Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 48:18

«Αυτός είναι ο Κύριος που κατασκήνωσε στην Ιερουσαλήμ». Επομένως, όταν αντιληφθείτε, λέει, ότι τα γεγονότα αυτά έγιναν γνωστά σε εσάς πριν συμβούν, όχι μέσω των ψευδώνυμων θεών αλλά μάλλον μέσω εμού, ακούστε τον Κύρο να λέει ότι: «Ο Κύριος με απέστειλε, καθώς και το Πνεύμα Του». <Έτσι λέει ο Κύριος, αυτός που σε λύτρωσε, ο Άγιος του Ισραήλ: Εγώ είμαι ο Θεός σου, εγώ σου έδειξα πώς να βρεις την οδό, στην οποία θα πορευθείς. Και αν είχες ακούσει τις εντολές μου, η ειρήνη σου θα γινόταν σαν ποταμός, και η δικαιοσύνη σου σαν το κύμα της θάλασσας· και το σπέρμα σου θα γινόταν σαν την άμμο, και οι απόγονοι της κοιλίας σου σαν το χώμα της γης· ούτε και τώρα πρόκειται να εξολοθρευθείς, ούτε θα χαθεί το όνομά σου ενώπιόν μου. Έξελθε από τη Βαβυλώνα φεύγοντας από τους Χαλδαίους.> Σταθερό, λοιπόν, πάλι τους διαμορφώνει το φρόνημα, και στέρεο τον νου, ώστε να γνωρίσουν τον κατά φύση και αληθινά όντα Θεό· και τους αποκαλύπτει τη δική Του δόξα, για να μην παρασύρονται από τις φωνές των πλάνων προς τον όλεθρο, δηλαδή προς το να νομίζουν και να πιστεύουν ότι τους προστατεύουν οι ψευδώνυμοι θεοί, αυτοί που δεν υπάρχουν διόλου. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όπως νομίζω, λέει το «Εγώ είμαι ο Θεός σου», όπου το «είμαι» σημαίνει «υπάρχω». Αυτό διακήρυξε και στον πάνσοφο Μωυσή λέγοντας: «Εγώ είμαι ο Ων». Διότι Εκείνος που κυρίως και αληθώς υπάρχει, είναι ο Θεός των συμπάντων.

Διότι, εάν είχες γίνει υπάκουος στις εντολές μου, η ειρήνη σου θα είχε γίνει σαν ποταμός, και η δικαιοσύνη σαν κύμα της θάλασσας. Και αυτό που θέλει να δηλώσει είναι το εξής: Λένε ότι οι χείμαρροι, όταν ξεσπάσει σφοδρή βροχή στα βουνά, κατέρχονται με φοβερή και ορμητική δύναμη, ώστε τίποτα απολύτως να μην μπορεί να αντισταθεί στις ορμές τους. Και είναι εξίσου προφανές, νομίζω, και το άλλο. Ότι τα χτυπήματα των κυμάτων της θάλασσας είναι φοβερά και ακαταμάχητα, όχι μόνο για τους ναυτικούς, δηλαδή για τα εμπορικά πλοία, αλλά κάποτε και για τους ίδιους τους βράχους. Διότι αυτοί αποσπώνται, όταν τα ύδατα ξεσπούν πάνω τους σαν ορμητικοί καταρράκτες. Λοιπόν, εάν ήσουν υπάκουος στα λόγια μου, λέει, εάν έκανες τον νου σου ευπειθή, η ειρήνη σου θα γινόταν σαν ποταμός και σαν ύδατα, ακαταμάχητη για τους εχθρούς, δηλαδή για όσους θα ήθελαν να σου εναντιωθούν. Ή ίσως, και με άλλον τρόπο, για να αναδείξει ότι το αγαθό της ειρήνης είναι για αυτούς άφθονο και αδιάκοπο, το παρομοιάζει με ποταμό και με κύματα, με ποταμό που ρέει πάντοτε και με αφθονία, και με κύματα που διαρκώς υψώνονται και σαν να προσκρούουν αδιάκοπα στην ξηρά. Θα είχε γίνει δε και το σπέρμα σου σαν την άμμο, και τα γεννήματα της κοιλιάς σου σαν το χώμα της γης. Είναι σαν να έλεγε: Χωρίς κανείς να υψώνει ξίφος εναντίον σας, χωρίς το χέρι των πολεμίων να εξολοθρεύει κάποιους, θα ήσουν πολυάριθμος και αναρίθμητος, ώστε τα παιδιά σου να παρομοιάζονται με την άμμο και το χώμα.

Άκου λοιπόν, ω Ισραήλ, όσα σε διδάσκει ο Κύριος που σε λύτρωσε· και να θυμάσαι σε κάθε σου λόγο, πώς εγώ είμαι ο Θεός σου και δεν υπάρχει άλλος· διότι όλα αυτά σου τα υποδεικνύω για να βρεις την οδό της σωτηρίας. Εάν βέβαια από την αρχή είχες γίνει υπάκουος σε εμένα, δεν θα είχες ποτέ παραδοθεί στους εχθρούς. Και τόσο μεγάλο πλήθος ειρήνης φυλασσόταν για εσένα, ώστε η αφθονία της ειρήνης που θα έρρεε από εμένα προς εσένα να μοιάζει με ρεύμα ποταμού, και θα γινόταν ξακουστή η δικαιοσύνη σου σαν κάποιο κύμα της θάλασσας που θα αντηχούσε στα αυτιά όλων. Πρόσεξε δε σε αυτά, πώς παρομοιάζει με ποταμό το πλήθος της ειρήνης, και με κύμα της θάλασσας —ή με κύματα της θάλασσας κατά τους λοιπούς ερμηνευτές— τη δικαιοσύνη του λαού, ώστε αν ποτέ συμβεί να λεχθούν αυτά και σε άλλες περιπτώσεις, να μην εκπέσει κανείς στην πρόχειρη αντίληψη να νομίζει ότι τέτοια πράγματα λέγονται για υλικές θάλασσες και υλικούς ποταμούς. Αλλά, λέει, και το σπέρμα σου θα είχε αυξηθεί σε αναρίθμητο πλήθος, ώστε να παραβάλλεται με την άμμο, και τα γεννήματα της κοιλιάς σου θα παρομοιάζονταν, λόγω του πλήθους τους, με το χώμα της γης, εάν είχες γίνει τηρητής των εντολών μου. Αντί δε του «όπως το χώμα της γης», οι λοιποί ερμηνευτές ανέφεραν: «όπως οι κόκκοι του κεχριού της».

Εάν, λοιπόν, κάποιος εξέλαμβανε αυτά τα λόγια με πιο σωματικό (υλικό) τρόπο, σαν να απευθύνονταν σε Ιουδαίους που είναι σαρκικοί και περισσότερο σωματικοί, θα μπορούσε να πει ότι η επαγγελία έχει ειπωθεί ως καύχημα για το πλήθος των παιδιών τους, εξαιτίας του ότι δεν κατανοούν τίποτα το σεμνό και το θεοπρεπές. Εάν όμως, απέναντι στην επαγγελία του Θεού, αποβλέψεις στο αξίωμα Εκείνου που ομιλεί, να εννοείς ως «σπέρμα» εκείνο που προήλθε από τον Ισραήλ και το οποίο έχει δηλωθεί στα προηγούμενα με το χωρίο: «Εάν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα», μέσω του οποίου υποδηλωνόταν ο χορός των αποστόλων και όλοι οι μαθητές του Σωτήρα μας που προήλθαν από τους Ιουδαίους. Αυτοί κατέστησαν πατέρες των Εκκλησιών της οικουμένης και του πλήθους εκείνων που αναγεννήθηκαν κατά Θεόν μέσα σε αυτές, «οι οποίοι γεννήθηκαν όχι από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό». Αλλά αυτά, λέει, θα είχαν γίνει για σένα, «εάν είχες ακούσει τις εντολές μου». Θα μπορούσε όμως να πει κάποιος, αναφορικά με τους Ιουδαίους, ότι ακόμη και σε αυτούς που παρήκουσαν σε αυτές και δεν τήρησαν τις εντολές, αλλά αντίθετα ειδωλολατρούσαν και σκότωναν τους προφήτες, τα της κατά σάρκα τεκνογονίας τους πλήθαιναν. Πώς λοιπόν ο λόγος υπόσχεται κάτι τέτοιο ως εξαιρετική επαγγελία υπό προϋπόθεση, λέγοντας: εάν τα είχες πράξει αυτά, «η ειρήνη σου θα γινόταν σαν ποταμός και η δικαιοσύνη σου σαν τα κύματα της θάλασσας, καθώς και το σπέρμα σου και οι απόγονοί σου».

«Θα πάρεις γυναίκα, και άλλος άνδρας θα την πάρει· σπίτι θα χτίσεις, και δεν θα κατοικήσεις σε αυτό.» «Είπε ο Σαμουήλ προς τον Σαούλ: Δεν ήσουν μικρός εσύ, και σε έχρισε ο Κύριος βασιλιά στον Ισραήλ; Και σε έστειλε ο Κύριος σε πορεία, και σου είπε: Πήγαινε, εξολόθρευσε τον Αμαλήκ, και αυτούς που αμαρτάνουν σε εμένα· και θα τους πολεμήσεις μέχρι να τους αφανίσεις. Και γιατί δεν άκουσες τη φωνή του Κυρίου, αλλά όρμησες στα λάφυρα, και έπραξες το πονηρό ενώπιον του Κυρίου; Και είπε ο Σαούλ: Επειδή άκουσα τον λαό.» «Όπως ακριβώς μίλησε ο Κύριος, και δεν τον εισάκουσαν, έτσι θα κραυγάσουν, και δεν πρόκειται να τους εισακούσω, λέει ο Κύριος.» «Το σπέρμα των απειθούντων κατέληξε στην απώλεια.» «Αν είχες ακούσει τις εντολές μου, η ειρήνη σου θα γινόταν σαν ποτάμια, και η δικαιοσύνη σου σαν το κύμα της θάλασσας.» «Θα πουν, Αλίμονο σε αυτούς που αθετούν· εσείς που αθετείτε τον νόμο, φόβος και λάκκος και παγίδα βρίσκονται πάνω σας.» «Καθένας που ακούει αυτούς τους λόγους μου, και δεν τους εφαρμόζει, θα παρομοιαστεί με άνθρωπο μωρό, ο οποίος έχτισε το σπίτι του πάνω στην άμμο. Και κατέβηκε η βροχή, και ήλθαν τα ποτάμια, και φύσηξαν οι άνεμοι, και προσέκρουσαν στο σπίτι εκείνο, και έπεσε. Και η πτώση του ήταν μεγάλη.» «Όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο θα απολεστούν· και όσοι αμάρτησαν υπό τον νόμο, διά του νόμου θα κριθούν.»

Γι' αυτό θα σε αγαπήσω με αγάπη αιώνια, και θα σε ελεήσω με ευσπλαχνία, και θα σε ανοικοδομήσω, και θα ανοικοδομηθείς· και θα εξέλθεις μαζί με τη σύναξη αυτών που ευφραίνονται, διότι στάθηκες στους δρόμους, και παρατήρησες, και ρώτησες για τα αιώνια μονοπάτια του Κυρίου· και είδες πού είναι η αγαθή οδός, και βάδισες σε αυτήν, και βρήκες αγιασμό για την ψυχή σου. Και πάλι μέσω του Ησαΐα λέει: Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου· σου υπέδειξα να βρεις την οδό της δικαιοσύνης, στην οποία θα πορευτείς, και άκουσες τις εντολές μου. Γι' αυτό η ειρήνη σου έγινε σαν ποταμός, και η δικαιοσύνη σου σαν το κύμα της θάλασσας.