρβουνα, κάθισε πάνω τους». «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος»: Επειδή δίκαιη κρίση θα επιφέρει τότε σε όλους, ως αληθινός Θεός. «Ευθύτητα»: Διότι τίποτα το σκολιό ή διεστραμμένο ή ψευδές δεν υπάρχει σε Αυτόν.

«Ιδού, όλοι θα κατακαούν έτσι, σαν τα ξερόκλαδα στη φωτιά, και δεν πρόκειται να γλιτώσουν την ψυχή τους από τη φλόγα, διότι έχεις κάρβουνα φωτιάς, κάθισε πάνω τους, και έτσι θα σου γίνει προς βοήθεια. Κοπίασες στις συναλλαγές από τα νιάτα σου, κάθε άνθρωπος πλανήθηκε από μόνος του, για σένα όμως δεν θα υπάρξει σωτηρία». Αυτά λοιπόν προφητεύει ο Ησαΐας· ας δούμε όμως αν παρόμοια με αυτόν μίλησε και ο Ιωάννης. Διότι αυτός, όντας στο νησί της Πάτμου, βλέπει αποκάλυψη φρικτών μυστηρίων, τα οποία διηγούμενος με αφθονία, διδάσκει και άλλους. Πες μου, ω μακάριε Ιωάννη, απόστολε και μαθητή του Κυρίου, τι είδες και τι άκουσες για τη Βαβυλώνα. Γρηγόρησε και πες· διότι αυτή σε εξόρισε. «Και ήρθε ένας από τους επτά αγγέλους που είχαν τις επτά φιάλες, και μίλησε μαζί μου λέγοντας: έλα, θα σου δείξω την καταδίκη της μεγάλης πόρνης που κάθεται πάνω σε πολλά νερά, με την οποία πόρνευσαν οι βασιλιάδες της γης, και μέθυσαν οι κάτοικοι της γης από το κρασί της πορνείας της. Και με μετέφερε σε έρημο εν πνεύματι και είδα μια γυναίκα να κάθεται πάνω σε ένα κόκκινο θηρίο, γεμάτο ονόματα, που είχε επτά κεφάλια και δέκα κέρατα».