Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 48:10

<Διότι γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και από την κοιλιά ακόμη θα ονομαστείς άνομος. Ένεκα του ονόματός μου θα σου δείξω τον θυμό μου, και τα ένδοξά μου θα επιφέρω σε εσένα, ώστε να μην σε εξολοθρεύσω. Ιδού, σε πούλησα, όχι για άργυρο· και σε έβγαλα από το καμίνι της φτώχειας. Για χάρη μου θα ενεργήσω έτσι σε εσένα, διότι το όνομά μου βεβηλώνεται, και τη δόξα μου δεν θα την δώσω σε άλλον.> Στα κείμενα του προφήτη Ιερεμία βρίσκουμε ότι, όταν εκείνοι από τη Βαβυλώνα κυρίευσαν κάποτε την αγία πόλη, λεηλατώντας όλη την Ιουδαία και παίρνοντας αιχμάλωτο τον Ισραήλ, οι γυναίκες που είχαν απομείνει ήθελαν να κατέβουν στην Αίγυπτο μαζί με όσους από τον Ισραήλ είχαν διασωθεί. Καθώς όμως ο προφήτης αντιστεκόταν, προσπαθώντας να τους πείσει να παραμείνουν στην πατρίδα και εξηγώντας ξεκάθαρα τον λόγο, αυτές αντέκραξαν προς αυτούς λέγοντας: «Επειδή σταματήσαμε να προσφέρουμε θυσίες στη βασίλισσα του ουρανού, μας βρήκαν όλα αυτά τα κακά.» Διότι νόμιζαν, μολονότι υπέστησαν την άλωση, ότι έπεσαν στα πόδια των εχθρών τους επειδή δυσαρέστησαν τους ψευδώνυμους θεούς και στερήθηκαν τη βοήθειά τους. Γι' αυτόν τον λόγο και ο προφήτης Ιερεμίας είπε προς τον Θεό: «Κύριε, οι οφθαλμοί σου αποβλέπουν στην πίστη· τους μαστίγωσες, και δεν πόνεσαν· τους συνέτριψες, και δεν θέλησαν να δεχθούν παιδαγωγία.» Εφόσον λοιπόν, λέει, εγώ σου τα έκανα γνωστά προτού έλθουν τα γεγονότα, μην πεις πάλι: Τα είδωλά μου τα έκαναν.

Έπρεπε, λοιπόν, σε αυτούς που αθετούν και έχουν επιλέξει να ανομούν, και αυτό ήδη από την κοιλιά της μητέρας τους -διότι διδάσκονταν από νήπια να λατρεύουν ξένους θεούς- να επιβληθούν οι τιμωρίες που τους άρμοζαν. Σου έδειξα τον θυμό μου ένεκα του ονόματός μου, αλλά θα επιφέρω και τα ένδοξα έργα μου σε εσένα, για να μην σε εξολοθρεύσω. Διότι ήταν αναγκαίο, επειδή ο Ισραήλ καταφρόνησε και έφτασε στο έσχατο σημείο κάθε φαυλότητας, και δεν θεωρούσε καθόλου άξια λόγου την τιμή προς τον Θεό, να του δειχθεί ο θυμός, αλλά, για να δει και πάλι το μέγεθος της φιλανθρωπίας που υπάρχει σε Αυτόν, να προστεθούν στα σκυθρωπά και τα παράδοξα, ώστε να μην εξολοθρευθούν. Διότι τους έσωσε από τα χέρια των εχθρών, και ενώ είχαν πέσει στα δίχτυα της δίκαιης τιμωρίας, πάλι τους απάλλαξε, και τους ελευθέρωσε από τους βρόχους της αιχμαλωσίας, για να μην εξολοθρεύσει παντελώς τον Ισραήλ. Ιδού λοιπόν σε πούλησα, λέει, όχι για αργύρια, δηλαδή όχι για χρήματα. Διότι δεν ζήτησα κάτι τέτοιο από εσένα, ούτε βέβαια είχα ανάγκη από κάτι από τα επίγεια, ή από σφαγή μόσχων, ή προβάτων, ή τράγων· αλλά επειδή αμάρτανες, και ήσουν ράθυμος ως προς την οφειλόμενη σε εμένα από εσένα τιμή και δόξα. Όμως και έτσι σε ελευθέρωσα, λέει, από το καμίνι της πτωχείας· διότι είχε υποδουλωθεί στους Βαβυλωνίους. Συνεπάγεται δε πάντοτε με τα κακά της δουλείας και το να βρίσκεται κανείς σε στέρηση κάθε αγαθού. Ένεκα του εαυτού μου θα το κάνω για εσένα, διότι το όνομά μου βεβηλώνεται.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «και ονομάστηκες ασύνθηκος από την κοιλιά»· «όμως βέβαια, όχι εξαιτίας σου, αλλά εξαιτίας της δικής μου φιλανθρωπίας, από τώρα κιόλας και προείπα και σου υπέδειξα τον όλεθρο που πρόκειται να επέλθει στους πολεμίους σου, επιδιώκοντας με κάθε αφορμή να σε σώσω. Γι' αυτό, όταν σε παρέδιδα στους εχθρούς σου, «δεν σε πουλούσα για ασήμι»· αλλά προς δικό σου όφελος το έπραττα αυτό, ώστε να σωφρονιστείς με αυτόν τον τρόπο, επειδή δεν δέχθηκες την παιδαγωγία μέσω λόγων και παραινέσεων. Στους πολεμίους λοιπόν «δεν σε πουλούσα για ασήμι», αλλά εξαιτίας των αμαρτημάτων και των ασεβειών σου· «διότι εξαιτίας των αμαρτιών σας πουληθήκατε». Και όμως, ούτε έτσι σας άφησα να είστε για πάντα δούλοι στους εχθρούς, αλλά πάλι θα σας λυτρώσω και, σαν «από καμίνι φτώχειας», θα σας ελευθερώσω πάλι από την κακοπάθεια υπό τους Βαβυλωνίους». Και όλα αυτά «θα τα κάνω για το δικό μου όνομα», επειδή οι πολέμιοι, φτάνοντας στην υπερβολή, καταβλασφημούσαν τη δική μου θεότητα. Και δεν θεωρούσαν ότι εγώ σας είχα παραδώσει σε αυτούς, αλλά, αποθρασυνόμενοι και υπερηφανευόμενοι για τον εαυτό τους, υπέθεταν ότι εγώ δεν είμαι τίποτα, και δόξαζαν τους δικούς τους θεούς, θεωρώντας τους υπαίτιους για τη νίκη τους εναντίον σας. Γι' αυτό «τη δική μου δόξα» δεν την εγκαταλείπω ούτε «σε άλλον» θα παραχωρούσα τη δική μου θεότητα, η οποία συνίσταται από τη δικαιοσύνη που εκτείνεται προς όλους τους ανθρώπους.

Ακούστε αυτά, οίκος του Ιακώβ, εσείς που ονομάζεστε με το όνομα Ισραήλ, και που προήλθατε από τα ύδατα του Ιούδα, εσείς που ορκίζεστε στο όνομα του Κυρίου, του Θεού του Ισραήλ, που Τον μνημονεύετε όχι με αλήθεια ούτε με δικαιοσύνη, και που κρατιέστε από το όνομα της αγίας πόλης και στηρίζεστε στον Θεό του Ισραήλ, του οποίου το όνομα είναι Κύριος Σαβαώθ. Τα παλαιά γεγονότα τα ανήγγειλα από πριν, και από το στόμα μου εξήλθαν και έγιναν ακουστά· ξαφνικά τα έπραξα, και επήλθαν. Εγώ γνωρίζω ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο, και το μέτωπό σου χάλκινο. Και σου ανήγγειλα τα παλαιά πριν έλθουν σε εσένα· στα έκανα ακουστά· για να μην πεις ότι τα είδωλά μου τα έκαναν, και να μην πεις ότι τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα μου τα παρήγγειλαν. Τα ακούσατε όλα, και εσείς δεν τα κατανοήσατε· αλλά και σου έκανα ακουστά τα καινούργια από τώρα, αυτά που πρόκειται να γίνουν· και δεν είπες «Τώρα γίνονται, και όχι παλαιότερα», και δεν τα άκουσες σε προηγούμενες ημέρες· για να μην πεις, «Ναι, τα γνωρίζω αυτά». Ούτε τα γνώριζες ούτε τα πίστευες, ούτε από την αρχή άνοιξα τα αυτιά σου· διότι εγώ γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και θα ονομαστείς άνομος ήδη από την κοιλιά της μητέρας σου. Ένεκα του δικού μου ονόματος θα σου δείξω τον θυμό μου, και τα ένδοξα έργα μου θα φέρω επάνω σου, για να μην σε εξολοθρεύσω. Ιδού, σε πούλησα όχι για ασήμι· και σε έβγαλα από το καμίνι της φτώχειας· για χάρη μου θα το κάνω για εσένα, επειδή το όνομά μου βεβηλώνεται, και τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον. ...

β΄. Ας αποβάλουμε, λοιπόν, τα σαρκικά φρονήματα. Ποια είναι όμως τα σαρκικά; Όσα κάνουν το μεν σώμα να ανθεί και να καλοπερνά, ενώ βλάπτουν την ψυχή· όπως, για παράδειγμα, λέω: Ο πλούτος, η τρυφηλότητα, η δόξα· όλα αυτά ανήκουν στη σάρκα· το ίδιο και ο έρωτας των σωμάτων. Ας μην αγαπάμε λοιπόν την πλεονεξία, αλλά ας επιδιώκουμε πάντοτε την πενία· διότι αυτή είναι μεγάλο αγαθό. Αλλά, λέει κάποιος, κάνει τον άνθρωπο ταπεινό και ευτελή. Μα αυτό ακριβώς έχουμε ανάγκη· διότι αυτό μας ωφελεί πολύ. Η πενία, λέει η Γραφή, ταπεινώνει τον άνδρα· και πάλι ο Χριστός λέει: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι». Γι' αυτό λοιπόν λυπάσαι, επειδή έχεις έναν δρόμο που σε οδηγεί στην αρετή; Δεν γνωρίζεις ότι αυτή μας δίνει πολλή παρρησία; Αλλά η σοφία του φτωχού, λέει, είναι περιφρονημένη· και πάλι κάποιος άλλος λέει: «Πλούτο και πενία μην μου δώσεις»· και: «Από το καμίνι της πενίας γλίτωσέ με». Πώς όμως πάλι, εάν ο πλούτος και η πενία προέρχονται από τον Κύριο, είναι κακό η πενία, ή ο πλούτος; Για ποιον λόγο λοιπόν έχουν ειπωθεί αυτά; Αυτά λέγονταν στην Παλαιά Διαθήκη, όπου γινόταν πολύς λόγος για τον πλούτο, όπου υπήρχε πολλή περιφρόνηση για την πενία, όπου το ένα θεωρούνταν κατάρα, και το άλλο ευλογία. Τώρα όμως δεν συμβαίνει πια αυτό. Μήπως θέλεις να ακούσεις εγκώμια για την πενία; Ο ίδιος ο Χριστός την έζησε, και λέει: «Ο δε Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να κλίνει την κεφαλή».

«Ιδού, σε πούλησα, όχι για αργύριο· και σε διάλεξα μέσα από το καμίνι της φτώχειας για χάρη μου.» «Παιδαγωγήσου, Ιερουσαλήμ, με πόνο και με μαστίγιο, μήπως και απομακρυνθεί η ψυχή μου από σένα· για να μη σε κάνω γη άβατη, η οποία δεν θα κατοικείται.» «Παιδαγώγησέ μας, Κύριε, όμως με δίκαιη κρίση, και όχι με θυμό, για να μη μας λιγοστέψεις.» «Τέκνα μου, δείξτε μακροθυμία για την οργή που ήρθε επάνω σας.» «Τα σπλαχνίζεσαι όλα, διότι είναι δικά σου, φιλόψυχε Δέσποτα.» «Και για τον λόγο αυτόν, εκείνους που παραστρατούν τους ελέγχεις λίγο-λίγο, και τους νουθετείς υπενθυμίζοντάς τους τα αμαρτήματά τους, ώστε, αφού απαλλαγούν από την κακία τους, να πιστέψουν σε σένα, Κύριε. Ενώ παιδαγωγείς εμάς, τους εχθρούς μας τους μαστιγώνεις αμέτρητες φορές, ώστε να αναλογιζόμαστε την αγαθότητά σου όταν κρίνουμε· και όταν κρινόμαστε, να προσδοκούμε έλεος.» «Το έλεος του Κυρίου είναι επάνω σε κάθε σάρκα· ελέγχει, και παιδαγωγεί, και διδάσκει, και επαναφέρει σαν τον βοσκό το ποίμνιό του, και ελεεί αυτούς που αποδέχονται την παιδαγωγία.» «Εκείνος που φοβάται την παιδαγωγία, θα λάβει παιδαγωγία.» «Έλεος και οργή υπάρχουν σε Αυτόν· ανάλογα με το πολύ του έλεος, έτσι είναι και ο έλεγχός Του.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί.»