Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 48:8

Ο Θεός, επειδή προγνώριζε το γένος σας, ότι είναι σκληρό και πονηρό, και ότι θα αποβληθεί μεν ο πρωτότοκος υιός, ο Ισραήλ, ενώ θα εισαχθεί στη θέση του ο λαός από τα έθνη, προανήγγειλε αυτά ασαφώς και με κάλυψη διά του στόματος των προφητών. Διότι, αν το γένος σας, γεμάτο φθόνο και πλήρες αμαρτίας, γνώριζε την ίδια του την έκπτωση, θα είχε παραδώσει όλες τις βίβλους στη φωτιά, αφού δεν ανέχεται να φέρουν γράμματα εναντίον του· και έτσι θα προξενούσε όχι μικρή ζημία στους μεταγενεστέρους. Αυτή λοιπόν είναι η αιτία για την οποία οι προφητικές βίβλοι συντάχθηκαν ασαφώς. Και αν δεν πείθεσαι σε όσα λέγονται, πίστεψε τουλάχιστον στον προφήτη που λέει: «Ούτε γνώρισες ούτε κατάλαβες ούτε από την αρχή άνοιξες τα αυτιά σου· διότι ήξερα ότι, όντας απειθής, θα απειθήσεις». Και τώρα μεν, επειδή ο Θεός γεννάται από γυναίκα, σκανδαλίζεσαι και αποστρέφεσαι· τότε όμως, στην έρημο, όταν ο Θεός συνανεστρεφόταν μαζί σου αοράτως και όχι διά της σαρκός, και επιτελούσε για χάρη σου εκείνα τα παράδοξα θαύματα, για ποιο λόγο φρονούσες εναντίον του Θεού; Πώς εξαγριωνόσουν εναντίον του Μωυσή, ώστε λίγο έλειψε να τον λιθοβολήσεις; Πώς, εγκαταλείποντας τον ευεργέτη σου, επέμενες να επιστρέψεις πίσω στην Αίγυπτο; Αποκρίσου. Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι είσαι ο ίδιος και δεν άλλαξες: ο ίδιος τότε σκληρόκαρδος και αχάριστος προς τον ευεργέτη σου, ο ίδιος βέβαια και τώρα, που εκπειράζεις τον Θεό· ο ίδιος που και τότε έλεγες: «Είναι ανάμεσά μας ο Κύριος ή όχι;» Τα ίδια κάνεις και τώρα εναντίον του, όταν ενανθρώπησε για χάρη μας, ενώ όφειλες ολόψυχα να τον ευχαριστείς γι’ αυτό. Διότι το ίδιο συνηθίζουμε να κάνουμε και προς τον ιατρό των σωματικών παθημάτων, όταν μάλιστα πηγαίνει συχνότερα στον άρρωστο και, χωρίς να υπολογίζει το αξίωμά του, σκύβει πάνω από τα πάθη και ανέχεται τις δυσωδίες, για να δώσει υγεία σε εκείνον που ασθενεί.

Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα. Δείχνει ότι αυτοί δεν είχαν απολύτως καμία αφορμή για σωτηρία. [Διότι μέσω του προφήτη Ησαΐα ο Θεός είπε προς τους Ιουδαίους: Γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και ότι είσαι άνομος, και από την κοιλιά θα ονομαστείς έτσι· εννοώντας ως κοιλιά το άγιο βάπτισμα.] Ο θυμός τους είναι καθ' ομοίωση του φιδιού. Ονομάζει «θυμό» την ψυχή, για την οποία αναφέρει ότι είναι όμοια με το φίδι στον παράδεισο· το οποίο, υποκρινόμενο λόγια φιλίας, εισήγαγε τον θάνατο. Επειδή, λοιπόν, και αυτοί παρομοίως, λέγοντας «Ραββί» και «Διδάσκαλε», και «Γνωρίζουμε ότι από τον Θεό έχεις έλθει», και προφέροντας τέτοιου είδους λόγια, σχεδίαζαν να τον παραδώσουν στον σταυρό· γι' αυτόν τον λόγο παραβλήθηκαν με το φίδι.

Επομένως, σου έκανα γνωστά από τώρα νέα γεγονότα που πρόκειται να συμβούν. Διότι οι προαναγγελίες έγιναν από τον Θεό προτού καν αυτά γίνουν και προτού συμβούν. Μην πεις, λοιπόν, ότι δεν τα άκουσες παλαιά και σε προγενέστερες ημέρες, διότι τα προανήγγειλα εξ αρχής. Μην πεις, «Τα γνωρίζω αυτά», δηλαδή μέσω των ψευδομάντεων και των ψευδολόγων. Διότι ούτε τα γνώριζες ούτε τα πίστευες, ούτε βέβαια άνοιξα τα αυτιά σου από την αρχή. Δηλαδή, δεν σου το έκανα αυτό γνωστό μέσω κάποιου άλλου πριν διατυπωθούν οι δικοί μου λόγοι, αλλά επέφερα την έκβαση όσων είχαν προαναγγελθεί. Διότι γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και θα ονομαστείς άνομος ήδη από την κοιλιά της μητέρας σου.

Όμως, επειδή εσύ, ο λαός των Ιουδαίων, φαίνεται να έχεις τράχηλο άκαμπτο και σιδερένιο, και είσαι πλέον τόσο αναίσχυντος ώστε δεν θα έκανε λάθος όποιος έλεγε ότι έχεις χάλκινο μέτωπο. Για τον λόγο αυτόν, και τώρα σου προανήγγειλα τα μελλοντικά, μήπως, όταν συμβούν τα γεγονότα, εξαπατώντας τον εαυτό σου νομίσεις ότι τα έπραξαν αυτοί που πλανεμένα θεωρούνται θεοί. Βέβαια, ούτε αυτό διαφεύγει από τη δική μου πρόγνωση, το ότι δηλαδή δεν πρόκειται να ωφεληθείς ούτε από αυτούς τους λόγους. Εντούτοις, εμμένοντας στη δική μου φιλανθρωπία, ακόμη και τώρα δίνω μαρτυρία και σου διασαφηνίζω τα όσα πρόκειται να συμβούν στη Βαβυλώνα και στους Χαλδαίους, οι οποίοι μέλλουν να σε καταπολεμήσουν. Διότι, ιδού, από τώρα τα προανήγγειλα για να γνωρίζεις τον όλεθρο που θα τους καταλάβει, ώστε, όταν φανούν οι εχθροί ερχόμενοι από τη Βαβυλώνα, να αναγνωρίσεις τον Θεό που σου προφήτευσε αυτά τα γεγονότα και να τον επικαλεστείς ως βοηθό, αφού ήδη προανήγγειλε το τέλος που θα τους βρει. Αυτά δε σου τα φανέρωσα ώστε να τα γνωρίζεις από τους δικούς μου λόγους, χωρίς να έχεις λάβει καμία απολύτως γνώση γι' αυτά από πουθενά αλλού. Διότι μην εξαπατάς τον εαυτό σου και μη λες ότι πριν από τη δική μου προφητεία τα γνώριζες· από πού άλλωστε θα σου ήταν δυνατόν να τα γνωρίζεις αυτά; Παρόλα αυτά, είμαι πεπεισμένος ότι δεν θα ωφεληθείς σε τίποτα από αυτούς τους λόγους. Επειδή γνωρίζω, ξέροντας μάλιστα και από πριν, ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις τον νόμο· γι' αυτό, από εμένα, ως Θεό που προγνωρίζει τα πάντα, ακόμη και πριν γεννηθείς, είχες ονομαστεί άνομος και παράνομος.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «και ονομάστηκες ασύνθηκος από την κοιλιά»· «όμως βέβαια, όχι εξαιτίας σου, αλλά εξαιτίας της δικής μου φιλανθρωπίας, από τώρα κιόλας και προείπα και σου υπέδειξα τον όλεθρο που πρόκειται να επέλθει στους πολεμίους σου, επιδιώκοντας με κάθε αφορμή να σε σώσω. Γι' αυτό, όταν σε παρέδιδα στους εχθρούς σου, «δεν σε πουλούσα για ασήμι»· αλλά προς δικό σου όφελος το έπραττα αυτό, ώστε να σωφρονιστείς με αυτόν τον τρόπο, επειδή δεν δέχθηκες την παιδαγωγία μέσω λόγων και παραινέσεων. Στους πολεμίους λοιπόν «δεν σε πουλούσα για ασήμι», αλλά εξαιτίας των αμαρτημάτων και των ασεβειών σου· «διότι εξαιτίας των αμαρτιών σας πουληθήκατε». Και όμως, ούτε έτσι σας άφησα να είστε για πάντα δούλοι στους εχθρούς, αλλά πάλι θα σας λυτρώσω και, σαν «από καμίνι φτώχειας», θα σας ελευθερώσω πάλι από την κακοπάθεια υπό τους Βαβυλωνίους». Και όλα αυτά «θα τα κάνω για το δικό μου όνομα», επειδή οι πολέμιοι, φτάνοντας στην υπερβολή, καταβλασφημούσαν τη δική μου θεότητα. Και δεν θεωρούσαν ότι εγώ σας είχα παραδώσει σε αυτούς, αλλά, αποθρασυνόμενοι και υπερηφανευόμενοι για τον εαυτό τους, υπέθεταν ότι εγώ δεν είμαι τίποτα, και δόξαζαν τους δικούς τους θεούς, θεωρώντας τους υπαίτιους για τη νίκη τους εναντίον σας. Γι' αυτό «τη δική μου δόξα» δεν την εγκαταλείπω ούτε «σε άλλον» θα παραχωρούσα τη δική μου θεότητα, η οποία συνίσταται από τη δικαιοσύνη που εκτείνεται προς όλους τους ανθρώπους.

ΙΣΤ΄. Περί της απιστίας των Ιουδαίων, και περί της Εκκλησίας των εθνών. Ο Ησαΐας, εκ προσώπου του Θεού, λέγει: «Ούτε γνώρισες, ούτε κατάλαβες, ούτε εξ αρχής άνοιξα τα αυτιά σου· διότι εγνώριζα ότι βεβαίως θα απειθήσεις.» Και πάλι: «Μέγα είναι το όνομά του ανάμεσα στα έθνη και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου, και θυσία καθαρή.» Ο Μιχαίας: «Και κατά τις έσχατες ημέρες θα είναι εμφανές το όρος του Κυρίου, στηριγμένο στις κορυφές των ορέων, και θα υψωθεί πάνω από τα βουνά· και θα σπεύσουν προς αυτό λαοί, και θα πορευθούν πολλά έθνη, και θα πουν: ελάτε να αναβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ· και θα μας φωτίσουν στις οδούς του· διότι από τη Σιών θα εξέλθει ο νόμος, και ο λόγος του Κυρίου από την Ιερουσαλήμ.» Ο Ιερεμίας: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα, ιδού, έδωσα τους λόγους μου στο στόμα σου· ιδού, σε κατέστησα σήμερα πάνω σε έθνη, και σε βασιλείες για να ξεριζώνεις, και να κατακόβεις, και να καταστρέφεις, και να ανοικοδομείς, και να φυτεύεις.» Και εάν αυτά αναφέρονται στον Ιερεμία, ποιες βασιλείες ξερίζωσε, ή ποια έθνη κατέστρεψε; Αλλά έχει λεχθεί περί του Κυρίου, ο οποίος ξερίζωσε από κάθε ψυχή που πιστεύει σε αυτόν τη βασιλεία του Αντικειμένου, και ο οποίος κατέστρεψε τα οικοδομήματα της κακίας, και των μοχθηρών δογμάτων, φυτεύοντας τα ανώτερα. Ο Δαβίδ: «Λύτρωσέ με από την αντιλογία του λαού, θα με καταστήσεις κεφαλή εθνών.»

Ακούστε αυτά, οίκος του Ιακώβ, εσείς που ονομάζεστε με το όνομα Ισραήλ, και που προήλθατε από τα ύδατα του Ιούδα, εσείς που ορκίζεστε στο όνομα του Κυρίου, του Θεού του Ισραήλ, που Τον μνημονεύετε όχι με αλήθεια ούτε με δικαιοσύνη, και που κρατιέστε από το όνομα της αγίας πόλης και στηρίζεστε στον Θεό του Ισραήλ, του οποίου το όνομα είναι Κύριος Σαβαώθ. Τα παλαιά γεγονότα τα ανήγγειλα από πριν, και από το στόμα μου εξήλθαν και έγιναν ακουστά· ξαφνικά τα έπραξα, και επήλθαν. Εγώ γνωρίζω ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο, και το μέτωπό σου χάλκινο. Και σου ανήγγειλα τα παλαιά πριν έλθουν σε εσένα· στα έκανα ακουστά· για να μην πεις ότι τα είδωλά μου τα έκαναν, και να μην πεις ότι τα γλυπτά και τα χωνευτά είδωλα μου τα παρήγγειλαν. Τα ακούσατε όλα, και εσείς δεν τα κατανοήσατε· αλλά και σου έκανα ακουστά τα καινούργια από τώρα, αυτά που πρόκειται να γίνουν· και δεν είπες «Τώρα γίνονται, και όχι παλαιότερα», και δεν τα άκουσες σε προηγούμενες ημέρες· για να μην πεις, «Ναι, τα γνωρίζω αυτά». Ούτε τα γνώριζες ούτε τα πίστευες, ούτε από την αρχή άνοιξα τα αυτιά σου· διότι εγώ γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και θα ονομαστείς άνομος ήδη από την κοιλιά της μητέρας σου. Ένεκα του δικού μου ονόματος θα σου δείξω τον θυμό μου, και τα ένδοξα έργα μου θα φέρω επάνω σου, για να μην σε εξολοθρεύσω. Ιδού, σε πούλησα όχι για ασήμι· και σε έβγαλα από το καμίνι της φτώχειας· για χάρη μου θα το κάνω για εσένα, επειδή το όνομά μου βεβηλώνεται, και τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον. ...