Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 48:5

«Και σου ανήγγειλα τα παλαιά πριν έλθουν σε σένα, σου τα έκανα ακουστά». Με αυτά καταδεικνύει την απαράμιλλη ημερότητα της ύψιστης φύσης, και το πόσο έλεος δείχνει στους ανθρώπους, ακόμη κι αν πρόκειται για κάποιους που συνηθίζουν να τον λυπούν. Διότι η γαληνότητά του είναι ισάξια με την ίδια του τη δόξα. Και όπως ξεπερνά το μέτρο των δημιουργημάτων με απέραντες υπεροχές, έτσι είναι και ασυγκρίτως φιλάνθρωπος. Παρατήρησε, δηλαδή, πώς, αν και γνώριζε ότι ο Ισραήλ ήταν σκληρός, έχοντας τον αυχένα υπερήφανο και άκαμπτο, ώστε να φαίνεται σαν να ήταν σιδερένιο νεύρο, δηλαδή σκληρό και αλύγιστο, και μέτωπο χάλκινο, που σημαίνει και πάλι αναίσχυντο, και αμετάπειστο, και στερημένο από κάθε αιδώ, του προανήγγειλε τα μελλοντικά, και πριν έλθουν τα έκανε ακουστά. Και το έπραξε αυτό όχι μάταια, αλλά επειδή είχαν την καρδιά τους ανεπίδεκτη νουθεσίας, έκανε τις προαγορεύσεις των θλιβερών γεγονότων, ώστε μήπως κάπως συντριβούν λίγο από τους φόβους και απομακρυνθούν από την άτοπη και βδελυρότατη ζωή, και μεταστραφούν στο να αναζητούν τα καλύτερα, και αφήνοντας την καταραμένη και βδελυρότατη ψευδολατρία, την οποία προσέφεραν στους ψευδώνυμους θεούς, να επιλέξουν να προσκυνούν τον έναν και εκ φύσεως και αληθινά όντα Θεό.

<Διότι γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και από την κοιλιά ακόμη θα ονομαστείς άνομος. Ένεκα του ονόματός μου θα σου δείξω τον θυμό μου, και τα ένδοξά μου θα επιφέρω σε εσένα, ώστε να μην σε εξολοθρεύσω. Ιδού, σε πούλησα, όχι για άργυρο· και σε έβγαλα από το καμίνι της φτώχειας. Για χάρη μου θα ενεργήσω έτσι σε εσένα, διότι το όνομά μου βεβηλώνεται, και τη δόξα μου δεν θα την δώσω σε άλλον.> Στα κείμενα του προφήτη Ιερεμία βρίσκουμε ότι, όταν εκείνοι από τη Βαβυλώνα κυρίευσαν κάποτε την αγία πόλη, λεηλατώντας όλη την Ιουδαία και παίρνοντας αιχμάλωτο τον Ισραήλ, οι γυναίκες που είχαν απομείνει ήθελαν να κατέβουν στην Αίγυπτο μαζί με όσους από τον Ισραήλ είχαν διασωθεί. Καθώς όμως ο προφήτης αντιστεκόταν, προσπαθώντας να τους πείσει να παραμείνουν στην πατρίδα και εξηγώντας ξεκάθαρα τον λόγο, αυτές αντέκραξαν προς αυτούς λέγοντας: «Επειδή σταματήσαμε να προσφέρουμε θυσίες στη βασίλισσα του ουρανού, μας βρήκαν όλα αυτά τα κακά.» Διότι νόμιζαν, μολονότι υπέστησαν την άλωση, ότι έπεσαν στα πόδια των εχθρών τους επειδή δυσαρέστησαν τους ψευδώνυμους θεούς και στερήθηκαν τη βοήθειά τους. Γι' αυτόν τον λόγο και ο προφήτης Ιερεμίας είπε προς τον Θεό: «Κύριε, οι οφθαλμοί σου αποβλέπουν στην πίστη· τους μαστίγωσες, και δεν πόνεσαν· τους συνέτριψες, και δεν θέλησαν να δεχθούν παιδαγωγία.» Εφόσον λοιπόν, λέει, εγώ σου τα έκανα γνωστά προτού έλθουν τα γεγονότα, μην πεις πάλι: Τα είδωλά μου τα έκαναν.

Τι έκαναν; Προφανώς το να αιχμαλωτιστείς εξαιτίας των συμφορών του πολέμου· δεν οδηγήθηκες αιχμάλωτος εξαιτίας της δικής τους οργής, ούτε σου επέβαλαν αυτή την αναπόφευκτη τιμωρία αποσύροντας τη δική τους βοήθεια. Διότι είναι γλυπτά και χυτά. Ούτε βέβαια, λέει, να πεις μέσα σου ότι «Τα είδωλα μου το παρήγγειλαν», αντί του ότι απείλησαν, δηλαδή προανήγγειλαν ότι θα υποστώ τέτοιου είδους κακά. Ακούσατε αυτά από εμένα, και εσείς δεν τα γνωρίσατε, δηλαδή δεν τα κατανοήσατε, ούτε βέβαια γίνατε σοφοί. Διότι αυτό λέμε ότι σημαίνει το να κατανοεί κανείς αληθινά. Διότι θα ήταν έργο συνετό, και καρπός αξιοθαύμαστης φρόνησης, το να απομακρυνθεί κανείς από όσα είχαν προαναγγελθεί και να μην περιμένει την έκβαση των θλιβερών γεγονότων, αλλά να βρεθεί εκτός κάθε οργής και τιμωρίας.

Ακούστε αυτά, οίκος του Ιακώβ, εσείς που ονομάζεστε με το όνομα Ισραήλ, και που προήλθατε από τα ύδατα του Ιούδα, εσείς που ορκίζεστε στο όνομα του Κυρίου, του Θεού του Ισραήλ, που Τον μνημονεύετε όχι με αλήθεια ούτε με δικαιοσύνη, και που κρατιέστε από το όνομα της αγίας πόλης και στηρίζεστε στον Θεό του Ισραήλ, του οποίου το όνομα είναι Κύριος Σαβαώθ. Τα παλαιά γεγονότα τα ανήγγειλα από πριν, και από το στόμα μου εξήλθαν και έγιναν ακουστά· ξαφνικά τα έπραξα, και επήλθαν. Εγώ γνωρίζω ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο, και το μέτωπό σου χάλκινο. Και σου ανήγγειλα τα παλαιά πριν έλθουν σε εσένα· στα έκανα ακουστά· για να μην πεις ότι τα είδωλά μου τα έκαναν, και να μην πεις ότι τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα μου τα παρήγγειλαν. Τα ακούσατε όλα, και εσείς δεν τα κατανοήσατε· αλλά και σου έκανα ακουστά τα καινούργια από τώρα, αυτά που πρόκειται να γίνουν· και δεν είπες «Τώρα γίνονται, και όχι παλαιότερα», και δεν τα άκουσες σε προηγούμενες ημέρες· για να μην πεις, «Ναι, τα γνωρίζω αυτά». Ούτε τα γνώριζες ούτε τα πίστευες, ούτε από την αρχή άνοιξα τα αυτιά σου· διότι εγώ γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και θα ονομαστείς άνομος ήδη από την κοιλιά της μητέρας σου. Ένεκα του δικού μου ονόματος θα σου δείξω τον θυμό μου, και τα ένδοξα έργα μου θα φέρω επάνω σου, για να μην σε εξολοθρεύσω. Ιδού, σε πούλησα όχι για ασήμι· και σε έβγαλα από το καμίνι της φτώχειας· για χάρη μου θα το κάνω για εσένα, επειδή το όνομά μου βεβηλώνεται, και τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον. ...

Γι' αυτό σου μίλησα από την αρχή, για να μην πεις ότι τα είδωλά μου το έκαναν αυτό και τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα το προετοίμασαν. Ούτε το γνώριζες, ούτε το είχες ακούσει. Επειδή λοιπόν, όπως ακριβώς είπα, καθώς μπορεί κανείς να δει και από τη μαρτυρία, τα απέδιδαν αυτά σε εκείνα τα είδωλα, προλαβαίνει η προφητεία να αναιρέσει αυτή την απάτη εξαγγέλλοντάς τα πολλά χρόνια πριν. Αλλά επειδή και πάλι ήταν φυσικό να λένε λόγω της αχαριστίας τους, «δεν το προείπατε, δεν το ακούσαμε από πριν, τώρα τα πλάθετε μετά την έκβαση των γεγονότων· διότι δεν γνωρίζατε τα όσα επρόκειτο να συμβούν· από πού λοιπόν είναι φανερό ότι έχει ειπωθεί αυτό;», πρόσεξε πώς με σαφήνεια τους ετοιμάζει τον αναπόδραστο έλεγχο, κλείνοντας τα αναίσχυντα στόματα. Διότι δεν τον αφήνει μόνο να τα πει, αλλά τον προστάζει και να γραφτούν τα λεγόμενα σε χαρτί, και όχι απλώς να γραφτούν, για να μην τους επιτρέπεται να λένε ότι τα έπλασε εκ των υστέρων, αλλά καλεί και μάρτυρες των γραπτών, άνδρες αξιόπιστους τόσο ως προς το αξίωμα όσο και ως προς το ήθος τους. Διότι λέει: «Κατέστησέ μου ως μάρτυρες πιστούς ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα και τον Ζαχαρία τον υιό του Βαραχίου»· ώστε όταν έρθει η ώρα και πουν ότι δεν ειπώθηκαν αυτά πριν από πολλά χρόνια, το βιβλίο που θα παρουσιαστεί και οι παρόντες μάρτυρες να τους αποστομώσουν μέσα στην αναισχυντία τους. Γι' αυτό λέει: «Λάβε τόμο χαρτιού καινούργιο», για να μην καταστραφεί από την παλαιότητα, αλλά να παραμένει διατηρούμενος μέσα στον χρόνο και να τους κατηγορεί μέσω των ίδιων των γραπτών.

Και για να μάθεις ότι αυτή είναι η αιτία της πρόρρησης, άκουσε τι λέει ο μεγαλοφωνότατος Ησαΐας: «Γνωρίζω ότι είσαι σκληρός», λέει απευθυνόμενος προς τον Ιουδαϊκό λαό, «και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο· δηλαδή άκαμπτος, και το μέτωπό σου χάλκινο, δηλαδή αναίσχυντο». Έτσι λοιπόν και σε εμάς υπάρχει συχνά η συνήθεια, αυτούς που δεν ξέρουν να κοκκινίζουν από ντροπή, να τους αποκαλούμε χαλκοπρόσωπους. «Και σου ανήγγειλα», λέει, «αυτά που πρόκειται να έρθουν σε σένα, πριν γίνουν, και στα έκανα γνωστά». Έπειτα, αναφέροντας την αιτία της πρόρρησης, πρόσθεσε: «Για να μην πεις, ότι τα είδωλά μου τα έκαναν, και τα γλυπτά και τα χωνευτά μου είδωλα τα διέταξαν». Και πάλι, επειδή ορισμένοι ήταν φιλόνεικοι και αλαζόνες, και μετά την πραγματοποίηση των γεγονότων συμπεριφέρονταν αναίσχυντα, σαν να μην τα είχαν ακούσει από πριν, οι προφήτες όχι μόνο προέλεγαν τα μελλοντικά, αλλά έπαιρναν και μάρτυρες για όσα συνέβαιναν. Έτσι, λοιπόν, πάλι ο ίδιος ο Ησαΐας λέει: «Βάλε μου ως μάρτυρες αξιόπιστους ανθρώπους, τον Ουρία τον ιερέα, και τον Ζαχαρία τον γιο του Βαραχίου». Και δεν έκανε μόνο αυτό, αλλά αφού έγραψε την προφητεία σε έναν καινούργιο τόμο, την φύλαξε, ώστε μετά την έκβαση των γεγονότων να καταμαρτυρούν εναντίον τους τα ίδια τα γραπτά, αποδεικνύοντας ότι τους είχαν προαναγγελθεί από παλιά και πριν από πολύ καιρό. Γι' αυτό δεν γράφει απλώς σε έναν τόμο, αλλά σε καινούργιο τόμο, ο οποίος να έχει τη δυνατότητα να αντέξει στο πέρασμα του χρόνου και να μη φθαρεί εύκολα, αλλά να περιμένει την έκβαση των πραγμάτων που είναι γραμμένα σε αυτόν.