Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 48:15

Εγώ, από την πλευρά μου, «αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα», αν και αμαθής, «στην υπακοή του Χριστού», έτσι περίπου διασαφηνίζω αυτά τα ζητήματα. Έτσι, λέει ο Αθανάσιος, το Πνεύμα είναι από τον Πατέρα και παρά του Λόγου, αυτό που εκπορεύεται από τον Πατέρα, όπως ακριβώς και από τον ίδιο τον συναΐδιο Πατέρα, όπως ακριβώς και ο Υιός κατ' αυτόν τον τρόπο αποστέλλεται, και δίδεται από το Πνεύμα στους πιστούς, όπως και από τον ίδιο τον Πατέρα· και λάβε τη μαρτυρία από τον ίδιο τον Λόγο και Υιό, που λέει: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε. Με απέστειλε για να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους φτωχούς». Άρα το Πνεύμα και έχρισε τον Υιό, και τον απέστειλε· αλλά και ο Πατέρας αποστέλλεται και από τους δύο, τον Υιό και το Πνεύμα. Και το πώς συμβαίνει αυτό, άκουσέ το από τον ίδιο τον Πατέρα που λέει τα εξής μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Άκουσέ με, Ιακώβ και Ισραήλ, τον οποίο εγώ καλώ· Εγώ είμαι ο πρώτος Θεός, εγώ και έπειτα από αυτά· και εκτός από εμένα δεν υπάρχει Θεός. Εγώ με το χέρι μου θεμελίωσα τη γη, και το Πνεύμά μου στερέωσε τον ουρανό. Εγώ έδωσα εντολή σε όλα τα άστρα. Και τώρα ο Κύριος με απέστειλε». Άρα ο Πατέρας είναι αυτός που λέει εδώ το: «Με απέστειλε». Βλέπεις την ισοτιμία των τριών προσώπων της υπέρτατης θεότητας;

«Για όσα έχω αποφασίσει, μίλησα, και τα έφερα εις πέρας, τα έχτισα και τα έκανα. Τον οδήγησα, και κατεύθυνα ευνοϊκά την οδό του.» Βλέποντάς τους κυριευμένους από την απάτη, το σκοτάδι και τη φοβερή αμάθεια, ο Θεός τους σπλαχνίζεται και πάλι, και τους παραγγέλλει να επιστρέψουν προς τα πίσω, στρέφοντας το μάτι της διάνοιας με ακρίβεια στα πράγματα, έτσι ώστε, αφού μάθουν σε ποιο σημείο κακού βρίσκονται, να στραφούν προς τα καλύτερα και, διατηρώντας ατελείωτη τη μνήμη των λόγων που τους απευθύνθηκαν, να επιλέξουν τη μετάνοια, κάνοντάς το αυτό όχι απλώς και μόνο με τα λόγια, αλλά από τα βάθη της καρδιάς τους. Διότι ο πιο αξιέπαινος και αληθινός τρόπος μιας τέτοιας μετάνοιας είναι αυτός. Το ότι, λοιπόν, η κατασκευή των ειδώλων είναι πράγμα καταγέλαστο, προστάζει να το κατανοήσουν από όσα ήδη προείπε. Και το ότι αυτός είναι ο Θεός των πάντων, τους πείθει να το σκεφτούν από τα θεοπρεπέστατα αξιώματα που ενυπάρχουν σε αυτόν εκ φύσεως. Διότι, λέει, εγώ είμαι αυτός που έχει τη γνώση των πάντων, και που προαναγγέλλει κάτι πριν αυτό γίνει, και που φέρνει σε πέρας αυτό που έχει υποσχεθεί. Και διαβεβαιώνω ως προς αυτό, ότι καθετί που έχω αποφασίσει έχει συντελεστεί, και τίποτα απολύτως από όσα έχω κρίνει δεν θα μπορούσε να μείνει απραγματοποίητο. Πάρα πολύ μεγάλο είναι και αυτό για την απόδειξη της ακαταμάχητης και θεοπρεπούς ισχύος. Διότι οι άνθρωποι, αν και μπορεί να έχουν λάβει τις ανώτατες τιμές και να κατέχουν την ύψιστη εξουσία, θέτουν κάποιον σκοπό και σχεδιάζουν να κατορθώσουν κάτι, αλλά τα σχέδιά τους δεν βαίνουν πάντοτε και εξ ολοκλήρου όπως τα υπολόγισαν.

Είμαι λοιπόν εγώ, λέει, αυτός που καλεί από την ανατολή το πετεινό. Για όσα έχω αποφασίσει, μίλησα και τα πραγματοποίησα, δεν διαψεύστηκα, λέει. Διότι προανήγγειλα ότι θα έρθει στον κατάλληλο καιρό, και ό,τι προειπώθηκε οδηγήθηκε εις πέρας. Έκτισα, δηλαδή, κατασκεύασα κακά, προφανώς λοιπόν τις τιμωρίες και τις συμφορές του πολέμου για εκείνους που ατίμασαν τη δόξα μου και προσκολλήθηκαν σε άψυχα είδωλα. Και τα έκανα, τον έφερα, και κατευόδωσα την οδό του. Διότι δεν ήταν έργο της δικής του χειρός το να υπερισχύσει επί του Ισραήλ, εάν ο Θεός ήταν βοηθός του. Αλλά εγώ ο ίδιος, που σώζω και προΐσταμαι, κατευόδωσα την οδό του, ώστε να υποβάλει σε τιμωρίες εκείνους που φρόντισαν ελάχιστα για την ευσέβεια προς αυτόν, ή μάλλον που αποστάτησαν εντελώς, με αποτέλεσμα να αποδώσουν σε ξύλα και σε λίθους την τιμή και τη δόξα που ταιριάζει κατεξοχήν και μόνο σε αυτόν. <Ακούστε με, εσείς που έχετε χάσει τον νου σας, που βρίσκεστε μακριά από τη δικαιοσύνη. Έφερα κοντά τη δικαιοσύνη μου, και η σωτηρία που προέρχεται από εμένα δεν θα καθυστερήσει. Έδωσα στη Σιών σωτηρία για τον Ισραήλ, προς δοξασμό.> Ιδού, λοιπόν, πάλι τους υπόσχεται σωτηρία, και δεν τους αφήνει να απελπίζονται, μήπως τυχόν, κυριευμένοι από υπέρμετρη θλίψη, απομακρυνθούν από την ελπίδα ότι θα σωθούν, εφόσον επιλέξουν να μετανοήσουν.

Διότι προφασίζονταν ότι επικαλούνταν τους θεούς, και ότι ήταν κάποιοι κοπιαστικοί και κατεχόμενοι από δαιμόνια. Όμως, καμία πρόγνωση των μελλοντικών γεγονότων δεν υπάρχει στα ακάθαρτα πνεύματα, ούτε βέβαια σε άψυχες ύλες που έχουν μορφοποιηθεί σε θεούς. Επομένως, κανείς απολύτως από τους θεωρούμενους ένδοξους θεούς δεν είναι αυτός που τα έχει προαναγγείλει. Εγώ όμως έχω μηνύσει το καθετί με λεπτομέρεια μέσω των αγίων προφητών· έπειτα, ενώ ήταν δυνατόν να αποφύγετε το κακό και να γλιτώσετε από την παγίδα, εσείς αδρανήσατε, περιμένοντας την πείρα των συμφορών να επιβεβαιώσει την αλήθεια των λόγων μου. Ποια ανάγκη λοιπόν έχετε από τους μάγους; Ποιο το όφελος από τους ψευδοπροφήτες; Και τι θα μπορούσαν να γνωρίζουν τα εργαστήρια εκείνων που συνηθίζουν να εξετάζουν τους οιωνούς; Αυτοί, καταλαμβάνοντας τα τεμένη των ειδώλων και καθισμένοι δίπλα στους ακάθαρτους βωμούς, πωλούν για ευτελέστατους οβολούς το ψέμα που βγαίνει από την καρδιά τους ως προερχόμενο δήθεν από τον Θεό, και ξεστομίζουν σε όσους τους πλησιάζουν ό,τι τους φανεί καλό για μια χούφτα κριθάρι και ένα κομμάτι ψωμί, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί δια της φωνής του Ιεζεκιήλ: <Επειδή σε αγαπώ, έπραξα το θέλημά σου στη Βαβυλώνα, για να εξαλείψω το σπέρμα των Χαλδαίων. Εγώ μίλησα, εγώ τον κάλεσα, τον οδήγησα, και κατευόδωσα τον δρόμο του. Πλησιάστε σε εμένα και ακούστε αυτά: δεν μίλησα από την αρχή στα κρυφά· όταν γίνονταν αυτά, εγώ ήμουν εκεί, και τώρα ο Κύριος με απέστειλε, και το Πνεύμα του.> Δεν τους επιτρέπει πάλι να παρασυρθούν σε αναληθείς υποψίες.

Έπειτα ομιλεί για τον Κύρο, λέγοντας ότι με τα δικά Του νεύματα οδηγήθηκε και κλήθηκε στο να λεηλατήσει τη γη και να την κυριεύσει κατά κράτος. Εγώ τον οδήγησα, και κατευόδωσα τον δρόμο του. Και αυτά τα μίλησα εξαρχής, λέγει, και όχι στα κρυφά, τα προανήγγειλα καθαρά διαμέσου των αγίων προφητών: Έτσι λέγει ο Κύριος στον χρισμένο μου, τον Κύρο, του οποίου κράτησα το δεξί χέρι, για να τον υπακούσουν τα έθνη μπροστά του, και θα συντρίψω τη δύναμη των βασιλέων. Επομένως, δεν έκανα τον λόγο γι' αυτόν κρυφά ούτε στα σκοτεινά, αλλά τον οδήγησα, τον κάλεσα, και κατευόδωσα τον δρόμο του. Και όχι μόνο μίλησα, αλλά και συμπαραστεκόμουν σε αυτόν ενώ έπραττε όσα σου είναι αρεστά και σύμφωνα με την επιθυμία, καταστρέφοντας αφενός τη δύναμη των Χαλδαίων, και καθιστώντας αφετέρου πανίσχυρο και ακαταμάχητο εκείνον που τους λεηλατούσε, ώστε όσα συμβαίνουν να μην αποτελούν τόσο έργο των χεριών του Κύρου, αλλά της δικής μου παντοδύναμης δεξιάς, η οποία τους επιβάλλει τιμωρία εξαιτίας της αλαζονικής ύβρεως απέναντί σου, και κυρίως εξαιτίας της άμετρης μισανθρωπίας και της ακράτητης ωμότητάς τους.

Αν επιθυμείς να μάθεις, μάθε ότι ο ίδιος ο Κύριος «ανήγγειλε» και σε σένα το έκανε φανερό, επειδή «σε αγαπά»· σύμφωνα δε με τον Ακύλα έχει διατυπωθεί με αυτόν τον τρόπο: «Ποιος ανάμεσα στους ανθρώπους ανήγγειλε αυτά; Ο Κύριος τον αγάπησε», παρομοίως και από τον Σύμμαχο που αναφέρει: «Ποιος τους ανήγγειλε αυτά; Εκείνος που ο Κύριος αγάπησε». Αυτός, λοιπόν, ο ίδιος, «τον οποίο ο Κύριος αγάπησε», έκανε αυτά ακουστά στους «ανθρώπους»· και αυτός ο ίδιος, «που αγάπησε ο Κύριος», θα εκτελέσει «το θέλημα του Πατρός», επιφέροντας κατά της Βαβυλώνας όσα προαναφέρθηκαν πρωτύτερα, ανακαλώντας τον λαό του από την εχθρική γη, «επαναφέροντάς» τον στην πατρίδα και καθοδηγώντας «την οδό του». Αυτά, λοιπόν, θα τα πράξω στον μέλλοντα καιρό, εσείς δε, έχοντας μάθει εκ των προτέρων αυτά, τα οποία «δεν λέγονται κρυφά» αλλά σας αναγγέλλονται με παρρησία, ελάτε σπεύδοντας προς εμένα. Διότι, και όταν ο Πατέρας τα βουλευόταν αυτά, «ήμουν» κοντά του, «και τώρα» Αυτός, όντας «Κύριος» και Θεός επί πάντων, και «το Πνεύμα» της αγιοσύνης «Του με απέστειλε» για να εκτελέσω όσα εφάπαξ έχουν οριστεί από Αυτόν.

Αυτό το αποδεικνύει σαφώς και εκείνος που μιλά μέσω του προφήτη λέγοντας: «Εγώ με τα χέρια μου θεμελίωσα τη γη και άπλωσα τον ουρανό, και τώρα ο Κύριος έστειλε εμένα και το Πνεύμα του», καθώς και ο Χριστός, πάλι αλλού μέσω του ίδιου προφήτη, λέγοντας: «Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό με έχρισε, για να φέρω το χαρμόσυνο άγγελμα στους φτωχούς με απέστειλε». Επομένως, το Άγιο Πνεύμα όχι μόνο αποστέλλεται, αλλά και αποστέλλει τον Υιό που αποστέλλεται από τον Πατέρα, γεγονός από το οποίο αποδεικνύεται ότι είναι συμφυές, ομοσθενές, συνεργό και ομότιμο με τον Πατέρα και τον Υιό. Με την ευδοκία λοιπόν του Πατέρα και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, λόγω ενός ανέκφραστου πελάγους φιλανθρωπίας, ο Μονογενής του Θεού, αφού έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε από ψηλά, εμφανίστηκε στη γη όπως εμείς και συναναστράφηκε μαζί μας. Έπραξε και δίδαξε πράγματα θαυμαστά, μεγάλα, υψηλά και αληθινά θεοπρεπή, τα οποία είναι θεουργά και σωτήρια για όσους τον υπακούν.