Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 47:3

Διότι όπως ακριβώς Ιουδαίος δεν είναι μόνο εκείνος κατά σάρκα, αλλά και όποιος έχει αξιωθεί την εν πνεύματι περιτομή· έτσι και Ισραήλ, δεν είναι μόνο όσοι έχουν γεννηθεί από το αίμα του Ισραήλ, αλλά και όσοι απέκτησαν νου που βλέπει τον Θεό, οι οποίοι και έχουν υιοθετηθεί ως τέκνα σύμφωνα με την υπόσχεση προς τον Αβραάμ, και αυτούς θεωρούμε ως τον αληθέστερο Ισραήλ. <Κατέβα, κάθισε στη γη, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας· κάθισε στη γη [δεν υπάρχει θρόνος· είσελθε στο σκοτάδι], κόρη των Χαλδαίων, διότι δεν θα συνεχίσουν πλέον να σε αποκαλούν απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, αφαίρεσε το κάλυμμά σου, αποκάλυψε τις πολιές σου, ανασήκωσε το ένδυμα από τις κνήμες σου, διάβα ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου· θα φανούν τα ονείδη σου. Θα αποδώσω δικαιοσύνη εις βάρος σου.> Αφού είπε ότι «Έδωσα στον Ισραήλ σωτηρία για δόξα», και αφού τους υποσχέθηκε τη λύτρωση από την αιχμαλωσία, υπενθυμίζει λοιπόν και αφηγείται σαφώς, με ποιον τρόπο κυριεύθηκε και πορθήθηκε, και σαν σε πίνακα ζωγραφικής καταγράφει την εικόνα όσων αιχμαλωτίστηκαν.

Κάθισε στο σκοτάδι, δηλαδή αυτό που προέρχεται από την αθεράπευτη συμφορά. Διότι η δριμεία λύπη που κατακλύζει την ψυχή υποδουλώνει τον νου, όπως και η απροσδόκητη έφοδος των πόνων, και ο φόβος που επιπίπτει σαν φορτίο. Και ότι έχει παρέλθει πλέον ο καιρός της παλαιάς της ευημερίας, το δείχνει λέγοντας: Δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Διότι δεν είναι καθόλου παράδοξο το ότι οι γυναίκες των Χαλδαίων είχαν πολυτελή τρόπο ζωής, αγαπούσαν τα στολίδια και δεν θεωρούσαν μικρής σημασίας την τέχνη της κομμωτικής· επειδή λένε ότι και οι ίδιοι οι γνώστες της πολεμικής τέχνης στολίζονταν με χρυσό και πολύτιμους λίθους, και επεδίωκαν να διαπρέπουν με θαυμαστό διάκοσμο, ακόμη και μέσα στις ίδιες τις μάχες. Δεν θα ονομαστείς λοιπόν πλέον τρυφερή, λέγει, αλλά μάλλον θα υποστείς, και μάλιστα παρά τη θέλησή σου, την ταλαιπωρία της δουλείας· θα αλέσεις αλεύρι, θα εμφανιστείς γυμνή από τα καλύμματα της κεφαλής σου· δηλαδή με τα μαλλιά σου ατημέλητα να πέφτουν παντού, αν και παλαιότερα ήταν περίτεχνα δεμένα. Ξεσκέπασε τα γκρίζα σου μαλλιά, και αυτό θα αποτελούσε σαφές σημάδι ότι οι κατακτητές έφτασαν σε τέτοια ωμότητα, ώστε να μη σπλαχνιστούν ούτε την ηλικιωμένη γυναίκα. Ανασήκωσε το ένδυμα από τις κνήμες σου, διάβηκε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανούν οι ονειδισμοί σου.

Διότι, βεβαίως, εκείνες που έχουν πλέον περιπέσει σε αιχμαλωσία και απομακρύνονται από την πατρίδα τους προς τη χώρα των νικητών, και πρέπει να διασχίσουν με τα πόδια τα ποτάμια που παρεμβάλλονται, ανασηκώνοντας τα ρούχα τους φυσικά, και μη διατηρώντας πλέον τη συστολή που αρμόζει στις γυναίκες μπροστά στα μάτια των άλλων· αλλά από ανάγκη αποκαλύπτοντας σε πολλούς ακόμη και τα απόκρυφα μέρη του σώματος. Θα μπορούσε κανείς να πει και με διαφορετικό τρόπο ότι φάνηκε η ντροπή της, και έγιναν φανεροί οι ονειδισμοί της, αφού κυριεύθηκε πλέον και βρέθηκε σε απευκταία κατάσταση, αν και παλαιότερα ζούσε μέσα στη χλιδή και καυχιόταν για την απέραντη ευημερία της. Έπειτα λέει: «Το δίκαιο θα λάβω από εσένα», δηλαδή, αυτό που πρέπει να πάθεις, αυτό θα λάβω από εσένα. Και ποιο είναι αυτό, το έχει προαναγγείλει μέσω άλλου εκ των αγίων προφητών λέγοντας: «Όπως έπραξε, να πράξετε, έτσι θα πράξω σε αυτήν.» Και πάλι: «Όπως έπραξες, έτσι θα γίνει και σε εσένα· η ανταπόδοσή σου θα επιστρέψει στο κεφάλι σου.» Έχει λεχθεί δε και κάπου αλλού για καθέναν που συνηθίζει να αμαρτάνει: «Αλίμονο στον άνομο, δεινά θα του συμβούν σύμφωνα με τα έργα του.» «Δεν πρόκειται πλέον να σε παραδώσω σε ανθρώπους, είπε ο Κύριος Σαβαώθ που σε λύτρωσε· το όνομά Του είναι ο Άγιος του Ισραήλ.» Παρεμβάλλεται ενδιάμεσα ένας άλλος λόγος, ο οποίος απευθύνεται προς τον Ισραήλ, και ο Θεός υπόσχεται ότι δεν θα πέσουν ποτέ ξανά στα χέρια των εχθρών, διότι θα τους ελεήσει, αφού έχουν εκτίσει ποινές ισάξιες με τα αμαρτήματά τους, ή μάλλον έχοντας τιμωρηθεί και πέραν αυτού.

Τέτοια ήταν εκείνα με τα οποία κάποτε στο παρελθόν κατατρυφούσες, ώστε όλοι όσοι εξουσιάζονταν από εσένα να χρησιμοποιούν τέτοια ονόματα για σένα. Γι' αυτό, «αφού αποβάλεις εκείνη τη βασιλική χλιδή, προετοίμασε τον εαυτό σου σαν κάποια κακοπαθούσα θεραπαινίδα και μυλωνού, για να υπηρετείς τους αφέντες σου, δηλαδή, «αφού πάρεις» τον «μύλο», «άλεσε» σε αυτόν, ανταλλάσσοντας την παλαιά χλιδή με αυτήν τη σκληρή και επίπονη δουλεία». Αλλά αφαίρεσε από πάνω σου και «το κατακάλυμμά σου», με το οποίο σκέπαζες το κεφάλι σου, όντας στολισμένη με χρυσό, με πολύτιμους λίθους και με την υπόλοιπη περίτεχνη κομμωτική. Και επειδή, έχοντας παλιώσει και γεράσει ύστερα από πολλά χρόνια μέσα στην καταδυνάστευση των εθνών, απέκρυπτες τα γηρατειά και την παλαιότητά σου «επικαλύπτοντας» τις «πολιές τρίχες» σου με τον εξωτερικό στολισμό, ώστε να θεωρείσαι ότι είσαι «παρθένος απαλή και τρυφερή», άκουσε τώρα που ελέγχεσαι ότι θα πρέπει «να αποκαλύψεις τις πολιές τρίχες» του κεφαλιού σου και να επιδείξεις σε όλους την παλαιότητά σου. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «κάλυψε», λέγει, «τα αυτιά, αποκάλυψε την κνήμη, διάβηκε ποταμούς· ας αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, διότι πράγματι φάνηκε το όνειδός σου· θα πάρω εκδίκηση για σένα, και κανένας άνθρωπος δεν θα μπορέσει να μου αντισταθεί». Αυτά αναφέρει ο Σύμμαχος, μέσω των οποίων ο λόγος απεργάζεται μια απαγωγή σε ξένη χώρα και, τρόπον τινά, την αιχμαλωσία στα χέρια των εχθρών και των πολεμίων γι' αυτήν που υποδουλώνεται κατ' αυτόν τον τρόπο.

Από την παράθεση αυτών θα αποσαφηνιστεί και η δική μας ανάγνωση. Διότι αντί του: 〈θα λάβω το δίκαιο από εσένα, δεν πρόκειται πλέον να παραδώσω σε ανθρώπους〉, ο Σύμμαχος λέει: 〈θα λάβω εκδίκηση και κανένας άνθρωπος δεν θα μου αντισταθεί〉. Και αντί του: 〈αυτός που σε ελευθέρωσε, ο Κύριος Σαβαώθ〉, ο Ακύλας λέει: 〈ο Κύριος, ο προστάτης μας〉, ο δε Σύμμαχος: 〈ο λυτρωτής μας, ο Κύριος των δυνάμεων〉, και ο Θεοδοτίων: 〈ο Κύριος των δυνάμεων που μας λυτρώνει, το όνομά του είναι Άγιος του Ισραήλ〉.

Διότι μίλησες και δεν διαψεύστηκες. Επειδή σηκώθηκε η πάρδαλη, ήρθε ο τράγος των αιγών, χτύπησε το κριάρι, συνέτριψε τα κέρατά του, και το καταπάτησε με τα πόδια του, επικράτησε, υψώθηκε. Και όταν αυτό έπεσε, σηκώθηκαν τέσσερα κέρατα από κάτω του· ευφραίνου, μακάριε Δανιήλ, δεν πλανήθηκες, όλα αυτά έχουν πραγματοποιηθεί. Μετά από αυτό, διηγήσου μου ξανά: «ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και εκθαμβωτικό· τα δόντια του σιδερένια, και τα νύχια του χάλκινα, έτρωγε και κομμάτιαζε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του». Δες, τώρα κυριαρχεί «ο σίδηρος», δες, «δαμάζει τα πάντα και τα συντρίβει», δες, υποτάσσει όλους όσοι δεν το θέλουν, δες, τα βλέπουμε αυτά εμείς, δες, δοξάζουμε τον Θεό, διδασκόμενοι από εσένα. Αλλά επειδή είχαμε θέσει ως σκοπό να μιλήσουμε για την πόρνη, έλα εμπρός, ω μακάριε Ησαΐα. Ας δούμε τι λες για τη Βαβυλώνα. «Κατέβα, κάθισε στο χώμα, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας, κάθισε, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, βγάλε το κάλυμμά σου, ανασήκωσε τις πολιές σου, ξεσκέπασε τις κνήμες σου, διάβασε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανερωθούν οι ονειδισμοί σου. Το δίκαιο θα λάβω από εσένα, δεν θα σε παραδώσω πια σε ανθρώπους. Αυτός που σε λυτρώνει είναι ο Κύριος Σαβαώθ, το όνομά Του είναι ο Άγιος του Ισραήλ. Κάθισε συντετριμμένη, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πια ισχύς της βασιλείας».