Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 47:5

Κάθισε στο σκοτάδι, δηλαδή αυτό που προέρχεται από την αθεράπευτη συμφορά. Διότι η δριμεία λύπη που κατακλύζει την ψυχή υποδουλώνει τον νου, όπως και η απροσδόκητη έφοδος των πόνων, και ο φόβος που επιπίπτει σαν φορτίο. Και ότι έχει παρέλθει πλέον ο καιρός της παλαιάς της ευημερίας, το δείχνει λέγοντας: Δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Διότι δεν είναι καθόλου παράδοξο το ότι οι γυναίκες των Χαλδαίων είχαν πολυτελή τρόπο ζωής, αγαπούσαν τα στολίδια και δεν θεωρούσαν μικρής σημασίας την τέχνη της κομμωτικής· επειδή λένε ότι και οι ίδιοι οι γνώστες της πολεμικής τέχνης στολίζονταν με χρυσό και πολύτιμους λίθους, και επεδίωκαν να διαπρέπουν με θαυμαστό διάκοσμο, ακόμη και μέσα στις ίδιες τις μάχες. Δεν θα ονομαστείς λοιπόν πλέον τρυφερή, λέγει, αλλά μάλλον θα υποστείς, και μάλιστα παρά τη θέλησή σου, την ταλαιπωρία της δουλείας· θα αλέσεις αλεύρι, θα εμφανιστείς γυμνή από τα καλύμματα της κεφαλής σου· δηλαδή με τα μαλλιά σου ατημέλητα να πέφτουν παντού, αν και παλαιότερα ήταν περίτεχνα δεμένα. Ξεσκέπασε τα γκρίζα σου μαλλιά, και αυτό θα αποτελούσε σαφές σημάδι ότι οι κατακτητές έφτασαν σε τέτοια ωμότητα, ώστε να μη σπλαχνιστούν ούτε την ηλικιωμένη γυναίκα. Ανασήκωσε το ένδυμα από τις κνήμες σου, διάβηκε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανούν οι ονειδισμοί σου.

Διότι είπε κάπου γι' αυτόν: «Ιερείς, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, παρηγορήστε την, διότι έφτασε στο πλήρωμά της η ταπείνωσή της, συγχωρήθηκε η αμαρτία της, επειδή δέχτηκε από το χέρι του Κυρίου τα αμαρτήματά της». Επομένως, λέει, ο Κύριος Σαβαώθ που σε λύτρωσε, του οποίου το όνομα είναι Άγιος του Ισραήλ, είπε: Δεν θα παραδοθείς πλέον σε πονηρούς και άσπλαχνους ανθρώπους, δηλαδή προφανώς σε αυτούς που σε νίκησαν στο παρελθόν, επειδή ο Θεός είχε οργιστεί και είχε αφήσει τον Ισραήλ στερημένο από ευσπλαχνία και αγάπη, βλέποντάς τους να τρέπονται σε αποστασία και να προχωρούν αχαλίνωτα στο να πράττουν εκείνα που αντιτίθενται στους θείους Του νόμους. <Κάθισε, συντετριμμένη, μπες στο σκοτάδι, θυγατέρα των Χαλδαίων· δεν θα ονομαστείς πλέον Ισχύς βασιλείας. Οργίστηκα εναντίον του λαού μου, εσύ μόλυνας την κληρονομιά μου. Εγώ τους παρέδωσα στα χέρια σου, αλλά εσύ δεν τους έδειξες έλεος, βάρυνες υπερβολικά τον ζυγό του ηλικιωμένου, και είπες: Στον αιώνα θα είμαι άρχουσα.

<Δεν τα κατανόησες αυτά στην καρδιά σου, ούτε θυμήθηκες τα έσχατά σου.> Αποδεικνύει παντού τον εαυτό του ότι χρησιμοποιεί δίκαιη κρίση, και ότι επιβάλλει ισόρροπες τιμωρίες σε όσους αμαρτάνουν. Διότι πάρα πολλά ήταν τα εγκλήματα των Βαβυλωνίων, και τους κατηγορεί μεν για πάρα πολύ μεγάλη ωμότητα και απανθρωπιά, αλλά την καταδεικνύει [τη Βαβυλώνα] και ως αλαζονική, και ότι βασίστηκε ασύνετα στις δικές της δυνάμεις, ώστε να νομίζει ότι δεν επρόκειτο ποτέ και με κανέναν τρόπο να υποστεί μεταβολή προς το χειρότερο. Επομένως, όταν, λέει, υποστείς την άλωση, τότε κάθισε συντετριμμένη. Και το «συντετριμμένη», λέει, σημαίνει «αφού πλέον κατανοήσεις», έστω και αργά, και μάλιστα όσον αφορά τον εαυτό σου· δέξου δε σκοτοδίνη. Διότι είπε ότι τα αγιάτρευτα κακά διαχέουν ένα είδος σκοταδιού στον νου, και πέφτουν σαν σκόνη στις ψυχές. Επομένως δεν θα ονομάζεσαι πλέον, λέει, «Ισχύς βασιλείας». Διότι έτσι ονομαζόταν η Βαβυλώνα, επειδή ακριβώς διέθετε πλήθος ανώτερο από κάθε αριθμό, και στράτευμα πάρα πολύ μαχητικό, που επαρκούσε για αντίσταση, εάν τυχόν υπήρχαν κάποιοι που θα αντιστέκονταν και θα αντιπαρατάσσονταν σε όσους κατείχαν την εξουσία ανάμεσά τους. Έπειτα, το ποια ήταν η αφορμή για να επιβληθούν στους Βαβυλώνιους όσα επέφερε η θεία οργή, το διατρανώνει λέγοντας: «Οργίστηκα εναντίον του λαού μου, μόλυνας την κληρονομιά μου. Εγώ τους παρέδωσα στα χέρια σου, αλλά εσύ δεν τους έδειξες έλεος».

Αυτοί δε ήταν οι Χαλδαίοι και οι Βαβυλώνιοι, προς τους οποίους, μεταβαίνοντας, απευθύνεται, προαναγγέλλοντάς τους την καθαίρεση της βασιλείας και την ταπείνωση του ύψους, για το οποίο μεγαλαυχούσαν, έχοντας καταδυναστεύσει τα έθνη για μακρά χρόνια. ⌜Σε αυτά δε προσωποποιεί τη βασιλεία τους ονομάζοντάς την 〈θυγατέρα της Βαβυλώνος〉· την αποκαλεί δε και 〈παρθένο〉 επειδή εξωραΐζεται και καλλωπίζεται σαν 〈παρθένος〉, και επειδή επιθυμεί να φαίνεται νέα και να θεωρείται νεαρή κόρη. Έπειτα, σαν σε κάποια που κάθεται σε ύψος, την προστάζει να σηκωθεί και να 〈καταβεί〉 από τον θρόνο της, και να 〈καθίσει πάνω στη γη〉 και να αποκρύψει την ασχημοσύνη της, την οποία θα υποστεί εξαιτίας της μεταβολής της προς το χειρότερο.⌝ Αυτό ακριβώς εννοεί λέγοντας: 〈είσελθε στο σκότος〉. Έπειτα, προσωποποιώντας τη βασιλεία ως 〈παρθένο〉, λέει 〈δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή〉.

Διότι αυτά, λέει, όρισε εναντίον σου ο Κύριός μας «λυτρώνοντάς μας» και ελευθερώνοντάς μας από την ταλαιπωρία υπό την εξουσία σου. Γι' αυτό «λέει»: «Κάθισε κατανενυγμένη», ή κατά τον Σύμμαχο «σιωπηλή», εσύ που παλαιά υπερηφανευόσουν και καυχιόσουν, που πρόσταζες τα υπόλοιπα έθνη σαν να ήταν υπηρέτες, και σαν να μετανοείς για όσα έπραξες και με την ψυχή «κατανενυγμένη. Κάθισε» ταπεινή πάνω στο ίδιο το έδαφος, ή αν το μπορείς, κρύψε τον εαυτό σου και παραδώσου στο «σκοτάδι», για να μην ντροπιαστείς. Έπειτα κατά τον Σύμμαχο λέγεται: «διότι δεν θα ονομαστείς πια δέσποινα των βασιλείων. Οργίστηκα εναντίον του λαού μου, βεβήλωσα την κληρονομιά μου». Και εγώ μεν, σύμφωνα με το δίκαιο, για χάρη της παιδαγωγίας και της επιστροφής, παρέδωσα στα χέρια σου τον λαό μου για να τον σωφρονίσω, εσύ όμως έπραξες πέραν του μέτρου και του δέοντος, χωρίς να επιδείξεις καμία φιλανθρωπία προς τους ομοιοπαθείς.

Διότι μίλησες και δεν διαψεύστηκες. Επειδή σηκώθηκε η πάρδαλη, ήρθε ο τράγος των αιγών, χτύπησε το κριάρι, συνέτριψε τα κέρατά του, και το καταπάτησε με τα πόδια του, επικράτησε, υψώθηκε. Και όταν αυτό έπεσε, σηκώθηκαν τέσσερα κέρατα από κάτω του· ευφραίνου, μακάριε Δανιήλ, δεν πλανήθηκες, όλα αυτά έχουν πραγματοποιηθεί. Μετά από αυτό, διηγήσου μου ξανά: «ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και εκθαμβωτικό· τα δόντια του σιδερένια, και τα νύχια του χάλκινα, έτρωγε και κομμάτιαζε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του». Δες, τώρα κυριαρχεί «ο σίδηρος», δες, «δαμάζει τα πάντα και τα συντρίβει», δες, υποτάσσει όλους όσοι δεν το θέλουν, δες, τα βλέπουμε αυτά εμείς, δες, δοξάζουμε τον Θεό, διδασκόμενοι από εσένα. Αλλά επειδή είχαμε θέσει ως σκοπό να μιλήσουμε για την πόρνη, έλα εμπρός, ω μακάριε Ησαΐα. Ας δούμε τι λες για τη Βαβυλώνα. «Κατέβα, κάθισε στο χώμα, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας, κάθισε, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, βγάλε το κάλυμμά σου, ανασήκωσε τις πολιές σου, ξεσκέπασε τις κνήμες σου, διάβασε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανερωθούν οι ονειδισμοί σου. Το δίκαιο θα λάβω από εσένα, δεν θα σε παραδώσω πια σε ανθρώπους. Αυτός που σε λυτρώνει είναι ο Κύριος Σαβαώθ, το όνομά Του είναι ο Άγιος του Ισραήλ. Κάθισε συντετριμμένη, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πια ισχύς της βασιλείας».