Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 47:15

<Ιδού όλοι σαν ξερόκλαδα στη φωτιά θα κατακαούν, και δεν θα γλυτώσουν τη ζωή τους από τη φλόγα, διότι έχεις αναμμένα κάρβουνα να καθίσεις πάνω τους· αυτοί θα είναι για σένα βοήθεια, κοπίασες στη συναλλαγή από τη νεότητά σου· ο άνθρωπος από μόνος του πλανήθηκε, αλλά για σένα δεν θα υπάρξει σωτηρία.> Περιγελά και τρόπον τινά ειρωνεύεται τη δεισιδαιμονία των μάγων, το κενό παιχνίδι, και μάλιστα αποδεικνύει εντελώς ανώφελη την ενασχόληση αυτή. Διότι, όταν συγκεντρωθούν οι μαχητές, λέει, και ο Κύρος στραφεί εναντίον σου, και η φάλαγγα των εχθρών υπερισχύσει των δικών σου τοξευμάτων, θα εξασθενήσουν οι ασπίδες, και η δύναμη της τοξοβολίας δεν θα προσφέρει καμία ωφέλεια, όταν οι ιππείς πέσουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως οι οπλίτες και οι πεζοί μαχητές. Μείνε σταθερός στις επωδούς σου και στα πολλά σου μάγια, τα οποία μάθαινες από τη νεότητά σου, μήπως μπορέσεις να ωφεληθείς. Όρθωσε, λέει, εναντίον αυτών που σε πολιορκούν τους μάγους, εναντίον εκείνων που γνωρίζουν καλά την πολεμική τακτική, τις κενολογίες των επωδών· αλλά δεν θα τα καταφέρεις, λέει. Έχεις κοπιάσει μάταια με τα σχέδιά σου.

Επομένως, αν πράγματι δεν ψευδολογούν, και αν τα άστρα που έλαβαν θέση στο στερέωμα εκπληρώνουν για αυτούς χρέη προφητών, ας πουν αυτά που πρόκειται να συμβούν. Αλλά δεν θα μπορούσαν να τα πουν, λέει, διότι θα γίνουν μαζί με τους άλλους, σαν τα ξερόκλαδα, έργο και τροφή της φωτιάς, και κανείς από αυτούς δεν θα μπορέσει να διαφύγει. Έπειτα, μειδιώντας ειρωνικά κατά κάποιον τρόπο προς την πόλη των Βαβυλωνίων, επειδή έχει πλανηθεί, προσθέτει και λέει: «Έχεις άνθρακες φωτιάς», δηλαδή, έχεις θερμούς και ζέοντες άνδρες αυτούς για τους οποίους γίνεται ο λόγος, όταν θα καθίσεις επάνω τους. Και η λέξη «κάθισις» θα μπορούσε να υποδηλώνει την ανάπαυση. Αυτοί θα είναι για σένα βοήθεια. Διότι, αν επέλεγες, λέει, να επαναπαυθείς στα ψευδή λόγια των μάγων και στις αγυρτείες των άλλων, πολλή θα είναι η βοήθεια που θα βρεις από εκεί. Έπειτα απευθύνεται πάλι σε αυτήν: «Κοπίασες στην αλλαγή από τα νιάτα σου».

Πάλι το «εκοπίασας» πρέπει να εκληφθεί αντί του «ασθένησας». Διότι, επειδή αποστάτησες από τον Θεό και μετακινήθηκες προς την καταστροφή, υποκύπτοντας στις απάτες των δαιμόνων, και μάλιστα από τη νεότητά σου, έγινες ασθενής και ευάλωτη. Διότι δεν πλούτισες με τη βοήθεια που προέρχεται μόνο από εκείνον που γνωρίζει να σώζει, ο οποίος είναι και ο Κύριος των δυνάμεων. Προσθέτει δε σε αυτά, ότι ο άνθρωπος πλανήθηκε από μόνος του, για σένα όμως δεν θα υπάρξει σωτηρία· σαν να έλεγε: Πολλοί από τους ανθρώπους πλανήθηκαν ανθρωπίνως, προσκρούοντας στον Θεό με μέτριες αποστασίες, είτε υποκύπτοντας στα της σαρκός, είτε αρρωσταίνοντας ίσως από κάποιο άλλο από τα πάθη. Εσύ όμως προχώρησες σε τέτοιο βαθμό ανοσιότητας, ώστε να μην σου απομείνει κανένας τρόπος σωτηρίας· διότι τις αχαλίνωτες παρεκτροπές θα τις ακολουθήσει η δίκη. «Ακούστε αυτά, οίκος Ιακώβ, εσείς που ονομάζεστε με το όνομα του Ισραήλ και προήλθατε από τον Ιούδα, εσείς που ορκίζεστε στο όνομα του Κυρίου του Θεού του Ισραήλ, που τον μνημονεύετε, όχι με αλήθεια ούτε με δικαιοσύνη, και που κρατιέστε από το όνομα της αγίας πόλεως και στηρίζεστε στον Θεό του Ισραήλ· Κύριος Σαβαώθ είναι το όνομά Του».

Όταν όμως δεχθούν τον θείο λόγο, γίνονται, όπως είπα, ζέοντες στο πνεύμα, θερμοί προς τη δικαιοσύνη· διότι έχουμε βαπτιστεί, όπως λέει ο θεσπέσιος Ιωάννης, «με Πνεύμα Άγιο και φωτιά» νοητή, η οποία συνηθίζει να καταναλώνει, σαν κάποια σκουπίδια, την αμαρτία που έχει επικαθίσει στις ψυχές μας και να λιώνει τους ρύπους της φιλοσαρκίας. Ειπώθηκε, λοιπόν, προς κάποιον και δια της φωνής του Ησαΐα: «Επειδή έχεις άνθρακες πυρός, κάθισε πάνω τους, αυτοί θα σου γίνουν βοήθεια». Και βέβαια και ο ίδιος λέει για τον εαυτό του: «Και εστάλη προς εμένα ένα από τα Σεραφείμ, και στο χέρι του είχε έναν αναμμένο άνθρακα, τον οποίο πήρε με τη λαβίδα από το θυσιαστήριο, και άγγιξε το στόμα μου και είπε: Ιδού, αυτό άγγιξε τα χείλη σου, και θα αφαιρέσει τις ανομίες σου, και θα καθαρίσει εντελώς τις αμαρτίες σου». Ονομάζοντας άνθρακα, όπως είναι φυσικό, τον θείο και ιερότατο Χριστό, ο οποίος λιώνει την αμαρτία.

Διότι έλεγε: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατεύματα, τότε θα πείτε στα βουνά: Σκεπάστε μας, και στους λόφους: Πέστε πάνω μας.» Έπειτα ακολούθησε και η οργή σαν φωτιά, και τόσο πολύ άναψε εναντίον τους, ώστε να τους μεταβάλει σε άνθρακες, δηλαδή να τους καταναλώσει και να τους καταστρέψει. Γνωρίζω όμως και καλή φωτιά, την οποία ήλθε να βάλει ο Χριστός στη γη. Αυτή η φωτιά δημιουργεί αξιέπαινους άνθρακες· διότι, μέσω της θερμότητας του Αγίου Πνεύματος, κάποιοι αναδεικνύονται να ζέουν στο πνεύμα. Άναψαν λοιπόν από τον Θεό ως άνθρακες οι απόστολοι, πυρωμένοι από την ένωσή τους με Αυτόν, και φάνηκαν ως φωστήρες στον κόσμο· και γι' αυτούς έχει λεχθεί προς την Ιερουσαλήμ: «Έχεις άνθρακες φωτιάς για να καθίσεις πάνω τους, αυτοί θα είναι βοήθεια για σένα.» <Έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, κ.λπ.> (C f. 31 b.) Κατέβηκε για να ενώσει τη γη με τον ουρανό, και να χαρίσει σε αυτούς που βρίσκονται κάτω την κοινωνία με τα άνω.

Το δε «θα σου είναι βοήθεια» δεν έχει αναφερθεί από τους υπόλοιπους ερμηνευτές. Και λέει ότι θα περιβληθείς με αυτό το τέλος, ω Χαλδαία, επειδή παραδόθηκες για μακρό χρόνο στην πλάνη και, ας πούμε, από την ίδια τη «νεότητά σου κοπίασες στη συναλλαγή σου», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «οι έμποροί σου από τα νιάτα σου πλανήθηκαν ο καθένας προς τη δική του πλευρά, από τους οποίους κανείς δεν βρέθηκε να είναι σωτήρας σου, [ή] γι' αυτό δεν υπάρχει κάποιος να σε σώσει» σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Αφού ο λόγος προανήγγειλε όσα πρόκειται να επέλθουν στη Βαβυλώνα, τόσο στους κατοίκους όσο και στους βασιλείς της, ελέγχει τον λαό των Ιουδαίων με τα προκείμενα, λέγοντας ότι λόγω της δικής μου δικαιοσύνης θα επιφέρω αυτά εναντίον των Χαλδαίων· όχι επειδή εσύ ήσουν άξιος βοήθειας. Και αυτά τα προείπα «πριν γίνουν» τα πράγματα, θεσπίζοντάς τα με θεϊκή πρόγνωση, ώστε όταν φτάσουν στο τέλος τους και πραγματοποιηθούν τα προαναγγελθέντα εναντίον των Χαλδαίων, να μην αποδώσεις την αιτία στους θεούς που νομίζεις, ούτε να πεις ότι «οι θεοί μου, στους οποίους έδινα προσοχή ως ειδωλολάτρης, έφεραν αυτή την τιμωρία από τους εχθρούς», διότι εγώ ήδη από τώρα προφήτευσα όσα πρόκειται να συμβούν και απείλησα μέσω των προφητών μου ότι θα επιφέρω τα προλεχθέντα στο βασίλειο των Βαβυλωνίων. Όταν πραγματοποιηθούν αυτά έτσι ακριβώς όπως τα διέταξα, υπάρχει απόλυτη ανάγκη να ομολογήσετε εσείς ότι εγώ είμαι ο μόνος Θεός, αυτός που επαλήθευσε τους ίδιους του τους λόγους.